Giordano Bruno (1548; Nola, Napoli Krallığı - 17 Şubat 1600; Roma, Papalık Devleti), İtalyan filozof, rahip, gökbilimci ve okültist. Rönesans felsefesini biçimlendiren filozofların en önemlilerinden biridir ve şair yönüyle de edebiyata en yakın duranıdır. Ona doğacı coşkunluğun düşünürü de denilebilir. Aristotelesçi kapalı evren görüşünden ilk sıyrılanlar arasında yer alan İtalyan filozof, Kopernik'in tezini savundu. Evrenin sonsuz ve eş dağılımlı olduğunu ve evrende, dünyadan başka birçok gezegenin bulunduğunu söyledi. Aykırı görüşler beslediği için 1600 yılında Roma Katolik Kilisesi'nin Engizisyon mahkemesinde yargılanıp sapkın ilan edildi ve Roma'da konuşamaması için yüzüne demir maske geçirilerek diri diri yakılarak idam edildi.
Giordano Bruno | |
---|---|
![]() Giordano Bruno, İtalyan filozof, gökbilimci, rahip, okültist. | |
Doğum | 1548 Campania, Nola, Napoli Krallığı |
Ölüm | 17 Şubat 1600 (52 yaşında) Roma, İtalya |
Yaşamı
Soylu bir ailenin çocuğu olarak 1548 yılında İtalya'nın Nola kasabasında dünyaya geldi. On dört yaşındayken Dominiken tarikatına girdi. Kopernik sistemi ile tanışınca, Bruno tarikat mensubu bir kişi olmaktan sıyrıldı ve buna bağlı olarak Hristiyan inancıyla arasındaki bütün bağları koparttı. Kiliseye karşı bir sistem içinde yer aldığından din sapkınlığı ile suçlandı. Engizisyon baskısından kurtulmak için Roma'ya ve ardından Kuzey İtalya'ya kaçtı.
Dinsizlik ile suçlandığı için hiçbir yerde kalıcı olarak yaşayamadı, sürekli gezdi. Cenevre'ye geçti, ardından Güney Fransa, Paris ve Londra'da devam etti yaşamına. 1582 yılında Sorbonne Üniversitesi'nde bir kürsü elde etti. Londra'da yapıtlarının bir bölümünü bastırdı. Londra'dan kısa bir süreliğine yine Paris'e geçen Bruno, bu defa da Almanya'ya gitti ve eserlerini yayımlatma çabalarını sürdürdü. Daha sonra Zürih'e geçen Bruno, bir İtalyan aristokrat tarafından Venedik'e davet edilince bu daveti kabul etti. Burada Galileo Galilei ile tanıştı. Ama Mocenigo adlı bir aristokratla çatışınca, onun tarafından Engizisyon'a teslim edildi. Ona, düşüncelerinden vazgeçmesi ve sonsuz evren görüşünün din sapkınlığı olduğunu kabul etmesi durumunda kilise tarafından affedileceği söylendi. Ama o, gördüğü bütün işkencelere karşın, görüşlerinden taviz vermedi ve ölüme mahkûm edildi.
Giordano Bruno, "Tanrı, iradesini hâkim kılmak için yeryüzündeki iyi insanları kullanır; yeryüzündeki kötü insanlar ise kendi iradelerini hâkim kılmak için Tanrı'yı kullanırlar." demiştir…
Ölümü
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlqTDJOa0wwSnlkVzV2YzNSaGRIVmxMbXB3Wnk4eU1qQndlQzFDY25WdWIzTjBZWFIxWlM1cWNHYz0uanBn.jpg)
Ölüm kararını Bruno'ya bildiren yargıç, ondan şu cevabı almıştır: "Ölümümü bildirirken benden daha çok korkuyorsunuz". Kilisenin bu kararı, 1600 yılının Şubat ayında, Roma'da Campo de' Fiori meydanında Bruno'nun diri diri yakılması ile yerine getirildi.
Bruno evrenin sonsuzluğu yanında evrenin birliği ilkesini de benimser. Buna göre Orta Çağ felsefesinde temel alınan gök ile yer ayrılığını reddeder. Bruno, Tanrı'nın ve evrenin birbirinden farklı iki töz olmadığı, ama aynı gerçekliğin iki sonsuz görünümü olduğunu kabul eder. Ona göre her şey Tanrısal kuvvetin görünüşüdür:
- "Ne gördüğüm hakikati gizlemekten hoşlanırım, ne de bunu açıkça ifade etmekten korkarım. Aydınlık ve karanlık arasındaki, bilim ve cehalet arasındaki savaşa her yerde katıldım. Bundan dolayı her yerde zorlukla karşılaştım ve cehaletin babaları olan resmi akademisyenlerin yanı sıra kalın kafalı çoğunluğun öfkesinde hedef olarak yaşadım."
Düşüncelerinin açıklanmasının kendisi için çok tehlikeli olduğunu bildiği halde, yukarıdaki cümlesinden de anlaşılacağı gibi, yazı ve konuşmalarında düşüncelerini hep böyle açıkça ifade etmiştir.
Eserleri
- De umbris idearum (The Shadows of Ideas, Paris, 1582)
- Cantus Circaeus (The Incantation of Circe, 1582)[98]
- De compendiosa architectura et complento artis Lulli (A Compendium of Architecture and Lulli's Art, 1582)[99]
- Candelaio (The Torchbearer or The Candle Bearer, 1582; play)
- Ars reminiscendi (The Art of Memory, 1583)
- Explicatio triginta sigillorum (Explanation of Thirty Seals, 1583)[100]
- Sigillus sigillorum (The Seal of Seals, 1583)[101]
- La Cena de le Ceneri (The Ash Wednesday Supper, 1584)
- De la causa, principio, et uno (Concerning Cause, Principle, and Unity, 1584)
- De l'infinito universo et mondi (On the Infinite Universe and Worlds, 1584)
- Spaccio de la Bestia Trionfante (The Expulsion of the Triumphant Beast, London, 1584)
- Cabala del cavallo Pegaseo (Cabal of the Horse Pegasus, 1585)
- De gli heroici furori (The Heroic Frenzies, 1585)[102]
- Figuratio Aristotelici Physici auditus (Figures From Aristotle's Physics, 1585)
- Dialogi duo de Fabricii Mordentis Salernitani (Two Dialogues of Fabricii Mordentis Salernitani, 1586)
- Idiota triumphans (The Triumphant Idiot, 1586)
- De somni interpretatione (Dream Interpretation, 1586)[103]
- Animadversiones circa lampadem lullianam (Amendments regarding Lull's Lantern, 1586)[103]
- Lampas triginta statuarum (The Lantern of Thirty Statues, 1586)[104]
- Centum et viginti articuli de natura et mundo adversus peripateticos (One Hundred and Twenty Articles on Nature and the World Against the Peripatetics, 1586)[105]
- De Lampade combinatoria Lulliana (The Lamp of Combinations according to Lull, 1587)[106]
- De progressu et lampade venatoria logicorum (Progress and the Hunter's Lamp of Logical Methods, 1587)[107]
- Oratio valedictoria (Valedictory Oration, 1588)[108]
- Camoeracensis Acrotismus (The Pleasure of Dispute, 1588)[109]
- De specierum scrutinio (1588)[110][failed verification]
- Articuli centum et sexaginta adversus huius tempestatis mathematicos atque Philosophos (One Hundred and Sixty Theses Against Mathematicians and Philosophers, 1588)[111]
- Oratio consolatoria (Consolation Oration, 1589)[111]
- De vinculis in genere (Of Bonds in General, 1591)[110]
- De triplici minimo et mensura (On the Threefold Minimum and Measure, 1591)[14]
- De monade numero et figura (On the Monad, Number, and Figure, Frankfurt, 1591)[112]
- De innumerabilibus, immenso, et infigurabili (Of Innumerable Things, Vastness and the Unrepresentable, 1591)
- De imaginum, signorum et idearum compositione (On the Composition of Images, Signs and Ideas, 1591)
- Summa terminorum metaphysicorum (Handbook of Metaphysical Terms, 1595)[113][114]
- Artificium perorandi (The Art of Communicating, 1612)
Ayrıca bakınız
Vikisöz'de Giordano Bruno ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |
Kaynakça
- ^ Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi 4. cilt (Milliyet bas.). s. 1955.
- ^ 24 Kasım 2010 tarihli 25 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde . soL haberi 24 Kasım 2010 tarihinde erişilmiştir
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Giordano Bruno 1548 Nola Napoli Kralligi 17 Subat 1600 Roma Papalik Devleti Italyan filozof rahip gokbilimci ve okultist Ronesans felsefesini bicimlendiren filozoflarin en onemlilerinden biridir ve sair yonuyle de edebiyata en yakin duranidir Ona dogaci coskunlugun dusunuru de denilebilir Aristotelesci kapali evren gorusunden ilk siyrilanlar arasinda yer alan Italyan filozof Kopernik in tezini savundu Evrenin sonsuz ve es dagilimli oldugunu ve evrende dunyadan baska bircok gezegenin bulundugunu soyledi Aykiri gorusler besledigi icin 1600 yilinda Roma Katolik Kilisesi nin Engizisyon mahkemesinde yargilanip sapkin ilan edildi ve Roma da konusamamasi icin yuzune demir maske gecirilerek diri diri yakilarak idam edildi Giordano BrunoGiordano Bruno Italyan filozof gokbilimci rahip okultist Dogum1548 Campania Nola Napoli KralligiOlum17 Subat 1600 52 yasinda Roma ItalyaYasamiSoylu bir ailenin cocugu olarak 1548 yilinda Italya nin Nola kasabasinda dunyaya geldi On dort yasindayken Dominiken tarikatina girdi Kopernik sistemi ile tanisinca Bruno tarikat mensubu bir kisi olmaktan siyrildi ve buna bagli olarak Hristiyan inanciyla arasindaki butun baglari kopartti Kiliseye karsi bir sistem icinde yer aldigindan din sapkinligi ile suclandi Engizisyon baskisindan kurtulmak icin Roma ya ve ardindan Kuzey Italya ya kacti Dinsizlik ile suclandigi icin hicbir yerde kalici olarak yasayamadi surekli gezdi Cenevre ye gecti ardindan Guney Fransa Paris ve Londra da devam etti yasamina 1582 yilinda Sorbonne Universitesi nde bir kursu elde etti Londra da yapitlarinin bir bolumunu bastirdi Londra dan kisa bir sureligine yine Paris e gecen Bruno bu defa da Almanya ya gitti ve eserlerini yayimlatma cabalarini surdurdu Daha sonra Zurih e gecen Bruno bir Italyan aristokrat tarafindan Venedik e davet edilince bu daveti kabul etti Burada Galileo Galilei ile tanisti Ama Mocenigo adli bir aristokratla catisinca onun tarafindan Engizisyon a teslim edildi Ona dusuncelerinden vazgecmesi ve sonsuz evren gorusunun din sapkinligi oldugunu kabul etmesi durumunda kilise tarafindan affedilecegi soylendi Ama o gordugu butun iskencelere karsin goruslerinden taviz vermedi ve olume mahkum edildi Giordano Bruno Tanri iradesini hakim kilmak icin yeryuzundeki iyi insanlari kullanir yeryuzundeki kotu insanlar ise kendi iradelerini hakim kilmak icin Tanri yi kullanirlar demistir OlumuBruno nun yakildigi Campo de Fiori meydaninda bulunan heykeli Olum kararini Bruno ya bildiren yargic ondan su cevabi almistir Olumumu bildirirken benden daha cok korkuyorsunuz Kilisenin bu karari 1600 yilinin Subat ayinda Roma da Campo de Fiori meydaninda Bruno nun diri diri yakilmasi ile yerine getirildi Bruno evrenin sonsuzlugu yaninda evrenin birligi ilkesini de benimser Buna gore Orta Cag felsefesinde temel alinan gok ile yer ayriligini reddeder Bruno Tanri nin ve evrenin birbirinden farkli iki toz olmadigi ama ayni gercekligin iki sonsuz gorunumu oldugunu kabul eder Ona gore her sey Tanrisal kuvvetin gorunusudur Ne gordugum hakikati gizlemekten hoslanirim ne de bunu acikca ifade etmekten korkarim Aydinlik ve karanlik arasindaki bilim ve cehalet arasindaki savasa her yerde katildim Bundan dolayi her yerde zorlukla karsilastim ve cehaletin babalari olan resmi akademisyenlerin yani sira kalin kafali cogunlugun ofkesinde hedef olarak yasadim Dusuncelerinin aciklanmasinin kendisi icin cok tehlikeli oldugunu bildigi halde yukaridaki cumlesinden de anlasilacagi gibi yazi ve konusmalarinda dusuncelerini hep boyle acikca ifade etmistir EserleriDe umbris idearum The Shadows of Ideas Paris 1582 Cantus Circaeus The Incantation of Circe 1582 98 De compendiosa architectura et complento artis Lulli A Compendium of Architecture and Lulli s Art 1582 99 Candelaio The Torchbearer or The Candle Bearer 1582 play Ars reminiscendi The Art of Memory 1583 Explicatio triginta sigillorum Explanation of Thirty Seals 1583 100 Sigillus sigillorum The Seal of Seals 1583 101 La Cena de le Ceneri The Ash Wednesday Supper 1584 De la causa principio et uno Concerning Cause Principle and Unity 1584 De l infinito universo et mondi On the Infinite Universe and Worlds 1584 Spaccio de la Bestia Trionfante The Expulsion of the Triumphant Beast London 1584 Cabala del cavallo Pegaseo Cabal of the Horse Pegasus 1585 De gli heroici furori The Heroic Frenzies 1585 102 Figuratio Aristotelici Physici auditus Figures From Aristotle s Physics 1585 Dialogi duo de Fabricii Mordentis Salernitani Two Dialogues of Fabricii Mordentis Salernitani 1586 Idiota triumphans The Triumphant Idiot 1586 De somni interpretatione Dream Interpretation 1586 103 Animadversiones circa lampadem lullianam Amendments regarding Lull s Lantern 1586 103 Lampas triginta statuarum The Lantern of Thirty Statues 1586 104 Centum et viginti articuli de natura et mundo adversus peripateticos One Hundred and Twenty Articles on Nature and the World Against the Peripatetics 1586 105 De Lampade combinatoria Lulliana The Lamp of Combinations according to Lull 1587 106 De progressu et lampade venatoria logicorum Progress and the Hunter s Lamp of Logical Methods 1587 107 Oratio valedictoria Valedictory Oration 1588 108 Camoeracensis Acrotismus The Pleasure of Dispute 1588 109 De specierum scrutinio 1588 110 failed verification Articuli centum et sexaginta adversus huius tempestatis mathematicos atque Philosophos One Hundred and Sixty Theses Against Mathematicians and Philosophers 1588 111 Oratio consolatoria Consolation Oration 1589 111 De vinculis in genere Of Bonds in General 1591 110 De triplici minimo et mensura On the Threefold Minimum and Measure 1591 14 De monade numero et figura On the Monad Number and Figure Frankfurt 1591 112 De innumerabilibus immenso et infigurabili Of Innumerable Things Vastness and the Unrepresentable 1591 De imaginum signorum et idearum compositione On the Composition of Images Signs and Ideas 1591 Summa terminorum metaphysicorum Handbook of Metaphysical Terms 1595 113 114 Artificium perorandi The Art of Communicating 1612 Ayrica bakinizVikisoz de Giordano Bruno ile ilgili sozleri bulabilirsiniz Ettore Ferrari PanteizmKaynakca Buyuk Larousse Sozluk ve Ansiklopedisi 4 cilt Milliyet bas s 1955 24 Kasim 2010 tarihli 25 Kasim 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde soL haberi 24 Kasim 2010 tarihinde erisilmistir