Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Bu maddedeki bilgilerin için ek kaynaklar gerekli. (Ağustos 2024) () |
Dengbejlik (Kürtçe: Dengbêjî دەنگبێژی), Kürt sözlü edebiyatında kilam ve söyleme sanatıdır. Kürtçede Dengbêj sözcüğü ‘ses’ anlamına gelen deng ve ‘söyle, ses ver' anlamina gelen bêj sözcüklerinin birleşmesiyle oluşur. Bu kelime, sözün ahenkle icra edilmesini sağlayan kişi anlamında kullanılmıştır. Dengbejler genellikle köyden köye dolaşarak, hayatlarını söyledikleri destanlar, kılamlar, ilahiler ve hikayeler ile sürdürmektedirler. Bazıları erbane (tef), bılur (kaval) gibi çalgılarla söyleseler de, dengbejlerin çoğu herhangi bir çalgı aleti kullanmadan, gırtlak gücüne dayanarak sanatlarını icra ederlerdi. Kahramanlıkların anlatıldığı ve ‘şer’ denilen stranlardan (şarkı) avcılığa, baharın güzelliği ‘kılam'lardan, düğün ve eğlencedeki mutluluktan, zaferlerin heyecanına kadar, hastalıktan kaynaklı acılardan, haksızlık ve birçok konu, değişik şekillerde sanatsal olarak sözlü Kürt edebiyatında yerini almıştır. Dengbejlerin seslerini kullanarak yarattıkları yapıtlara lawik ve kilam denir. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da gelenekselleşmiş olan dengbejlik özellikle Serhat Bölgesi diye anılan Van, Kars, Erzurum, Ağrı, Muş gibi yerleşim yeri köylerinde hala sürdürülmektedir.
Deng Kürtçede 'ses' anlamına geldiği gibi 'haber' anlamında da kullanılmaktadır. Özellikle deyimlerde birçok örneğine rastlamak mümkündür: dengeke ji wan nehat gibi... Dengbejlik dil aracılığıyla tarihi, sosyal ve kültürel içeriğe sahip bir gelenektir. Bu manada dengbej, vak'alardan ibaret bir tarihi bildirendir.
Kaynakça
- ^ "Kadim gelenek dengbêjlik Van'da kurulan Dengbêj Evi'ndeki eğitimlerle yeni kuşaklara aktarılıyor". Independent Türkçe. 22 Şubat 2022. 26 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2024.
- ^ DW Türkçe (3 Ekim 2021), Dengbejlik | Yok olmak üzere olan bir Kürt geleneği - DW Türkçe, 26 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 26 Ağustos 2024
- ^ "Dengbejlik Kültürü Şanlıurfa'da Yaşatılıyor". Milliyet. 16 Kasım 2018. 9 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2024.
- ^ "dengbej". Nişanyan Sözlük. 26 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2024.
 | Edebiyat ile ilgili bu madde seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
 | Müzik ile ilgili bu madde seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu maddedeki bilgilerin dogrulanabilmesi icin ek kaynaklar gerekli Lutfen guvenilir kaynaklar ekleyerek maddenin gelistirilmesine yardimci olun Kaynaksiz icerik itiraz konusu olabilir ve kaldirilabilir Kaynak ara Dengbejlik haber gazete kitap akademik JSTOR Agustos 2024 Bu sablonun nasil ve ne zaman kaldirilmasi gerektigini ogrenin Dengbejlik Kurtce Dengbeji دەنگبێژی Kurt sozlu edebiyatinda kilam ve soyleme sanatidir Kurtcede Dengbej sozcugu ses anlamina gelen deng ve soyle ses ver anlamina gelen bej sozcuklerinin birlesmesiyle olusur Bu kelime sozun ahenkle icra edilmesini saglayan kisi anlaminda kullanilmistir Dengbejler genellikle koyden koye dolasarak hayatlarini soyledikleri destanlar kilamlar ilahiler ve hikayeler ile surdurmektedirler Bazilari erbane tef bilur kaval gibi calgilarla soyleseler de dengbejlerin cogu herhangi bir calgi aleti kullanmadan girtlak gucune dayanarak sanatlarini icra ederlerdi Kahramanliklarin anlatildigi ve ser denilen stranlardan sarki avciliga baharin guzelligi kilam lardan dugun ve eglencedeki mutluluktan zaferlerin heyecanina kadar hastaliktan kaynakli acilardan haksizlik ve bircok konu degisik sekillerde sanatsal olarak sozlu Kurt edebiyatinda yerini almistir Dengbejlerin seslerini kullanarak yarattiklari yapitlara lawik ve kilam denir Dogu Anadolu ve Guneydogu Anadolu da geleneksellesmis olan dengbejlik ozellikle Serhat Bolgesi diye anilan Van Kars Erzurum Agri Mus gibi yerlesim yeri koylerinde hala surdurulmektedir Bir dengbejDiyarbakir daki bir dengbej evi Deng Kurtcede ses anlamina geldigi gibi haber anlaminda da kullanilmaktadir Ozellikle deyimlerde bircok ornegine rastlamak mumkundur dengeke ji wan nehat gibi Dengbejlik dil araciligiyla tarihi sosyal ve kulturel icerige sahip bir gelenektir Bu manada dengbej vak alardan ibaret bir tarihi bildirendir Kaynakca Kadim gelenek dengbejlik Van da kurulan Dengbej Evi ndeki egitimlerle yeni kusaklara aktariliyor Independent Turkce 22 Subat 2022 26 Agustos 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 26 Agustos 2024 DW Turkce 3 Ekim 2021 Dengbejlik Yok olmak uzere olan bir Kurt gelenegi DW Turkce 26 Agustos 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi erisim tarihi 26 Agustos 2024 Dengbejlik Kulturu Sanliurfa da Yasatiliyor Milliyet 16 Kasim 2018 9 Eylul 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Eylul 2024 dengbej Nisanyan Sozluk 26 Agustos 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 26 Agustos 2024 Edebiyat ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir Madde icerigini genisleterek Vikipedi ye katki saglayabilirsiniz Muzik ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir Madde icerigini genisleterek Vikipedi ye katki saglayabilirsiniz