Doğu Anadolu Gözlemevi, Türkiye'nin Erzurum ilinde yer alan astronomik gözlemevidir. Palandöken ilçesine bağlı Konaklı Mahallesi'ndeki 3.170 metre (10.400 ft) yüksekliğe sahip bir tepede 2012'de inşa edilmeye başladı.Atatürk Üniversitesi bünyesinde hayata geçirilen gözlemevi, 4 metre (13 ft) çapıyla Türkiye'nin en büyük ve ilk kızılötesi teleskobuna ev sahipliği yapacaktır. Teleskobun testlerinin Lecco, İtalya'da yapıldığı ve Ekim 2019 itibarıyla tamamlanacağı duyuruldu.
Alternatif isimler | DAG |
---|---|
Organizasyon | Atatürk Üniversitesi |
Bulunduğu yer | Erzurum, Türkiye |
Koordinatlar | 39°46′50″N 41°13′36″E / 39.78069°K 41.22653°D |
Yükseklik | 3.170 m (10.400 ft) |
Kuruluş tarihi | 2021 |
dag.atauni.edu.tr | |
![]() ![]() Doğu Anadolu Gözlemevi konumu | |
2007 – 2010 yılları arasında yürütülen Bilimsel Araştırma Projeleri (Atatürk Üniversitesi – Fizik Bölümü, BAP Projeleri) kapsamında elde edilen atmosferik ve astronomik bulgular ile Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan bölgenin geçmiş ve güncel atmosferik özellikleri incelendiğinde; Palandöken Dağı (3175 m rakımlı) ve çevresindeki Karakaya Tepeleri’nin (3170 m rakımlı) astronomik açıdan büyük bir potansiyele sahip olduğu ve Dünya’nın sayılı zirvelerinden birisi olduğu anlaşılmıştır. Gözlemevi yerleşkesi olarak planlanan Karakaya Tepeleri’nin (~2500 dönüm) Atatürk Üniversitesi’ne esas tahsis işlemleri (2012-2017) tamamlanmıştır. Yerleşkenin altyapısal özellikleri (yol, elektrik, su, sondaj, sismik ve jeofizik etüd, iletişim, internet, teleferik gibi) tamamlanmıştır. Karakaya Tepeleri’nin hem Erzurum şehir merkezine hem de Erzurum Havalimanı’na uzaklığı doğrusal olarak ~20 km olup, Atatürk Üniversitesi yerleşkesine uzaklığı ise doğrusal olarak ~10 km’dir. Zirveye kadar olan yolun son birkaç km’si çift şeritli stabilize dağ yolu (kış aylarında kayak sporu için kullanılabilmektedir) şeklindeyken geri kalan yolun tamamı asfalttır. Zirvede elektrik, internet ve su deposu ile kaynakları bulunmaktadır. Karakaya Tepeleri’nin 2 ayrı zirvesine tepelerin eteğinde bulunan Konaklı Kayak Tesisleri’nden 4’er kişilik teleferik hattı da çekilmiş ve çalışmaktadır. Erzurum şehrini doğrudan görmediği ve şehir ile arasında yükseklikleri ~2500 m olan tepeler olduğu için ışık kirliliğinden şimdilik uzaktır ve şehrin gelişme yönüne de ters yönde bir konumda olup, şehir gözlemevi yerleşkesinin kuzeyinde kalmaktadır. Karakaya Tepeleri ve çevresinin özellikle düşük nem oranı ve rüzgar hızı, rüzgar yönündeki kararlılığı ve açık gün/gece sayısı da dikkate alındığında; bölgenin astronomik önemini ve cazibesi daha da artmaktadır. Yerleşke olarak seçilen bu tepeler, coğrafik-topoğrafik özelliklerinden dolayı büyük çaplı birkaç teleskop barındırabilecek potansiyele sahiptir. Büyük bir gözlemevi kurulması için kurumsal ve yöresel desteğe de sahip bu yerin değerlendirilerek, ulusal ve uluslararası büyük çaplı projeler sayesinde gökbilim araştırmacılarına ve bilim dünyasına açılması, ülkemizin uluslararası bilim dünyasında adının duyurulmasında büyük katkı sağlayacaktır. Karakaya Tepeleri özellikle atmosferik ve yapısal özellikleri nedeniyle, Dünya’da zaten sayılı coğrafyada yapılabilen kızılötesi bölgesindeki gözlemlere çok uygundur. Bu koşullardaki bir coğrafya, büyük çaplı bir teleskopla (4 m çaplı) ve özellikle de kızılötesine duyarlı alıcılara sahip, modern ve uluslararası düzeyde bir gözlemevi ile değerlendirilmektedir.
Bu amaçla hazırlanmış olan “Doğu Anadolu Gözlemevi” (DAG) Projesi öncelikle 2011 yılında etüd ertesi yıl 2012 yılında ise esas proje olarak (2011K120230) Kalkınma Bakanlığı’nca kabul edilmiştir. DAG Projesi’nin bilimsel, toplumsal, ekonomik hedefleri ve faydaları; Dünya’nın uzaya açılan önemli bilimsel araştırma merkezlerinden birinin kurulması ve bilimsel alanda uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi, Türkiye’nin uzay bilimleri ve teknolojileri konusunda ihtiyacı olan insan gücünün yetiştirilmesi ve bilim tarihinde yer alan önemli bilim ve düşünce adamlarıyla bütünleşmesini sağlayacak örnek bir araştırma merkezinin hayata geçirilmesi, Türkiye’nin uluslararası bilimsel yayın sayısının artırılması ve daha saygın bir yere getirilmesi, tamamı ülkemizin bilimadamlarına ait ilk ve en büyük ölçekli teleskopa sahip olunması, bölgenin tarih, kültür, turizm ve sportif alanlarda dünyaya daha fazla tanıtılması, Doğu Anadolu Bölgesi’nde bilgi ve teknolojiye dayalı alternatif sektörlerin geliştirilmesi yoluyla bölge ekonomisine katkı sağlanması, bölge gençlerinin eğitim düzeyinin artırılması ve toplumun bütün katmanlarının özellikle de gençlerin bilim ve teknolojiye yönelmesinin sağlanması, gözlemevine gelecek dünyaca ünlü yabancı bilimadamları sayesinde Türkiye’nin uluslararası bilim camiasında görünürlülüğünün ve saygınlığının daha da artırılması, Erzurum’un kültürel ve tarihi kongreler dışında bilimsel bir kongre merkezi haline getirilmesi, birçok bilim dalının kaynağı durumunda olan astronomi biliminin toplumun her kesiminin ilgisine ve istifadesine sunulması, Palandöken Dağı ve Karakaya Tepeleri’nin kış turizmine katkısının artırılması, olarak sıralanabilir. Ayrıca, Dünya üzerinde konumsal olarak Erzurum, Türkiye, hatta Orta Doğu ve civarında bu ölçekte büyük gözlemevleri bulunmaması, Dünya’daki mevcut gözlemevlerinin bir kısmının ışık ve hava kirliliği tehdidine maruz kalmaları nedeniyle, proje kapsamında kurulacak büyük ve modern bir gözlemevinin, uluslararası bilim insanları arasında ilgi odağı olacağı çok açıktır.
Kalkınma Bakanlığı ve Atatürk Üniversitesi desteğiyle Atatürk Üniversitesi Astrofizik Araştırma ve Uygulama Merkezi (ATASAM, 2012) Müdürlüğü bünyesinde başarıyla yürütülen DAG Projesi sayesinde, Türkiye’nin en büyük çaplı (4 m) hem görsel (VIS) hem de yakın kırmızı ötesi (NIR, <3 micron) bölgede gözlem yapacak teleskobuyla, astronomi, astrofizik ve uzay bilimleri alanlarında uluslararası düzeyde projelerin ve ortak çalışmaların yürütüleceği büyük bir gözlemevinin altyapıları ve üst yapılarıyla (teleskop, kubbe, gözlemevi – enerji – hizmet binaları gibi) birlikte kurulması devam etmektedir (2012 – 2019).
DAG Projesi, 3 aşamalı bir proje olup;
- ilk aşaması teleskop, kubbe, binalar ve altyapısıyla gözlemevi kurulmasından oluşan DAG Projesi’dir (2012 – 2019),
- ikinci aşaması Odak Düzlemi Aygıtları’nın (ODA) alımı, tasarımı, yapımı ve bir Optik Laboratuvarı kurulmasından oluşan ODA Projesi’dir (2016 – 2019),
- üçüncü aşaması ise 4 m’ye kadar olan bütün ayna ve uzay – uydu ekipmanlarının kaplanacağı Ayna Kaplama Sistemi’nden (AKS) oluşan AKS Projesi’dir (2018 – 2020).
DAG, Anadolu’nun zirvesi Erzurum’da Türkiye’nin en büyük ve ilk kırmızı öte teleskobuna sahip gözlemevidir.
Teleskop Tasarımı
Teleskop | FT | DT (opt.) | FT/DT | |||
(mm) | 56.000 | 3940 | 14,2 | |||
İlkel ayna (M1) | F1 | D1 (opt.) | F1/D1 | R1 | K1 | |
(mm) | 7.210 | 3940 | 1,83 | 14.420 | -1,006574 | |
İkincil ayna (M2) | F2 | D2 (opt.) | F2/D2 | R1 | K2 | D2 (mek.) |
(mm) | -1.362,880 | 704 | 1,936 | -2.725,760 | -1,738819 | 764 |
Ayna uzaklıkları | ||||||
(mm) | -6.022,591 | 5.022,591 | -1000 | 4200 | ||
Normalize parametreleri | k | m2 | ρ | β | ||
0,164689 | 7,766990 | 0,189026 | 0,443828 |
İki Aynalı Teleskopların Normalize Parametreleri
k: D2/D1 oranı (görüş alanı sıfırken)
m2: M2 aynasının yanal magnifikasyonu, FT/F1
ρ: aynaların eğri yarıçaplarının oranları, R2/R1
β: F1 cinsinden arka odak uzaklığı, M1'in tepe noktasından odak düzlemine olan uzaklık
İkincil Aynanın Optik Çapı
D1 ve D2 aynaların çapları
F1 ve F1 odak uzaklıkları
θFoV görüş alanının açısal çapı
İlkel ve İkincil Aynaların Konik Sabitleri
Ritchey-Chretien teleskopu konfigürasyonunda sabitlerin -1'den küçük olması her iki aynanın da hiperbolik olduğunu gösterir.
Odak Sistem Aletleri
Odak | Alet No. | Dalga boyu | Model |
N1/N2 | - | DR | |
N1 | - | AO | |
N1 | a | VIS | Im |
N1 | b | NIR | Im |
N1 | c | V/N | NTD |
N2 | a | VIS | Spec |
N2 | b | NIR | Spec |
N2 | c | NIR | MOS |
DR (Derotator): Döndürücü; AO (Adaptive Optics): Uyarlanabilir optik; Im (Imager): Görüntüleyici; NTD: (New Technology Detector): Yeni teknoloji algılayıcı; Spec (Spectroscopy): Tayf bilimi; MOS (Multi Object Spectrograph): Çoklu cisim tayfölçeri
NIR (Near Infrared): Yakın kızılötesi; VIS (Visible): Görünür; V/N (VIS/NIR): Görünür/Yakın kızılötesi
N1: AO’lu odak; N2: AO’suz odak
Nasmyth 1
N1-a: Optik görüntüleyici. Işığa duyarlı fotodiyotlarıyla algılanan, geçen gök cisimlerini gözlemede kullanılır.
N1-b: Kızılötesi görüntüleyici. X-ışını ikili yıldızlarını ve etkin galaksi çekirdeklerinin gözlemlenmesiyle galaksilerin evrimlerinin gözlemlenmesinde kullanılır.
N1-c: Yeni teknoloji algılayıcıları 100mK’de çalışarak yakın kızılötesi dalgaboylarının gözleminde kullanılır.
Nasmyth 2
N2-a: 350-1000 nm dalga boylarında çalışır.
N2-b: 0.9 – 2.5 mikron dalga boylarında çalışır.
N2-c: Çoklu cisim tayfölçeri yapılması planlanıyor.
Kaynakça
- ^ a b "Doğu Anadolu Gözlemevi turizme de katkı sunacak". TRT Haber. 23 Eylül 2018. 17 Aralık 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 17 Aralık 2018.
- ^ "Doğu Anadolu Gözlemevi kızılötesini de 'görecek'". Anadolu Ajansı. 12 Aralık 2017. 18 Aralık 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 17 Aralık 2018.
- ^ "Türkiye'nin en büyüğü... 26 Ekim'de tamamlanacak". Hürriyet. 18 Ekim 2019. 18 Ekim 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 18 Ekim 2019.
- ^ a b c d e f "Laurent Jolissaint, Onur Keskin, Lorenzo Zago, Sinan Kaan Yerli, Cahit Yesilyaprak, Emeric Mudry, Gregory Lousberg. The design of an adaptive optics telescope: the case of DAG" (PDF). Proc. SPIE 9906, Ground-based and Airborne Telescopes VI, 99063J. 27 Temmuz 2016. 27 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 27 Haziran 2021.
- ^ a b c "Onur Keskin, Sinan Kaan Yerli, Cahit Yeşilyaprak, Tolga Güver, Sinan Aliş, F.Korhan Yelkenci, B.Bülent Güçsav, Mehtap Özbey Arabacı, Ayşe Erol. Status of Focal Plane Instrumentation (FPI) project of the 4m DAG telescope" (PDF). Proc. SPIE 9908, Ground-based and Airborne Instrumentation for Astronomy VI, 99085I. 9 Ağustos 2016. 27 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 27 Haziran 2021.
Dış bağlantılar
- Resmî site
![]() | Erzurum ile ilgili bu madde seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Dogu Anadolu Gozlemevi Turkiye nin Erzurum ilinde yer alan astronomik gozlemevidir Palandoken ilcesine bagli Konakli Mahallesi ndeki 3 170 metre 10 400 ft yukseklige sahip bir tepede 2012 de insa edilmeye basladi Ataturk Universitesi bunyesinde hayata gecirilen gozlemevi 4 metre 13 ft capiyla Turkiye nin en buyuk ve ilk kizilotesi teleskobuna ev sahipligi yapacaktir Teleskobun testlerinin Lecco Italya da yapildigi ve Ekim 2019 itibariyla tamamlanacagi duyuruldu Dogu Anadolu GozlemeviAlternatif isimlerDAGOrganizasyonAtaturk UniversitesiBulundugu yerErzurum TurkiyeKoordinatlar39 46 50 N 41 13 36 E 39 78069 K 41 22653 D 39 78069 41 22653Yukseklik3 170 m 10 400 ft Kurulus tarihi2021dag atauni edu trDogu Anadolu Gozlemevi konumu Vikiveri de duzenle 2007 2010 yillari arasinda yurutulen Bilimsel Arastirma Projeleri Ataturk Universitesi Fizik Bolumu BAP Projeleri kapsaminda elde edilen atmosferik ve astronomik bulgular ile Meteoroloji Genel Mudurlugu nden alinan bolgenin gecmis ve guncel atmosferik ozellikleri incelendiginde Palandoken Dagi 3175 m rakimli ve cevresindeki Karakaya Tepeleri nin 3170 m rakimli astronomik acidan buyuk bir potansiyele sahip oldugu ve Dunya nin sayili zirvelerinden birisi oldugu anlasilmistir Gozlemevi yerleskesi olarak planlanan Karakaya Tepeleri nin 2500 donum Ataturk Universitesi ne esas tahsis islemleri 2012 2017 tamamlanmistir Yerleskenin altyapisal ozellikleri yol elektrik su sondaj sismik ve jeofizik etud iletisim internet teleferik gibi tamamlanmistir Karakaya Tepeleri nin hem Erzurum sehir merkezine hem de Erzurum Havalimani na uzakligi dogrusal olarak 20 km olup Ataturk Universitesi yerleskesine uzakligi ise dogrusal olarak 10 km dir Zirveye kadar olan yolun son birkac km si cift seritli stabilize dag yolu kis aylarinda kayak sporu icin kullanilabilmektedir seklindeyken geri kalan yolun tamami asfalttir Zirvede elektrik internet ve su deposu ile kaynaklari bulunmaktadir Karakaya Tepeleri nin 2 ayri zirvesine tepelerin eteginde bulunan Konakli Kayak Tesisleri nden 4 er kisilik teleferik hatti da cekilmis ve calismaktadir Erzurum sehrini dogrudan gormedigi ve sehir ile arasinda yukseklikleri 2500 m olan tepeler oldugu icin isik kirliliginden simdilik uzaktir ve sehrin gelisme yonune de ters yonde bir konumda olup sehir gozlemevi yerleskesinin kuzeyinde kalmaktadir Karakaya Tepeleri ve cevresinin ozellikle dusuk nem orani ve ruzgar hizi ruzgar yonundeki kararliligi ve acik gun gece sayisi da dikkate alindiginda bolgenin astronomik onemini ve cazibesi daha da artmaktadir Yerleske olarak secilen bu tepeler cografik topografik ozelliklerinden dolayi buyuk capli birkac teleskop barindirabilecek potansiyele sahiptir Buyuk bir gozlemevi kurulmasi icin kurumsal ve yoresel destege de sahip bu yerin degerlendirilerek ulusal ve uluslararasi buyuk capli projeler sayesinde gokbilim arastirmacilarina ve bilim dunyasina acilmasi ulkemizin uluslararasi bilim dunyasinda adinin duyurulmasinda buyuk katki saglayacaktir Karakaya Tepeleri ozellikle atmosferik ve yapisal ozellikleri nedeniyle Dunya da zaten sayili cografyada yapilabilen kizilotesi bolgesindeki gozlemlere cok uygundur Bu kosullardaki bir cografya buyuk capli bir teleskopla 4 m capli ve ozellikle de kizilotesine duyarli alicilara sahip modern ve uluslararasi duzeyde bir gozlemevi ile degerlendirilmektedir Bu amacla hazirlanmis olan Dogu Anadolu Gozlemevi DAG Projesi oncelikle 2011 yilinda etud ertesi yil 2012 yilinda ise esas proje olarak 2011K120230 Kalkinma Bakanligi nca kabul edilmistir DAG Projesi nin bilimsel toplumsal ekonomik hedefleri ve faydalari Dunya nin uzaya acilan onemli bilimsel arastirma merkezlerinden birinin kurulmasi ve bilimsel alanda uluslararasi isbirliginin gelistirilmesi Turkiye nin uzay bilimleri ve teknolojileri konusunda ihtiyaci olan insan gucunun yetistirilmesi ve bilim tarihinde yer alan onemli bilim ve dusunce adamlariyla butunlesmesini saglayacak ornek bir arastirma merkezinin hayata gecirilmesi Turkiye nin uluslararasi bilimsel yayin sayisinin artirilmasi ve daha saygin bir yere getirilmesi tamami ulkemizin bilimadamlarina ait ilk ve en buyuk olcekli teleskopa sahip olunmasi bolgenin tarih kultur turizm ve sportif alanlarda dunyaya daha fazla tanitilmasi Dogu Anadolu Bolgesi nde bilgi ve teknolojiye dayali alternatif sektorlerin gelistirilmesi yoluyla bolge ekonomisine katki saglanmasi bolge genclerinin egitim duzeyinin artirilmasi ve toplumun butun katmanlarinin ozellikle de genclerin bilim ve teknolojiye yonelmesinin saglanmasi gozlemevine gelecek dunyaca unlu yabanci bilimadamlari sayesinde Turkiye nin uluslararasi bilim camiasinda gorunurlulugunun ve sayginliginin daha da artirilmasi Erzurum un kulturel ve tarihi kongreler disinda bilimsel bir kongre merkezi haline getirilmesi bircok bilim dalinin kaynagi durumunda olan astronomi biliminin toplumun her kesiminin ilgisine ve istifadesine sunulmasi Palandoken Dagi ve Karakaya Tepeleri nin kis turizmine katkisinin artirilmasi olarak siralanabilir Ayrica Dunya uzerinde konumsal olarak Erzurum Turkiye hatta Orta Dogu ve civarinda bu olcekte buyuk gozlemevleri bulunmamasi Dunya daki mevcut gozlemevlerinin bir kisminin isik ve hava kirliligi tehdidine maruz kalmalari nedeniyle proje kapsaminda kurulacak buyuk ve modern bir gozlemevinin uluslararasi bilim insanlari arasinda ilgi odagi olacagi cok aciktir Kalkinma Bakanligi ve Ataturk Universitesi destegiyle Ataturk Universitesi Astrofizik Arastirma ve Uygulama Merkezi ATASAM 2012 Mudurlugu bunyesinde basariyla yurutulen DAG Projesi sayesinde Turkiye nin en buyuk capli 4 m hem gorsel VIS hem de yakin kirmizi otesi NIR lt 3 micron bolgede gozlem yapacak teleskobuyla astronomi astrofizik ve uzay bilimleri alanlarinda uluslararasi duzeyde projelerin ve ortak calismalarin yurutulecegi buyuk bir gozlemevinin altyapilari ve ust yapilariyla teleskop kubbe gozlemevi enerji hizmet binalari gibi birlikte kurulmasi devam etmektedir 2012 2019 DAG Projesi 3 asamali bir proje olup ilk asamasi teleskop kubbe binalar ve altyapisiyla gozlemevi kurulmasindan olusan DAG Projesi dir 2012 2019 ikinci asamasi Odak Duzlemi Aygitlari nin ODA alimi tasarimi yapimi ve bir Optik Laboratuvari kurulmasindan olusan ODA Projesi dir 2016 2019 ucuncu asamasi ise 4 m ye kadar olan butun ayna ve uzay uydu ekipmanlarinin kaplanacagi Ayna Kaplama Sistemi nden AKS olusan AKS Projesi dir 2018 2020 DAG Anadolu nun zirvesi Erzurum da Turkiye nin en buyuk ve ilk kirmizi ote teleskobuna sahip gozlemevidir Teleskop TasarimiDAG Teleskobunun optik duzeni mm Teleskop Optik Ozellikleri Teleskop FT DT opt FT DT mm 56 000 3940 14 2Ilkel ayna M1 F1 D1 opt F1 D1 R1 K1 mm 7 210 3940 1 83 14 420 1 006574Ikincil ayna M2 F2 D2 opt F2 D2 R1 K2 D2 mek mm 1 362 880 704 1 936 2 725 760 1 738819 764Ayna uzakliklari M1M2 displaystyle overline M 1 M 2 M2M3 displaystyle overline M 2 M 3 M1M2 displaystyle overline M 1 M 2 M3F displaystyle overline M 3 F mm 6 022 591 5 022 591 1000 4200Normalize parametreleri k m2 r b0 164689 7 766990 0 189026 0 443828Iki Aynali Teleskoplarin Normalize Parametreleri k D2 D1 orani gorus alani sifirken m2 M2 aynasinin yanal magnifikasyonu FT F1 r aynalarin egri yaricaplarinin oranlari R2 R1 b F1 cinsinden arka odak uzakligi M1 in tepe noktasindan odak duzlemine olan uzaklik k 1 b1 m2 m2 FTF1 r m2km 1 b 1F1 M3F M1M3 displaystyle k frac 1 beta 1 m 2 quad m 2 frac F T F 1 quad rho frac m 2 k m 1 quad beta frac 1 F 1 overline M 3 F overline M 1 M 3 Ikincil Aynanin Optik Capi D1 ve D2 aynalarin caplari F1 ve F1 odak uzakliklari 8FoV gorus alaninin acisal capi D2 kD1 8FoVF1 1 k displaystyle D 2 kD 1 theta FoV F 1 1 k Ilkel ve Ikincil Aynalarin Konik Sabitleri K1 2 1 b m22 m2 b 1 displaystyle K 1 frac 2 1 beta m 2 2 m 2 beta 1 K2 m2 1m2 1 2 2m2 m2 1 m2 b m2 1 3 displaystyle K 2 left frac m 2 1 m 2 1 right 2 frac 2m 2 m 2 1 m 2 beta m 2 1 3 Ritchey Chretien teleskopu konfigurasyonunda sabitlerin 1 den kucuk olmasi her iki aynanin da hiperbolik oldugunu gosterir Odak Sistem AletleriOdak Alet No Dalga boyu ModelN1 N2 DRN1 AON1 a VIS ImN1 b NIR ImN1 c V N NTDN2 a VIS SpecN2 b NIR SpecN2 c NIR MOS DR Derotator Dondurucu AO Adaptive Optics Uyarlanabilir optik Im Imager Goruntuleyici NTD New Technology Detector Yeni teknoloji algilayici Spec Spectroscopy Tayf bilimi MOS Multi Object Spectrograph Coklu cisim tayfolceri NIR Near Infrared Yakin kizilotesi VIS Visible Gorunur V N VIS NIR Gorunur Yakin kizilotesi N1 AO lu odak N2 AO suz odak Nasmyth 1 N1 a Optik goruntuleyici Isiga duyarli fotodiyotlariyla algilanan gecen gok cisimlerini gozlemede kullanilir N1 b Kizilotesi goruntuleyici X isini ikili yildizlarini ve etkin galaksi cekirdeklerinin gozlemlenmesiyle galaksilerin evrimlerinin gozlemlenmesinde kullanilir N1 c Yeni teknoloji algilayicilari 100mK de calisarak yakin kizilotesi dalgaboylarinin gozleminde kullanilir Nasmyth 2 N2 a 350 1000 nm dalga boylarinda calisir N2 b 0 9 2 5 mikron dalga boylarinda calisir N2 c Coklu cisim tayfolceri yapilmasi planlaniyor Kaynakca a b Dogu Anadolu Gozlemevi turizme de katki sunacak TRT Haber 23 Eylul 2018 17 Aralik 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 17 Aralik 2018 Dogu Anadolu Gozlemevi kizilotesini de gorecek Anadolu Ajansi 12 Aralik 2017 18 Aralik 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 17 Aralik 2018 Turkiye nin en buyugu 26 Ekim de tamamlanacak Hurriyet 18 Ekim 2019 18 Ekim 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 18 Ekim 2019 a b c d e f Laurent Jolissaint Onur Keskin Lorenzo Zago Sinan Kaan Yerli Cahit Yesilyaprak Emeric Mudry Gregory Lousberg The design of an adaptive optics telescope the case of DAG PDF Proc SPIE 9906 Ground based and Airborne Telescopes VI 99063J 27 Temmuz 2016 27 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 27 Haziran 2021 a b c Onur Keskin Sinan Kaan Yerli Cahit Yesilyaprak Tolga Guver Sinan Alis F Korhan Yelkenci B Bulent Gucsav Mehtap Ozbey Arabaci Ayse Erol Status of Focal Plane Instrumentation FPI project of the 4m DAG telescope PDF Proc SPIE 9908 Ground based and Airborne Instrumentation for Astronomy VI 99085I 9 Agustos 2016 27 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 27 Haziran 2021 Dis baglantilarResmi siteErzurum ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir Madde icerigini genisleterek Vikipedi ye katki saglayabilirsiniz