8 Ocak 1936'da İran Şahı Rıza Şah, Keşf-i hicab (Farsça: کشف حجاب) olarak bilinen ve tüm İslami örtüleri (başörtüsü ve çarşaf) yasaklayan bir ferman yayınladı; bu ferman hızla ve güçlü bir şekilde uygulandı. Hükûmet ayrıca birçok geleneksel erkek giyim türünü de yasakladı.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNeEwxSmxlbUZ6WTJoaGFIZHBabVZrWVhWbmFIUmxjbk11YW5Cbkx6TXdNSEI0TFZKbGVtRnpZMmhoYUhkcFptVmtZWFZuYUhSbGNuTXVhbkJuLmpwZw==.jpg)
Yasak beş yıl süreyle (1936-1941) uygulandı. Bundan sonra kadınlar, 1970'lerdeki İran devrimine kadar kırk yıl boyunca diledikleri gibi giyinme özgürlüğüne sahip oldular. 1979'daki devrimde başörtüsü yasağının tersi uygulamaya konuldu. Rıza Şah'ın kalıcı miraslarından biri, elbiseyi İran siyasetinin ayrılmaz bir sorunu haline getirmektir.
Arka plan ve etkisi
1936'da Rıza Şah peçeyi yasakladı ve İranlıları, kabilesel, bölgesel, dinsel ve sınıf temelli giyim farklılıklarının olduğu bir ülkede ulus inşasını teşvik etmek amacıyla Avrupa kıyafetlerini benimsemeye teşvik etti.
Ülkenin modernleşmesinin bir yöntemi olarak Türkiye örneğine uygun olarak kadınların topluma katılımının arttırılması Şah'ın politikasıydı. Kraliçe ve kraliyet ailesinin diğer kadınları, topluma katılan kadınlara rol model olarak kamusal temsil görevlerini yerine getirmeye başladıklarında buna yardımcı olmuşlar ve ayrıca Keşf-i hicabda rol model olarak aktif rol oynamışlardır.
Reformun yapımı uzun sürdü. 19. yüzyılın ikinci yarısında İranlı üst sınıf erkekler Avrupa'yı ziyaret etmeye ve kendileri için Batı kıyafetlerini benimsemeye başladılar, bu da Batı modasının seçkinler arasında İran'da ilerleme ve modernizmin bir işareti olarak görülmesine neden oldu. 1920'lerden itibaren İran kadın hareketi açılmayı destekledi ve birkaç İranlı kadın örtünmeden görünmeye başladı. 1924'te şarkıcı Kamerülmüluk Veziri, Tahran'daki Grand Hotel'de ve Kraliyet Sarayı Tiyatrosu'nda cinsiyetlerin karışık olduğu bir toplulukta açık bir performans sergileyerek cinsiyet ayrımcılığını ve inzivayı kırdı. İranlı kadın hakları aktivistleri peçenin açılmasını destekledi ve feminist Sıdıka Devletabadi'nin, 1928'de İran'da kamuya açık alanda başörtüsü olmadan ortaya çıkan ilk kadın olduğuna inanılıyor. Peçesiz görünmek, hatta kamusal tartışmalarda bunu tercih etmek çok tartışmalıydı ve peçenin açılmasından yana konuşan kadın hakları aktivistleri bazen polis tarafından korunmak zorunda kalıyordu. 1926'da Şah, yüzü açık görünen ancak saçlarını bir eşarp veya şapkayla kapatan kadınlara özel olarak polis koruması sağladı.
1928'de Afganistan kraliçesi Süreyya Tarzi, İran'a yaptığı resmi ziyaret sırasında Şah'la birlikte halkın önüne çıktı. Din adamları protesto etti ve Şah'tan yabancı kraliçeye örtünmesini söylemesini istediler, ancak o reddetti. Reddi, Şah'ın İran'da peçeyi kaldırmayı planladığı yönünde söylentilere neden oldu. Aynı yılın ilerleyen zamanlarında Şah'ın eşi Kraliçe Tacülmülûk, Kum'daki Fatıma Masume Türbesi'ni kendisini tamamen örtmeyen bir peçe giyerek ve yüzünü göstererek ziyaret etti ve bu durum bir din adamı tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Cevap olarak Rıza Şah, ertesi gün kraliçeyi eleştiren din adamını herkesin önünde dövdü.
Kadınların özgürleşmesi ve topluma katılımı açısından kadınların örtünmesi büyük bir sembolik öneme sahipti ve Şah, huzursuzluk yaratmamak için reformu kademeli olarak uygulamaya koydu. 1930'ların ortasında, 6,5 milyon İranlı kadından sadece dört bini kamuya açık yerlere peçesiz çıkmaya cesaret ediyordu; neredeyse tamamı Tahran'daydı ve çoğunlukla Batı eğitimi almış üst sınıf genç kızlar, Avrupa'dan yeni dönenlerin yabancı eşleri, azınlık kadınları ve orta yaşlı kadınlardan oluşuyordu.
1933'te kadın öğretmenler ve 1935'te kız öğrenciler başörtülerini açmaya teşvik edildi. 1935 yılında hükûmetin desteğiyle Kanun-i Banuvan ("Kadınlar Cemiyeti") kadın komitesi kuruldu ve burada kadın hakları savunucuları başörtüsünün açılması için kampanya yürüttüler. Kadın öğretmenlerin ve öğrencilerin örtünmemesine izin veren reformun yanı sıra, kız öğrencilerin erkeklerle birlikte ders çalışmasına da izin veren reformların tümü, Şii din adamlarının karşı çıktığı ve eleştirdiği reformlardı.
8 Ocak 1936'da resmi açılış ilanı yapılmış ve bu etkinlikte kraliçe ve kızlarına önemli bir rol verilmiştir. O gün Rıza Şah, Tahran Öğretmen Koleji'nin mezuniyet törenine kraliçe ve iki kızıyla birlikte, peçesiz, modern kıyafetler giyerek katıldı. Kraliçe diplomaları dağıtırken, Şah da geçmişte nüfusun yarısının yok sayıldığını, kadınlara geleceğin artık onların elinde olduğunu anlattı. Bu, ilk kez bir İran kraliçesinin halkın önünde kendini göstermesiydi. Daha sonra Şah, karısının ve kızlarının açık fotoğraflarını yayınladı ve tüm İran'da örtünün açılmasını zorunlu kıldı.
Yaptırım
Bu kararnameyi uygulamak için polise, kamusal alanda peçe takan her kadının peçesini fiziksel olarak çıkarması emredildi. Reddeden kadınlar dövüldü, başörtüleri ve çarşafları yırtıldı ve evleri zorla arandı.
Rıza Şah'ın 1941'de tahttan çekilmesine kadar pek çok muhafazakar kadın çatışmalardan kaçınmak için evlerinden çıkmamayı tercih etti, ve hatta birkaçı başörtülerini çıkarmaktan kaçınmak için intihar etti. 1935 yazında Rıza Şah'ın tüm erkeklere Avrupa tarzı melon şapka takmalarını emrettiği zaman şiddette çok daha büyük bir artış yaşandı. Bu, Temmuz ayında Meşhed şehrinde şiddet içermeyen kitlesel gösterilere yol açtı; gösteriler İran İmparatorluk ordusu tarafından vahşice bastırıldı ve tahminen 100 ila 500 kişinin (kadınlar ve çocuklar dahil) ölümüyle sonuçlandı.
Tepkiler
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpCbEwwcGhiU1V5TjJsaGRGOWxYMjVsYzNaaGJsOWxYM1poZEdGdUxXdG9ZV2d3TVM1cWNHY3ZNekF3Y0hndFNtRnRKVEkzYVdGMFgyVmZibVZ6ZG1GdVgyVmZkbUYwWVc0dGEyaGhhREF4TG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Peçe yasağı İran'da farklı görüşlerle karşılandı.
İran kadın hareketi başından beri genellikle örtünmemenin taraftarıydı. Örtünün açılması için kampanya yürüten Hadice Efdal Veziri ve Sıdıka Devletabadi gibi ilerici kadın hakları savunucuları tarafından desteklendi. Devletabadi reformun aktif bir destekçisiydi ve kadın örgütlerini birleştirmek ve kadınları örtüyü çıkarmaya hazırlamak için Şah'ın kızı Prenses Şems'in liderliğindeki Kanun-i Banuvan kadın komitesine katıldı. Aralarında Hacer Tarbiyat, Veziri, Devletabadi, Ferruhru Parsa ve Pervin İtisami'nin de bulunduğu İran'ın önde gelen feministleri ve kadın hakları aktivistleri, Kanun-i Banuvan'da Keşf-i hicab lehinde kampanya yapmak için örgütlendi. İranlı kadın hakları aktivistleri ve feministler çoğunlukla eğitimli elit kesimdendi ve bazıları Keşf-i hicabdan önce bile peçesiz görünüyordu: Devletabadi'nin İran'da bunu yapan ilk kadın olduğuna inanılıyor, 1928 yılında tamamen açıldı. Ancak reforma karşı çıkan bazı feministler de vardı; çünkü açılmayı desteklerlerken zorunlu açılmayı değil, kadınların seçme hakkını desteklediler.
Bazı Batılı tarihçiler, kadınların kendileri başlatmış olsaydı reformun ilerici bir adım olacağını, ancak reformu yasaklama yönteminin etkisinden bu yana birçok İranlı kadını aşağıladığını ve yabancılaştırdığını belirttiler; geleneksel inançların etkisi nedeniyle, Avrupalı kadınların aniden sokağa üstsüz çıkmalarının emredildiği varsayımsal bir durumla karşılaştırılabilir. Bazı tarihçiler Rıza Şah'ın örtünme yasağı ve politikalarının Atatürk Türkiye'sinde görülmediğini, örtünmeyi yasaklamadan gerçekleştirmeyi başardığını belirtmişlerdir.
Sonrası
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpjeUwxZHZiV1Z1Wld4bFkzUnBiMjR4T1RZekxtcHdaeTh5TWpCd2VDMVhiMjFsYm1Wc1pXTjBhVzl1TVRrMk15NXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Tüm yasal baskılara ve engellemelere rağmen İranlı kadınların büyük bir kısmı peçe veya çarşaf giymeye devam etti.
Rıza Şah'ın kalıcı miraslarından biri, elbiseyi İran siyasetinin ayrılmaz bir meselesi haline getirmekti. Rıza Şah 1941'de tahttan indirildiğinde, İslam Fedaileri gibi muhafazakarların girişimleri oldu; zorunlu örtünmeyi ve örtünmeyen kadınların kamusal alandan yasaklanmasını talep ettiler, ancak başarılı olamadılar. Bir sonraki hükümdar Muhammed Rıza Pehlevi döneminde peçe veya çarşaf giymek artık suç değildi ve kadınlar istedikleri gibi giyinebiliyorlardı.
Ancak onun rejimi altında çarşaf, geri kalmışlığın bir işareti ve alt sınıfa mensup olmanın bir göstergesi olarak görüldüğü için sosyal merdiveni tırmanmanın önünde önemli bir engel haline geldi. Örtülü kadınların sınırlı eğitime sahip muhafazakar dindar ailelerden geldiği varsayılırken, örtülü kadınların eğitimli ve profesyonel üst veya orta sınıftan olduğu varsayıldı. Peçe bir sınıf işareti haline geldi; alt sınıflar tekrar peçe takmaya başlarken, üst sınıflar artık hiç peçe takmazken, öğretmen ve hemşire gibi orta sınıf meslek sahibi kadınlar iş yerlerinde başörtüsüz görünüyor, ancak bazen ailelerinin yanına döndüklerinde başörtülü görünüyorlardı.
Başörtüsü veya çarşaf takan kadınlara karşı ayrımcılık hâlâ devam ediyor; kamu kurumları başörtüsü veya çarşaf kullanımını aktif olarak caydırıyor ve hatta bazı restoranlar başörtüsü veya çarşaf giyen kadınları kabul etmeyi reddediyor. Bu dönem, peçe takmayı geri kalmışlık belirtisi olarak gören bir azınlık ile bunu kabul etmeyen çoğunluk arasındaki ikilemle karakterize edilmektedir.
1979 yılına kadar Keşf-i hicab uygulamasının yıldönümü, İran'da resmi olarak Kadın Kurtuluş Günü olarak kutlanıyordu.
Devrimci tepki
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprMkx6RTVOemxmU1c1MFpYSnVZWFJwYjI1aGJGOVhiMjFsYmlVeU4zTmZSR0Y1WDNCeWIzUmxjM1J6WDJsdVgxUmxhSEpoYmw4dFgwMXZhR0Z0YldGa1gxTmhlWGxoWkY4dFgxUmxhSEpoYmw5TmIzTmhkblpoY2w4bE1qZ3hNU1V5T1M1cWNHY3ZNakl3Y0hndE1UazNPVjlKYm5SbGNtNWhkR2x2Ym1Gc1gxZHZiV1Z1SlRJM2MxOUVZWGxmY0hKdmRHVnpkSE5mYVc1ZlZHVm9jbUZ1WHkxZlRXOW9ZVzF0WVdSZlUyRjVlV0ZrWHkxZlZHVm9jbUZ1WDAxdmMyRjJkbUZ5WHlVeU9ERXhKVEk1TG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
1970'lerin sonundaki devrim sırasında başörtüsü siyasi bir sembol haline geldi. Başörtüsü, Pehleviler tarafından modernleşme politikalarının ve dolayısıyla kendi yönetimlerinin reddi olarak değerlendirildi. Pek çok orta sınıf çalışan kadının onu bu şekilde giymeye başlamasıyla, rejime karşı muhalefetin bir sembolü haline geldi.
Yoksulların devrimci savunuculuğu ve yabancı etkiye karşı bir karşı duruş olarak gelenek, muhalefet arasında çarşafı tekrar popülerliğe kavuşturdu ve farklı sınıflardan kadınlar, kadınlara seks objesi olarak muamele edilmesini protesto etmek, muhafazakar kadınlarla dayanışma dahil olmak üzere farklı nedenlerle başörtüsü taktılar.
İslam Devrimi'nden sonra Keşf-i hicabdan miras kalan politika tersine döndü. Kadınlar artık peçelerini çıkarmaya zorlanmak yerine, örtünme yasağı tersine çevrildi ve örtü artık tüm kadınlara zorunlu kılındı. Devrim sırasında muhalefetin sembolü olarak başörtüsünü takan muhafazakar olmayan kadınlar, örtünmenin zorunlu hale gelmesini beklemiyorlardı ve başörtüsü ilk kez Şubat 1979'da zorunlu hale getirildiğinde liberal ve solcu kesimin protesto ve gösterileriyle karşılandı. Erkekler ve binlerce kadın, zorunlu örtünmeyi protesto etmek amacıyla 8 Mart 1979 Dünya Kadınlar Günü'nde bir kadın yürüyüşüne katıldı. Protestolar zorunlu örtünmenin geçici olarak geri çekilmesiyle sonuçlandı. Ancak sol ve liberaller ortadan kaldırılıp muhafazakarlar tek başına kontrolü ele alınca örtünme tüm kadınlara dayatıldı. Bu, Temmuz 1980'de başörtülü kadınların devlet dairelerine ve kamu binalarına girmelerinin reddedildiği ve işten çıkarılma riski altında işyerlerinde başörtüsüz görünmelerinin yasaklandığı "Ofislerin İslamlaştırılması" ile başladı. Sokaklarda, "Peçe giyin, yoksa kafanıza yumruk atacağız" ve "başörtüsüzlere ölüm" sloganları doğrultusunda, başörtüsüz kadınlara devrimciler saldırdı. Temmuz 1981'de, kamusal alanda örtünmeyi zorunlu kılan bir ferman çıkarıldı ve bunu 1983'te, açık kadınlara 74 kırbaç cezası getiren İslami Ceza Yasası izledi. Yasa, sokaklarda devriye gezen İslam Devrimi Komiteleri üyeleri ve daha sonra Ahlak Polisi olarak da adlandırılan Rehberlik Devriyeleri tarafından uygulandı.
Galeri
- Geleneksel çarşaf, 1900
- Keşf-i hicab, 1936
- Kum'da Keşfi hicab, 1936
- 1950'lerde İran'da Kadınlar
- Bir İranlı, 1960'larda plajda mayoyla poz veriyor
- Çarşaflı Kadın, İmam Camii dışında, İsfahan, İran, 2012
Dış bağlantılar
- Keşf-i hicab ile ilgili resimler
Kaynakça
- ^ (fall 1993). The Veil in Their Minds and On Our Heads: The Persistence of Colonial Images of Muslim Women, Resources for feminist research (RFR) / Documentation sur la recherche féministe (DRF), Vol. 22, n. 3/4, pp. 5–18, Toronto: Ontario Institute for Studies in Education of the University of Toronto (OISE),
- ^ Milani, Farzaneh (1992). Veils and Words: The Emerging Voices of Iranian Women Writers, Syracuse, New York: , pp. 19, 34–37,
- ^ a b c d Paidar, Parvin (1995): Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran, Cambridge Middle East studies, Vol. 1, Cambridge, UK; New York: Cambridge University Press, pp. 106–107, 214–215, 218–220,
- ^ Majd, Mohammad Gholi (2001). Great Britain and Reza Shah: The Plunder of Iran, 1921–1941, Gainesville: , pp. 209–213, 217–218,
- ^ Curtis, Glenn E.; Hooglund, Eric (2008). Iran: A Country Study, 5th ed, Area handbook series, Washington, DC: , Library of Congress, pp. 28, 116–117,
- ^ a b c d e f g Katouzian, Homa (2003). "2. Riza Shah's Political Legitimacy and Social Base, 1921–1941" in Cronin, Stephanie: The Making of Modern Iran: State and Society under Riza Shah, 1921–1941, pp. 15–37, London; New York: Routledge; ,
- ^ a b c d e f g Katouzian, Homa (2004). "1. State and Society under Reza Shah" in Atabaki, Touraj; Zürcher, Erik-Jan: Men of Order: Authoritarian Modernisation in Turkey and Iran, 1918–1942, pp. 13–43, London; New York: I.B. Tauris,
- ^ a b c d e f g Katouzian, Homa (2006). State and Society in Iran: The Eclipse of the Qajars and the Emergence of the Pahlavis, 2nd ed, Library of modern Middle East studies, Vol. 28, London; New York: I.B. Tauris, pp. 33–34, 335–336,
- ^ a b c d El Guindi, Fadwa (1999). Veil: Modesty, Privacy and Resistance, Oxford; New York: ; Bloomsbury Academic, pp. 3, 13–16, 130, 174–176,
- ^ Al Saied, Najat (25 Nisan 2018). "Reactionary regimes use hijab law to control women — but so do liberalizing ones". The Washington Post. 25 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Ağustos 2020.
- ^ Chehabi, Houchang E. (Summer–Sonbahar 1993). "Staging the Emperor's New Clothes: Dress Codes and Nation-Building under Reza Shah". Iranian Studies. 26 (3/4): 209-229. doi:10.1080/00210869308701800.
- ^ a b c d e f g h i j k Beck, Lois; Nashat, Guity (2004). Women in Iran from 1800 to the Islamic Republic (İngilizce). University of Illinois Press. ISBN . 4 Ocak 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 31 Mayıs 2024.
- ^ Houchang E. Chehabi. "Staging the Emperor's New Clothes: Dress Codes and Nation-Building under Reza Shah." Iranian Studies, vol. 26, no. 3/4, 1993, pp. 209–229. JSTOR, http://www.jstor.org/stable/4310854 20 Kasım 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde .. Accessed 29 Mar. 2023.
- ^ a b Sanasarian E. The Women's Rights Movement in Iran : Mutiny Appeasement and Repression from 1900 to Khomeini. New York N.Y: Praeger; 1982.
- ^ Petridis, Alexis (16 Mart 2015). "Rocking the casbah: the gig of a lifetime that put Iranian women back on stage". The Guardian. 22 Ocak 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Aralık 2017.
- ^ a b Beck, Lois; Nashat, Guity (2004). Women in Iran from 1800 to the Islamic Republic (İngilizce). University of Illinois Press. ISBN . 1 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 31 Mayıs 2024.
- ^ a b Zargarian, Tannaz (11 Ağustos 2020). "Iranian Women's Quest for Self-Liberation through the Internet and Social Media: An Emancipatory Pedagogy" (İngilizce). 10 Ekim 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 31 Mayıs 2024.
- ^ Women and Politics in Iran: Veiling, Unveiling, and. Reveiling. By Hamideh Sedghi. New York: Cambridge University. Press. 2007. p. 85
- ^ a b c Fazle Chowdhury: Promises of Betrayals: The History That Shaped the Iranian Shia Clerics 6 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ a b Abrahamian, Ervand (2008). A History of Modern Iran, Cambridge, UK; New York: Cambridge University Press, pp. 84, 94–95, Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi: "Abrahamian" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: ) - ^ a b Afary, Janet (9 Nisan 2009). Sexual Politics in Modern Iran (İngilizce). Cambridge University Press. ISBN . 1 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 31 Mayıs 2024.
- ^ a b c d e f Chehabi, Houchang Esfandiar (2003): "11. The Banning of the Veil and Its Consequences" in Cronin, Stephanie: The Making of Modern Iran: State and Society under Riza Shah, 1921–1941, pp. 203–221, London; New York: Routledge; , Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi: "Chehabi" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: ) - ^ Fatemi, Nasrallah Saifpour (1989). Reza Shah wa koudeta-ye 1299 (Persian), Rahavard – A Persian Journal of Iranian Studies, Vol. 7, n. 23, pp. 160–180, Los Angeles: Society of the Friends of the Persian Culture
- ^ Beeman, William Orman (2008). The Great Satan vs. the Mad Mullahs: How the United States and Iran Demonize Each Other, 2nd ed, Chicago: University of Chicago Press, pp. 108, 152,
- ^ a b Shahidian, Hammed (1994). "The Iranian Left and the "Woman Question" in the Revolution of 1978-79". International Journal of Middle East Studies. 26 (2): 223-247. doi:10.1017/S0020743800060220.
- ^ Moghissi, Haideh (2005). Women and Islam: Women's movements in Muslim societies (İngilizce). Taylor & Francis. s. 231. ISBN .
- ^ a b Hamideh Sedghi, "Feminist Movements III. In The Pahlavi Period," Encyclopaedia Iranica, IX/5, pp. 492-498, available online at http://www.iranicaonline.org/articles/feminist-movements-iii 28 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde . (accessed on 30 December 2012).
- ^ Heath, Jennifer (2008). The Veil: Women Writers on Its History, Lore, and Politics, Berkeley; Los Angeles: University of California Press, pp. 66, 252–253, 256, 260,
- ^ Ramezani, Reza (2008). Hijab dar Iran, dar doure-ye Pahlavi-ye dovvom [Hijab in Iran, the second Pahlavi era] (Persian), Faslnamah-e Takhassusi-ye Banuvan-e Shi'ah [Quarterly Journal of Shiite Women], Qom: Muassasah-e Shi'ah Shinasi,
- ^ a b c d Vakil, Sanam (2011). Women and politics in the Islamic republic of Iran: Action and reaction. New York: Continnuum-3PL. ISBN . 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 31 Mayıs 2024.
- ^ Iran's past, present and future in women's rights: Research Report. Women's Rights Team. February 2023. By Idil Igdir, Fabiana Castro, Anouk Nolet. Chapter 1.1. Historical Background. p. 3
- ^ a b c d Foran, John (2003). Theorizing revolutions (İngilizce). Londra: Routledge. ISBN . 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 31 Mayıs 2024.
- ^ Justice for Iran (March 2014). Thirty-five Years of Forced Hijab: The Widespread and Systematic Violation of Women's Rights in Iran (PDF). www.Justiceforiran.org. 19 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 31 Mayıs 2024.
- ^ "Why Iranian authorities force women to wear a veil". DW. 21 Aralık 2020. 8 Kasım 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Ağustos 2021.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
8 Ocak 1936 da Iran Sahi Riza Sah Kesf i hicab Farsca کشف حجاب olarak bilinen ve tum Islami ortuleri basortusu ve carsaf yasaklayan bir ferman yayinladi bu ferman hizla ve guclu bir sekilde uygulandi Hukumet ayrica bircok geleneksel erkek giyim turunu de yasakladi Riza Sah in esi Taculmuluk ve kizlari Sems ve Esref ilk kez basortusu olmadan halka acik bir torene katiliyorlar 8 Ocak 1936 Yasak bes yil sureyle 1936 1941 uygulandi Bundan sonra kadinlar 1970 lerdeki Iran devrimine kadar kirk yil boyunca diledikleri gibi giyinme ozgurlugune sahip oldular 1979 daki devrimde basortusu yasaginin tersi uygulamaya konuldu Riza Sah in kalici miraslarindan biri elbiseyi Iran siyasetinin ayrilmaz bir sorunu haline getirmektir Arka plan ve etkisi1936 da Riza Sah peceyi yasakladi ve Iranlilari kabilesel bolgesel dinsel ve sinif temelli giyim farkliliklarinin oldugu bir ulkede ulus insasini tesvik etmek amaciyla Avrupa kiyafetlerini benimsemeye tesvik etti Ulkenin modernlesmesinin bir yontemi olarak Turkiye ornegine uygun olarak kadinlarin topluma katiliminin arttirilmasi Sah in politikasiydi Kralice ve kraliyet ailesinin diger kadinlari topluma katilan kadinlara rol model olarak kamusal temsil gorevlerini yerine getirmeye basladiklarinda buna yardimci olmuslar ve ayrica Kesf i hicabda rol model olarak aktif rol oynamislardir Reformun yapimi uzun surdu 19 yuzyilin ikinci yarisinda Iranli ust sinif erkekler Avrupa yi ziyaret etmeye ve kendileri icin Bati kiyafetlerini benimsemeye basladilar bu da Bati modasinin seckinler arasinda Iran da ilerleme ve modernizmin bir isareti olarak gorulmesine neden oldu 1920 lerden itibaren Iran kadin hareketi acilmayi destekledi ve birkac Iranli kadin ortunmeden gorunmeye basladi 1924 te sarkici Kamerulmuluk Veziri Tahran daki Grand Hotel de ve Kraliyet Sarayi Tiyatrosu nda cinsiyetlerin karisik oldugu bir toplulukta acik bir performans sergileyerek cinsiyet ayrimciligini ve inzivayi kirdi Iranli kadin haklari aktivistleri pecenin acilmasini destekledi ve feminist Sidika Devletabadi nin 1928 de Iran da kamuya acik alanda basortusu olmadan ortaya cikan ilk kadin olduguna inaniliyor Pecesiz gorunmek hatta kamusal tartismalarda bunu tercih etmek cok tartismaliydi ve pecenin acilmasindan yana konusan kadin haklari aktivistleri bazen polis tarafindan korunmak zorunda kaliyordu 1926 da Sah yuzu acik gorunen ancak saclarini bir esarp veya sapkayla kapatan kadinlara ozel olarak polis korumasi sagladi 1928 de Afganistan kralicesi Sureyya Tarzi Iran a yaptigi resmi ziyaret sirasinda Sah la birlikte halkin onune cikti Din adamlari protesto etti ve Sah tan yabanci kraliceye ortunmesini soylemesini istediler ancak o reddetti Reddi Sah in Iran da peceyi kaldirmayi planladigi yonunde soylentilere neden oldu Ayni yilin ilerleyen zamanlarinda Sah in esi Kralice Taculmuluk Kum daki Fatima Masume Turbesi ni kendisini tamamen ortmeyen bir pece giyerek ve yuzunu gostererek ziyaret etti ve bu durum bir din adami tarafindan sert bir sekilde elestirildi Cevap olarak Riza Sah ertesi gun kraliceyi elestiren din adamini herkesin onunde dovdu Kadinlarin ozgurlesmesi ve topluma katilimi acisindan kadinlarin ortunmesi buyuk bir sembolik oneme sahipti ve Sah huzursuzluk yaratmamak icin reformu kademeli olarak uygulamaya koydu 1930 larin ortasinda 6 5 milyon Iranli kadindan sadece dort bini kamuya acik yerlere pecesiz cikmaya cesaret ediyordu neredeyse tamami Tahran daydi ve cogunlukla Bati egitimi almis ust sinif genc kizlar Avrupa dan yeni donenlerin yabanci esleri azinlik kadinlari ve orta yasli kadinlardan olusuyordu 1933 te kadin ogretmenler ve 1935 te kiz ogrenciler basortulerini acmaya tesvik edildi 1935 yilinda hukumetin destegiyle Kanun i Banuvan Kadinlar Cemiyeti kadin komitesi kuruldu ve burada kadin haklari savunuculari basortusunun acilmasi icin kampanya yuruttuler Kadin ogretmenlerin ve ogrencilerin ortunmemesine izin veren reformun yani sira kiz ogrencilerin erkeklerle birlikte ders calismasina da izin veren reformlarin tumu Sii din adamlarinin karsi ciktigi ve elestirdigi reformlardi 8 Ocak 1936 da resmi acilis ilani yapilmis ve bu etkinlikte kralice ve kizlarina onemli bir rol verilmistir O gun Riza Sah Tahran Ogretmen Koleji nin mezuniyet torenine kralice ve iki kiziyla birlikte pecesiz modern kiyafetler giyerek katildi Kralice diplomalari dagitirken Sah da gecmiste nufusun yarisinin yok sayildigini kadinlara gelecegin artik onlarin elinde oldugunu anlatti Bu ilk kez bir Iran kralicesinin halkin onunde kendini gostermesiydi Daha sonra Sah karisinin ve kizlarinin acik fotograflarini yayinladi ve tum Iran da ortunun acilmasini zorunlu kildi YaptirimBu kararnameyi uygulamak icin polise kamusal alanda pece takan her kadinin pecesini fiziksel olarak cikarmasi emredildi Reddeden kadinlar dovuldu basortuleri ve carsaflari yirtildi ve evleri zorla arandi Riza Sah in 1941 de tahttan cekilmesine kadar pek cok muhafazakar kadin catismalardan kacinmak icin evlerinden cikmamayi tercih etti ve hatta birkaci basortulerini cikarmaktan kacinmak icin intihar etti 1935 yazinda Riza Sah in tum erkeklere Avrupa tarzi melon sapka takmalarini emrettigi zaman siddette cok daha buyuk bir artis yasandi Bu Temmuz ayinda Meshed sehrinde siddet icermeyen kitlesel gosterilere yol acti gosteriler Iran Imparatorluk ordusu tarafindan vahsice bastirildi ve tahminen 100 ila 500 kisinin kadinlar ve cocuklar dahil olumuyle sonuclandi TepkilerIran kadin hareketinin mensuplari buyuk olcude ortunmemeye olumlu bakan egitimli elit kadinlardan olusuyordu Kadin orgutu Cem iyet i Nisvan i Vatanhah in Yonetim Kurulunun bu goruntusu 1922 1932 tarihlidir 1936 daki Kesf i hicab reformundan once Pece yasagi Iran da farkli goruslerle karsilandi Iran kadin hareketi basindan beri genellikle ortunmemenin taraftariydi Ortunun acilmasi icin kampanya yuruten Hadice Efdal Veziri ve Sidika Devletabadi gibi ilerici kadin haklari savunuculari tarafindan desteklendi Devletabadi reformun aktif bir destekcisiydi ve kadin orgutlerini birlestirmek ve kadinlari ortuyu cikarmaya hazirlamak icin Sah in kizi Prenses Sems in liderligindeki Kanun i Banuvan kadin komitesine katildi Aralarinda Hacer Tarbiyat Veziri Devletabadi Ferruhru Parsa ve Pervin Itisami nin de bulundugu Iran in onde gelen feministleri ve kadin haklari aktivistleri Kanun i Banuvan da Kesf i hicab lehinde kampanya yapmak icin orgutlendi Iranli kadin haklari aktivistleri ve feministler cogunlukla egitimli elit kesimdendi ve bazilari Kesf i hicabdan once bile pecesiz gorunuyordu Devletabadi nin Iran da bunu yapan ilk kadin olduguna inaniliyor 1928 yilinda tamamen acildi Ancak reforma karsi cikan bazi feministler de vardi cunku acilmayi desteklerlerken zorunlu acilmayi degil kadinlarin secme hakkini desteklediler Bazi Batili tarihciler kadinlarin kendileri baslatmis olsaydi reformun ilerici bir adim olacagini ancak reformu yasaklama yonteminin etkisinden bu yana bircok Iranli kadini asagiladigini ve yabancilastirdigini belirttiler geleneksel inanclarin etkisi nedeniyle Avrupali kadinlarin aniden sokaga ustsuz cikmalarinin emredildigi varsayimsal bir durumla karsilastirilabilir Bazi tarihciler Riza Sah in ortunme yasagi ve politikalarinin Ataturk Turkiye sinde gorulmedigini ortunmeyi yasaklamadan gerceklestirmeyi basardigini belirtmislerdir Sonrasi1963 secimlerinde basortulu orta sinif kadinlar oy kullaniyor 1941 1979 doneminde acilma bir sinif gostergesiydi Modernizasyon reformlari hem acilmayi hem de kadinlarin oy hakkini iceriyordu Tum yasal baskilara ve engellemelere ragmen Iranli kadinlarin buyuk bir kismi pece veya carsaf giymeye devam etti Riza Sah in kalici miraslarindan biri elbiseyi Iran siyasetinin ayrilmaz bir meselesi haline getirmekti Riza Sah 1941 de tahttan indirildiginde Islam Fedaileri gibi muhafazakarlarin girisimleri oldu zorunlu ortunmeyi ve ortunmeyen kadinlarin kamusal alandan yasaklanmasini talep ettiler ancak basarili olamadilar Bir sonraki hukumdar Muhammed Riza Pehlevi doneminde pece veya carsaf giymek artik suc degildi ve kadinlar istedikleri gibi giyinebiliyorlardi Ancak onun rejimi altinda carsaf geri kalmisligin bir isareti ve alt sinifa mensup olmanin bir gostergesi olarak goruldugu icin sosyal merdiveni tirmanmanin onunde onemli bir engel haline geldi Ortulu kadinlarin sinirli egitime sahip muhafazakar dindar ailelerden geldigi varsayilirken ortulu kadinlarin egitimli ve profesyonel ust veya orta siniftan oldugu varsayildi Pece bir sinif isareti haline geldi alt siniflar tekrar pece takmaya baslarken ust siniflar artik hic pece takmazken ogretmen ve hemsire gibi orta sinif meslek sahibi kadinlar is yerlerinde basortusuz gorunuyor ancak bazen ailelerinin yanina donduklerinde basortulu gorunuyorlardi Basortusu veya carsaf takan kadinlara karsi ayrimcilik hala devam ediyor kamu kurumlari basortusu veya carsaf kullanimini aktif olarak caydiriyor ve hatta bazi restoranlar basortusu veya carsaf giyen kadinlari kabul etmeyi reddediyor Bu donem pece takmayi geri kalmislik belirtisi olarak goren bir azinlik ile bunu kabul etmeyen cogunluk arasindaki ikilemle karakterize edilmektedir 1979 yilina kadar Kesf i hicab uygulamasinin yildonumu Iran da resmi olarak Kadin Kurtulus Gunu olarak kutlaniyordu Devrimci tepki 1979 Iran Kadinlar Gunu nde zorunlu ortunmeye karsi protestolar Basi acik kadinlar zorunlu ortunmeyi protesto ediyor Devrim sirasinda pek cok kadin ortunurken ortunmenin zorunlu olmasini beklemiyordu ve desteklemiyordu 1970 lerin sonundaki devrim sirasinda basortusu siyasi bir sembol haline geldi Basortusu Pehleviler tarafindan modernlesme politikalarinin ve dolayisiyla kendi yonetimlerinin reddi olarak degerlendirildi Pek cok orta sinif calisan kadinin onu bu sekilde giymeye baslamasiyla rejime karsi muhalefetin bir sembolu haline geldi Yoksullarin devrimci savunuculugu ve yabanci etkiye karsi bir karsi durus olarak gelenek muhalefet arasinda carsafi tekrar populerlige kavusturdu ve farkli siniflardan kadinlar kadinlara seks objesi olarak muamele edilmesini protesto etmek muhafazakar kadinlarla dayanisma dahil olmak uzere farkli nedenlerle basortusu taktilar Islam Devrimi nden sonra Kesf i hicabdan miras kalan politika tersine dondu Kadinlar artik pecelerini cikarmaya zorlanmak yerine ortunme yasagi tersine cevrildi ve ortu artik tum kadinlara zorunlu kilindi Devrim sirasinda muhalefetin sembolu olarak basortusunu takan muhafazakar olmayan kadinlar ortunmenin zorunlu hale gelmesini beklemiyorlardi ve basortusu ilk kez Subat 1979 da zorunlu hale getirildiginde liberal ve solcu kesimin protesto ve gosterileriyle karsilandi Erkekler ve binlerce kadin zorunlu ortunmeyi protesto etmek amaciyla 8 Mart 1979 Dunya Kadinlar Gunu nde bir kadin yuruyusune katildi Protestolar zorunlu ortunmenin gecici olarak geri cekilmesiyle sonuclandi Ancak sol ve liberaller ortadan kaldirilip muhafazakarlar tek basina kontrolu ele alinca ortunme tum kadinlara dayatildi Bu Temmuz 1980 de basortulu kadinlarin devlet dairelerine ve kamu binalarina girmelerinin reddedildigi ve isten cikarilma riski altinda isyerlerinde basortusuz gorunmelerinin yasaklandigi Ofislerin Islamlastirilmasi ile basladi Sokaklarda Pece giyin yoksa kafaniza yumruk atacagiz ve basortusuzlere olum sloganlari dogrultusunda basortusuz kadinlara devrimciler saldirdi Temmuz 1981 de kamusal alanda ortunmeyi zorunlu kilan bir ferman cikarildi ve bunu 1983 te acik kadinlara 74 kirbac cezasi getiren Islami Ceza Yasasi izledi Yasa sokaklarda devriye gezen Islam Devrimi Komiteleri uyeleri ve daha sonra Ahlak Polisi olarak da adlandirilan Rehberlik Devriyeleri tarafindan uygulandi GaleriGeleneksel carsaf 1900 Kesf i hicab 1936 Kum da Kesfi hicab 1936 1950 lerde Iran da Kadinlar Bir Iranli 1960 larda plajda mayoyla poz veriyor Carsafli Kadin Imam Camii disinda Isfahan Iran 2012Dis baglantilarKesf i hicab ile ilgili resimlerKaynakca fall 1993 The Veil in Their Minds and On Our Heads The Persistence of Colonial Images of Muslim Women Resources for feminist research RFR Documentation sur la recherche feministe DRF Vol 22 n 3 4 pp 5 18 Toronto Ontario Institute for Studies in Education of the University of Toronto OISE Milani Farzaneh 1992 Veils and Words The Emerging Voices of Iranian Women Writers Syracuse New York pp 19 34 37 9780815602668 a b c d Paidar Parvin 1995 Women and the Political Process in Twentieth Century Iran Cambridge Middle East studies Vol 1 Cambridge UK New York Cambridge University Press pp 106 107 214 215 218 220 9780521473408 Majd Mohammad Gholi 2001 Great Britain and Reza Shah The Plunder of Iran 1921 1941 Gainesville pp 209 213 217 218 9780813021119 Curtis Glenn E Hooglund Eric 2008 Iran A Country Study 5th ed Area handbook series Washington DC Library of Congress pp 28 116 117 9780844411873 a b c d e f g Katouzian Homa 2003 2 Riza Shah s Political Legitimacy and Social Base 1921 1941 in Cronin Stephanie The Making of Modern Iran State and Society under Riza Shah 1921 1941 pp 15 37 London New York Routledge Taylor amp Francis 9780415302845 a b c d e f g Katouzian Homa 2004 1 State and Society under Reza Shah in Atabaki Touraj Zurcher Erik Jan Men of Order Authoritarian Modernisation in Turkey and Iran 1918 1942 pp 13 43 London New York I B Tauris 9781860644269 a b c d e f g Katouzian Homa 2006 State and Society in Iran The Eclipse of the Qajars and the Emergence of the Pahlavis 2nd ed Library of modern Middle East studies Vol 28 London New York I B Tauris pp 33 34 335 336 9781845112721 a b c d El Guindi Fadwa 1999 Veil Modesty Privacy and Resistance Oxford New York Bloomsbury Academic pp 3 13 16 130 174 176 9781859739242 Al Saied Najat 25 Nisan 2018 Reactionary regimes use hijab law to control women but so do liberalizing ones The Washington Post 25 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Agustos 2020 Chehabi Houchang E Summer Sonbahar 1993 Staging the Emperor s New Clothes Dress Codes and Nation Building under Reza Shah Iranian Studies 26 3 4 209 229 doi 10 1080 00210869308701800 a b c d e f g h i j k Beck Lois Nashat Guity 2004 Women in Iran from 1800 to the Islamic Republic Ingilizce University of Illinois Press ISBN 978 0 252 02937 0 4 Ocak 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 31 Mayis 2024 978 0 252 07189 8 Houchang E Chehabi Staging the Emperor s New Clothes Dress Codes and Nation Building under Reza Shah Iranian Studies vol 26 no 3 4 1993 pp 209 229 JSTOR http www jstor org stable 4310854 20 Kasim 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde Accessed 29 Mar 2023 a b Sanasarian E The Women s Rights Movement in Iran Mutiny Appeasement and Repression from 1900 to Khomeini New York N Y Praeger 1982 Petridis Alexis 16 Mart 2015 Rocking the casbah the gig of a lifetime that put Iranian women back on stage The Guardian 22 Ocak 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Aralik 2017 a b Beck Lois Nashat Guity 2004 Women in Iran from 1800 to the Islamic Republic Ingilizce University of Illinois Press ISBN 978 0 252 07189 8 1 Agustos 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 31 Mayis 2024 a b Zargarian Tannaz 11 Agustos 2020 Iranian Women s Quest for Self Liberation through the Internet and Social Media An Emancipatory Pedagogy Ingilizce 10 Ekim 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 31 Mayis 2024 Women and Politics in Iran Veiling Unveiling and Reveiling By Hamideh Sedghi New York Cambridge University Press 2007 p 85 a b c Fazle Chowdhury Promises of Betrayals The History That Shaped the Iranian Shia Clerics 6 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde a b Abrahamian Ervand 2008 A History of Modern Iran Cambridge UK New York Cambridge University Press pp 84 94 95 9780521528917 Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi Abrahamian adi farkli icerikte birden fazla tanimlanmis Bkz Kaynak gosterme a b Afary Janet 9 Nisan 2009 Sexual Politics in Modern Iran Ingilizce Cambridge University Press ISBN 978 1 107 39435 3 1 Agustos 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 31 Mayis 2024 a b c d e f Chehabi Houchang Esfandiar 2003 11 The Banning of the Veil and Its Consequences in Cronin Stephanie The Making of Modern Iran State and Society under Riza Shah 1921 1941 pp 203 221 London New York Routledge Taylor amp Francis 9780415302845 Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi Chehabi adi farkli icerikte birden fazla tanimlanmis Bkz Kaynak gosterme Fatemi Nasrallah Saifpour 1989 Reza Shah wa koudeta ye 1299 Persian Rahavard A Persian Journal of Iranian Studies Vol 7 n 23 pp 160 180 Los Angeles Society of the Friends of the Persian Culture Beeman William Orman 2008 The Great Satan vs the Mad Mullahs How the United States and Iran Demonize Each Other 2nd ed Chicago University of Chicago Press pp 108 152 9780226041476 a b Shahidian Hammed 1994 The Iranian Left and the Woman Question in the Revolution of 1978 79 International Journal of Middle East Studies 26 2 223 247 doi 10 1017 S0020743800060220 Moghissi Haideh 2005 Women and Islam Women s movements in Muslim societies Ingilizce Taylor amp Francis s 231 ISBN 978 0 415 32421 2 a b Hamideh Sedghi Feminist Movements III In The Pahlavi Period Encyclopaedia Iranica IX 5 pp 492 498 available online at http www iranicaonline org articles feminist movements iii 28 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde accessed on 30 December 2012 Heath Jennifer 2008 The Veil Women Writers on Its History Lore and Politics Berkeley Los Angeles University of California Press pp 66 252 253 256 260 9780520255180 Ramezani Reza 2008 Hijab dar Iran dar doure ye Pahlavi ye dovvom Hijab in Iran the second Pahlavi era Persian Faslnamah e Takhassusi ye Banuvan e Shi ah Quarterly Journal of Shiite Women Qom Muassasah e Shi ah Shinasi a b c d Vakil Sanam 2011 Women and politics in the Islamic republic of Iran Action and reaction New York Continnuum 3PL ISBN 978 1441197344 3 Aralik 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 31 Mayis 2024 Iran s past present and future in women s rights Research Report Women s Rights Team February 2023 By Idil Igdir Fabiana Castro Anouk Nolet Chapter 1 1 Historical Background p 3 a b c d Foran John 2003 Theorizing revolutions Ingilizce Londra Routledge ISBN 978 1 134 77921 5 3 Aralik 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 31 Mayis 2024 Justice for Iran March 2014 Thirty five Years of Forced Hijab The Widespread and Systematic Violation of Women s Rights in Iran PDF www Justiceforiran org 19 Ocak 2022 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 31 Mayis 2024 Why Iranian authorities force women to wear a veil DW 21 Aralik 2020 8 Kasim 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Agustos 2021