Aspindza Muharebesi, Gürcistan'da daha önceden Kartli ve Kaheti adlı iki krallığı birleştirip tek devlet hâline getiren Kral II. Erekle'nin Aspindza'da Osmanlı İmparatorluğu'na karşı, 20 Nisan 1770'te kesin zafer kazandığı muharebedir.
Aspindza Muharebesi | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı | |||||||
| |||||||
Taraflar | |||||||
| | ||||||
Komutanlar ve liderler | |||||||
II. Erekle Davit Orbeliani | Gola Paşa (ölü) Kohta-Beladi (ölü) | ||||||
Güçler | |||||||
3.000 | 9.500 | ||||||
Kayıplar | |||||||
tahminen 25 kişi | 4.500+ |
Bu savaş, Gürcü şair olarak da tanınan Besarion Gabaşvili'nin "Aspindza İçin" (ასპინძისათვის) adlı yurtseverlik şiirine ilham kaynağı olmuştur.
Savaş öncesi
II. Erekle, Gürcistan'daki iki krallığı birleştirdi ve Gürcülerce günümüz Gürcistan'ın kuruluşunun sembolü olarak görülen Kartli-Kaheti adlı tek bir büyük krallık kurdu. Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirdiği toprakları geri almak için Rus İmparatorluğu ile ittifak arayışına girdi. 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'ni zayıf düşüreceği düşüncesiyle Rus çariçesi II. Yekaterina Kafkasya'da ikinci cephe açmayı kabul etti ve Gürcistan’a gönderilecek askeri birliğinin başına General Gottlob Heinrich Totlleben (1715-1773) getirildi. Bu generalin komutasında 1.200 kişilik bir keşif gücünü Gürcistan'a gönderdi. Gürcü kralı II. Erekle ve Totlleben'in ordusu Osmanlı İmparatorluğu'na ikinci bir cephe açtı. Mart 1770'te Rus ve Gürcü kuvvetleri Borcomi vadisine doğru ilerledi ve 14 Nisan'da Sadgueri Kalesi kuşatılıp ele geçirdi. Ardından Atskuri Kalesi kuşatıldı. Ancak Tottleben Atskuri Kalesi kuşatmasında II. Erekle'ye ihanet etti ve askerini çekip geri döndü.
Muharebe
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpJMkwwaGxjbUZqYkdsMWMxOUpTVjl2Wmw5RllYTjBaWEp1WDBkbGIzSm5hV0V1YW5Cbkx6RTFNSEI0TFVobGNtRmpiR2wxYzE5SlNWOXZabDlGWVhOMFpYSnVYMGRsYjNKbmFXRXVhbkJuLmpwZw==.jpg)
Çıldır Eyaleti'nin Ahaltsihe kentinde ikamet eden beylerbeyi, kuşatma altındaki Atskuri'ye yardım amaçlı 20.000 kişilik bir askeri birlik yoladı. Bu birlik Rus ve Gürcü orduları üzerinde korku yarattı ve Ruslar kuvvetleri Gürcüleri yüzüstü bırakıp 19 Nisan'da Gürcü topraklarını terk etti. Gürcü kralı Atskuri'den çekildi ve 1.500 kişilik Osmanlı öncü kuvvetini yanıltmak için çeşitli hamleler yaptı. Bu hamlelerle Osmanlı'nın 18.000 kişilik askeri gücünü Kura Nehri'ne kadar çeker, burada Osmanlı bir köprü kurup başkent Tiflis üzerine yürümeyi ve Gürcü Krallığı'na darbe vurmayı planladı. 20 Nisan'da Osmanlı ordusu köprüyü kurup nehri geçmeye başlamasından bir süre sonra Ağabab Eristavi ve Simon Muhranbatoni adlı iki subayın komutasındaki bir Gürcü gücü köprüyü havaya uçurup orduyu ikiye böldü. Köprüyü geçen Osmanlı askerleri ise ne olduğunu bile anlayamadan sol kanatta kralın erkek kardeşi ve merkez kanatta II. Erekle, sağ kanatta ise Gürcü general Davit Orbeliani komutasındaki Gürcü ordusunun saldırısına uğradı. Ordu kaçmaya başladı ve geride 4.000 ile 8.000 arası bir ölü ve yaralı bıraktı. Ölenler arasında Osmanlı İmparatorluğu'na yardım için gelen Lezgilerin lideri Beladi Malaçila (Kohta-Beladi), pek çok Osmanlı subayı ve generali de vardı. Kurtulabilenler sadece Kura Nehri'ni yüzüp geçebilen askerlerdi.
Kaynakça
- ^ Donald Rayfield, Edge of Empires: A History of Georgia, (Reaktion Books Ltd., 2012), 243.
- ^ a b Alexander Mikaberidze, Historical Dictionary of Georgia, (Rowman & Littlefield, 2015), sf. 148-149.
- ^ Mesxia, Šotʻa (1968). An outline of Georgian history. Tbilisi University Press. s. 31. OCLC 292912.
- ^ Allen, William Edward David (1971). A history of the Georgian people: from the beginning down to the Russian conquest in the nineteenth century. . s. 207. ISBN .
- ^ Kveselava, M. (2002). Anthology of Georgian Poetry. The Minerva Group. s. 181. ISBN .
- ^ Besarion Gabaşvili - "Aspindza İçin" (Gürcüce)
- ^ Gottlob Heinrich Totlleben (1715-1773). Selon A. Manvelichvili Histoire de la Géorgie sf.328 note 4 :« Aventurier allemand originaire de , d'où il avait été chassé pour crime de droit commun, accueilli à la cour de Russie il y occupa de hautes fonctions » . il sera remplacé par le général Soukhotine
- ^ A.Manvelichvili Histoire de la Géorgie sf.328 note 5 & p.329 note 7 : « Totleben devait laisser les Géorgiens combattre seuls et utiliser les forces russes à un coup d'État qui après l'enlèvement du roi Héraclius lui aurait livré le pays »
- ^ Tao-Klarceti: Tarih ve Kültür Araştırmaları, (Editöler) Buba Kudava ve Goça Saitidze; Türkçeye çevirenler: Hasan Çelik ve Kevser Ruhi; Tiflis, 2018, s. 200-201, .
Konuyla ilgili yayınlar
- Gogebashvili, Jacob (1937). "The Battle of Aspindza". Georgica, 4–5. ss. 293-305. OCLC 1586281.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Aspindza Muharebesi Gurcistan da daha onceden Kartli ve Kaheti adli iki kralligi birlestirip tek devlet haline getiren Kral II Erekle nin Aspindza da Osmanli Imparatorlugu na karsi 20 Nisan 1770 te kesin zafer kazandigi muharebedir Aspindza Muharebesi1768 1774 Osmanli Rus SavasiTarih20 Nisan 1770BolgeAspindza GurcistanSonucKesin Gurcu zaferiTaraflarKartli Kaheti KralligiOsmanli ImparatorluguKomutanlar ve liderlerII Erekle Davit OrbelianiGola Pasa olu Kohta Beladi olu Gucler3 0009 500Kayiplartahminen 25 kisi4 500 Bu savas Gurcu sair olarak da taninan Besarion Gabasvili nin Aspindza Icin ასპინძისათვის adli yurtseverlik siirine ilham kaynagi olmustur Savas oncesiII Erekle Gurcistan daki iki kralligi birlestirdi ve Gurculerce gunumuz Gurcistan in kurulusunun sembolu olarak gorulen Kartli Kaheti adli tek bir buyuk krallik kurdu Osmanli Devleti nin 16 yuzyilin ikinci yarisinda Gurculerden ele gecirdigi topraklari geri almak icin Rus Imparatorlugu ile ittifak arayisina girdi 1768 1774 Osmanli Rus Savasi sirasinda Osmanli Devleti ni zayif dusurecegi dusuncesiyle Rus caricesi II Yekaterina Kafkasya da ikinci cephe acmayi kabul etti ve Gurcistan a gonderilecek askeri birliginin basina General Gottlob Heinrich Totlleben 1715 1773 getirildi Bu generalin komutasinda 1 200 kisilik bir kesif gucunu Gurcistan a gonderdi Gurcu krali II Erekle ve Totlleben in ordusu Osmanli Imparatorlugu na ikinci bir cephe acti Mart 1770 te Rus ve Gurcu kuvvetleri Borcomi vadisine dogru ilerledi ve 14 Nisan da Sadgueri Kalesi kusatilip ele gecirdi Ardindan Atskuri Kalesi kusatildi Ancak Tottleben Atskuri Kalesi kusatmasinda II Erekle ye ihanet etti ve askerini cekip geri dondu MuharebeGurcu Ordusunu komuta eden Gurcu Krali II Erekle Cildir Eyaleti nin Ahaltsihe kentinde ikamet eden beylerbeyi kusatma altindaki Atskuri ye yardim amacli 20 000 kisilik bir askeri birlik yoladi Bu birlik Rus ve Gurcu ordulari uzerinde korku yaratti ve Ruslar kuvvetleri Gurculeri yuzustu birakip 19 Nisan da Gurcu topraklarini terk etti Gurcu krali Atskuri den cekildi ve 1 500 kisilik Osmanli oncu kuvvetini yaniltmak icin cesitli hamleler yapti Bu hamlelerle Osmanli nin 18 000 kisilik askeri gucunu Kura Nehri ne kadar ceker burada Osmanli bir kopru kurup baskent Tiflis uzerine yurumeyi ve Gurcu Kralligi na darbe vurmayi planladi 20 Nisan da Osmanli ordusu kopruyu kurup nehri gecmeye baslamasindan bir sure sonra Agabab Eristavi ve Simon Muhranbatoni adli iki subayin komutasindaki bir Gurcu gucu kopruyu havaya ucurup orduyu ikiye boldu Kopruyu gecen Osmanli askerleri ise ne oldugunu bile anlayamadan sol kanatta kralin erkek kardesi ve merkez kanatta II Erekle sag kanatta ise Gurcu general Davit Orbeliani komutasindaki Gurcu ordusunun saldirisina ugradi Ordu kacmaya basladi ve geride 4 000 ile 8 000 arasi bir olu ve yarali birakti Olenler arasinda Osmanli Imparatorlugu na yardim icin gelen Lezgilerin lideri Beladi Malacila Kohta Beladi pek cok Osmanli subayi ve generali de vardi Kurtulabilenler sadece Kura Nehri ni yuzup gecebilen askerlerdi Kaynakca Donald Rayfield Edge of Empires A History of Georgia Reaktion Books Ltd 2012 243 a b Alexander Mikaberidze Historical Dictionary of Georgia Rowman amp Littlefield 2015 sf 148 149 Mesxia Sotʻa 1968 An outline of Georgian history Tbilisi University Press s 31 OCLC 292912 Allen William Edward David 1971 A history of the Georgian people from the beginning down to the Russian conquest in the nineteenth century Taylor amp Francis s 207 ISBN 978 0 7100 6959 7 Kveselava M 2002 Anthology of Georgian Poetry The Minerva Group s 181 ISBN 978 0 89875 672 2 Besarion Gabasvili Aspindza Icin Gurcuce Gottlob Heinrich Totlleben 1715 1773 Selon A Manvelichvili Histoire de la Georgie sf 328 note 4 Aventurier allemand originaire de d ou il avait ete chasse pour crime de droit commun accueilli a la cour de Russie il y occupa de hautes fonctions il sera remplace par le general Soukhotine A Manvelichvili Histoire de la Georgie sf 328 note 5 amp p 329 note 7 Totleben devait laisser les Georgiens combattre seuls et utiliser les forces russes a un coup d Etat qui apres l enlevement du roi Heraclius lui aurait livre le pays Tao Klarceti Tarih ve Kultur Arastirmalari Editoler Buba Kudava ve Goca Saitidze Turkceye cevirenler Hasan Celik ve Kevser Ruhi Tiflis 2018 s 200 201 ISBN 9789941963629 Konuyla ilgili yayinlarGogebashvili Jacob 1937 The Battle of Aspindza Georgica 4 5 ss 293 305 OCLC 1586281