Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Kılcallık ya da Kapiler Olay, bir maddenin başka bir maddeyi kendine çekmesi olayıdır. Bir bitkinin iletim sisteminde veya pürüzlü kâğıtla kolayca gözlenebilir. Bir sıvı ile başka bir maddenin moleküler seviyedeki çekiminin, sıvının kendi molekülleri arasındaki çekim kuvvetinden daha kuvvetli olması sonucunda meydana gelir. Bu etki sıvının dik bir yüzeye dokunduğu kısımda sıvı yüzeyinin menisküs denilen içbükey bir hâl almasına sebep olur. Aynı etki sünger gibi maddelerin suyu emmesinde de görülür.
Kılcallığı gözlemlemek için en çok kullanılan deney düzeneği kılcal borulardır. Cam bir borunun, dikey vaziyette, su gibi bir sıvının içine batırılması sonucunda konkav bir menisküs oluşur. Yüzey gerilimi, sıvı kolonunu, yer çekimi ile moleküller arası kuvvetler dengeye gelene kadar yukarı çeker. Sıvı kolonunun ağırlığı borunun yarıçapının karesiyle, sıvı ve boru arasındaki temas uzaklığı borunun yarıçapıyla orantılı olduğundan dar bir boru, sıvıyı geniş bir borudan daha yukarı taşır. Örnek olarak, 0,5 mm yarıçaplı cam bir boru suyu ortalama 2,8 mm yüksekliğe ulaştırır.
Bazı madde çiftlerinde, mesela cam ve cıva ikilisinde, atomlar arasındaki kuvvetler, sıvı ile katı arasındaki çekim kuvvetinden güçlüdür. Bu yüzden konveks bir menisküs oluşur ve kılcallık tersine işler.
SI
SI birim sistemi dikkate alınarak, sıvı kolonunun yüksekliği h şu formülle bulunur:
Burada:
![image]()
sıvı yüzey gerilimini (J/m² ya da N/m)- θ temas açısını
- ρ sıvının yoğunluğunu (kg/m³)
- g yer çekimi ivmesini (m/s²)
- r tüpün yarıçapını (m)
Deniz seviyesinde, su ve cam boru kullanılarak
![image]()
, 20 °C'de 0,0728 J/m²- θ, 20° (0,35 rad)
- ρ, 1000 kg/m³
- g, 9,8 m/s²dir.
Bu veriler göz önüne alınarak h'yi veren formül şöyle düzenlenebilir.
Yani 2 metre çapında bir boruda su, 0,014 mm gibi fark edilmeyecek bir birimde yükselirken, 2 cm çapındaki bir boruda sonuç 1,4 mm olmakta ve 0,2 mm çapındaki bir boruda ise su 140 mm yükselmektedir.
Kaynakça
- ^ G.K. Batchelor, 'An Introduction To Fluid Dynamics', Cambridge Üniversitesi Yayınları (1967)
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Kilcallik ya da Kapiler Olay bir maddenin baska bir maddeyi kendine cekmesi olayidir Bir bitkinin iletim sisteminde veya puruzlu kagitla kolayca gozlenebilir Bir sivi ile baska bir maddenin molekuler seviyedeki cekiminin sivinin kendi molekulleri arasindaki cekim kuvvetinden daha kuvvetli olmasi sonucunda meydana gelir Bu etki sivinin dik bir yuzeye dokundugu kisimda sivi yuzeyinin meniskus denilen icbukey bir hal almasina sebep olur Ayni etki sunger gibi maddelerin suyu emmesinde de gorulur Uluslararasi Uzay Istasyonunda kilcal akisin ve kilcallik olayinin incelenmesi icin kurulan duzenek Kilcalligi gozlemlemek icin en cok kullanilan deney duzenegi kilcal borulardir Cam bir borunun dikey vaziyette su gibi bir sivinin icine batirilmasi sonucunda konkav bir meniskus olusur Yuzey gerilimi sivi kolonunu yer cekimi ile molekuller arasi kuvvetler dengeye gelene kadar yukari ceker Sivi kolonunun agirligi borunun yaricapinin karesiyle sivi ve boru arasindaki temas uzakligi borunun yaricapiyla orantili oldugundan dar bir boru siviyi genis bir borudan daha yukari tasir Ornek olarak 0 5 mm yaricapli cam bir boru suyu ortalama 2 8 mm yukseklige ulastirir Bazi madde ciftlerinde mesela cam ve civa ikilisinde atomlar arasindaki kuvvetler sivi ile kati arasindaki cekim kuvvetinden gucludur Bu yuzden konveks bir meniskus olusur ve kilcallik tersine isler SISI birim sistemi dikkate alinarak sivi kolonunun yuksekligi h su formulle bulunur h 2gcos 8rgr displaystyle h 2 gamma cos theta over rho gr dd Burada g displaystyle scriptstyle gamma sivi yuzey gerilimini J m ya da N m 8 temas acisini r sivinin yogunlugunu kg m g yer cekimi ivmesini m s r tupun yaricapini m Deniz seviyesinde su ve cam boru kullanilarak g displaystyle scriptstyle gamma 20 C de 0 0728 J m 8 20 0 35 rad r 1000 kg m g 9 8 m s dir Bu veriler goz onune alinarak h yi veren formul soyle duzenlenebilir h 1 4 10 5r displaystyle h approx 1 4 times 10 5 over r Yani 2 metre capinda bir boruda su 0 014 mm gibi fark edilmeyecek bir birimde yukselirken 2 cm capindaki bir boruda sonuc 1 4 mm olmakta ve 0 2 mm capindaki bir boruda ise su 140 mm yukselmektedir Kaynakca G K Batchelor An Introduction To Fluid Dynamics Cambridge Universitesi Yayinlari 1967