Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Emir Abbas Huveyda (Farsça: امیرعباس هویدا), (d. 18 Şubat 1919, Tahran - ö. 7 Nisan 1979, Tahran), İranlı diplomat ve siyasetçidir. Şah Muhammed Rıza Pehlevi döneminde İran başbakanı olarak 26 Ocak 1965 - 7 Ağustos 1977 tarihleri arasında görev yapan Huveyda, İran tarihinin en uzun süre hizmet veren başbakanıdır.
| Emir Abbas Huveyda | |
|---|---|
 | |
| 70. İran Başbakanı | |
| Görev süresi 26 Ocak 1965 - 7 Ağustos 1977 1 Ocak 1965'e kadar geçici | |
| Hükümdar | Muhammed Rıza Pehlevi |
| Yerine geldiği | Hasan Ali Mansur |
| Yerine gelen | Cemşid Amuzegar |
| İran Başbakan Yardımcısı | |
| Görev süresi 7 Mart 1964 - 26 Ocak 1965 | |
| Başbakan | Hasan Ali Mansur |
| Yerine geldiği | Cafer Şerif İmami |
| Yerine gelen | |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | 18 Şubat 1919 Tahran, İran |
| Ölüm | 7 Nisan 1979 (60 yaşında) Tahran, İran |
| Partisi | Yeni İran Partisi (1964-1975) Rastahiz Partisi (1975-1978) |
| Evlilik(ler) | Leyla İmami (1967-1973) |
Hayatı ve eğitimi
1919'da Tahran'da tecrübeli bir diplomat olan Habibullah Huveyda'nın oğlu olarak doğan Emir Abbas Huveyda, babasının Bahâî inancına sahip olmasına karşın pek dindar birisi değildi. 1938'de Paris'te eğitim almaya başlayan Huveyda, Brüksel'de üniversite düzeyinde siyaset bilimi öğrenimini 1941 yılında tamamladıktan sonra İran'a döndü.
Ordu ve kamu hizmeti
1942'de İran'a döndükten birkaç ay sonra askerlik hizmetini yapan Huveyda, sonrasında İran Dışişleri Bakanlığı'na girdi. Ardından Paris, Bonn ve Ankara'daki İran büyükelçiliklerinde ve Birleşmiş Milletler'de görev yaptı. 1956-1957 yılları arasında Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği üyeliği yaptı.
İktidara yükselişi
1958'de 'nin yönetim kurulu üyeliğine atandı. Sonrasında genel müdürlük yapmaya başlayan Huveyda, Hasan Ali Mansur'un ana hedefi ülkenin sıkıntılı ekonomisini düzeltmek için yöntemler geliştirmek olan Batılı yüksek eğitim görmüş genç teknokratlardan oluşan yarı bağımsız bir grup kurmasına da yardımcı oldu. 1963'te Yeni İran Partisi'nin (İran Novin Party) kurulmasına katılan Huveyda, 21 Ocak 1965'te ise Hasan Ali Mansur'un suikast sonucu öldürülmesinden sonra başbakanlığa getirildi.
Son yılları
7 Ağustos 1977'de Şah Muhammed Rıza Pehlevi tarafından halkın artan hoşnutsuzluğu ve ekonomik krizlerin derinleşmesinin de etkisiyle görevden uzaklaştırıldı ve yerine Cemşid Amuzegar başbakan oldu. Huveyda ise Adalet Bakanlığı'nın başına getirildi. Eylül 1978'de görevinden istifa ettirildi. 7 Kasım 1978'de ise, giderek artan gösteriler ve protestolar karşısında rejimi kurtarmaya çalışan Şah başkanlığındaki askeri yönetim tarafından günah keçisi ilan edilen diğer 60 eski yöneticiyle birlikte tutuklandı.SAVAK ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle ev hapsinde tutulan Huveyda, Şahın bütün ülkeyi saran gösteriler karşısında ülkeden ayrılmasından hemen sonra, Şubat 1979'da duruşmanın İslami bir mahkemede olacağı ve şahsen yanlış bir şey yapmadığından için beraat edeceği inancıyla Ayetullah Humeyni'nin atadığı hükümete teslim oldu. 15 Mart 1979'da başlayan yargılamasına yüzlerce siyasi mahkûmun infazına karar veren Sadık Halhali atandı. Yargılamanın yapıldığı İslami Devrim Mahkemesi'ndeki davalar sırasında geleneksel yargı içtihatları neredeyse tamamen terk edildi. Mahkeme, duruşmalarda yargılama usulü, yargıcın tarafsızlığı ve sanığın hukuki seçeneklere başvurmasına izin verme gibi konularda kayıtsız davrandı. Çoğu hiçbir zaman doğrulanamayan iddiaların öne sürüldüğü mahkeme tarafından idam cezasına çarptırıldı ve aynı gün kurşuna dizilerek öldürüldü.
Huveyda'nın cesedi, idamından sonra birkaç ay boyunca Tahran'daki bir morgda tutuldu ve ardından gizlice ailesine bırakıldı ve isimsiz olarak Tahran'daki Behişt-i Zehra mezarlığına gömüldü.
Kaynakça
- ^ (PDF). CIA. May 1972. 6 Şubat 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2013.
- ^ Chehabi, H.E. (2008), "Anatomy of Prejudice", Brookshaw, Dominic P.; Fazel, Seena B. (Ed.), The Baháʼís of Iran: Socio-historical studies, New York: Routledge, ss. 186-191, ISBN
- ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 14 Aralık 2020.
- ^ Nikazmerad, Nicholas M. (1980). "A Chronological Survey of the Iranian Revolution". Iranian Studies. 13 (1/4). ss. 327-368. doi:10.1080/00210868008701575. JSTOR 4310346.
| Siyasi görevi | ||
|---|---|---|
| Önce gelen: Cafer Şerif İmami | İran Başbakanı 1964–1965 | Sonra gelen: |
| Önce gelen: Hasan Ali Mansur | İran Başbakanı 1965–1977 | Sonra gelen: Cemşid Amuzegar |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Emir Abbas Huveyda Farsca امیرعباس هویدا d 18 Subat 1919 Tahran o 7 Nisan 1979 Tahran Iranli diplomat ve siyasetcidir Sah Muhammed Riza Pehlevi doneminde Iran basbakani olarak 26 Ocak 1965 7 Agustos 1977 tarihleri arasinda gorev yapan Huveyda Iran tarihinin en uzun sure hizmet veren basbakanidir Emir Abbas Huveyda70 Iran BasbakaniGorev suresi 26 Ocak 1965 7 Agustos 1977 1 Ocak 1965 e kadar geciciHukumdar Muhammed Riza PehleviYerine geldigi Hasan Ali MansurYerine gelen Cemsid AmuzegarIran Basbakan YardimcisiGorev suresi 7 Mart 1964 26 Ocak 1965Basbakan Hasan Ali MansurYerine geldigi Cafer Serif ImamiYerine gelenKisisel bilgilerDogum 18 Subat 1919 1919 02 18 Tahran IranOlum 7 Nisan 1979 60 yasinda Tahran IranPartisi Yeni Iran Partisi 1964 1975 Rastahiz Partisi 1975 1978 Evlilik ler Leyla Imami 1967 1973 Hayati ve egitimi1919 da Tahran da tecrubeli bir diplomat olan Habibullah Huveyda nin oglu olarak dogan Emir Abbas Huveyda babasinin Bahai inancina sahip olmasina karsin pek dindar birisi degildi 1938 de Paris te egitim almaya baslayan Huveyda Bruksel de universite duzeyinde siyaset bilimi ogrenimini 1941 yilinda tamamladiktan sonra Iran a dondu Ordu ve kamu hizmeti1942 de Iran a dondukten birkac ay sonra askerlik hizmetini yapan Huveyda sonrasinda Iran Disisleri Bakanligi na girdi Ardindan Paris Bonn ve Ankara daki Iran buyukelciliklerinde ve Birlesmis Milletler de gorev yapti 1956 1957 yillari arasinda Birlesmis Milletler Multeciler Yuksek Komiserligi uyeligi yapti Iktidara yukselisi1958 de nin yonetim kurulu uyeligine atandi Sonrasinda genel mudurluk yapmaya baslayan Huveyda Hasan Ali Mansur un ana hedefi ulkenin sikintili ekonomisini duzeltmek icin yontemler gelistirmek olan Batili yuksek egitim gormus genc teknokratlardan olusan yari bagimsiz bir grup kurmasina da yardimci oldu 1963 te Yeni Iran Partisi nin Iran Novin Party kurulmasina katilan Huveyda 21 Ocak 1965 te ise Hasan Ali Mansur un suikast sonucu oldurulmesinden sonra basbakanliga getirildi Son yillari7 Agustos 1977 de Sah Muhammed Riza Pehlevi tarafindan halkin artan hosnutsuzlugu ve ekonomik krizlerin derinlesmesinin de etkisiyle gorevden uzaklastirildi ve yerine Cemsid Amuzegar basbakan oldu Huveyda ise Adalet Bakanligi nin basina getirildi Eylul 1978 de gorevinden istifa ettirildi 7 Kasim 1978 de ise giderek artan gosteriler ve protestolar karsisinda rejimi kurtarmaya calisan Sah baskanligindaki askeri yonetim tarafindan gunah kecisi ilan edilen diger 60 eski yoneticiyle birlikte tutuklandi SAVAK ile iltisakli oldugu gerekcesiyle ev hapsinde tutulan Huveyda Sahin butun ulkeyi saran gosteriler karsisinda ulkeden ayrilmasindan hemen sonra Subat 1979 da durusmanin Islami bir mahkemede olacagi ve sahsen yanlis bir sey yapmadigindan icin beraat edecegi inanciyla Ayetullah Humeyni nin atadigi hukumete teslim oldu 15 Mart 1979 da baslayan yargilamasina yuzlerce siyasi mahkumun infazina karar veren Sadik Halhali atandi Yargilamanin yapildigi Islami Devrim Mahkemesi ndeki davalar sirasinda geleneksel yargi ictihatlari neredeyse tamamen terk edildi Mahkeme durusmalarda yargilama usulu yargicin tarafsizligi ve sanigin hukuki seceneklere basvurmasina izin verme gibi konularda kayitsiz davrandi Cogu hicbir zaman dogrulanamayan iddialarin one suruldugu mahkeme tarafindan idam cezasina carptirildi ve ayni gun kursuna dizilerek olduruldu Huveyda nin cesedi idamindan sonra birkac ay boyunca Tahran daki bir morgda tutuldu ve ardindan gizlice ailesine birakildi ve isimsiz olarak Tahran daki Behist i Zehra mezarligina gomuldu Kaynakca PDF CIA May 1972 6 Subat 2009 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 5 Agustos 2013 Chehabi H E 2008 Anatomy of Prejudice Brookshaw Dominic P Fazel Seena B Ed The Bahaʼis of Iran Socio historical studies New York Routledge ss 186 191 ISBN 978 0 203 00280 3 Arsivlenmis kopya PDF 4 Mart 2016 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 14 Aralik 2020 Nikazmerad Nicholas M 1980 A Chronological Survey of the Iranian Revolution Iranian Studies 13 1 4 ss 327 368 doi 10 1080 00210868008701575 JSTOR 4310346 Siyasi goreviOnce gelen Cafer Serif Imami Iran Basbakani 1964 1965 Sonra gelen Once gelen Hasan Ali Mansur Iran Basbakani 1965 1977 Sonra gelen Cemsid Amuzegar