Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Proto Kartveli dili (Gürcüce: წინარექართველური ენა, ts'inarekartveluri ena), günümüz Güney Kafkasya halklarının ataları tarafından konuşulan Kartveli dillerinin ortak atasının dilsel olarak yeniden yapılandırılmasıdır. Bu dilin varlığı, mevcut Kartveli dillerini birbirleriyle karşılaştırarak dilin geniş bir taslağını yeniden inşa eden dilbilimciler tarafından yaygın olarak kabul edilmektedir. Dilbilimci Gerhard Deeters ve Georgi Klimov, Proto Kartveli dili ile Kartveli dilleri arasında Proto-Karto-Zan veya Proto-Gürcüce-Zan adında bir proto dil olduğunu düşünmektedir.
Etkileşimleri
Proto Kartveli dillerinin ses değişimi kalıpları Hint-Avrupa dillerine çok benzemektedir ve bu nedenle Proto Kartvelidillerinin Hint-Avrupa dilleri ile nispeten erken bir tarihte etkileşime girdiği düşünülmektedir. Bu ilişki, Hint Avrupa dillerinden Proto Kartveli dillerine geçen kelimelerle güçlenmiştir. Proto Kartveli dillerinde "göğüs" anlamına gelen * Mḳerd-, Proto Hint-Avrupa dilinde "kalp" anlamına gelen * ḱerd- ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Ayrıca Proto Kartveli dillerinde "ılık" anlamına gelen * ṭep- kelimesi doğrudan Proto Hint-Avrupa dilinde aynı anlama gelen * tep- kelimesinden türemiş olabilir.
Proto Kartveli dilinde yer alan şarap anlamındaki *ɣwino- kökünün, genellikle ya Proto Hint-Avrupa dilinden, ya da Proto Ermeniceden (*ɣʷeinyo-) ödünçlenerek girdiği düşünülür. Buna karşın bazı akademisyenlere göre Proto Kartveli dilinde yerli olarak bulunan ve "bükmek" anlamındaki *ɣun- kökünden evrilmiştir.
Ardıllarıyla ilişkisi
Proto Kartveli dillerinin günümüzdeki ardılları Gürcüce, Svanca, Megrelce ve Lazcadır. Bu dillerden Megrelce ve Lazca genellikle tek bir dilin lehçeleri olarak kabul edilir ve Zan dili olarak adlandırılır. Svancanın MÖ 19. yüzyılda Proto Kartveli dilinden koparak farklılaşmaya başladığı düşünülmektedir. Bu nedenden ötürü Gürcüce ve Zan dilleri Karto-Zan dilleri adlı grupta Svancadan ayrı olarak sınıflandırılmakta olup, bu dillerin kökeni bir başka proto dil olan dayandırılmaktadır. Gürcüce ve Zan dillerinin farklılaşmasının ise MÖ 7. yüzyılda gerçekleştiğine inanılmaktadır.
Proto Kartveli dillerindeki ses değişimi kalıpları, Gürcüce ve özellikle Svancada, Megrelce veya Lazcaya kıyasla daha iyi korunmuştur.
Ayrıca bakınız
Notlar
- ^ a b c "Britannica, 15th edition (1986): Macropedia, "Languages of the World", "Caucasian languages"". 25 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2020.
- ^ Klimov (1998), p. VIII
- ^ Gamkrelidze & Ivanov (1995), pp. 768, 774–776
- ^ Klimov, Georgij (1998). Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages. Berlin: Walter de Gruyter. s. 227. ISBN . Erişim tarihi: 26 Nisan 2015.
- ^ Gamkrelidze, Ivanov: Indo-European and the Indo-Europeans: A reconstruction and historical analysis of a proto-language and a proto-culture (vols. I-II). Berlin / New York, 1994–1995, p.
- ^ (2010). Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon. Leiden, Boston: Brill Academic Publishers. s. 214.
- ^ Adjarian, Hrachia. Hayerēn armatakan baṙaran [Dictionary of Armenian Root Words] (Ermenice). I. Erivan: Yerevan State University. s. 559. 26 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ekim 2020.
- ^ Fähnrich, Heinz (2007). Kartwelisches Etymologisches Wörterbuch (Almanca). Leiden, Boston: Brill. s. 486.
- ^ a b Soviet Anthropology and Archaeology: ISAP Translations from Original Soviet Sources (İngilizce). International Arts and Sciences Press. 1965.
Kaynakça
- Encyclopædia Britannica, 15. baskı (1986): Macropedia, "Dünyanın Dilleri", " Kafkas dilleri" 25 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. başlıklı bölüme bakın.
- Kartwelische Wortschatzstudien. Jena: Friedrich-Schiller-Universität. 2002.
- Gamkrelidze, Th. (1966) "Ortak Kartvelian'ın Tipolojisi", Language, Vol. 42, No. 1 (Ocak. - Mar)), s. 69–83
- Indo-European and the Indo-Europeans: A Reconstruction and Historical Analysis of a Proto-Language and a Proto-Culture. 2 Vols. Berlin and New York: Mouton de Gruyter. 1995.
- The system of sonants and ablaut in Kartvelian languages (in Georgian and Russian). Tiflis. 1965.
- Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages. Berlin: Mouton de Gruyter. 1998.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Proto Kartveli dili Gurcuce წინარექართველური ენა ts inarekartveluri ena gunumuz Guney Kafkasya halklarinin atalari tarafindan konusulan Kartveli dillerinin ortak atasinin dilsel olarak yeniden yapilandirilmasidir Bu dilin varligi mevcut Kartveli dillerini birbirleriyle karsilastirarak dilin genis bir taslagini yeniden insa eden dilbilimciler tarafindan yaygin olarak kabul edilmektedir Dilbilimci Gerhard Deeters ve Georgi Klimov Proto Kartveli dili ile Kartveli dilleri arasinda Proto Karto Zan veya Proto Gurcuce Zan adinda bir proto dil oldugunu dusunmektedir EtkilesimleriProto Kartveli dillerinin ses degisimi kaliplari Hint Avrupa dillerine cok benzemektedir ve bu nedenle Proto Kartvelidillerinin Hint Avrupa dilleri ile nispeten erken bir tarihte etkilesime girdigi dusunulmektedir Bu iliski Hint Avrupa dillerinden Proto Kartveli dillerine gecen kelimelerle guclenmistir Proto Kartveli dillerinde gogus anlamina gelen Mḳerd Proto Hint Avrupa dilinde kalp anlamina gelen ḱerd ile iliskili oldugu dusunulmektedir Ayrica Proto Kartveli dillerinde ilik anlamina gelen ṭep kelimesi dogrudan Proto Hint Avrupa dilinde ayni anlama gelen tep kelimesinden turemis olabilir Proto Kartveli dilinde yer alan sarap anlamindaki ɣwino kokunun genellikle ya Proto Hint Avrupa dilinden ya da Proto Ermeniceden ɣʷeinyo odunclenerek girdigi dusunulur Buna karsin bazi akademisyenlere gore Proto Kartveli dilinde yerli olarak bulunan ve bukmek anlamindaki ɣun kokunden evrilmistir Ardillariyla iliskisiKartveli dilleri soyagaci Proto Kartveli dillerinin gunumuzdeki ardillari Gurcuce Svanca Megrelce ve Lazcadir Bu dillerden Megrelce ve Lazca genellikle tek bir dilin lehceleri olarak kabul edilir ve Zan dili olarak adlandirilir Svancanin MO 19 yuzyilda Proto Kartveli dilinden koparak farklilasmaya basladigi dusunulmektedir Bu nedenden oturu Gurcuce ve Zan dilleri Karto Zan dilleri adli grupta Svancadan ayri olarak siniflandirilmakta olup bu dillerin kokeni bir baska proto dil olan dayandirilmaktadir Gurcuce ve Zan dillerinin farklilasmasinin ise MO 7 yuzyilda gerceklestigine inanilmaktadir Proto Kartveli dillerindeki ses degisimi kaliplari Gurcuce ve ozellikle Svancada Megrelce veya Lazcaya kiyasla daha iyi korunmustur Ayrica bakinizProto Hint Avrupa dili On Turkce On insan diliNotlar a b c Britannica 15th edition 1986 Macropedia Languages of the World Caucasian languages 25 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Haziran 2020 Klimov 1998 p VIII Gamkrelidze amp Ivanov 1995 pp 768 774 776 Klimov Georgij 1998 Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages Berlin Walter de Gruyter s 227 ISBN 978 3 11 015658 4 Erisim tarihi 26 Nisan 2015 Gamkrelidze Ivanov Indo European and the Indo Europeans A reconstruction and historical analysis of a proto language and a proto culture vols I II Berlin New York 1994 1995 p 2010 Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon Leiden Boston Brill Academic Publishers s 214 Adjarian Hrachia Hayeren armatakan baṙaran Dictionary of Armenian Root Words Ermenice I Erivan Yerevan State University s 559 26 Subat 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Ekim 2020 Fahnrich Heinz 2007 Kartwelisches Etymologisches Worterbuch Almanca Leiden Boston Brill s 486 a b Soviet Anthropology and Archaeology ISAP Translations from Original Soviet Sources Ingilizce International Arts and Sciences Press 1965 KaynakcaEncyclopaedia Britannica 15 baski 1986 Macropedia Dunyanin Dilleri Kafkas dilleri 25 Mayis 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi baslikli bolume bakin Kartwelische Wortschatzstudien Jena Friedrich Schiller Universitat 2002 Gamkrelidze Th 1966 Ortak Kartvelian in Tipolojisi Language Vol 42 No 1 Ocak Mar s 69 83 Indo European and the Indo Europeans A Reconstruction and Historical Analysis of a Proto Language and a Proto Culture 2 Vols Berlin and New York Mouton de Gruyter 1995 The system of sonants and ablaut in Kartvelian languages in Georgian and Russian Tiflis 1965 Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages Berlin Mouton de Gruyter 1998