Kovuşturma, ceza muhakemesi hukukunda, savcının iddianamesinin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle başlayan ve mahkemenin hüküm vermesiyle sona eren yargılama aşamasıdır. Kovuşturma sürecinde, mahkeme delilleri değerlendirir, sanığın savunmasını alır ve yargılama faaliyetini yürütür. Hukuk sistemlerine göre farklılık göstermekle birlikte, kovuşturma süreci genellikle savcılık makamı tarafından yürütülür ve yargılama organı tarafından denetlenir.
Genel bakış
Ceza muhakemesinde kovuşturma, bir kişinin suç işlediği iddiasıyla hakkında kamu davası açılması ve yargılamanın mahkeme önünde yapılmasını içerir. Hukuk sistemine bağlı olarak kovuşturma süreci değişiklik gösterir.
Soruşturma ve kovuşturma ayrımı
Kimi hukuk sistemlerinde, soruşturma aşaması polis ve savcılık tarafından yürütülürken, kovuşturma mahkeme önündeki yargılama süreci olarak kabul edilir.
Savcının rolü
Anglo-Sakson sistemlerinde (common law) savcı (prosecutor) iddianameyi sunar ve sanığın suçlu olduğuna dair kanıtları jüri veya hâkim önünde ispat etmeye çalışır.
Delil değerlendirme ve karar süreci
Hukuk sistemine bağlı olarak mahkeme, tarafların sunduğu deliller üzerinden mi yoksa kendiliğinden delil toplayarak mı karar vereceğini belirler.
Hukuk sistemlerine göre kovuşturma
Türk hukukunda kovuşturma
Türk hukukunda kovuşturma süreci, Ceza Muhakemesi Kanunu’na (CMK) göre belirlenmiştir. Kamu davasını açan savcılık, iddianameyi mahkemeye sunar ve kovuşturma mahkeme tarafından yürütülür. İddianamenin kabulüyle başlayan süreç, duruşmayla devam eder. Mahkeme, sunulan delillere ve tarafların beyanlarına göre hüküm verir.
Kovuşturma, ceza yargılamasının ikinci aşamasını oluşturur ve soruşturma aşamasından sonra gelir. Bu süreç, sanığın suçlu olup olmadığının belirlenmesini amaçlayan esas yargılama safhasıdır. Eğer mahkeme, delillerin yetersiz olduğu kanaatine varırsa, beraat kararı verebilir. Öte yandan, deliller suçun işlendiğini ortaya koyuyorsa mahkûmiyet kararı verilir. Buna ilave olarak mahkeme kovuşturma sonucunda sanığa ceza verilmesine yer olmadığı kararı da verebilir. Bu durum sanığın suçu işlediğini ancak tahrik altında suçu işlemesi, akıl hastalığına sahip olması veya yaş küçüklüğü vb. gerekçelere dayanarak ceza verilmemesini izah eder.
Ceza Muhakemesi Kanunu’na (CMK) göre kovuşturmanın başlaması için "kovuşturma şartlarının" gerçekleşmiş olması gerekir. Örneğin, bazı suçlar için yetkili makamların izni gereklidir ve bu izin alınmadan yargılama yapılamaz.
Anglo-Sakson hukuk sisteminde kovuşturma
"Ortak hukuk" geleneğine sahip ülkelerde kovuşturma süreci, iddianamenin hazırlanması ve davanın jüri veya hâkim önüne taşınması şeklinde işler.ABD’de kovuşturma, federal ve eyalet savcıları (district attorney) tarafından yürütülür. Ağır suçlar için "grand jury" iddianameyi değerlendirir. Birleşik Krallık’ta kovuşturma, (CPS) tarafından yürütülür ve mahkemeler süreci denetler.
Kıta Avrupası hukuk sisteminde kovuşturma
Kıta Avrupası hukuk sistemlerinde savcı, iddianameyi düzenleyerek mahkemeye sunar ve hâkim delil değerlendirme sürecinde daha etkin bir rol oynar.Fransa’da kovuşturma, soruşturma hâkimi (juge d’instruction) ve savcının iş birliği ile yürütülür. Almanya’da, savcılık (Staatsanwaltschaft), delil toplamak ve dava açmakla yükümlüdür.
İslam hukuku ve karma hukuk sistemlerinde kovuşturma
Bazı ülkelerde modern ceza hukuku ile şeriat kurallarının bir arada uygulandığı görülmektedir.Mısır’da ceza hukuku Fransız sistemine dayanırken, bazı şeriat hükümleri de geçerlidir. Suudi Arabistan’da ise şeriat mahkemeleri, ağır suçlar için ceza kovuşturmasını yürütmektedir.
Uluslararası Ceza Hukukunda kovuşturma
Uluslararası hukukta, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gibi ciddi suçlar için özel kovuşturma süreçleri vardır.Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC), savaş suçları ve soykırım gibi suçları kovuşturur. Birleşmiş Milletler (BM) savaş suçları mahkemeleri, Ruanda ve gibi bölgelere özel mahkemeler kurmuştur.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ Meraklı, Serkan (2012). "Ceza Muhakemesi Hukukunda Kovuşturma Davası". Ceza Hukuku Dergisi, 18. s. 173-192.
- ^ Karabulut, Ferhat; Karapazarlıoğlu, Ersin; Tosun, Hamza (2014). "Ceza Muhakemesinde Delil Kavramı ve Kovuşturma Sürecinde Hâkimlerin Delil Algısı". Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 111. s. 173-192.
- ^ a b Langbein, John H. "The Origins of Public Prosecution at Common Law" (PDF). Yale Law School Legal Scholarship Repository.
- ^ a b "The Place of 'The People' in Criminal Procedure" (PDF). Columbia Law Review.
- ^ Soyer Güleç, Sesim (2013). "Ceza Muhakemesi Hukukunda Soruşturmanın Etkinliği İlkesi ve Takipsizlik Kararları Üzerindeki Etkisi". Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 15 (Ekim). s. 1393-1464.
- ^ a b Özen, Mustafa (2019). Ceza Muhakemesi Hukukunda Kovuşturma Şartı Olarak İzin (PDF) (Tez). İstanbul Üniversitesi.
- ^ "Türk Ceza Hukukunda Haksız Tahrik". Yrd. Doç. Dr. Zeynel T. KANGAL. DergiPark. 11 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2025.
- ^ "CEZA MUHAKEMESİNDE HÜKÜM ÇEŞİTLERİ (CMK m. 223)". Dr. Elif BEKAR. DergiPark. 12 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2025.
- ^ Yılmazcan, Ahmet (2021). Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar ve Denetimi (Tez). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- ^ Gershowitz, Adam M. "The Power of Prosecutors". New York University Law Review.
- ^ Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü (PDF). 1998.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Kovusturma ceza muhakemesi hukukunda savcinin iddianamesinin mahkeme tarafindan kabul edilmesiyle baslayan ve mahkemenin hukum vermesiyle sona eren yargilama asamasidir Kovusturma surecinde mahkeme delilleri degerlendirir sanigin savunmasini alir ve yargilama faaliyetini yurutur Hukuk sistemlerine gore farklilik gostermekle birlikte kovusturma sureci genellikle savcilik makami tarafindan yurutulur ve yargilama organi tarafindan denetlenir Genel bakisCeza muhakemesinde kovusturma bir kisinin suc isledigi iddiasiyla hakkinda kamu davasi acilmasi ve yargilamanin mahkeme onunde yapilmasini icerir Hukuk sistemine bagli olarak kovusturma sureci degisiklik gosterir Sorusturma ve kovusturma ayrimi Kimi hukuk sistemlerinde sorusturma asamasi polis ve savcilik tarafindan yurutulurken kovusturma mahkeme onundeki yargilama sureci olarak kabul edilir Savcinin rolu Anglo Sakson sistemlerinde common law savci prosecutor iddianameyi sunar ve sanigin suclu olduguna dair kanitlari juri veya hakim onunde ispat etmeye calisir Delil degerlendirme ve karar sureci Hukuk sistemine bagli olarak mahkeme taraflarin sundugu deliller uzerinden mi yoksa kendiliginden delil toplayarak mi karar verecegini belirler Hukuk sistemlerine gore kovusturmaTurk hukukunda kovusturma Turk hukukunda kovusturma sureci Ceza Muhakemesi Kanunu na CMK gore belirlenmistir Kamu davasini acan savcilik iddianameyi mahkemeye sunar ve kovusturma mahkeme tarafindan yurutulur Iddianamenin kabuluyle baslayan surec durusmayla devam eder Mahkeme sunulan delillere ve taraflarin beyanlarina gore hukum verir Kovusturma ceza yargilamasinin ikinci asamasini olusturur ve sorusturma asamasindan sonra gelir Bu surec sanigin suclu olup olmadiginin belirlenmesini amaclayan esas yargilama safhasidir Eger mahkeme delillerin yetersiz oldugu kanaatine varirsa beraat karari verebilir Ote yandan deliller sucun islendigini ortaya koyuyorsa mahkumiyet karari verilir Buna ilave olarak mahkeme kovusturma sonucunda saniga ceza verilmesine yer olmadigi karari da verebilir Bu durum sanigin sucu isledigini ancak tahrik altinda sucu islemesi akil hastaligina sahip olmasi veya yas kucuklugu vb gerekcelere dayanarak ceza verilmemesini izah eder Ceza Muhakemesi Kanunu na CMK gore kovusturmanin baslamasi icin kovusturma sartlarinin gerceklesmis olmasi gerekir Ornegin bazi suclar icin yetkili makamlarin izni gereklidir ve bu izin alinmadan yargilama yapilamaz Anglo Sakson hukuk sisteminde kovusturma Ortak hukuk gelenegine sahip ulkelerde kovusturma sureci iddianamenin hazirlanmasi ve davanin juri veya hakim onune tasinmasi seklinde isler ABD de kovusturma federal ve eyalet savcilari district attorney tarafindan yurutulur Agir suclar icin grand jury iddianameyi degerlendirir Birlesik Krallik ta kovusturma CPS tarafindan yurutulur ve mahkemeler sureci denetler Kita Avrupasi hukuk sisteminde kovusturma Kita Avrupasi hukuk sistemlerinde savci iddianameyi duzenleyerek mahkemeye sunar ve hakim delil degerlendirme surecinde daha etkin bir rol oynar Fransa da kovusturma sorusturma hakimi juge d instruction ve savcinin is birligi ile yurutulur Almanya da savcilik Staatsanwaltschaft delil toplamak ve dava acmakla yukumludur Islam hukuku ve karma hukuk sistemlerinde kovusturma Bazi ulkelerde modern ceza hukuku ile seriat kurallarinin bir arada uygulandigi gorulmektedir Misir da ceza hukuku Fransiz sistemine dayanirken bazi seriat hukumleri de gecerlidir Suudi Arabistan da ise seriat mahkemeleri agir suclar icin ceza kovusturmasini yurutmektedir Uluslararasi Ceza Hukukunda kovusturma Uluslararasi hukukta savas suclari ve insanliga karsi suclar gibi ciddi suclar icin ozel kovusturma surecleri vardir Uluslararasi Ceza Mahkemesi ICC savas suclari ve soykirim gibi suclari kovusturur Birlesmis Milletler BM savas suclari mahkemeleri Ruanda ve gibi bolgelere ozel mahkemeler kurmustur Ayrica bakinizKovusturmaya alternatif yontemlerKaynakca Merakli Serkan 2012 Ceza Muhakemesi Hukukunda Kovusturma Davasi Ceza Hukuku Dergisi 18 s 173 192 Karabulut Ferhat Karapazarlioglu Ersin Tosun Hamza 2014 Ceza Muhakemesinde Delil Kavrami ve Kovusturma Surecinde Hakimlerin Delil Algisi Turkiye Barolar Birligi Dergisi 111 s 173 192 a b Langbein John H The Origins of Public Prosecution at Common Law PDF Yale Law School Legal Scholarship Repository a b The Place of The People in Criminal Procedure PDF Columbia Law Review Soyer Gulec Sesim 2013 Ceza Muhakemesi Hukukunda Sorusturmanin Etkinligi Ilkesi ve Takipsizlik Kararlari Uzerindeki Etkisi Dokuz Eylul Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi 15 Ekim s 1393 1464 a b Ozen Mustafa 2019 Ceza Muhakemesi Hukukunda Kovusturma Sarti Olarak Izin PDF Tez Istanbul Universitesi Turk Ceza Hukukunda Haksiz Tahrik Yrd Doc Dr Zeynel T KANGAL DergiPark 11 Kasim 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 22 Mart 2025 CEZA MUHAKEMESINDE HUKUM CESITLERI CMK m 223 Dr Elif BEKAR DergiPark 12 Agustos 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 22 Mart 2025 Yilmazcan Ahmet 2021 Turk Ceza Muhakemesi Hukukunda Kovusturmaya Yer Olmadigina Dair Karar ve Denetimi Tez Ankara Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Gershowitz Adam M The Power of Prosecutors New York University Law Review Uluslararasi Ceza Mahkemesi Statusu PDF 1998