Khmer Issarak (Özgür Kmer veya Bağımsız Kmer) (Kmerce: ខ្មែរឥស្សរៈ) "gevşek yapılandırılmış" bir anti-Fransız ve anti-sömürge bağımsızlık hareketiydi. Ayrıca hareket “amorf” olarak etiketlendi. Issarak 1945'te kuruldu ve her biri kendi lideri olan birkaç gruptan oluşuyordu. Issarak çetelerinin çoğu, 1945'te İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi ile 1953'te Kamboçya'nın bağımsızlığı arasında aktif olarak savaştı. Khmer Issarak'ın ilk hedefleri bağımsızlık kazanmak için Fransızlara karşı savaşmaktı. Daha sonra, devirmek bazı Issarak gruplarının gündemi oldu. Üstelik, Issarak terimi başlangıçta komünist olmayanlara atıfta bulunuyordu, ancak 1950'lerin başında Việt Minh güdümlü gerillalar, diğer komünist olmayan güçleri birleştirmek adına kendilerine Issarak adını verdiler.
Issarak
Asil bir Kmer olan Poc Khun, 1944'te Bangkok'ta bir hareket kurdu ve ona Khmer Issarak adını verdi. "Khmer Issarak" terimi ilk kez kullanıldı. İlk kurulan Issarak'lardan bazıları, yetkili Tayland hükûmeti tarafından desteklendi. İkinci Dünya Savaşı'nın sonundan 1948'e kadar, Tayland hükûmetinin, Tayland sınırı boyunca ve Tayland'ın yönettiği iki eyalet olan Battambang ve Siem Reap'ta faaliyet gösteren çok sayıda gerilla kuvvetini destekleme politikası vardı. Tayland'ın yardım ettiği grupların bazı üyeleri , ve da dahil olmak üzere sağ ve sol gruplar kurdu. Bu gerillalar 1945'te Bangkok'ta sürgünde bir hükûmet kurdular. 1948'den sonra, Tayland destekli Issarak'ların birçoğu feshedildi veya Prens Sihanuk liderliğindeki Phnom Penh hükûmetiyle işbirliği yaptı.
Kısa bir süre sonra, Vietnam güdümlü Issarak'lar, Kmer yetkililerine karşı silahlı mücadeleleri sürdürerek Khmer Issarak Derneği'ni kurdular. 1950'lerde, Viet Minh kontrolündeki Issarak grupları sonunda komünist örgütlere, örneğin Khmer Halk Devrimi Partisi'ne (KPRP) dönüştü. Kamboçya İç Savaşı'na katılan Demokratik Kampuçya'daki birkaç önemli figür, Viet Minh etkisindeki Issarak'lar ile yakından ilişkiliydi.
Silahlı mücadelelerin ilk on yılında, hizipler arasında bir miktar koordinasyon vardı. Bununla birlikte, çoğu durumda, farklı gruplar bağımsız olarak savaştı. Kamboçya'nın bağımsızlığını kazandığı 1953'te bile, Fransız karşıtı savaş, coğrafi ve ideolojik olarak bölünmüş, farklı liderler tarafından yönetiliyordu.
1954'teki Cenevre Konferansı'ndan sonra, anlaşma nedeniyle, Viet Minh güdümlü Issarak'ların çoğu, Vietnam Demokratik Cumhuriyeti'ne (DRV) sürgün edildi veya yeraltına döndü ve komünist örgütler kurdu. Aynı zamanda, Kamboçya Fransızlardan bağımsızlığını kazandığından, milliyetçi Issarak'ların çoğu ve bazı komünist gruplar kendilerini silahsızlandırdı. ve gibi birkaç güçlü Issarak lideri, farklı zaman dilimlerinde Sihanuk hükûmetiyle ittifak kurdu. Khmer Issarak hareketi sonunda söndü.
Komünist olmayan Issarak grupları
Bağımsızlık hareketi sırasında, yaklaşık 10 yıl süren Fransız karşıtı savaşa, kuzeybatıda üslenen komünist olmayan Issarak'lar hakim oldu. Bu Issarak grupları tüm eyalette savaştı. Komünist olmayan gerillalar genellikle Viet Minh liderliğindeki Issarak güçleriyle savaşları koordine etti. Komünist olmayan gruplar arasında , Dap Chhuon, Prens Chantaraingsey'inkiler en öne çıkanlardı.
Ayrıca, Tayland destekli Issarak hareketinin kısa vadeli hedefi, 1941-1946 yılları arasında Tay kontrolü altındaki devredilen eyaletlerde Fransız sömürgeciliğine karşı propaganda yapmaktı. Bununla birlikte, hareketin nihai amacı, Fransız Çinhindi kolonisi için tam bağımsızlık kazanmaktı. Ancak, Kasım 1947'de Tayland'da gerçekleştirilen sağcı askeri darbede Pridi yönetimi devrildi ve yeni Tayland hükûmeti desteğini azalttı ve Issarak'ları Kamboçya'ya geri dönmeye zorladı.
Tayland Başbakanı Phibun'un dönüşünün iki sonucu oldu. Her şeyden önce, Tayland'ın yardımını kesmesiyle Viet Minh, Issarak gruplarının güvenebileceği birkaç kaynaktan biri haline geldi. İkincisi, Kamboçya bağımsız hareketinde komünistler ve komünist olmayanlar arasında kalıcı bir bölünme gerçekleşti. Çok sayıda gerilla grubunun Viet Minh ile çalışmak istememesi nedeniyle, bazıları güçlü üsler kurdu ve savaş ağaları oldu, ancak çoğunluk dağıldı.
Poc Khun
"Khmer Issarak" terimi ilk kez 1944 yılında, Pridi ve onun Özgür Tayland hareketi güdümünde göreve başlayan yeni Tayland Başbakanı 'dan sonra kullanılmıştır. Kısa süre sonra, Bangkok'ta Tanıtım Departmanı'nda çalışan Poc Khun tarafından Khmer Issarak adlı bir hareket kuruldu. Poc Khun, Phnom Penh'de yüksek rütbeli bir aristokrat ailede doğdu ve tesadüfen Prens Monireth'in karısının amcasıydı. Ağustos 1946'da Poc Khun, Battambang eyaletindeki Khmer Issarak'ın lideriydi ve Battambang'daki bir bölgeden Temsilciler Meclisine temsilci olarak seçildi. Eyalet Kamboçya'ya döndükten sonra bile 1947'ye kadar görevde kalmaya devam etti.
Dap Chhuon
1947 sonlarında Bangkok'ta gerçekleşen sağcı darbeden önce, Şubat ayında Tayland'ın başkentinde Khmer Issarak-Viet Minh komutasındaki ortak bir gerilla grubu kuruldu. Dap (Çavuş) Chhuon grubun komutanı oldu. Chhuon, eski bir Kamboçyalı milis üyesi ve aktif bir Issarak'tı. Tay desteğiyle 1943'ten beri devredilen illerde Fransız karşıtı gerilla kuvvetleri örgütledi. Chhuon doğaüstü güce inanırdı ve savaşlarından önce genellikle "büyülü" törenler düzenlerdi. 1948'in başlarında, Chhuon, Viet Minh ile ilişkili 'nin lideriydi.
Dap Chhuon'un ordusu başlangıçta Viet Minh ile ortaklaşa yönetilse ve o KHKK'nin başkanı olsa da, Chhuon'un kendisi bir komünist değildi ve askerleri de Viet Minh eğitimi almamıştı. 1949'da Dap Chhuon, anlaşmaya varmak için bir yıl süren müzakereyle Sihanuk ile bir araya geldi. Gönderme karşılığında, Chhuon, çok yakında onun tımarı haline gelen Siem Reap üzerinde idari ve askeri açık yetki aldı. Kralla bir araya geldikten sonra, Chhuon denetlemek adına güvenlik müdürü ve 1957'de içişleri bakanı oldu. Tesliminden on yıl sonra, Siem Reap valisi ve kuzeybatı askeri komutanı olan Chhuon, Sihanuk hükûmetini devirmek için çalışmakla suçlandı ve daha sonra Şubat 1959'da Siem Reap yakınlarında Lon Nol tarafından gönderilen bir katil tarafından öldürüldü.
Komünist Issarak grupları
ve komünist olmayan ordusunun aksine, , , ve , Kamboçya'daki önemli komünist savaşçılardı ve gerillaları Viet Minh'den büyük ölçüde etkilendi. Vietnam'a yakın illerde, Vietnam ideolojileri, örgütleri ve birimleri, Fransız karşıtı direnişin gelişmesinde kritik roller oynadı. Siyasi okullar tarafından sınırdaki illerde kuruldu. Öğrencilerin çoğu Vietnamlılar tarafından işe alınan Kamboçyalılardı ve onlara Marksizm-Leninizm ve Vietnamlılarla işbirliğinin önemi hakkında bilgi verildi. Ancak, Kmer komünist örgütleri Birinci Çinhindi Savaşı'nın zaferine tabi olmak zorunda olduklarından, Kamboçya'da Fransızlarla Vietnamlılarla sadece en fazla 5700 asker savaştı.
Sieu Heng
1945'te komünist olan , komünist Khmer Issarak'larının komutanıydı. 1950'lerde Fransızlara karşı askeri direnişe öncülük etti, ancak daha sonra siyaseti bıraktı. Son Ngoc Minh, 1950'lerin ortalarında Hanoi'ye gittikten sonra, Heng Kamboçya'daki komünist hareketlerden sorumluydu. 1955 seçimleri civarında Heng, Sihanuk'un gizli ajanı oldu ve daha sonra Lon Nol'a devrimciler hakkında bilgi vererek açıkça hükûmete sığındı. Aynı zamanda “devrim yapmanın imkansız olduğunu” iddia etti. 1975'te Heng, karısının yeğeni Long Bunruot tarafından öldürüldü.
Long Bunruot
, 1946'da Bangkok'taki 'nde öğrenciyken Tayland Komünist Partisi'ne katıldı. 1953'teki bağımsızlıktan sonra, Long Bunruot devrimci kaldı ve Issarak lideri olarak Sihanuk hükûmetine karşı sürekli savaştı. İç savaşın sonunda, Kampuçya Komünist Partisi'nin (CPK) ikinci hayati figürü oldu ve daha çok olarak biliniyordu.
Son Ngoc Minh
Bir Kmer keşişi olan Achar Mean, eski Kamboçya başbakanı ve Viet Minh lideri Ho Chi Minh ile bağlantı kurmak için adını daha sonra olarak değiştirdi. Oğlu ICP'ye 1945'te katıldı. Vietnam egemenliğindeki örgüte katılan ilk Kamboçyalıydı. Kamboçyalı komüniste Birinci Çinhindi Savaşı'nda Fransızlarla savaşması emrini verdikten sonra Son, 1955'te kuzey Vietnam'a taşındı ve 1972'de öldü.
1950'de Kamboçya komünistinin bir temsilcisi olarak Son Ngoc Minh, Viet Minh'in temsilcileriyle Sieu Heng, Tou Samouth ve diğerleri ile Kamboçya sınırına yakın olan Güney Vietnam'daki Hatien'de bir araya geldi. Kamboçya'daki devrimci durumu analiz etti ve zayıf “temel kuvvet” nedeniyle Kamboçya'nın devrim yapamayacağını belirtti. Daha sonra Kamboçya'da “Birinci Ulusal Kızıl Direniş Kongresi” düzenlendi, toplantıda Khmer Issarak Derneği ve Halkın Kurtuluşu Merkez Komitesi (PLCC) kuruldu. Minh, tüm eski ICP üyelerinden oluşan PLCC'nin başkanıydı. İki ay sonra, Viet Minh, Issarak'ın Kamboçya topraklarının üçte birini kontrol etmesine yol açarken, Minh, Sihanouk hükûmetinin Fransa'dan bağımsızlığını kazanmasından üç yıl önce Kamboçya'nın bağımsızlığını ilan etti.
Tou Samouth
Achar Sok, 1948'de devrimci adını alan seçkin bir Budist bilgin ve aktif komünistti. Öldürüldüğü sırada, CPK'nın merkez komitesinin sekreteri, Güneydoğu Kurtuluş Komitesi'nin içişleri bakanıydı. 1962'deki suikastından yıllar önce, Tou Samouth, Tou Samouth'un sekreteri olarak çalışan Fransız eğitimli genç bir Kmer'in hamisiydi. Genç adam, Demokratik Kampuçya'nın kurulmasından sonra daha çok Pol Pot olarak bilinen Saloth Sar'dı.
Issarak hareketinin mirası
KPLC
1 Şubat 1948'de Issarak hareketi, Chhuon'un başkanlığında 'ni kurdu. On bir liderinden beşi, Issarak hareketinin belirli unsurlarını ortadan kaldıran Vietnamlılara sempati duyuyordu. Chhuon'un sözde komünizm karşıtı olmasına rağmen, örgütün iki önemli Viet Minh destekçisi de vardı: ICP'nin Kuzey-Batı şubesinin başkanı olan ve yeğeni .
Bu zamana kadar Viet Minh, Issarak'ın sömürgecilik karşıtlığını teşvik etmek ve bunu genel olarak komünizme ve özel olarak Vietnam komünizmine destek haline getirmek için ortak bir girişime öncülük ediyordu. Bu, özellikle gerilla hücrelerine genellikle Vietnamlılar tarafından komuta edilen ülkenin doğu tarafında durum böyleydi. Ülkenin diğer tarafında, Son Ngoc Minh Tayland'dan oldukça büyük bir bölüğü donatmaya yetecek kadar silahla döndü. 1947'de Güney-Batı Kampuçya Kurtuluş Komitesi'ni kurdu (bu özellikle dikkate değerdir, çünkü 1970-75 iç savaşının sonunda güneybatı, Kamboçya'nın en güçlü ve iyi organize edilmiş komünist ordularından birine sahipti, bu ordular sonradan Pol Pot'un desteğinin ana çekirdeğini oluşturacaktı.). 1948'in sonlarında ülkenin birçok bölgesi güçlü Issarak örgütlerinin etkin kontrolü altındaydı.
Ancak 1949'a gelindiğinde, bu biçimdeki Issarak hareketi sona eriyordu: Fransızlar, bazı Issarak liderlerinin açgözlülüğünü onlara sömürge konumları vererek istismar etmeye başlarken, diğerleri daha radikal örgütlere katılmaya gitti. Chhuon'un KPLC'si Sieu Heng'i ve diğer solcuların çoğunu ihraç etti ve kendisini, askeri komutanı Prens Chantaraingsey ile birlikte Kmer Ulusal Kurtuluş Komitesi olarak yeniden şekillendirdi. Tou Samouth ve diğer solcu Issaraklar, Vietnam'ın yoğun katılımıyla 'ni kurdu. Chhuon Fransızlara geçti, Chantaraingsey sonunda KUKK'nden ayrıldı ve Son Ngoc Thanh yönetimindeki sağcı, monarşik olmayan Kmer milliyetçileri, ile hizalandı. Khmer Issarak, işkence, haydutluk ve yargısız infazlarla tanınan bu dönemdeki şiddetleriyle ünlüydü.
Demokratik Kampuçya'nın kuruluşu
Issarak güçlerinin gerilla taktikleri ve örgütlenmesi, Kamboçya İç Savaşı sırasında komünist güçler tarafından taklit edilmekle kalmayacak, aynı zamanda daha sonraki birçok komünist, Marksist-Leninizm kavramlarıyla ilk olarak Issarak'larla ilgilenirken tanıştı. Kamboçya'nın doğu bölgesinde, Viet Minh'den etkilenen güçlerin liderleri, Demokratik Kampuçya'nın kurulmasına kadar ve sonrasında büyük ölçüde değişmeden kaldı. 1976'da Pol Pot tarafından tasfiye edilene kadar, kuvvetleri yalnızca Pol Pot'a sadık olanlardan farklı üniformalar giymekle kalmadı, aynı zamanda sivil nüfusa karşı davranışları ile örnek oldukları ve Sihanuk'a belirli bir derecede sadakatlerini korudukları kaydedildi.
Ayrıca bakınız
Notlar
- ^ a b c d e f Murashima (1 Kasım 2005). "Opposing French colonialism Thailand and the independence movements in Indo-China in the early 1940s". South East Asia Research. 13 (3): 333-383. doi:10.5367/000000005775179702. Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi: "ReferenceA" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: ) - ^ a b c d e f g h i j k l m Becker 1998.
- ^ Cambodia: the widening war in Indochina. New York: Washington Square Press. 1971. s. 314. ISBN .
- ^ a b Chandler 2008.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Chandler 1991.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Kiernan 2004.
- ^ Vickery 2000.
Kaynaklar
- Becker, E. (1998). Savaş bittiğinde: Kamboçya ve Kızıl Kmer devrimi. New York: Halkla İlişkiler.
- Chandler, DP (1991). Kamboçya tarihinin trajedisi: 1945'ten beri siyaset, savaş ve devrim. New Haven: Yale University Press.
- Chandler, DP (2008). Kamboçya tarihi. Boulder, Colo: Westview Press.
- Dommen, AJ (2001). Fransız ve Amerikalıların Çinhindi deneyimi: Kamboçya, Laos ve Vietnam'da Milliyetçilik ve komünizm. Bloomington: Indiana Üniversitesi Yayınları.
- Grant, JS, Moss, LAG ve Unger, J. (1971). Kamboçya; Çinhindi'nde genişleyen savaş. New York: Washington Meydanı Basını.
- Kiernan, B. (2004). Pol pot nasıl iktidara geldi? New Haven, Conn; Londra: Yale University Press.
- McHale (2013). "Ethnicity, violence, and khmer-vietnamese relations: The significance of the lower mekong delta, 1757–1954" (PDF). The Journal of Asian Studies. 72 (2): 367. doi:10.1017/s0021911813000016. 9 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 4 Aralık 2021.
- Murashima, E. (2005). Fransız sömürgeciliğine karşı Tayland ve 1940'ların başında Hint-Çin'deki bağımsızlık hareketlerine karşı. Güney Doğu Asya Araştırması, 13(3), 333-383. doi:10.5367/000000005775179702
- Tully, JA (2002). Mekong'da Fransa: Kamboçya'da himayenin tarihi, 1863-1953. Lanham, MD: University Press of America.
- Vickery, M. (1984). Kamboçya 1975-1982. Hemel Hempstead; North Sydney: Allen ve Unwin, South End ile birlikte.
Daha fazla
- Chandler, D. (1997). "Kamboçya"dan "Kampuçya"ya: Kamboçya'da Devlet ve Devrim 1863-1979. Onbir Tez, 50(1), 35-49. doi:10.1177/0725513697050000004
- Chandler, DP (2000). Kamboçya tarihi. Boulder, Colo: Westview Press.
- Kamboçya: Kamboçya. Gerrand, J., Littlemore, S., Jane Balfour Films Ltd ve James Gerrand & yatırımcıları (Yönetmenler). (1988). [Video/DVD] Londra: Jane Balfour Films Ltd.
- Eanes, J. (2002). Kızıl Kmerlerin yükselişi ve düşüşü. ProQuest, UMI Tez Yayıncılığı).
- Fretter, J. ve Bercovitch, J. (2004). Fransa-çinhindi: Bağımsızlık mücadelesi Aralık 1945-Temmuz 1954. Washington, DC: CQ Basın.
- Jackson, KD (1989). Kamboçya, 1975-1978: Ölümle buluşma. Princeton, NJ: Princeton University Press.
- Keyes, C. (1990). Kamboçya'da Budizm ve devrim. Cambridge: Kültürel Hayatta Kalma, Inc.
- Kiernan, B. ve Boua, C. (1982). Kampuçya'da Köylüler ve Siyaset, 1942-1981. Armonk, NY; Londra: Zed Press.
- Kissi, E. (2006). Etiyopya ve Kamboçya'daki devrimler ve soykırımlar. Lanham, MD: Lexington Kitapları.
- Nguyen-Vo, T. (1992). Kmer-Viet ilişkileri ve üçüncü Çinhindi çatışması. Jefferson, Kuzey Carolina: McFarland.
- Peou, S. (2001). Kamboçya: Çağdaş Siyasette Değişim ve Süreklilik. Aldershot, Hants; Burlington, Vt: Ashgate.
- Shinde, BE (1982). 1930-78 kampuçya komünizminin anahat tarihi. Çin Raporu, 18(1), 11-47. doi:10.1177/000944558201800102
- Thion, S. (1993). Kamboçya'yı İzlemek: Kamboçya karmaşasına girmek için on yol. Bangkok: Cheney.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Khmer Issarak Ozgur Kmer veya Bagimsiz Kmer Kmerce ខ ម រឥស សរ gevsek yapilandirilmis bir anti Fransiz ve anti somurge bagimsizlik hareketiydi Ayrica hareket amorf olarak etiketlendi Issarak 1945 te kuruldu ve her biri kendi lideri olan birkac gruptan olusuyordu Issarak cetelerinin cogu 1945 te Ikinci Dunya Savasi nin sona ermesi ile 1953 te Kambocya nin bagimsizligi arasinda aktif olarak savasti Khmer Issarak in ilk hedefleri bagimsizlik kazanmak icin Fransizlara karsi savasmakti Daha sonra devirmek bazi Issarak gruplarinin gundemi oldu Ustelik Issarak terimi baslangicta komunist olmayanlara atifta bulunuyordu ancak 1950 lerin basinda Việt Minh gudumlu gerillalar diger komunist olmayan gucleri birlestirmek adina kendilerine Issarak adini verdiler IssarakAsil bir Kmer olan Poc Khun 1944 te Bangkok ta bir hareket kurdu ve ona Khmer Issarak adini verdi Khmer Issarak terimi ilk kez kullanildi Ilk kurulan Issarak lardan bazilari yetkili Tayland hukumeti tarafindan desteklendi Ikinci Dunya Savasi nin sonundan 1948 e kadar Tayland hukumetinin Tayland siniri boyunca ve Tayland in yonettigi iki eyalet olan Battambang ve Siem Reap ta faaliyet gosteren cok sayida gerilla kuvvetini destekleme politikasi vardi Tayland in yardim ettigi gruplarin bazi uyeleri ve da dahil olmak uzere sag ve sol gruplar kurdu Bu gerillalar 1945 te Bangkok ta surgunde bir hukumet kurdular 1948 den sonra Tayland destekli Issarak larin bircogu feshedildi veya Prens Sihanuk liderligindeki Phnom Penh hukumetiyle isbirligi yapti Kisa bir sure sonra Vietnam gudumlu Issarak lar Kmer yetkililerine karsi silahli mucadeleleri surdurerek Khmer Issarak Dernegi ni kurdular 1950 lerde Viet Minh kontrolundeki Issarak gruplari sonunda komunist orgutlere ornegin Khmer Halk Devrimi Partisi ne KPRP donustu Kambocya Ic Savasi na katilan Demokratik Kampucya daki birkac onemli figur Viet Minh etkisindeki Issarak lar ile yakindan iliskiliydi Silahli mucadelelerin ilk on yilinda hizipler arasinda bir miktar koordinasyon vardi Bununla birlikte cogu durumda farkli gruplar bagimsiz olarak savasti Kambocya nin bagimsizligini kazandigi 1953 te bile Fransiz karsiti savas cografi ve ideolojik olarak bolunmus farkli liderler tarafindan yonetiliyordu 1954 teki Cenevre Konferansi ndan sonra anlasma nedeniyle Viet Minh gudumlu Issarak larin cogu Vietnam Demokratik Cumhuriyeti ne DRV surgun edildi veya yeraltina dondu ve komunist orgutler kurdu Ayni zamanda Kambocya Fransizlardan bagimsizligini kazandigindan milliyetci Issarak larin cogu ve bazi komunist gruplar kendilerini silahsizlandirdi ve gibi birkac guclu Issarak lideri farkli zaman dilimlerinde Sihanuk hukumetiyle ittifak kurdu Khmer Issarak hareketi sonunda sondu Komunist olmayan Issarak gruplariBagimsizlik hareketi sirasinda yaklasik 10 yil suren Fransiz karsiti savasa kuzeybatida uslenen komunist olmayan Issarak lar hakim oldu Bu Issarak gruplari tum eyalette savasti Komunist olmayan gerillalar genellikle Viet Minh liderligindeki Issarak gucleriyle savaslari koordine etti Komunist olmayan gruplar arasinda Dap Chhuon Prens Chantaraingsey inkiler en one cikanlardi Ayrica Tayland destekli Issarak hareketinin kisa vadeli hedefi 1941 1946 yillari arasinda Tay kontrolu altindaki devredilen eyaletlerde Fransiz somurgeciligine karsi propaganda yapmakti Bununla birlikte hareketin nihai amaci Fransiz Cinhindi kolonisi icin tam bagimsizlik kazanmakti Ancak Kasim 1947 de Tayland da gerceklestirilen sagci askeri darbede Pridi yonetimi devrildi ve yeni Tayland hukumeti destegini azaltti ve Issarak lari Kambocya ya geri donmeye zorladi Tayland Basbakani Phibun un donusunun iki sonucu oldu Her seyden once Tayland in yardimini kesmesiyle Viet Minh Issarak gruplarinin guvenebilecegi birkac kaynaktan biri haline geldi Ikincisi Kambocya bagimsiz hareketinde komunistler ve komunist olmayanlar arasinda kalici bir bolunme gerceklesti Cok sayida gerilla grubunun Viet Minh ile calismak istememesi nedeniyle bazilari guclu usler kurdu ve savas agalari oldu ancak cogunluk dagildi Poc Khun Khmer Issarak terimi ilk kez 1944 yilinda Pridi ve onun Ozgur Tayland hareketi gudumunde goreve baslayan yeni Tayland Basbakani dan sonra kullanilmistir Kisa sure sonra Bangkok ta Tanitim Departmani nda calisan Poc Khun tarafindan Khmer Issarak adli bir hareket kuruldu Poc Khun Phnom Penh de yuksek rutbeli bir aristokrat ailede dogdu ve tesadufen Prens Monireth in karisinin amcasiydi Agustos 1946 da Poc Khun Battambang eyaletindeki Khmer Issarak in lideriydi ve Battambang daki bir bolgeden Temsilciler Meclisine temsilci olarak secildi Eyalet Kambocya ya dondukten sonra bile 1947 ye kadar gorevde kalmaya devam etti Dap Chhuon 1947 sonlarinda Bangkok ta gerceklesen sagci darbeden once Subat ayinda Tayland in baskentinde Khmer Issarak Viet Minh komutasindaki ortak bir gerilla grubu kuruldu Dap Cavus Chhuon grubun komutani oldu Chhuon eski bir Kambocyali milis uyesi ve aktif bir Issarak ti Tay destegiyle 1943 ten beri devredilen illerde Fransiz karsiti gerilla kuvvetleri orgutledi Chhuon dogaustu guce inanirdi ve savaslarindan once genellikle buyulu torenler duzenlerdi 1948 in baslarinda Chhuon Viet Minh ile iliskili nin lideriydi Dap Chhuon un ordusu baslangicta Viet Minh ile ortaklasa yonetilse ve o KHKK nin baskani olsa da Chhuon un kendisi bir komunist degildi ve askerleri de Viet Minh egitimi almamisti 1949 da Dap Chhuon anlasmaya varmak icin bir yil suren muzakereyle Sihanuk ile bir araya geldi Gonderme karsiliginda Chhuon cok yakinda onun timari haline gelen Siem Reap uzerinde idari ve askeri acik yetki aldi Kralla bir araya geldikten sonra Chhuon denetlemek adina guvenlik muduru ve 1957 de icisleri bakani oldu Tesliminden on yil sonra Siem Reap valisi ve kuzeybati askeri komutani olan Chhuon Sihanuk hukumetini devirmek icin calismakla suclandi ve daha sonra Subat 1959 da Siem Reap yakinlarinda Lon Nol tarafindan gonderilen bir katil tarafindan olduruldu Komunist Issarak gruplarive komunist olmayan ordusunun aksine ve Kambocya daki onemli komunist savascilardi ve gerillalari Viet Minh den buyuk olcude etkilendi Vietnam a yakin illerde Vietnam ideolojileri orgutleri ve birimleri Fransiz karsiti direnisin gelismesinde kritik roller oynadi Siyasi okullar tarafindan sinirdaki illerde kuruldu Ogrencilerin cogu Vietnamlilar tarafindan ise alinan Kambocyalilardi ve onlara Marksizm Leninizm ve Vietnamlilarla isbirliginin onemi hakkinda bilgi verildi Ancak Kmer komunist orgutleri Birinci Cinhindi Savasi nin zaferine tabi olmak zorunda olduklarindan Kambocya da Fransizlarla Vietnamlilarla sadece en fazla 5700 asker savasti Sieu Heng 1945 te komunist olan komunist Khmer Issarak larinin komutaniydi 1950 lerde Fransizlara karsi askeri direnise onculuk etti ancak daha sonra siyaseti birakti Son Ngoc Minh 1950 lerin ortalarinda Hanoi ye gittikten sonra Heng Kambocya daki komunist hareketlerden sorumluydu 1955 secimleri civarinda Heng Sihanuk un gizli ajani oldu ve daha sonra Lon Nol a devrimciler hakkinda bilgi vererek acikca hukumete sigindi Ayni zamanda devrim yapmanin imkansiz oldugunu iddia etti 1975 te Heng karisinin yegeni Long Bunruot tarafindan olduruldu Long Bunruot 1946 da Bangkok taki nde ogrenciyken Tayland Komunist Partisi ne katildi 1953 teki bagimsizliktan sonra Long Bunruot devrimci kaldi ve Issarak lideri olarak Sihanuk hukumetine karsi surekli savasti Ic savasin sonunda Kampucya Komunist Partisi nin CPK ikinci hayati figuru oldu ve daha cok olarak biliniyordu Son Ngoc Minh Bir Kmer kesisi olan Achar Mean eski Kambocya basbakani ve Viet Minh lideri Ho Chi Minh ile baglanti kurmak icin adini daha sonra olarak degistirdi Oglu ICP ye 1945 te katildi Vietnam egemenligindeki orgute katilan ilk Kambocyaliydi Kambocyali komuniste Birinci Cinhindi Savasi nda Fransizlarla savasmasi emrini verdikten sonra Son 1955 te kuzey Vietnam a tasindi ve 1972 de oldu 1950 de Kambocya komunistinin bir temsilcisi olarak Son Ngoc Minh Viet Minh in temsilcileriyle Sieu Heng Tou Samouth ve digerleri ile Kambocya sinirina yakin olan Guney Vietnam daki Hatien de bir araya geldi Kambocya daki devrimci durumu analiz etti ve zayif temel kuvvet nedeniyle Kambocya nin devrim yapamayacagini belirtti Daha sonra Kambocya da Birinci Ulusal Kizil Direnis Kongresi duzenlendi toplantida Khmer Issarak Dernegi ve Halkin Kurtulusu Merkez Komitesi PLCC kuruldu Minh tum eski ICP uyelerinden olusan PLCC nin baskaniydi Iki ay sonra Viet Minh Issarak in Kambocya topraklarinin ucte birini kontrol etmesine yol acarken Minh Sihanouk hukumetinin Fransa dan bagimsizligini kazanmasindan uc yil once Kambocya nin bagimsizligini ilan etti Tou Samouth Achar Sok 1948 de devrimci adini alan seckin bir Budist bilgin ve aktif komunistti Olduruldugu sirada CPK nin merkez komitesinin sekreteri Guneydogu Kurtulus Komitesi nin icisleri bakaniydi 1962 deki suikastindan yillar once Tou Samouth Tou Samouth un sekreteri olarak calisan Fransiz egitimli genc bir Kmer in hamisiydi Genc adam Demokratik Kampucya nin kurulmasindan sonra daha cok Pol Pot olarak bilinen Saloth Sar di Issarak hareketinin mirasiKPLC 1 Subat 1948 de Issarak hareketi Chhuon un baskanliginda ni kurdu On bir liderinden besi Issarak hareketinin belirli unsurlarini ortadan kaldiran Vietnamlilara sempati duyuyordu Chhuon un sozde komunizm karsiti olmasina ragmen orgutun iki onemli Viet Minh destekcisi de vardi ICP nin Kuzey Bati subesinin baskani olan ve yegeni Bu zamana kadar Viet Minh Issarak in somurgecilik karsitligini tesvik etmek ve bunu genel olarak komunizme ve ozel olarak Vietnam komunizmine destek haline getirmek icin ortak bir girisime onculuk ediyordu Bu ozellikle gerilla hucrelerine genellikle Vietnamlilar tarafindan komuta edilen ulkenin dogu tarafinda durum boyleydi Ulkenin diger tarafinda Son Ngoc Minh Tayland dan oldukca buyuk bir bolugu donatmaya yetecek kadar silahla dondu 1947 de Guney Bati Kampucya Kurtulus Komitesi ni kurdu bu ozellikle dikkate degerdir cunku 1970 75 ic savasinin sonunda guneybati Kambocya nin en guclu ve iyi organize edilmis komunist ordularindan birine sahipti bu ordular sonradan Pol Pot un desteginin ana cekirdegini olusturacakti 1948 in sonlarinda ulkenin bircok bolgesi guclu Issarak orgutlerinin etkin kontrolu altindaydi Ancak 1949 a gelindiginde bu bicimdeki Issarak hareketi sona eriyordu Fransizlar bazi Issarak liderlerinin acgozlulugunu onlara somurge konumlari vererek istismar etmeye baslarken digerleri daha radikal orgutlere katilmaya gitti Chhuon un KPLC si Sieu Heng i ve diger solcularin cogunu ihrac etti ve kendisini askeri komutani Prens Chantaraingsey ile birlikte Kmer Ulusal Kurtulus Komitesi olarak yeniden sekillendirdi Tou Samouth ve diger solcu Issaraklar Vietnam in yogun katilimiyla ni kurdu Chhuon Fransizlara gecti Chantaraingsey sonunda KUKK nden ayrildi ve Son Ngoc Thanh yonetimindeki sagci monarsik olmayan Kmer milliyetcileri ile hizalandi Khmer Issarak iskence haydutluk ve yargisiz infazlarla taninan bu donemdeki siddetleriyle unluydu Demokratik Kampucya nin kurulusu Issarak guclerinin gerilla taktikleri ve orgutlenmesi Kambocya Ic Savasi sirasinda komunist gucler tarafindan taklit edilmekle kalmayacak ayni zamanda daha sonraki bircok komunist Marksist Leninizm kavramlariyla ilk olarak Issarak larla ilgilenirken tanisti Kambocya nin dogu bolgesinde Viet Minh den etkilenen guclerin liderleri Demokratik Kampucya nin kurulmasina kadar ve sonrasinda buyuk olcude degismeden kaldi 1976 da Pol Pot tarafindan tasfiye edilene kadar kuvvetleri yalnizca Pol Pot a sadik olanlardan farkli uniformalar giymekle kalmadi ayni zamanda sivil nufusa karsi davranislari ile ornek olduklari ve Sihanuk a belirli bir derecede sadakatlerini koruduklari kaydedildi Ayrica bakinizNotlar a b c d e f Murashima 1 Kasim 2005 Opposing French colonialism Thailand and the independence movements in Indo China in the early 1940s South East Asia Research 13 3 333 383 doi 10 5367 000000005775179702 Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi ReferenceA adi farkli icerikte birden fazla tanimlanmis Bkz Kaynak gosterme a b c d e f g h i j k l m Becker 1998 Cambodia the widening war in Indochina New York Washington Square Press 1971 s 314 ISBN 0671481142 a b Chandler 2008 a b c d e f g h i j k l m n o p q r Chandler 1991 a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Kiernan 2004 Vickery 2000 KaynaklarBecker E 1998 Savas bittiginde Kambocya ve Kizil Kmer devrimi New York Halkla Iliskiler Chandler DP 1991 Kambocya tarihinin trajedisi 1945 ten beri siyaset savas ve devrim New Haven Yale University Press Chandler DP 2008 Kambocya tarihi Boulder Colo Westview Press Dommen AJ 2001 Fransiz ve Amerikalilarin Cinhindi deneyimi Kambocya Laos ve Vietnam da Milliyetcilik ve komunizm Bloomington Indiana Universitesi Yayinlari Grant JS Moss LAG ve Unger J 1971 Kambocya Cinhindi nde genisleyen savas New York Washington Meydani Basini Kiernan B 2004 Pol pot nasil iktidara geldi New Haven Conn Londra Yale University Press McHale 2013 Ethnicity violence and khmer vietnamese relations The significance of the lower mekong delta 1757 1954 PDF The Journal of Asian Studies 72 2 367 doi 10 1017 s0021911813000016 9 Temmuz 2020 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 4 Aralik 2021 Murashima E 2005 Fransiz somurgeciligine karsi Tayland ve 1940 larin basinda Hint Cin deki bagimsizlik hareketlerine karsi Guney Dogu Asya Arastirmasi 13 3 333 383 doi 10 5367 000000005775179702 Tully JA 2002 Mekong da Fransa Kambocya da himayenin tarihi 1863 1953 Lanham MD University Press of America Vickery M 1984 Kambocya 1975 1982 Hemel Hempstead North Sydney Allen ve Unwin South End ile birlikte Daha fazlaChandler D 1997 Kambocya dan Kampucya ya Kambocya da Devlet ve Devrim 1863 1979 Onbir Tez 50 1 35 49 doi 10 1177 0725513697050000004 Chandler DP 2000 Kambocya tarihi Boulder Colo Westview Press Kambocya Kambocya Gerrand J Littlemore S Jane Balfour Films Ltd ve James Gerrand amp yatirimcilari Yonetmenler 1988 Video DVD Londra Jane Balfour Films Ltd Eanes J 2002 Kizil Kmerlerin yukselisi ve dususu ProQuest UMI Tez Yayinciligi Fretter J ve Bercovitch J 2004 Fransa cinhindi Bagimsizlik mucadelesi Aralik 1945 Temmuz 1954 Washington DC CQ Basin Jackson KD 1989 Kambocya 1975 1978 Olumle bulusma Princeton NJ Princeton University Press Keyes C 1990 Kambocya da Budizm ve devrim Cambridge Kulturel Hayatta Kalma Inc Kiernan B ve Boua C 1982 Kampucya da Koyluler ve Siyaset 1942 1981 Armonk NY Londra Zed Press Kissi E 2006 Etiyopya ve Kambocya daki devrimler ve soykirimlar Lanham MD Lexington Kitaplari Nguyen Vo T 1992 Kmer Viet iliskileri ve ucuncu Cinhindi catismasi Jefferson Kuzey Carolina McFarland Peou S 2001 Kambocya Cagdas Siyasette Degisim ve Sureklilik Aldershot Hants Burlington Vt Ashgate Shinde BE 1982 1930 78 kampucya komunizminin anahat tarihi Cin Raporu 18 1 11 47 doi 10 1177 000944558201800102 Thion S 1993 Kambocya yi Izlemek Kambocya karmasasina girmek icin on yol Bangkok Cheney