Bu madde, uygun değildir.Ekim 2012) ( |
Ay Festivali veya Ay Keki Festivali (Geleneksel Çince: 中秋節; basitleştirilmiş Çincede: 中秋节), Çinliler ve Vietnamlılar tarafından ortaya çıkarılan popüler bir Ay takvimi hasat festivalidir. Bu festivalin ilk tanımlamaları bundan 3000 yıl önce, Rites of Zhou (Zhou’nun dinsel törenleri) isimli Batı Zhou Hanedanlığının dinsel ritüellerinin yazılı olduğu bir koleksiyonda bulunmuştur. Bu kutlama Tang Hanedanlığı döneminde popüler hale gelmiştir. Festival, Çin takviminin sekizinci ayının 15. Günü yapılmaktadır. Miladi takvimde bu tarih her yıl değişmekle birlikte, Eylül ayı ve Ekim ayının başı arasında değişmektedir. Çin hükûmeti bu festivali 2006 yılında “değiştirilemez kültürel miras” olarak belirlemiş ve 2008 yılında ise ulusal tatil ilan edilmiştir. Ayrıca bu festival Tayvan’da da ulusal tatildir.
Gelenekler
Ay Festivali Çin takvimindeki çok önemli ender tatillerden biridir. Diğerleri ise, İlkbahar Festivali ve Kış Gün dönümüdür. Ay Festivalini kutlarken yapılan kültürel ve bölgesel gelenekler:
- Ay keki yemek,
- Çin’in bazı bölgelerinde genç kadın ve genç erkeklerin kendilerine eş bulabilmeleri için danslar düzenlenir.
- Kulelere fenerler asılır, ayrıca ışıl ışıl yanan fenerler taşınır ve dilek fenerleri uçurulur.
- Ateş Dragonu dansları yapılır.
- Ay Tavşanı geleneksel bir ikondur.
Ay Festivali ile alakalı hikâyeler
Houyi ve Chang'e
Ay Festivali kutlamaları Houyi, öğrencisi Feng Meng ve Chang'e efsanesiyle güçlü bağlar içerir. Ay'ı tanrıçalaştıran diğer kültürlerden farklı olarak, Chang'e nin Ay'da yaşadığına inanılmaktadır.
Birbiriyle sıkça çelişen birçok Chang'e efsanesi vardır. Bununla birlikte, efsanenin çoğu versiyonu şu elementleri içerir: Houyi, Okçu, hükümdar, hayat iksiri.
Efsanenin bir versiyonu der ki: Houyi ölümsüzdü ve Chang'e gökyüzünün krallığındaki sarayda hükümdarın eşi için hizmetçi olarak çalışan çok güzel bir kızdı. Houyi diğer ölümsüzlerin kıskandığı birisiydi ve diğer ölümsüzler ona iftira attılar. Houyi ve eşi, Chang'e, iftira yüzünden hükümdar tarafından gökyüzünden kovuldular. Cezaları Dünya'da yaşamaktı. Houyi hayatta kalmak için avlanmak zorundaydı ve böylece çok yetenekli bir okçu oldu.
O zamanlar, üç ayaklı kuş formunda doğu denizinde bir dut ağacında oturan on tane Güneş vardı. Her gün Güneş kuşlarından biri Dünyanın etrafında dönmek üzere Xihe (Güneşlerin 'annesi') tarafından zorlanıyordu. Bir gün, Güneşlerin onu beraber Dünya'nın etrafında dolandılar ve Dünya'nın yanmasına sebep oldular. Çin hükümdarlığının lideri, hükümdar Yao, Houyi'ye Güneşlerden biri dışındakileri vurmasını emretti. Bu emrinin yerine getirilmesi üzerine, hükümdar Houyi'ye sonsuz yaşam sağlayan bir hap ile ödüllendirdi. Hükümdar Yao Houyi'ye hapı hemen yutmamasını bunun yerine hapı yutmadan önce kendisini dua ederek ve bir yıl boyunca aç durarak hazırlamasını öğütledi. Houyi hapı aldı ve evdeki çatı kirişlerinin birinin altına sakladı. Bir gün, Houyi yine hükümdar Yao tarafından çağrıldı. Kocasının yokluğunda, Chang'e, çatı kirişinin arasından sızan beyaz ışığı gördü ve hapı buldu. Chang'e onu yuttu ve aniden kendisini havada uçarken buldu. Houyi eve döndü, neler olduğunu anladı ve eşine serzenişe başladı. Chang'e pencereden dışarıya uçarak kaçtı.
Houyi onu gökyüzünün yarı yoluna kadar takip etti ancak çok sert rüzgarlar nedeniyle Dünya'ya geri dönmek zorunda kaldı. Chang'e Ay'a ulaştığında hapın bir kısmını öksürerek çıkardı. Chang'e başka bir hap yapmak için Ay'da yaşayan yaban tavşanını emri altına aldı. Chang'e bu sayede Dünya'ya ve kocasının yanına dönebilecekti.
Efsane der ki; yaban tavşanı hala hap yapmak için ot toplamaktadır. Houyi kendisine Güneş'te, "Yang"ı temsil eden, bir saray yapmıştır, Chang'e nin Aydaki evi "Yin ve Yang" ı temsil eder. Yılda bir kez, Ay Festivali gecesinde, Houyi eşini ziyaret eder. Bu nedenle, o gece Ay dolunay şeklinde ve çok güzeldir.
Bu açıklama Batı Han Hanedanlığının (MÖ.206 - MS.24) iki koleksiyonunda yazılı olarak görülmektedir; dağların ve denizlerin klasiği Shan Hai Jing'de ve filozofik bir klasik olan Huainanzi'de.
Efsanenin yukarıda anlatılana benzer başka bir versiyonu da, Houyi'nin okçu arkadaşlarından biri olan Peng'ın Chang'e yi hapı vermesi için zorlaması sonucunda, Chang'e nin hapı bilerek yutmuş olduğudur. Peng'a karşı koyamayacağını bilen Chang'e nin hapı yutmaktan başka bir seçeneği kalmamıştı.
Diğer versiyonlar ise; Houyi 9 tane Güneşi öldürdüğünde hala gökyüzünde yaşayan ölümsüzler olduklarını söyler. Güneş kuşları gökyüzünün hükümdarının oğullarıdır ve Houyi ve Chang'e Dünya'da bir ölümlü olarak yaşama cezasına çarptırılırlar. Chang'e nin ölümsüzlüğünü kaybetmesi nedeniyle çok büyük hayal kırıklığına uğradığını gören Houyi, onu tekrar ölümsüz yapabilecek olan hapı aramaya koyulur. Arayışlarının sonunda, Houyi kendisine ölümsüzlük hapını vermeye razı olan Batının Anne Kraliçesini bulur. Fakat bir uyarı alır, bu hapın sadece yarısı ölümsüzlüğü yeniden kazanmak yeterlidir. Houyi hapı eve getirir ve bir kabın içine koyar ve Chang'e yi bu kabı açmaması için uyarır. Yunan mitolojisindeki Pandora gibi, Chang'e çok merak eder. Tam Houyi eve dönmüşken kabı açar ve hapı bulur. Endişelenen Houyi onu engellemeye çalışır. Fakat Chang'e kazara bütün hapı yutar ve fazla dozdan dolayı uçmaya başlar.
Efsanenin bazı versiyonları ise Houyi ve Chang'e yi başlangıçta ölümsüz değil, ölümlü olduğunu söyler.
Ayrıca Houyi'nin 9 Güneşi öldürüp insanları kurtardığı için hükümdar ilan edildiği versiyonlar da vardır. Bununla birlikte, hükümdar Houyi despot birisi haline gelir ve hem Batının Anne Kraliçesinden ölümsüzlük hapını çalar hem de 100 gece boyunca her gece bir ergen erkek çocuğunu öldürerek ölümsüzlük hapını yapabileceğini öğrenir. Chang'e hapı çalar ve daha fazla erkek çocuğunun ölmesini engellemek için kendisi yutar.
Yaban Tavşanı
Geleneğe göre, Yaban Tavşanı Chang'e ile birlikte Tanrılar için ilaç toplamaktadır. Diğerlerinin dediğine göre Yaban Tavşanı Chang'e nin kafasında oluşturduğu bir şekildir. Ay'ın yüzeyindeki karanlık bölgeler bir tavşan figürü ortaya çıkarabilmektedir. Tavşanın kulakları sağ üste doğru yönelmiştir ve soldaki iki büyük çembersel bölge ise kafasını ve vücudunu temsil etmektedir.
Moğol İstilasına Başkaldırı
Çok yaygın bir halk hikâyesine göre, Ay Festivali ile 14. yüzyılda yaşanan Yuan Hanedanlığı (1280-1368) zamanında yaşanan Moğol istilasına karşı Çinlilerin yükselişini hatırlanılmaktadır. Grup toplantıları yasaklandığından dolayı o dönemdeki Moğol istilasına karşı ayaklanmak imkânsız bir hale gelmişti. Çinlilerin isyan lideri Zhu Yuanzhang’ın danışmanlarından olan Liu Bowen (劉伯溫) ayaklanmayı Ay Festivalinin olduğu dönemde yapmayı önerdi. Bunun nedeni de, Moğolların Aykeklerini yememesiydi. Moğol kralının uzun yaşaması temennisiyle şehirdeki Çinlilere Aykekleri göndermek için Moğol kralından izin aldı. Bununla birlikte, Aykeklerinin hepsinin içinde bir parça kağıda yazılmış “Moğolları sekizinci ayın 15. Gününde öldürün.” (geleneksel Çincede: 八月十五殺韃子; basitleştirilmiş Çincede: 八月十五杀鞑子) mesajı yer almaktaydı. Ay Festivali akşamında, isyancılar bir saldırı düzenledi ve istilacı Moğolları yönetimden indirdi. Bunun ardından da, Zhu yönetimindeki Ming Hanedanlığı dönemi başladı. Bu nedenledir ki, Ay Festivali, Aykekleri ile kutlanmaktadır.
Tarihler
Ay Festivali Miladi takvimde Eylül ile Ekim ayının başı aralığına denk gelir ve Çin takvimine göre sekizinci ayın 15. günü kutlanır. 2012 yılında Ay Festivali 30 Eylül gün kutlanacaktır. Gelecekteki yıllarda ise:
- 2013: Eylül 19
- 2014: Eylül 8
- 2015: Eylül 27
- 2016: Eylül 15
- 2017: Ekim 4
- 2018: Eylül 24
- 2019: Eylül 13
- 2020: Ekim 1
Kaynakça
- ^ a b c d e f g [1] 4 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., cincedersim.com
- ^ a b c [2] 6 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., chinatown.com.au
- ^ [3] 2 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., shanghai me
- ^ [4] 3 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., chinahighlights
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu madde Vikipedi bicem el kitabina uygun degildir Maddeyi Vikipedi standartlarina uygun bicimde duzenleyerek Vikipedi ye katkida bulunabilirsiniz Gerekli duzenleme yapilmadan bu sablon kaldirilmamalidir Ekim 2012 Ay Festivali veya Ay Keki Festivali Geleneksel Cince 中秋節 basitlestirilmis Cincede 中秋节 Cinliler ve Vietnamlilar tarafindan ortaya cikarilan populer bir Ay takvimi hasat festivalidir Bu festivalin ilk tanimlamalari bundan 3000 yil once Rites of Zhou Zhou nun dinsel torenleri isimli Bati Zhou Hanedanliginin dinsel rituellerinin yazili oldugu bir koleksiyonda bulunmustur Bu kutlama Tang Hanedanligi doneminde populer hale gelmistir Festival Cin takviminin sekizinci ayinin 15 Gunu yapilmaktadir Miladi takvimde bu tarih her yil degismekle birlikte Eylul ayi ve Ekim ayinin basi arasinda degismektedir Cin hukumeti bu festivali 2006 yilinda degistirilemez kulturel miras olarak belirlemis ve 2008 yilinda ise ulusal tatil ilan edilmistir Ayrica bu festival Tayvan da da ulusal tatildir Pekin deki kutlama dekorasyonlariGeleneklerAy Festivali Cin takvimindeki cok onemli ender tatillerden biridir Digerleri ise Ilkbahar Festivali ve Kis Gun donumudur Ay Festivalini kutlarken yapilan kulturel ve bolgesel gelenekler Ay keki yemek Cin in bazi bolgelerinde genc kadin ve genc erkeklerin kendilerine es bulabilmeleri icin danslar duzenlenir Kulelere fenerler asilir ayrica isil isil yanan fenerler tasinir ve dilek fenerleri ucurulur Ates Dragonu danslari yapilir Ay Tavsani geleneksel bir ikondur Ay Festivali ile alakali hikayelerHouyi ve Chang e Ay Festivali kutlamalari Houyi ogrencisi Feng Meng ve Chang e efsanesiyle guclu baglar icerir Ay i tanricalastiran diger kulturlerden farkli olarak Chang e nin Ay da yasadigina inanilmaktadir Birbiriyle sikca celisen bircok Chang e efsanesi vardir Bununla birlikte efsanenin cogu versiyonu su elementleri icerir Houyi Okcu hukumdar hayat iksiri Efsanenin bir versiyonu der ki Houyi olumsuzdu ve Chang e gokyuzunun kralligindaki sarayda hukumdarin esi icin hizmetci olarak calisan cok guzel bir kizdi Houyi diger olumsuzlerin kiskandigi birisiydi ve diger olumsuzler ona iftira attilar Houyi ve esi Chang e iftira yuzunden hukumdar tarafindan gokyuzunden kovuldular Cezalari Dunya da yasamakti Houyi hayatta kalmak icin avlanmak zorundaydi ve boylece cok yetenekli bir okcu oldu O zamanlar uc ayakli kus formunda dogu denizinde bir dut agacinda oturan on tane Gunes vardi Her gun Gunes kuslarindan biri Dunyanin etrafinda donmek uzere Xihe Guneslerin annesi tarafindan zorlaniyordu Bir gun Guneslerin onu beraber Dunya nin etrafinda dolandilar ve Dunya nin yanmasina sebep oldular Cin hukumdarliginin lideri hukumdar Yao Houyi ye Guneslerden biri disindakileri vurmasini emretti Bu emrinin yerine getirilmesi uzerine hukumdar Houyi ye sonsuz yasam saglayan bir hap ile odullendirdi Hukumdar Yao Houyi ye hapi hemen yutmamasini bunun yerine hapi yutmadan once kendisini dua ederek ve bir yil boyunca ac durarak hazirlamasini ogutledi Houyi hapi aldi ve evdeki cati kirislerinin birinin altina sakladi Bir gun Houyi yine hukumdar Yao tarafindan cagrildi Kocasinin yoklugunda Chang e cati kirisinin arasindan sizan beyaz isigi gordu ve hapi buldu Chang e onu yuttu ve aniden kendisini havada ucarken buldu Houyi eve dondu neler oldugunu anladi ve esine serzenise basladi Chang e pencereden disariya ucarak kacti Houyi onu gokyuzunun yari yoluna kadar takip etti ancak cok sert ruzgarlar nedeniyle Dunya ya geri donmek zorunda kaldi Chang e Ay a ulastiginda hapin bir kismini oksurerek cikardi Chang e baska bir hap yapmak icin Ay da yasayan yaban tavsanini emri altina aldi Chang e bu sayede Dunya ya ve kocasinin yanina donebilecekti Efsane der ki yaban tavsani hala hap yapmak icin ot toplamaktadir Houyi kendisine Gunes te Yang i temsil eden bir saray yapmistir Chang e nin Aydaki evi Yin ve Yang i temsil eder Yilda bir kez Ay Festivali gecesinde Houyi esini ziyaret eder Bu nedenle o gece Ay dolunay seklinde ve cok guzeldir Bu aciklama Bati Han Hanedanliginin MO 206 MS 24 iki koleksiyonunda yazili olarak gorulmektedir daglarin ve denizlerin klasigi Shan Hai Jing de ve filozofik bir klasik olan Huainanzi de Efsanenin yukarida anlatilana benzer baska bir versiyonu da Houyi nin okcu arkadaslarindan biri olan Peng in Chang e yi hapi vermesi icin zorlamasi sonucunda Chang e nin hapi bilerek yutmus oldugudur Peng a karsi koyamayacagini bilen Chang e nin hapi yutmaktan baska bir secenegi kalmamisti Diger versiyonlar ise Houyi 9 tane Gunesi oldurdugunde hala gokyuzunde yasayan olumsuzler olduklarini soyler Gunes kuslari gokyuzunun hukumdarinin ogullaridir ve Houyi ve Chang e Dunya da bir olumlu olarak yasama cezasina carptirilirlar Chang e nin olumsuzlugunu kaybetmesi nedeniyle cok buyuk hayal kirikligina ugradigini goren Houyi onu tekrar olumsuz yapabilecek olan hapi aramaya koyulur Arayislarinin sonunda Houyi kendisine olumsuzluk hapini vermeye razi olan Batinin Anne Kralicesini bulur Fakat bir uyari alir bu hapin sadece yarisi olumsuzlugu yeniden kazanmak yeterlidir Houyi hapi eve getirir ve bir kabin icine koyar ve Chang e yi bu kabi acmamasi icin uyarir Yunan mitolojisindeki Pandora gibi Chang e cok merak eder Tam Houyi eve donmusken kabi acar ve hapi bulur Endiselenen Houyi onu engellemeye calisir Fakat Chang e kazara butun hapi yutar ve fazla dozdan dolayi ucmaya baslar Efsanenin bazi versiyonlari ise Houyi ve Chang e yi baslangicta olumsuz degil olumlu oldugunu soyler Ayrica Houyi nin 9 Gunesi oldurup insanlari kurtardigi icin hukumdar ilan edildigi versiyonlar da vardir Bununla birlikte hukumdar Houyi despot birisi haline gelir ve hem Batinin Anne Kralicesinden olumsuzluk hapini calar hem de 100 gece boyunca her gece bir ergen erkek cocugunu oldurerek olumsuzluk hapini yapabilecegini ogrenir Chang e hapi calar ve daha fazla erkek cocugunun olmesini engellemek icin kendisi yutar Yaban Tavsani Gelenege gore Yaban Tavsani Chang e ile birlikte Tanrilar icin ilac toplamaktadir Digerlerinin dedigine gore Yaban Tavsani Chang e nin kafasinda olusturdugu bir sekildir Ay in yuzeyindeki karanlik bolgeler bir tavsan figuru ortaya cikarabilmektedir Tavsanin kulaklari sag uste dogru yonelmistir ve soldaki iki buyuk cembersel bolge ise kafasini ve vucudunu temsil etmektedir Mogol Istilasina Baskaldiri Cok yaygin bir halk hikayesine gore Ay Festivali ile 14 yuzyilda yasanan Yuan Hanedanligi 1280 1368 zamaninda yasanan Mogol istilasina karsi Cinlilerin yukselisini hatirlanilmaktadir Grup toplantilari yasaklandigindan dolayi o donemdeki Mogol istilasina karsi ayaklanmak imkansiz bir hale gelmisti Cinlilerin isyan lideri Zhu Yuanzhang in danismanlarindan olan Liu Bowen 劉伯溫 ayaklanmayi Ay Festivalinin oldugu donemde yapmayi onerdi Bunun nedeni de Mogollarin Aykeklerini yememesiydi Mogol kralinin uzun yasamasi temennisiyle sehirdeki Cinlilere Aykekleri gondermek icin Mogol kralindan izin aldi Bununla birlikte Aykeklerinin hepsinin icinde bir parca kagida yazilmis Mogollari sekizinci ayin 15 Gununde oldurun geleneksel Cincede 八月十五殺韃子 basitlestirilmis Cincede 八月十五杀鞑子 mesaji yer almaktaydi Ay Festivali aksaminda isyancilar bir saldiri duzenledi ve istilaci Mogollari yonetimden indirdi Bunun ardindan da Zhu yonetimindeki Ming Hanedanligi donemi basladi Bu nedenledir ki Ay Festivali Aykekleri ile kutlanmaktadir TarihlerAy Festivali Miladi takvimde Eylul ile Ekim ayinin basi araligina denk gelir ve Cin takvimine gore sekizinci ayin 15 gunu kutlanir 2012 yilinda Ay Festivali 30 Eylul gun kutlanacaktir Gelecekteki yillarda ise 2013 Eylul 19 2014 Eylul 8 2015 Eylul 27 2016 Eylul 15 2017 Ekim 4 2018 Eylul 24 2019 Eylul 13 2020 Ekim 1Kaynakca a b c d e f g 1 4 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde cincedersim com a b c 2 6 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde chinatown com au 3 2 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde shanghai me 4 3 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde chinahighlights