Parlak kızılötesi gökadalar (LIRG, İngilizce: Luminous infrared galaxy), elektromanyetik spektrumun kızılötesi bölgesinde (8-1000 mikron) güneşsel aydınlatma gücünün L☉ 1011 kat üzerinde parlaklığa sahip gökadalardır. Normal tespit yöntemleri nedeniyle ayrıca milimetre altı gökadalar (SMG'ler) olarak da adlandırılırlar. Parlak kızılötesi gökadalar, benzer aydınlatma gücüne sahip olan yıldız patlama gökadaları, Seyfert gökadaları ve kuazarlardan daha yaygınlardır. Kızılötesi gökadalar, tüm diğer dalga boylarında yayılan enerjiden daha fazla enerji yayarlar. Bir LIRG'nin aydınlatma gücü Güneş'in 100 milyar katıdır.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpjd0wxZG9aVzVmWjJGc1lYaHBaWE5mWTI5c2JHbGtaVjlKVWtGVFh6RTBNelE0TFRFME5EY3VhbkJuTHpJeU1IQjRMVmRvWlc1ZloyRnNZWGhwWlhOZlkyOXNiR2xrWlY5SlVrRlRYekUwTXpRNExURTBORGN1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Kızılötesinde 1012 L☉'den fazla aydınlatma gücüne sahip daha parlak gökadalar, ultra parlak kızılötesi gökadalar olarak adlandırılır (ultraluminous infrared galaxies - ULIRG). Uzak kızılötesinde 1013 L☉'den fazla aydınlatma gücüne sahip olan gökadalar ise, aşırı parlak kızılötesi gökadalar olarak adlandırılır (hyper-luminous infrared galaxies - HLIRG veya HyLIRG). Aydınlatma güçleri 1014 L☉'yi aşan gökadalar, son derece parlak kızılötesi gökadalardır (extremely luminous infrared galaxy - ELIRG). LIRG ve ULIRG'lerin birçoğu etkileşimler ve bozulmalar göstermektedir. Bu gökada türlerinin çoğu, her yıl bir yıldız doğuran Samanyolu'na kıyasla yaklaşık 100 yeni yıldız oluşturur ve bu da yüksek aydınlatma düzeyinin oluşmasına yardımcı olur.
Liste
Parlak kızılötesi gökadaların (LIRG, ULIRG, HLIRG ve ELIRG) bazı dikkat çekici örnekleri şunlardır:
Gökada | Tip | Aydınlatma gücü | Takımyıldız | RA | DEC | Notlar | |
---|---|---|---|---|---|---|---|
ELIRG | Kova | 22sa 46d 07,57s | -05° 26′ 35,0″ | 2015 yılında keşfedilen ve 2015 yılı itibarıyla bilinen en parlak gökada | |||
II Zw 96 | LIRG | Yunus | birleşme sürecindeki bir gökada çifti | ||||
NGC 6240 | ULIRG | Yılancı | yakındaki iyi çalışılmış bir kızılötesi gökada | ||||
Arp 220 | ULIRG | Yılan | en yakın ULIRG, birleşme sürecindeki gökada çifti | ||||
ULIRG | Kuzeytacı |
Kaynakça
- ^ . spacetelescope.org. ESA. 2 Ocak 2017. potw1701a. 3 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2017.
- ^ "SPITZER QUASAR AND ULIRG EVOLUTION STUDY (QUEST). IV. COMPARISON OF 1 Jy - ULTRALUMINOUS INFRARED GALAXIES WITH PALOMAR-GREEN QUASARS". 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 5 Mart 2023.
- ^ a b "Spectral energy distribution of hyperluminous infrared galaxies" (PDF). 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 5 Mart 2023.
- ^ a b "The environments of hyperluminous infrared galaxies at 0.44 < z < 1.55" (PDF). 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
- ^ . The Astrophysical Journal, in Press. 8 Nisan 2015. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2023.
- ^ "A Compton-thick active galactic nucleus powering the hyperluminous infrared galaxy IRAS 00182−7112" (PDF). 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
- ^ "Submillimetre observations of hyperluminous infrared galaxies" (PDF). 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 19 Nisan 2023.
- ^ "Most Luminous Galaxy in Universe Discovered". Science Daily. 21 Mayıs 2015. 21 Nisan 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 5 Mart 2023.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Parlak kizilotesi gokadalar LIRG Ingilizce Luminous infrared galaxy elektromanyetik spektrumun kizilotesi bolgesinde 8 1000 mikron gunessel aydinlatma gucunun L 1011 kat uzerinde parlakliga sahip gokadalardir Normal tespit yontemleri nedeniyle ayrica milimetre alti gokadalar SMG ler olarak da adlandirilirlar Parlak kizilotesi gokadalar benzer aydinlatma gucune sahip olan yildiz patlama gokadalari Seyfert gokadalari ve kuazarlardan daha yayginlardir Kizilotesi gokadalar tum diger dalga boylarinda yayilan enerjiden daha fazla enerji yayarlar Bir LIRG nin aydinlatma gucu Gunes in 100 milyar katidir Bir milyar isik yili uzaklikta bulunan ultra parlak kizilotesi gokada Kizilotesinde 1012 L den fazla aydinlatma gucune sahip daha parlak gokadalar ultra parlak kizilotesi gokadalar olarak adlandirilir ultraluminous infrared galaxies ULIRG Uzak kizilotesinde 1013 L den fazla aydinlatma gucune sahip olan gokadalar ise asiri parlak kizilotesi gokadalar olarak adlandirilir hyper luminous infrared galaxies HLIRG veya HyLIRG Aydinlatma gucleri 1014 L yi asan gokadalar son derece parlak kizilotesi gokadalardir extremely luminous infrared galaxy ELIRG LIRG ve ULIRG lerin bircogu etkilesimler ve bozulmalar gostermektedir Bu gokada turlerinin cogu her yil bir yildiz doguran Samanyolu na kiyasla yaklasik 100 yeni yildiz olusturur ve bu da yuksek aydinlatma duzeyinin olusmasina yardimci olur ListeParlak kizilotesi gokadalarin LIRG ULIRG HLIRG ve ELIRG bazi dikkat cekici ornekleri sunlardir Gokada Tip Aydinlatma gucu Takimyildiz RA DEC NotlarELIRG Kova 22sa 46d 07 57s 05 26 35 0 2015 yilinda kesfedilen ve 2015 yili itibariyla bilinen en parlak gokadaII Zw 96 LIRG Yunus birlesme surecindeki bir gokada ciftiNGC 6240 ULIRG Yilanci yakindaki iyi calisilmis bir kizilotesi gokadaArp 220 ULIRG Yilan en yakin ULIRG birlesme surecindeki gokada ciftiULIRG KuzeytaciKaynakca spacetelescope org ESA 2 Ocak 2017 potw1701a 3 Ocak 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 10 Ocak 2017 SPITZER QUASAR AND ULIRG EVOLUTION STUDY QUEST IV COMPARISON OF 1 Jy ULTRALUMINOUS INFRARED GALAXIES WITH PALOMAR GREEN QUASARS 5 Mart 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 5 Mart 2023 a b Spectral energy distribution of hyperluminous infrared galaxies PDF 5 Mart 2023 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 5 Mart 2023 a b The environments of hyperluminous infrared galaxies at 0 44 lt z lt 1 55 PDF 5 Mart 2023 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 19 Nisan 2023 The Astrophysical Journal in Press 8 Nisan 2015 1 Aralik 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 10 Mayis 2023 A Compton thick active galactic nucleus powering the hyperluminous infrared galaxy IRAS 00182 7112 PDF 5 Mart 2023 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 19 Nisan 2023 Submillimetre observations of hyperluminous infrared galaxies PDF 5 Mart 2023 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 19 Nisan 2023 Most Luminous Galaxy in Universe Discovered Science Daily 21 Mayis 2015 21 Nisan 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 5 Mart 2023