Höömey (Tuvaca: хөөмей / höömey), Tıva Türklerinin ve dolaydaki Türk ve Moğol toplumlarının boğazdan söyledikleri müzik tarzı. Türkçede uluslararası literatürdeki yaygın kullanımla "Hömey" olarak da söylenir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprMkwwRnNZWE5vTFRWNE5TMHpNREJrY0drdWFuQm5Mekl5TUhCNExVRnNZWE5vTFRWNE5TMHpNREJrY0drdWFuQm4uanBn.jpg)
Tuva Türklerindeki bu söz başka dillere de geçmiştir. (İngilizce: Kömey) (Moğolca: Хөөмэй) adı verilen gırtlak şarkıları Altay ve Sayan dağları dolayında yaşayan Türk halklarında söylenir.
"Höömey" terimi hem Tuva boğaz şarkılarının ortak adı olarak hem de ana stillerinden birine atıfta bulunmak için kullanılır.
Sözkökü
Höömey sözcüğüne Kumay, Hömeylemek (yani "Hömey söylemek") fiiline ise Kumaylamak (Rusça: кумайлер) biçimleri ile de rastlanır. 19. asırdan sonra tanınmaya başlamıştır. Hömey/Kömey kavramı farklı Türk dillerinde gırtlak, boğaz manasına gelir.
Sıgıt-höömey stilleri
- kargıraa 28 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- höömey 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- sıgıt 27 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ezengileer 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- borbanadır 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- dumçuktaarı
- hörekteeri
- hovu kargıraazı
Höömey araştırmacıları
Tıva hömeyinin tarihi 20. yüzyılda başlamıştır. Bunun hakkında etnograf araştırmacısı Y. K. Yakovlev, Y.G. Grumm-Grjimaylo “Batı Moğolistan ve Uranhay yöresi” adlı kitabında höömey hakkında ilk açıklamalar yer alır.
Önemli hömeyciler
Eski feodal dönem Tıva'da höömey kültürel bir aktarım olarak devam etmiştir. A. Aksenov'un “Tıva halkının türküleri ” adlı kitabında bilinen hömeyci Soruktu Kırgızkızı çok etkili bir höömey yaptığını anlatır. Tuva Cumhuriyetinde Möngün Tayga bölgesinde yaşayan hömeyci Angırool Hertek, anası hömeyi doşpuluur ile birlikte daha güzel bir müziğe bürümüştür. Bütün bunları kendisi “Hömeycinin yaşamı” adlı kitabına yazmıştır.
Günümüzde Valentina Çüldüm (yurt dışı ve özellikle Avrupa ülkelerinde tanınan önemli hömeyci),Tıva ulusal orkestrasının üyelerinden Damıran Aylan, Şonçalay Oorjak ve “Tıva kızı” bölüğünün (grubu) üyelerinden Çoduraa Tumat ve başka hömeyciler ilk akla gelenlerdir.
Tuva Cumhuriyetinin ünlü hömeyci bölükleri (grupları) dünyaca da tanınmış olan “Hün-Hürtü”, “Çirgilçin”, “Tıva”, “Alaş”, “Çangı-Haya”, “Tıva kızı”.
Müziklerini höömeylendiren müzik grupları
- Hün-hürtü
- Alaş14 Nisan 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Tıva Ulusluk Orkestrası 23 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Tıva kızı 26 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Çirgilçin 7 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Kongar-ool Ondar 6 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Yat-Ha 29 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
Kaynakça
- Badırgı M. Tıva höömey./Sübedey. №1.-Mayıs, 2010.
- Kırgıs Z. K., «Hооmеy — jеmçujinа Tuvı», Kızıl, 1992 g.
- Kırgıs Z. K., «Tuvinskое gоrlоvое pеniе», Nоvоsibirsk, 2002 g.
Dipnotlar
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 24 Ocak 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Eylül 2015.
Ayrıca bakınız
- Kay: Altayeli edebiyatında göğüs üstünden başlayıp gırtlaktan boğazdan çıkarılan seslerle okunan destan.
- Üliger
- Sözlü gelenek
Dış bağlantılar
- Höömey ile ilgili bir internet sayfası 7 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Höömey ile ilgili Şın gazetesinin haberi 8 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Tıva milli hömeyci akademisi hakkında 8 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar