Bu maddede yeterince bilgilendirici olmayan ve karşı savunmasız olan kullanılmıştır.Ekim 2023) () ( |
Şeriat (Arapça: شَرِيعَة, şarīʿa), Kur'an âyetleri ile Muhammed'in söz ve fiillerinden oluşan naslardan alimler sınıfının (Fukaha) çıkarımları (istinbat) ile oluşturulan dinî kanunlar toplamıdır. İslam'da ibadetler (farz-vacip kabul edilen), muameleler ve cezalarla ilgili tüm kavram ve kuralları kapsar. Tarihsel seyir içerisinde kanun ve kuralların teorik (usul) ve pratik uygulama (füru/fetva) çalışmaları ile ilgilenen ve isimleri öne çıkan kişiler adına belirli toplum ve devlet yönetimlerinin de tercihlerini yansıtan fıkıh mezhepleri ortaya çıkmış, ancak şeriat hiçbir zaman tek başına geçerli bir hukuk sistemi olmamış, Ömer veya Emevilerden itibaren "örfi hukuk" ile birlikte kullanılmıştır. Şeriat’ın "insanlar arası ilişkiler bölümü” 1850’lerden itibaren “İslam hukuku” olarak yeni bir isimle sunulmaya başlanır. İslam hukukunda yer yer modern hukukla benzer argümanlar kullanılmasına rağmen aralarında bir takım temel farklar vardır. İslam'da hukuki argümantasyon olarak -insanların birbirlerinin maddi ve manevi alanlarına girmelerini yasaklayan- hak (kul hakkı) ve -üst makamın alt grup insanlara dengeli davranmasını içeren- adalet kavramları ön plana çıkarılır. Buna göre amirler emirleri altında bulunan insanların gözetimi ve onlara karşı adaletli olmakla, yönetilenler ise onlara itaatle yükümlüdürler. Adaletten sapan amire itaat edilip edilmeyeceği tartışmalıdır. Ayrıca bu anlayışta insanlar Allah'ın kulları (İbadullah) olmakta, şeriat onlara karşı adaletli davranmayı gerektirse bile (erkek-kadın, köle-efendi ayrımı gibi) eşit davranmayı gerektirmemektedir. Şeriat ile modern hukuk arasındaki farklardan belki de en önemlisi, insanların eşit ve özgür bireyler oldukları temelinde geliştirilen modern hukuktaki insan hakları kavramına karşılık, şeriat anlayışında bireysel özgürlük kavramı bulunmamasıdır. Dinî edebiyat ve söylemlerde sıkça kullanılan özgür irade kavramı günlük yaşam tarzını seçebilmesinde değil, kader karşısında insanın uhrevi sorumluluğu bağlamındaki felsefi tartışmalarda görülür. Kur'an'da 30 ayette tekrarlanan ve İslamcılığın temel motivasyonlarından birisi olan “şeriatta kötü olarak tanımlanan durumlar için güç kullanımı kişilerin ev, elbise, beden ve ibadet–inanç gibi özel alanlarına girmeyi gerektirse bile bu kişilerin (kul) hakkına tecavüz olarak değerlendirilmez.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpneEwxVnpaVjl2Wmw5VGFHRnlhV0ZmWW5sZlkyOTFiblJ5ZVM1emRtY3ZNall4Y0hndFZYTmxYMjltWDFOb1lYSnBZVjlpZVY5amIzVnVkSEo1TG5OMlp5NXdibWM9LnBuZw==.png)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJGakwwbGlibWhoYm1KaGJDNXFjR2N2TWpZeGNIZ3RTV0p1YUdGdVltRnNMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Kur'an'da kademe içermeyen birkaç suçtan söz edilir ve bunlar kısas veya kademelendirilmemiş tek bir bedensel ceza ile karşılanır. Şeriatın dinî bir argüman veya inanç olarak tamamıyla Allah’ın emir ve yasakları ile ilgili veya bu çerçevede yürütüldüğü kanaati de yanlıştır. Hudud olarak isimlendirilen az sayıda suçun dışında kalan tazir cezaları, bir kısım fakihler tarafından Kur'an'a aykırı kabul edilen recm, ve hür kadınlarla cariyeler arasında kadın giyiminde getirilen keskin ayrım gibi birçok düzenleme bu kapsamda sayılabilir. İslam tarihinde kendilerinin geliştirdikleri argümanlarla şeriatın katı zahirî yorumlarına ilk karşı çıkanlar mutezile, felsefeciler ve batıni gruplar oldu. Modern çağda köktendinci terör örgütleri ve modernist İslamcılar, şeriatın kendilerince benimsenen farklı yorumlarını dinî-siyasi-terörist örgütlenmeler ve farklı propaganda yöntemleri kullanarak gündeme getirip uygulanmasını savunurlarken İslami modernizm şeriatı insan hakları ve Batı değerleri ile uzlaştırmaya çalışmış, Fazlurrahman Malik ve Mustafa Öztürk gibi ilahiyatçı düşünürler ise şeriat hükümlerinin tarihsel özellikler taşıdığı ve artık terk edilmesi gerektiği şeklinde özetlenebilecek görüşleriyle bu tartışmaya katılmışlardır.
Şeriat uygulayan ülkeler uluslararası örgütlerden insan hakları, eşitlikler, kadın hakları, çocukların korunması, bireysel tercihler ve kişi hak ve özgürlüklerinin korunmaması gibi konularda şiddetli eleştirilerle karşılaşmaktadırlar. Klasik şeriat uygulamalarından bir kısmı; temel insan hakları, cinsiyet eşitliği ve ifade özgürlüğüne karşı ciddi ihlaller içermektedir. Kadınların tesettür/hicap emri gereğince evlerinden (izinsiz veya beraberinde eşi veya mahrem erkek olmadan) dışarıya çıkışlarının yasaklanması vb. bu kapsamda ele alınabilir.Köktendinci yapılanmalar tarafından diğer dinî gruplar ve gayrimüslimlere yönelik olarak gerçekleştirilen din savaşları ve savaş sonucunda da tarihsel uygulamada savaş ganimeti olarak değerlendirilen sivillerin (köle ve cinsel cariye olarak kullanılması -ki bu klasik anlayışta doğal bir hak görülürdü) birer savaş suçu, sistematik olarak uygulandıklarında da insanlığa karşı suçlar kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.
Terminoloji ve kullanım
Şeriat, (çoğulu "şerâyi"), Arapça şerea' (الشر ع) kökünden bir sözcük olup "yol, mezhep, metot, âdet, insanı bir ırmağa, su içilecek bir kaynağa ulaştıran yol" anlamına gelir ve hüküm koymak manasında kullanılır. İslami literatürde bu anlamda Allah’a "Şâri-i Hâkim" denildiği de olur.
Şeriat; Kur'an âyetleri ile Muhammed'in söz ve fiillerinden oluşan naslardan alimler sınıfının (Fukaha) çıkarımları (istinbat) ile oluşturulan dinî kanunlar toplamıdır. "Ahkam-ı İslamiye" veya "İslam hukuku" gibi tanımlamalar da benzer anlamda kullanılır. Ayrıca "Musa'nın şeriatı", "Zerdüşt şeriatı" vb. gibi deyimler içerisinde sadece kanun anlamında da kullanılabilir.
Şeriatı günlük kullanımda din veya ona eş değer kullananlar olduğu gibi, inanç, ibadet, ahlak eksenli bir yapı olarak kabul ettikleri dinden farklı olarak sadece muamelat (davranışlar), ukubat (ceza) ve feraizden (miras hukuku) oluşan dinî yasa ve hükümler olarak ele alan ilahiyatçılar da bulunmaktadır.
Şeriat, Batıni/Tasavvufi İslam anlayışında; şeriat-tarikat-hakikat ve marifet basamakları ile ifade edilen dervişin seyr-i süluk olarak adlandırılan manevi yolculuğunun ilk basamağı kabul edilir.
Tarihsel ve sosyolojik kökler
Kur'an'da önerilen hukuki uygulamalar yeni değildir, aksine İslamiyet öncesi Arap toplumunun örf ve adetleri ile Tevrat'ta bulunan kanunların devamı niteliğindedir. Örneğin faiz yasağı, recm cezası, namaz ve oruç gibi ibadetlerin benzerleri Kur'an'dan önce de mevcuttur.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpVNEwwTnZaR1V0WkdVdFNHRnRiWFZ5WVdKcExURXVhbkJuTHpFeU1IQjRMVU52WkdVdFpHVXRTR0Z0YlhWeVlXSnBMVEV1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Şeriat kurallarının bir kısmının bazı inanç esaslarıyla birlikte Sümerler gibi ilk şehir devletlerinin o günün anlayışına uygun şekilde oluşturduğu, insanlar arasında hukuki açıdan özgür-köle ve kadın-erkek ayrımı içeren seksist kurallar ve yasalardan etkilenerek oluşturulduğu söylenebilir. Kısas, hırsızın elinin kesilerek cezalandırılması gibi temel ceza yasalarının Hammurabi Kanunları'ndan ya da bu kuralları benimseyen Arap topluluklarının uygulamalarından alınarak şeriata konulmuş yasalar olduğu iddiaları vardır. Erkeğe iki kadının payının verilmesi ve bir erkeğin şahitliğinin iki kadına eşit olması gibi yasaların da aynı anlayışın türevleri olması mümkündür. İslam'da ilahi bir kaynak olarak kutsanan ve birçok inanç ve uygulaması içselleştirilen Yahudi yasalarının Sümer inançları ve Hammurabi Yasaları'yla bağlantılı olduğu başka araştırmacıların da dikkatini çekmiştir. Bazı Batılı araştırmacılar Roma hukukunun, hadisler yoluyla birçok açıdan İslam hukukunu etkilediği görüşlerini ileri sürmüşlerdir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpOa0wwbHpiR0Z0YVdOZlkyOXBiaVV5UTE5VWFXMWxYMjltWDNSb1pWOVNZWE5vYVdSMWJpNWZTMmh2YzNKaGRWOTBlWEJsTGw5QlNGOHpNUzAwTVY5QlJGODJOVEV0TmpZeExtcHdaeTh5TlRCd2VDMUpjMnhoYldsalgyTnZhVzRsTWtOZlZHbHRaVjl2Wmw5MGFHVmZVbUZ6YUdsa2RXNHVYMHRvYjNOeVlYVmZkSGx3WlM1ZlFVaGZNekV0TkRGZlFVUmZOalV4TFRZMk1TNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Kısas, Arap toplumunda kan davalarının önlenmesi amacıyla kullanılmaktaydı. Kan döküldüğünde, aşiret misillemesi şeklinde kısas gerçekleşir, katil bulunamazsa bir yakını infaz edilir veya kan bedeli alınırdı. Kısas toplumsal denklik şartı ile, maktulün kadın-erkek, köle-hür, seçkin ya da sıradan olması göz önüne alınarak, katilin aşiretinden denk birisi infaz edilirdi. Sosyal denklik, sosyal olarak alt sınıftakilerin üst sınıftan birini öldürmelerinde kısasın uygulanacağı, üst sınıftan birinin alt sınıftan birini öldürmesi durumunda kısas uygulanamayacağı, ancak kan bedeli ödenebileceği anlamına gelmektedir. Uygulama İslamda aynen benimsenmekle birlikte, buna İslamda bir Müslümanın bir gayrimüslim için infaz edilip edilemeyeceği tartışmaları da eklendi. Fıkıhçılar sonraki dönemlerde kısas için belirli şartlar getirerek kasti olmayan cinayet ve yaralamalarda da diyet ödenmesi yönünde içtihatlar geliştirdiler.
Patricia Crone, Şeriat hukukunun Muhammed'in gelenekleri üzerine değil, "İskender döneminde geliştirilen Yakın Doğu'nun yasası üzerine kurulduğunu" savunur. Ona göre "müslümanlar, bu yasayı Allah adına eleyip sistemleştirmiş ve kendi imajlarıyla damgalamıştı." "Genel olarak Emevi hilafeti ve özellikle Muaviye"nin kullandığı bu eyalet yasası, "ulema tarafından uzun bir uyarlama döneminden" sonra şimdi şeriat dediğimiz şey hâline geldi.
Yöresel anlayışların yansıması: "Örf ve âdetlerin delil kabul edilmesi" yanında özel durumlar dışında yiyeceklerin haram ve helal olarak tasnifinde, Şafiî ve gibi bazı fakihler haram ve helalliğin kriterini "Arap'ın tabiatına uygunluk veya aykırılık" şeklinde belirlemişlerdir.
Fıkıhçıların bir kısmı bir hadisten hareketle kirpi eti yemeyi habis (mekruh veya haram) görürken diğerleri açıkça yasaklanmamasını gerekçe göstererek etinin yenilmesini helal sayarlar. İngilizcede "hedgehog" kirpi, kelime içinde geçen hog ise Avrupa dil ailesinde pig ile eş kullanılan bir kelimedir. Burada bazı kültürlerde eti yaygın olarak tüketilen oklu kirpilerin İngilizce de porcupine, literal çeviri ile iğneli domuz, olarak isimlendirildiğini görmek de kullanılan dil ve kültür çevresinin bir şeyi haram veya helal olarak etiketlemede meydana getirebileceği etki ve karmaşayı anlamak açısından çarpıcı bir örnektir.
Fıkıh doktrini
Klasik fıkıhçılar, insan aklının, tam kapasitesiyle kullanılması gereken Tanrı'nın bir armağanı olduğunu kabul ettiler. Bununla birlikte aklın doğruyu (Hüsn) yanlıştan (kubh) ayırmada tek başına yeterli olmadığına ve aklın ancak Kur'an vahyi ve Muhammed'in sünnetine dayandığı takdirde doğruyu bulabileceğine inanıyorlardı. Sağlam olarak kabul ettikleri kaynaklar (Nass) dil bilimi, anlam, bağlam (kontext), kapsam, kısıtlama (istisnalar) vb. yönlerden incelenir hükümler konulur, kıyas (analoji) yapılarak kapsam genişletilir veya istisnalar konulur. Klasik fıkıh teorisi, insanlığın tüm hukuki sorunlarının bu şekilde çözülebileceğini öngörür.
Dinî-yasal dayanaklar veya usul-i fıkıh
Fıkıhta şeriatın birincil kaynağını Kur'an ve hadisler oluşturur. Ancak bu kaynaklarda "yasa dili" kullanılmaz. Kur'an anlatımlarında hedef, kapsam ve istisnaların belirlenmesi, benzer konuların açıklığa kavuşturulması vb. netleştirme çalışmaları yanında, benzer sorunların hadisler için de geçerli olduğu, ayrıca hangi hadislerin referans değeri taşıdığı, hangilerinin taşımadığı konusu ulema tarafından değerlendirilerek (içtihat) farklı sonuçlara ulaşılır. Bu sonuçlar İslam'da farklı sosyal şekillenmelerin (Fıkıh mezhepleri) kaynağı kabul edilir. Fetva, geleneksel olarak sosyal bir soruna, dinî otoriteyi temsil eden müftünün anlayışına göre, dinin bu soruna yaklaşımını yansıtan ve caizdir ya da caiz değildir şeklinde bir sonuç ve hüküm cümlesiyle bitirilen cevabına denir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5bEwyVmxMMEpzZFdWZmEyOXlZVzVmYzJGdVlXRXVhbkJuLmpwZw==.jpg)
Hanefi hukuk ekolü dört delile dayanır. Şer'i deliller olarak da anılan bu kaynaklar şunlardır:
1- Kur'an: İslam'da Kuran, hukukun en kutsal kaynağı olarak kabul edilir. Klasik hukukçular, Kur'an'ın tevatür olarak bilinen, her nesilde birçok kişi tarafından aktarımı dolayısıyla metinsel bütünlüğünün şüphe götürmez olduğunu savundular. Kur'an'ın sadece birkaç yüz ayeti hukukla ilgilidir ve bunlar da miras gibi birkaç alanda yoğunlaşır. Klasik ana akım fakihlere göre, Kur'an'ın İslami deyimle sonradan indirilmiş olan ayetleri öncekileri kısıtlamış veya ortadan kaldırmış olabilirdi. Bu nedenle diğerler bilgi ve yeteneklerin yanı sıra Kur'an ayetlerinin hangileri ile hüküm tesis edilebileceği bu konuları ayrıntılı olarak bilen hukukçuların işi olabilirdi. Zeydiyye ve Mu'tezile'nin yanı sıra modern İslamcılar ve Kur'ancılık, nesh teorisini reddetmiştir. Sünnetin Kur'an'ı sınırlayıp sınırlayamayacağı tartışma konusu olmaya devam etti.
2- Sünnet (Hadisler yoluyla): Alimler Harald Motzki ve Daniel W. Brown'a göre, bize ulaşan en eski İslami hukuki muhakemeler "neredeyse hiçbir hadis içermiyor"du. Bu infiltrasyon ve bütünleşme h. 2. yüzyılda kademeli olarak gerçekleşti.
Hadislerin tamamı daha ayrıntılı ve pratik hukuki rehberlik sağlamaktaydı. Ancak hepsinin sahiholmadığı erken dönemde anlaşılır ve İslam alimleri aktarım zincirlerinde listelenen bireylerin güvenilirliği üzerinden onların özgünlüğünü belirlemeye çalıştılar. Hangi hadislerin hüküm vermek için kullanılıp kullanılamayacağı yanında bazı hadisler ve Kur'an pasajlarında yer alan dilin belirsizliğiyle kaos arttı. Metinsel kaynakların göreceli değerleri ve yorumlanması farklı eğilim ve mezheplerin ortaya çıkmasıyla sonuçlandı. Ehl-i Re'y, hadis ehlinden ayrılarak akla veya Kur'an'a aykırı buldukları rivayetlere isnadın dışında eleştirel bir tavır alarak hadisleri reddetmiş; Nakilciler ise bu tür hadisleri yorumlamaya çalışmışlardır.
3- İcma (İslam bilginlerinin görüş birliği içinde bulundukları konular)
4- Kıyas (Birbirine benzeyen meselelerin, hükümlerinde de benzerlik bulunması gerektiği düşüncesinden hareketle oluşturulan yeni hükümler; örneğin içki yasağından hareketle uyuşturucu kullanımının da dinen yasak ve haram olduğuna hükmedilmesi vb.)
Kur'ancılık veya Kur'an Müslümanlığı, Kur'an'ı İslamın tek sahih kaynağı kabul eder ve Kur'an dışındaki hadis, siyer vd. kaynakları reddeder.
İcma farklı yorumlanmakla beraber şeriatın üçüncü ortak kaynağı kabul edilir. Hanefi ve Şafiiler kıyası, Şii Caferi mezhebi ise aklı, dördüncü kaynak olarak kabul ederler. Hanbelîler üç esastan sonrasını kabul etmezler.
Zahiri mezhebi icma ve kıyası kabul etmemiştir. Onlara göre bir hükmün İslami nitelik taşıması onun bu kaynaklardan (Kur'an ve sünnet) en az birisine dayandırılmasına bağlıdır.
Müçtehidler şeriat hükümlerini ortaya koymada fer'î deliller adı verilen toplum yararı, örf ve adet, İslam'dan önceki şeriatlar, sahabe sözleri gibi deliller de kullanmışlardır. Maliki mezhebi ayrıca "Medine halkının uygulamaları"nı da geçerli kabul eder.
Fıkıh alimleri, şeriatı üç ana bölümde incelemiştir:
Etiketleme: Ahkam-ı İslami
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJWa0wwZHlZVzVrWDBGNVlYUnZiR3hoYUhOZlVXOXRYeVZFT1NVNE1TVkVPQ1ZCUVNWRU9TVTRPQ1ZFUVNWQk9TVkVPU1U0TkNWRU9DVkJOeVZFUVNVNU9DVkVPQ1U0UTE4bFJEZ2xRVElsUkVJbE9FTWxSRGdsUVVGZkpVUTRKVUUzSlVRNUpUZzBKVVE1SlRnMEpVUTVKVGczWHlWRU9TVTROeVZFT0NWQk55VkVRaVU0UTE4bFJEZ2xRVGNsUkVJbE9FTWxSRGdsUWpFbFJEZ2xRVGNsUkRrbE9EWXRKVVE1SlRneUpVUTVKVGcxWHpBeUxtcHdaeTh6TURCd2VDMUhjbUZ1WkY5QmVXRjBiMnhzWVdoelgxRnZiVjhsUkRrbE9ERWxSRGdsUVVFbFJEa2xPRGdsUkVFbFFUa2xSRGtsT0RRbFJEZ2xRVGNsUkVFbE9UZ2xSRGdsT0VOZkpVUTRKVUV5SlVSQ0pUaERKVVE0SlVGQlh5VkVPQ1ZCTnlWRU9TVTROQ1ZFT1NVNE5DVkVPU1U0TjE4bFJEa2xPRGNsUkRnbFFUY2xSRUlsT0VOZkpVUTRKVUUzSlVSQ0pUaERKVVE0SlVJeEpVUTRKVUUzSlVRNUpUZzJMU1ZFT1NVNE1pVkVPU1U0TlY4d01pNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Fıkıhta insan davranışları (Ef'âl-i mükellefîn) değişik kategorilere ayrılır: Farz (Mutlak zorunluluk ifade eden eylemler ve ibadetler), vacip (Gerekli, bir alt derece zorunluluk), sünnet, müstehap (sevilen işler), helal, mekruh (çirkin karşılanan; çok çirkin, tahrimen mekruh, az çirkin, tenzihen mekruh) ve haram (kesinlikle yasak) gibi.
Birçok örnekte görülebileceği gibi sınıflandırma görecelidir. Örneğin Evliyanın varlığı ve mucizelerine inanmak, Tahavi ve Nesefi gibi önde gelen birçok Sünni akide yazarınca, ortodoks müslümanlık için "şart" olarak sunulur. ve geleneksel Sünni ve Şiilikte kabul görür. Ancak bu anlayış ve yanında evliya kabirlerine gösterilen saygı ifadeleri ve ziyaretler Selefilik, Vahhabilik ve İslami modernizm gibi püriten ve dirilişçi İslami hareketler tarafından kabul edilemez sapkınlıklar olarak görülür. Büyük uçurumlar kişilere yönelik etiketlemelerde görülür: Örneğin Ebu Hanife mezhebin mensuplarınca en büyük imam (İmam-ı Azam) olarak görülürken kendisini bir "dinden çıkmış", "sapkın" veya "Yahudi" olarak sıfatlandıran çağdaşları da kayıtlarda yer alır.
Bu sınıflama ve tanımlamalar, seküler yönetimlerde yaşayan sıradan Müslümanlar arasında vaaz dilinde kullanılan deyimlerden ibaret olabilirken; eylemlerin şeriat yönetiminde maddi ya da manevi (cezai-sosyal) ciddi karşılıkları bulunur. Farz, vacip ve sünnet olarak nitelendirilen eylemlerin terki, mekruh ve haram olarak nitelendirilenlerin yapılması cezai (had ya da tazir cezaları olarak) karşılık görür. Örneğin, namaz kılmayanların dövülmesi, hapsedilmesi ve kılmamakta ısrar edenlerin öldürülmesi bu kapsamda ele alınabilir. Etiketlemede tartışılan pek çok konudan biri de farz olan ibadetleri (namaz) terk etmenin irtidat anlamına gelip gelmediğidir. Yani namaz kılmadığı için öldürülen kimse mümin olarak kabul edilirse cenaze namazı kılınarak Müslüman mezarlığına defnedilebilir, geride kalan mal mirasçılarına kalır, namaz kılmayan mürtet kabul edilirse cenaze namazı kılınmaz, Müslüman mezarlığına defnedilmez ve devlet adına mallarına el konulur.
Genel kabul görmüş hadis külliyatlarındaki anlatılara uygun olarak geleneksel İslami ve muhafazakâr çevrelerde kınanmayan bir durum (mübah) olan çocuklarla yapılan evlilikler artık sorgulanmakta ve çocuk istismarı olarak görülmektedir.
Sünni ve Şii anlayışları arasındaki en keskin ayrımlardan birisi de muta nikahı konusunda görülür. Şiiler bunu hoşgörünün ötesinde "faziletli bir eylem" olarak görürlerken, Sünniler'e göre eylem, "haram" kılınmış bir Cahiliyye âdetidir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJRMEwxbHZkVzVuWDBseVlXNXBZVzVmVjI5dFlXNWZZWFJmVFdGdVlYSmZTbTl0WW1GdVh5VXlPRk5vWVd0cGJtZGZUV2x1WVhKbGRITWxNamxmTFY5SmMyWmhhR0Z1WHkxZlEyVnVkSEpoYkY5SmNtRnVYeTFmTURGZkpUSTROelF6TXpVMU9ETTBPQ1V5T1M1cWNHY3ZNakl3Y0hndFdXOTFibWRmU1hKaGJtbGhibDlYYjIxaGJsOWhkRjlOWVc1aGNsOUtiMjFpWVc1ZkpUSTRVMmhoYTJsdVoxOU5hVzVoY21WMGN5VXlPVjh0WDBselptRm9ZVzVmTFY5RFpXNTBjbUZzWDBseVlXNWZMVjh3TVY4bE1qZzNORE16TlRVNE16UTRKVEk1TG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
"On üçüncü yüzyılda yaşayan bir coğrafyacıya göre, İran'ın kuzeyindeki Gilan'da her yıl gerçekleştirilen bir âdet vardı: Ulema doğruyu emretmek için hükümdardan izin ister, izni aldıklarında herkesi toplarlardı. Bir adam sarhoş olmadığına ve zina etmediğine yemin etse, alim ona ticaretini sorar, bakkal olduğunu söylerse, müşterisini aldattığı iddiasıyla yine de onu kırbaçlardı." |
Şeriat anlayışında davranışlar yanında dinle ilişkilerine göre insanlar da mümin-kafir, salih, fasık, mülhit, mürtet gibi etiketler alabilirler. Bunlardan zındık, mülhit, mürtet veya fasık gibi etiketler tazirden ölüme kadar uzanan sonuçlar doğurabilir.
Şeriattaki dinsel ve cinsel ayrım şahitliğin reddi gibi gibi hafif, mülhit ve mürtetlerin yakılması gibi ağır sonuçlar doğurabilir ve miras, ölüm tazminatı, kısas, yönetici veya yargıç atamaları gibi birçok alanda kendini gösterir. Zina cezalarında evli-bekâr ayrımı da söz konusudur. Yasal hak ve sorumluluklar kişinin akil baliğ olması ile başlar.
Uygulama sahaları
- Hijyen ve arınma: Abdest ve gusül
- Ekonomi kanunları: Zekât, vakıflar, faiz ve miras kanunları
- Yeme içme ile ilgili: Oruç, kurban, içki
- Ritüeller/ibadetler: Allah'ın hoşnut ve razı olduğu her çeşit eyleme denir. (Abd: köle ve kul, kulluk, kölelik) İslami terminolojide ayet ve hadislerde özel şekil ve şartları belirlenen ritüellerdir. Namaz, oruç, hac, zekât ve kurban İslam'daki zorunlu ibadetlere örnek olarak verilebilir.
- Evlenme ile ilgili: Nikâh, ayrılık, hulle
- Cezai yaptırımlar: Had, tâzir, kısas, diyet, cizye, irtidat
- Askeri: Cihat (saldırı ya da savunma amaçlı), sulh ve savaş esirleri
- Giyim: Tesettür
- Diğer: Ticaret ve davranışlar, köleler ve İslam olmayanlar
Sosyopolitik yapı
Sosyal sınıflar
Şeriat anlayışında insanlar bazı "sosyal sınıflar"a ayrılmaktadır.
Özellik | Sosyal sınıf |
---|---|
İnanç ve yaşam tarzına göre | Mümin, salih, fasık, mülhit, mürtet, kâfir |
Müslüman olmayanlar | Zimmi (İslam ülkesinde yaşayan gayrimüslim halk), harbî (gayrimüslim devletin vatandaşı) |
Soy bağı ile | Seyyidler ve Şerifler |
Hürriyete göre | Özgür, köle, cariye |
Nikâh ve cinsiyete göre | Evli-bekâr, kadın-erkek |
Kölelik ve cariyelik
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpnMEwwOWtZV3hwYzNGMVpWOGxNamhDYjNOMGIyNWZVSFZpYkdsalgweHBZbkpoY25rbE1qa3VhbkJuTHpFMU1IQjRMVTlrWVd4cGMzRjFaVjhsTWpoQ2IzTjBiMjVmVUhWaWJHbGpYMHhwWW5KaGNua2xNamt1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
İslam'da insanlar satın alma, savaştan geri kalanların esir edilmeleri ve ganimet olarak cihat yapanlara dağıtılmaları ve ayrıca bu esir ve kölelerin yine esir ya da köle olan insanlardan yaptıkları çocukların köle ya da cariye sayılmaları yoluyla köleleştirilebilir. Muamelat bakımından köle mal gibidir. Alınıp satılabilir, hibe edilebilir, kiralanabilir, ortak mülkiyete konu olabilir. Kazandıkları efendisine ait olur. Kendisine karşı yapılacak haksız fiilden elde edilecek tazminatları efendisi alır. Başkasına karşı işleyeceği haksız fiillerde ise zararı ya efendisi öder ya da köleyi zarar görene devreder. Özgür bir erkek kendi cariyesi ile onun rızası olmaksızın cinsel hayat yaşayabileceği gibi, onu nikâh akdi ile eş edinmesi de mümkündür. Kısası gerektiren suçlarda köle, özgür ya da köle karşılığında kısas olarak öldürülür. Hanefilere göre bir köleyi öldüren özgür kimse de kısas yoluyla öldürülür. Diğerlerine göre ise, bu durumda kısas uygulanmaz. Köle ve cariyelere zina ve zina iftirası suçunda özgürlere verilen cezanın yarısı hırsızlık ve irtidat suçlarında tam ceza uygulanır.
Yasalar ve uygulamalar
İbadetler
Mezheplere göre miktarı ve şekli değişen dini ritüellerdir. Kendi içerisinde farz, vacip, müstehap gibi derecelere ayrılır. İbadetleri terk etmek büyük günahlardan sayılır, ibadetleri terk edenler fasık veya bazı mezhepler tarafından dinden çıkmış kabul edilirler ve cezalandırılırlar.
Farz, vacip ve sünnet olarak nitelendirilen eylemlerin terki, mekruh ve haram olarak nitelendirilenlerin yapılması cezai karşılık görür. Örneğin, namaz kılmayanların dövülmesi, hapsedilmesi ve kılmamakta ısrar edenlerin öldürülmesi bu kapsamda ele alınabilir. Günümüzde ibadetle ilgili cezai yaptırımlar sekülerleşme çerçevesinde uygulanmamakta ve bunların ceza veya mükafatının uhrevi olduğu görüşleri de dile getirilmektedir.
Muameleler
İnsanlar arasındaki medeni, ticari, ekonomik ve sosyal ilişkiler, insanların devletle ve devletlerin de birbirleriyle münasebetleri bu bölümde yer alır. Şeriat hukukunda fıkıhçılar tarafından evlenme (nikâh), boşanma, nafaka, velayet, , vesayet, feraiz (miras), alışveriş gibi toplum hayatına ait medeni işlemlere ve hatta uluslararası hukuka ait hükümler ortaya konulmuştur. İslam fıkıhçıları ibadetler, cezalar, muamelat gibi hususlarda temel kaynaklarda yer almamasına rağmen hermafroditlerle ilgili hükümler de ihdas etmişlerdir.
Evlenme ve boşanmalar
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprM0wxcHBZbWxyTG1wd1p5OHlNREJ3ZUMxYWFXSnBheTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
Nisa suresi 3. ayete dayandırılan nikâh hükümlerine göre bir erkek gücü yetiyorsa aynı anda esir ve cariyelerden sınırsız olarak, ayrıca ayette bir üst limit ifadesi bulunmamasına rağmen genel anlayışa göre özgür olanlardan en fazla 4 kadınla evlenebilir. İslam'a göre kadın aynı anda tek bir erkekle evli olabilir. Şeriat kurallarınca İslam'da 18 yaş altında evlilik yasak değildir. Şii ya da Sünni her mezhebe göre, yaşına bakmadan çocuklar evlendirilebilir. Osmanlılar, 1917'de çıkardıkları Hukuk-ı Aile Kararnamesi'nde erkeklerin 12, kızların da 9 yaşını bitirmiş olmaları şartını getirmişlerdir. Bu duruma istinaden İslam'da evlenmek için kişinin ergenlik çağına girmesi kâfidir.
"Yetimler konusunda adaleti koruyamayacağınızdan korkarsanız, sizin için temiz kılınan kadınlardan ikişer, üçer, dörder nikâhlayın. Eğer bu durumda adaleti gözetemeyeceğinizden korkarsanız, o zaman bir tane ile ya da elinizin altındaki sahip olduklarınızla (cariyelerinizle) yetinin. İşte bu, adaletten ayrılmamanız için daha uygundur." (Nisa suresi, 3)
"Evlilik çağına gelinceye kadar yetimleri deneyin; eğer onların yeterli fikrî olgunluk düzeyine eriştiklerini tespit ederseniz hemen mallarını kendilerine verin, büyüyecekler de mallarını alacaklar diye o malları israf ile ve tez elden yiyip tüketmeyin. Zengin olan (veli) yetim malına tenezzül etmesin, yoksul olan da kararınca yesin. Mallarını kendilerine verdiğiniz zaman yanlarında şahit bulundurun; hesap sorucu olarak da Allah yeter." (Nisa suresi, 6)
Şeriata göre gerekçesiz mutlak boşanma yetkisi erkeğe verilmiştir. Kadın erkeği; ancak hâkimi ikna edecek geçerli sebepleri sunması durumunda hâkim kararıyla boşayabilir. Ayrıca boşanma yetkisi evlilik sırasında ya da sonrasında eşi tarafından kadına verilirse kadın da gerekçesiz olarak eşini boşayabilir.
Miras hukuku, avliyye ve reddiyye
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpVeEwxTnNZWFpsYzE5YVlXUnBZbDlaWlcxbGJsOHhNM1JvWDJObGJuUjFjbmxmUWs1R1gxQmhjbWx6TG1wd1p5OHlNakJ3ZUMxVGJHRjJaWE5mV21Ga2FXSmZXV1Z0Wlc1Zk1UTjBhRjlqWlc1MGRYSjVYMEpPUmw5UVlYSnBjeTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
Miras paylaşımı Nisa suresi 11-12 ve 179. ayetlerinde konu edilmiştir. Buna göre erkeklere mirastan kadınlara göre 2 kat hisse verilir. Mirasçıların paylar toplamının paydalar toplamından yüksek olması konusunda ve tam tersi durumlarda reddiyye yöntemleri kullanılır. Müslüman olmayanlarca eleştiri konusu da yapılan pay-payda eşitsizliği, İslam'ın erken dönemlerinde Müslümanlarca tartışılmış ve iki yaklaşım öne çıkmıştır. İbn Abbas, bu durumda bazı pay sahiplerinin (kız kardeşler) düşük önceliğe sahip olup sadece diğerlerinden arta kalanı almasını önerirken, geri kalan çoğunluk tüm hisselerin orantılı olarak azaltılarak herkesin pay almasını savunmuştur.
Vergiler
KKTC, Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde yapılan bir çalışmada Kur'an'ın ortaya koyduğu vergilerinin İslam öncesi Güney, Kuzey ve Hicaz Araplarında hatta daha eski toplumlarda yer alan vergi düzenlemelerinin aynısı olduğu sonucuna varılmıştır. Cizye, İslami yönetimlerde gayrimüslimlerden alınan vergidir.
Suç tanımı ve ceza hukuku
Ceza hukuku, kötü olarak etiketlenen bir eylemin, (kasıt, süreklilik, büyüklük, zarar oluşturma, yasal karşılığı vs. unsurları ile birlikte tanımlanması) ispatı ve uygun yasal karşılığın verilmesi (ceza) aşamalarından oluşur.
Ceza, zararın tazmini gibi hafif bir yaptırımdan suçun kasıtlı olup olmaması, büyüklüğü ve sürekliliğine göre daha ağır hapis ya da bedensel cezalar olabilir. Adalet ilkesi eylemin suç olarak belirlenmesindeki tutarlılık yanında, suçlular arasında ayrım yapmamayı ve suçun ağırlığı ile orantılı bir ceza vermeyi gerektirir. Joseph Sacht, Kur'an'ın suçlar için hukuki sonuçlardan ziyade affın önemi gibi ahlaki sonuçlarla ilgilendiğini söylüyor. Kur'an'da suç ve ceza derecelendirmesi bulunmuyor. Şeriat hukukunda suçun tanımı, unsurları, ispatı ve verilecek cezalar şeriatın yasal kaynakları üzerinden yapılan fıkhi çıkarımlarla yapılır.
Şeriatta hudud suçları ve kısas (diyet dışındaki), ilkesine göre verilen cezalar bedensel ceza niteliğindedir.
Suçun ispatı / Şahitlik kuralları
Hukukun tesis edilmesinde en önemli belirleyicilerden birisi olan, kimlerin şahitliğinin kabul edileceği, kimlerin şahitliğinin kabul edilmeyeceği konusu, şeriat hukukunda en önemli konu başlıklarından birisidir:
Had cezaları gerektiren suçların ispat edilmesinde, vasiyet ve boşanma davalarında ayrıca diğer konularda kadınların şahitlik hakları erkeklerden farklıdır. Bu tip konuların şahitliğinde en az bir tane erkek bulunması koşuluyla 1 erkek + 2 kadın şeklinde kadınların şahitliği kabul edilmiştir. Suçun kanıtlanmasında ve genel olarak 2 erkek veya 1 erkek 2 kadın şahitliği (Bakara suresi, 282) gerekli ve yeterli iken Zina için 4 erkek şahit şartı konulmuştur. (Nur suresi, 4)
İslam fıkıhına göre kölenin şahitliği kabul edilmez.Büyük günah işleyen ve dinde fasık olarak tanımlanan kişilerin eylemlerine karşılık gelen had ve tazir cezalarının yanında şahitlikleri de geçersizdir.
Tazir cezaları için suçun sabit olmasına ve kanıtlanmasına ihtiyaç duyulmamıştır.
Suçlar ve cezaları
Cezalar başlıca 3 kısımda incelenir:
Kısas: (Öldürme ve yaralamalar için) İslam öncesi Arap toplumunda kabileler arasında süregiden savaşların çözümü için kullanılırdı. Kan döküldüğünde, kısas aşiret misillemesi şeklinde gerçekleşir, katil bulunamazsa yakın bir akraba öldürülebilir veya daha az onurlu bir ikame olarak kan bedeli alınırdı. Ayrıca kısas toplumsal denklik şartı üzerinden yürütülür, öldürülen kişinin kadın, erkek, köle-hür insan, seçkin ya da sıradan olması göz önüne alınarak, katilin aşiretinden öldürülene denk birisi infaz edilirdi. Örneğin köleye karşılık ancak bir köle, kadına karşılık bir kadın öldürülebilirdi.
Kısasta sosyal denklik şartı, sosyal olarak alt sınıfta bulunanların üst sınıftan birini öldürmelerinde kısasın uygulanacağı, üst sınıftan birinin alt sınıftan birini öldürmesi durumunda kısas uygulanamayacağı, ancak kan bedeli ödenebileceği anlamına gelmektedir.
İslam'da uygulamaya esas ayet Bakara 178 ayetidir:
Mü'minler! Öldürülen insanlar konusunda size kısas farz kılındı. Özgüre karşı özgür, esire karşı esir, kadına karşı bir kadın. Kim, öldürülenin kardeşi tarafından bir bedel karşılığı bağışlanırsa, örfe uysun ve bedeli güzelce ödesin.
Kısasta toplumsal denklik şartı ve diyet ödemesi Bakara 178'de açıkça ifade edilmiştir. İslam öncesi uygulama İslam'da aynen benimsenmekle birlikte İslami dönemde ayrıca buna bir Müslümanın bir gayrimüslim için infaz edilip edilemeyeceği tartışmaları da eklenmiştir. İslam fıkıhçılarının sonraki dönemlerde kısas için belirli şartlar ve yorumlar katarak kasdi olmayan cinayet ve yaralamalarda da diyet ödenmesi yönünde ictihatlar geliştirdikleri görülmektedir.
Ancak ayette geçen "kadına kadın" ifadesinin neshedilmesi ve ayette geçmediği hâlde Müslüman birisinin Müslüman olmayan bir kişiyi öldürdüğünde kısas uygulanıp uygulanmayacağı konuları tartışmalıdır. Şeriat yasalarına göre köle bir insan özgür bir insanı öldürdüğünde kısas yapılır, ancak özgür bir insan bir köleyi öldürdüğünde kısas yapılamaz.Abdülaziz Bayındır'a göre ilgili ayet ile Tevrat hükümlerinden dişe diş, göze göz, kulağa kulak, buruna burun ve yaralamalarda misliyle karşılık verme gibi kısas hükümleri kaldırılmıştır.
Had cezaları: Kur'an'da cezası belirlenen suçları tanımlamak için kullanılır. Bunların tam olarak hangi suçları kapsadığı konusunda görüş birliği bulunmuyor. Şeriatta Zina, hırsızlık, içki içmek, , yol kesme (ayaklanma, otoriteye karşı savaş) ve irtidat suçları, cezaları Kur'an ayetlerine dayanılarak uygulanan eylemlerdir. Ancak bu suçların tanımları, kapsamları, derecelendirilmesi, kanıtlanması ve verilen cezaların hangi şartlarda (örneğin suçta kasıt unsuru aranması) uygulanacağı gibi konular Kur'an'da yer almayan konulardır ve bu konularda ihtiyaç duyulan hükümler fıkıhçılar tarafından konulur.
Cinsel suçlar:
Zina: Kur'an'a göre 100 sopadır. Zina yapan cariye ise o zaman da bu cezanın yarısı kadar ceza alır. Ancak hadislere göre bekârlara 100 sopa, evlilere ise recm cezası verilir. Şeriat yasalarında tecavüz de zina altında değerlendirilmektedir. Mezhepler arasında tecavüz tanımında farklılık vardır. Farkın temel nedeni tecavüzün erkekler arasındaki bir ilişki için de geçerli olup olmadığı üstünedir.Evlilik içi tecavüz, İslam fıkıhçılarının çoğunluğu tarafından tecavüz (اغتصاب āġtṣāb) olarak sınıflandırılmamaktadır.Hanefîler; kocanın, uygun bir nedeni olmadan kendisi ile cinsel ilişkide bulunmak istemeyen karısını zorla cinsel ilişkiye sokabilmesine izin verir. Diğer mezheplerde ise ne zorlama cinsel ilişki için özel izin verilmiş, ne de evlilik içi tecavüze bir ceza uygulanmıştır.
Kazf: İffetli kadına yapılan zina isnadı, 80 sopa ile cezalandırılır ve şahitliği kabul edilmez (ilgili madde: İfk Olayı).
Diğer cinsel suçlar:
- Eşcinsellik: Şeriat hukukunda eşcinselliğin ölünceye kadar hapis, 100 sopa ya da recm şeklinde mezheplere göre farklılıklar gösteren tâzir cezaları bulunmaktadır. (İlgili madde: İslam'da eşcinsellik)
- Küçüklerle cinsel ilişki (Çocuk evliliği/Pedofili) şeriatta suç olarak tanımlanan bir eylem olmamıştır.
“ | Dişi eşekle ilişkiye girerken yakalanan adam, eşekle beraber öldürülmelidir. | ” |
- Hırsızlık: Hırsızlık eyleminde sağ elden başlayarak, ellerinden bir tanesinin kesilmesi şeklindedir. Hırsızlık suçlarında bir derecelendirme (ev, yarı açık ve açık alandan yapılan hırsızlıklar veya gasp gibi) söz konusu değildir.
- İçki içmek: Kur'an'da cezası belirtilmeyen bir suç olan içki içmenin cezası icma yoluyla 80 sopa olarak tayin edilmiştir.
- Yol kesme: Türkçede yol kesme olarak ifade edilen eylem (Maide 33-35) siyasi otoriteye karşı bir çeşit ayaklanma veya savaş ilanı olarak değerlendiriliyor. Eylemlerinin çeşidine ve ağırlığına göre sağ el ve sol ayaklarının çapraz olarak kesilmesi, hapsedilme ya da sürgün cezaları verilir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpKbEwwVjRaV04xZEdsdmJsOXZabDloWDAxdmNtOWpZMkZ1WDBwbGQyVnpjMTlpZVY5QmJHWnlaV1JmUkdWb2IyUmxibU54TG1wd1p5OHlNakJ3ZUMxRmVHVmpkWFJwYjI1ZmIyWmZZVjlOYjNKdlkyTmhibDlLWlhkbGMzTmZZbmxmUVd4bWNtVmtYMFJsYUc5a1pXNWpjUzVxY0djPS5qcGc=.jpg)
- Dinden çıkma: Dini terminolojide "küfre girer" şeklinde ifade edilen eylemleri yapmaya irtidat, kişiye mürtet denir. Fıkıhta farz ya da sünnet olarak tanımlanan dinî emirleri reddeden, hafife alan, alay ya da saygısızlık eden ya da "elfaz-ı küfür" denilen sözleri konuşan kişilere mürtet denilir. Mürtetlere tövbe etmeleri için üç gün süre verilir. Cezası (Hanefilere göre kadın olması durumunda ölünceye kadar hapis) ölümdür.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpRNEwxTjBZWFJsYzE5M2FYUm9YMlJsWVhSb1gzQmxibUZzZEhsZlptOXlYMkZ3YjNOMFlYTjVMbk4yWnk4ek1qQndlQzFUZEdGMFpYTmZkMmwwYUY5a1pXRjBhRjl3Wlc1aGJIUjVYMlp2Y2w5aGNHOXpkR0Z6ZVM1emRtY3VjRzVuLnBuZw==.png)
- Geleneksel İslam fıkıhçıları dinî emirleri terk eden kişilerin mürtet kabul edilip edilmeyeceğini de tartışmışlar ve bu konuda belirli eğilimler ortaya koymuşlardır. Yaşanan tartışmalar yoğunlukla şeriata göre namaz, oruç ya da zekâtın terki ya da reddedilmesi gibi eylemlerin cezalandırılıp cezalandırılmayacağı ile ilgili değil, cezalandırılma ya da öldürülmeleri sonrasında bu kişilerin cenazelerine yapılacak işlemlerle ilgilidir. Bu kişiler mürtet kabul edildiklerinde cenaze namazları kılınmaz, Müslüman mezarlığına gömülemez, miras bıraktıkları devlet hazinesine kalır.Hanefiler ameli imanın bir parçası kabul etmedikleri için namaz, oruç gibi İslam'ın uygulanmasına dair ihmal ya da ret içeren eylemlerde kişinin kanatılıncaya kadar dövülmesi ya da ölünceye kadar hapsedilmesini de içeren tâzir cezaları ile cezalandırılmasını öngörürler, öldüklerinde cenazelerine Müslüman cenazesi muamelesi yapılır.Şafii, Maliki mezheplerine göre namazı terk etmek ceza miktarı ve şekli Kur'an ve sünnetle belirlenen suçlardandır ve terk eden “had” uygulanarak öldürülür. Ancak cenazelerine Müslüman cenazesi muamelesi yapılır, miras bıraktıysa mirasçılarına paylaştırılır.Hanbeli mezhebinde ise namazı terk eden ve bunda ısrarcı olan kişiler mürtet kabul edilerek mürtetlere kılıçla öldürme şeklinde uygulanan “had cezası” tatbik edilir, cenaze namazı kılınmaz ve ceset Müslüman mezarlığına gömülmez.
- Tâzir cezaları: Lügatta azarlama, aşağılama, tahkir gibi anlamlara gelen tâzir, fıkıh terminolojisinde fâsıklık olarak nitelendirilen, küçük günahların sürekli işlenmesi ya da daha büyük cezayı gerektirmeyen büyük günahlara belirli bir sınırı ve ölçüsü olmadan, hakim takdiri ile verilen cezaların adıdır. Tâzir cezalarında suçun kanıtlanması, şahitlik ve ispat gibi zorunluluklar bulunmamaktadır. Kısas ve had cezaları Kur'an ayetleriyle karşılığı belirlenen suçlardır. Diğer suçlar ise ceza miktar, yöntem ve uygulaması hakimin takdirine bırakılan, tâzir (toplum içinde azarlamadan sopa atmaya, sürgün, hapis ve idama kadar değişen) cezalarıdır. Tâzir cezalarının namazın terki ve irtidat örneklerinde görülebileceği gibi hafif olması diye bir kural yoktur.
Tarihçe
İslam'da son peygamber kabul edilen Muhammed'in, önceki peygamberlerin şeriatlarının devamı ve tamamlayıcısı olarak bu şeriatların hükümlerini kaldırdığına, ayrıca İslami hükümlerin kıyamete kadar değişmezliğine inanılır:
"Allah dini doğru tutmanız ve onda ayrılığa düşmemeniz hususunda Nuh'a tavsiye ettiği, sana vahyettiğimiz, İbrahim'e, Musa'ya ve İsa'ya tavsiyede bulunduğumuz dinle ilgili hususları size şerîat olarak koydu." (42:13).
Bununla beraber şeriat hükümleri baştan beri sabit ve değişmez hükümler olarak kalmamıştır. İslam'da konusu baştan beri tartışılagelen bir konudur. Muhammed'in ölümü sonrasında Halife Ömer'in Kur'an'da açıkça sayılmasına rağmen zekâtın sarf yerlerinden "İslam'a ısındırılması gerekenler" maddesini bugün buna ihtiyaç kalmamıştır gerekçesi ile yürürlükten kaldırması dine dayalı hükümlerin zaman ve şartlara bağlı değişkenliği konusuna getirilen tipik örneklerdendir.
İslam'da en önemli hukuk bilginlerinden olan Cafer-i Sadık (ö 765), Ebû Hanîfe (ö. 767), Şâfiî (ö. 819), Mâlik b. Enes (ö.795) ve Ahmed b. Hanbel (ö. 855)'in temsil ettiği ekol ve görüşlerin sistemleştirilmesiyle şeriat ve fıkıh mezhepleri ortaya konmuştur. Şer'i deliller ya da şeriatta hüküm kaynağı kabul edilebilecek kaynaklar başlangıçta sadece Kur'an ve Muhammed'in uygulamaları iken, sonraki dönemlerde köktenci eğilimler dışında gelişen İslam mezheplerinde fıkıhçılar bu kaynakları genişleterek icma, kıyas, örf, istihsan, akıl (Şiilikte) gibi insani, yerel ve dönemsel özellikleri olan yeni hüküm kaynakları tanımlamış ve bu kaynaklara dayalı hükümlerin de şeriatta geçerliliğini vurgulamışlardır.
Daha ileri dönemlerde ise akıl ile nasların hükümlerinin kaldırılabileceği tartışmalarının yapıldığı ve laiklik yönünde adımların atıldığı gelişmeler yaşanmıştır. Türklerin ağırlıklı mezhep önderleri olan Hanefi ve Maturidi anlayışı rivayet ve naslar karşısında aklı ve maslahatı öne alan özellikler taşımaktaydılar. İmam Maturidi, şeriata esas teşkil eden hüküm ayetlerinde, ayetin geçerlilik süresinin (neshi) belirlenmesinde ya da geçici bir süreyle uygulamadan kaldırılmasında ve maslahatın belirlenmesinde ölçüt olarak aklı kabul etmiştir. (bkz. İslam ve laiklik)
![]() |
Günümüzde Fazlur Rahman Malik, Mustafa Öztürk ve benzer görüşe sahip ilahiyatçılar Kur'an'ın bir din kitabı olmasından hareketle ayetlerin dinin aslından olan iman, ibadet ve ahlak bakımından değerlendirilebileceğini, ahkam ile ilgili ayetlerin değişken töresel ve dönemsel (tarihselcilik) özellikler taşıdığı gerekçesiyle aynen uygulanmasının şekilci ve literalist yaklaşımın bir sonucu olduğu görüşlerini ileri sürmekte ve geleneksel şeriat uygulamalarına karşı çıkmaktadırlar. Kur'an'daki ahkam ayetlerinin yaklaşık %80'inin dönemin Arabistan örf ve geleneklerini yansıttığı da bu çevrelerce ifade edilmektedir.
TESEV tarafından yapılan sosyal araştırmalarda son yıllarda Türk halkının şeriata olan desteğinin azalmakta olduğunu göstermektedir.
Günümüzde uygulama
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THpsbUwxUmhiR2xpWVc1ZlltVmhkR2x1WjE5M2IyMWhibDlwYmw5d2RXSnNhV05mVWtGWFFTNXFjR2N2TWpJd2NIZ3RWR0ZzYVdKaGJsOWlaV0YwYVc1blgzZHZiV0Z1WDJsdVgzQjFZbXhwWTE5U1FWZEJMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Günümüzde İslam İşbirliği Teşkilatı'na üye ülkeler arasında şeriatı hiçbir şekilde uygulamayan, kısmen ya da tamamen uygulayan ya da bölgesel farklılıklarla birlikte uygulayan ülkeler bulunur.
Laiklik veya sekülerizm, toplum düzenine ve diğer insanlara zarar vermeden icra edilen inanç, ibadet, etik gibi kavramları bireysel bir hak olarak tanımlarken klasik şeriat kişiler için bireysel özgürlük alanı tanımayarak inanç-ibadet gibi tercih alanlarına yasal zorunluluklar ve yaptırımlar getirmektedir. Ancak yeni şeriat anlayışları bu eylemlerden dolayı kişilerin cezalandırılmalarını reddederek kısmi şeriat uygulamalarını öne çıkarma eğilimindedir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpneEwxVnpaVjl2Wmw5VGFHRnlhV0ZmWW5sZlkyOTFiblJ5ZVM1emRtY3ZPREl3Y0hndFZYTmxYMjltWDFOb1lYSnBZVjlpZVY5amIzVnVkSEo1TG5OMlp5NXdibWM9LnBuZw==.png)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTltTDJZekwxVndjbWx6YVc1blgybHVYMVJsYUhKaGJpVXlRMTlMWlhOb1lYWmhjbnBmUW05MWJIWmhjbVJmVTJWd2RHVnRZbVZ5WHpJd01qSmZKVEk0TXlVeU9TNXFjR2N2TWpJd2NIZ3RWWEJ5YVhOcGJtZGZhVzVmVkdWb2NtRnVKVEpEWDB0bGMyaGhkbUZ5ZWw5Q2IzVnNkbUZ5WkY5VFpYQjBaVzFpWlhKZk1qQXlNbDhsTWpnekpUSTVMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Otokratik yönetimler, şeriat ve itaat kültürünün ön planda olduğu, bireysel özgürlük ve değerler anlayışının gelişmediği toplumlarda, Kur'an'ın mutlak bir inançla Allah'ın emir ve yasaklarından oluştuğu anlayışının sürekli olarak toplumsal belleğe işlenmesi, tesettür ve zorunlu ibadet kurallarına aykırı davranan bireylere karşı dinsel zorbalığın ve kadına yönelik şiddetin İslam coğrafyasında yaygın olarak görülmesi sonucunu doğurur. Mahsa Emini, İran İslam Cumhuriyeti Kolluk Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı olan ve kamuda örtünme kurallarının uygulanmasını denetleyen Ahlak Polisi tarafından, örtüsünün hükûmet standartlarına uygun olmadığı gerekçesiyle tutuklandı. Karakoldan yapılan açıklamada kadının karakolda aniden kalp yetmezliği geçirdiği, yere düştüğü ve iki gün komada kaldıktan sonra öldüğü söylendi. Olayın görgü tanıkları, kadının dövüldüğünü ve başının bir polis arabasının yan tarafına çarptığını, buna ek olarak sızdırılan tıbbi tetkikler sonucunda beyin kanaması ve inme teşhisi konulduğunu söyledi.
Günümüzde kadın eğitimine ve onun sosyal hayata katılımına değişik çıkarımlarla (fıkıh) şiddetle karşı çıkan köktendinci terör örgütleri İslam dünyasında varlığını sürdürmekte, eğitim kurumlarına ve özellikle kız öğrencilere karşı saldırılar düzenlemektedirler. (Bkz. Taliban, Boko Haram, Malala Yusufzay) Ayrıca değişik ülkelerde şeriat uygulamalarının ülkeler bazında geçerli olması için mücadele eden İslamcı ve İslamcı köktendinci akımlar, dinî eğitim kurumları ve terör grupları bulunmaktadır.
Değerlendirmeler
Toplum düzeni ve halk sağlığına etkileri açısından şeriat
Toplum düzenleyici olarak
- Çok evlilik: birden fazla kadın (Kur'an'da yazılana göre en fazla 4) ile nikâh, sınırsız cariye ile ilişki ve Şii mezhebinde süreli nikâh anlamına gelen mut'a nikâhının cinsel yolla bulaşan hastalıkların yaygınlaşmasına sebep olabilmektedir. Öte yandan şeriat destekçilerine ve bazı İslam alimlerine göre ise çok evlilik sayesinde çocuk sahibi olamayan kadınlar ya da dul kadınlar; karısı ve çocuğu olan erkeklerle evlenerek çocuk sahibi olma sorunu çözebilmektedirler. Ayrıca bazı İslam yorumcularına göre çok evlilik sayesinde zinanın da önüne geçilebilmektedir.
- Çocuk evliliği: günümüzde çocuk istismarı olarak değerlendirilen bu evlilikler, 6-9 yaşlarında gerçekleşmesine izin verilen çocuk-yetişkin evliliklerinin çocuklarda beden gelişimini erken evrede durdurabilmekte, erken yüklenen sosyal sorumlulukların ise çocuk ruh sağlığında olumsuz etkileri gözlemlenebilmektedir.
- Ergenlikten itibaren uygulanan zorunlu tesettür ve sıkı mahremiyet kurallarının kadın ve kızların beden ve ruh sağlığı üzerine etkileri: Vücudu sıkı bir şekilde yalıtan giyim tarzının, cilt üzerinde cilt kanserleri ve kuruma gibi dış etkilere karşı vücut üzerinde koruyucu pozitif etkilere sahip olabilmektedir. Bunun yanı sıra yeterli güneş ışınlarından mahrum kalan bir vücudun D vitamini yetersizliği sebebiyle, Ca ve Fosfor emiliminin düşmesiyle bağlantılı büyüme çağındaki kızlarda büyüme geriliği, yetişkinlerde kemik erimesi,depresyon, şizofreni, otizm ve alzheimer hastalıklarına yatkınlığının artması mümkündür.
Nikab giyen kadın
İdeolojik-ayrımcı toplum yapılanmasının etkileri
- İnanan ama dinî uygulamaları ihmal ya da reddettiği için mülhid, fâsık gibi tanımlamalarla aşağılayıcı muameleye (namaz, oruç gibi tapınmaları, kadınlarda tesettür kurallarını ihmal edenlere verilen tâzir cezaları) maruz bırakılanların durumu, şeriat yasalarının kadın-erkek, köle-özgür, inanan-inanmayan, takva sahibi-fâsık gibi ayrımlar ile farklı toplum kesimlerine farklı uygulanmasının getireceği toplum içi nefret ve gerginlikler.
- Dinsel grandiyöz kişiliklerin, mesih ya da mehdi olduğunu ileri süren kişilerin etkiledikleri kitle üzerinden toplumsal çatışmalara ve kitle ruh sağlığına olumsuz etkileri olabilmektedir.
- Din savaşlarının yıkıcı etkileri, ele geçirilen mallar yanında kadın-erkek, çocuk esirlerin de mal ve ganimet sayılması, alınıp satılmaları, cinsel kullanım dâhil insan haklarına aykırı eylemler, insanların ruh ve beden sağlıklarını olumsuz etkiler.
- Dinî yapılanma için harcanan yüksek bütçelerin bilim, eğitim, koruyucu sağlık hizmetleri ve sosyal yardımlar gibi alanların bütçelerinde meydana getireceği açıklar.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpKbEwwRnVjMkZ5WDBScGJtVmZVbVZpWld4elh5MWZWazlCTG1wd1p5OHpNREJ3ZUMxQmJuTmhjbDlFYVc1bFgxSmxZbVZzYzE4dFgxWlBRUzVxY0djPS5qcGc=.jpg)
İbadet ve dinî uygulamaların etkileri
- Abdest, toplu namaz ve hac ritüellerinin getirdiği riskler: Sık yıkanan ve kurulanmayan organlarda nemlenme nedeniyle, nem seven bakteri ve mantar enfeksiyonlarının tırnak, ayak ve genital bölgelerde artışı.
- Yazın sıcak ve kuru mevsimde uzun süre sıvı alımının kesilmesine bağlı olarak gelişmesi muhtemel dehidratasyon, buna bağlı olarak Güneş altında ya da sıcak ortamda çalışan iş gruplarında güneş ya da sıcak çarpması risklerinin artışı.
- Kronik hastalıklarda, hamile, diyabetik, hipertiroidi, çocuklarda, yoğun fiziksel efor gerektiren işlerde çalışan kişilerde uzun süreli gıda alımının kesilmesi sebebiyle metabolik dengenin bozulması, hamile orucunda bebek gelişim yetersizlikleri.
- Uzun süreli açlık sonrası yenilen ağır bir yemek sonrasında solunum, kalp-dolaşım yetmezliklerinin ortaya çıkışı.
- Psikosomatik değişiklikler: Ramazan orucu ile ilgili olarak daha çok sıvı alımı, sigara, kafein alımı ve uyku yetersizliği gibi sebeplere bağlanan kognitif fonksiyonlarda azalma, irritabilite ve letharji artışı, gerilim ve migren tipi baş ağrılarında artış, bunun trafik kazalarında artış gibi yansımaları bazı araştırmacılar tarafından not edilmiştir.
- İdrar üzerine etkileri: Bazı araştırmalar ramazanda oruç tutanlarda gündüzleri idrar çıkışının azaldığına ve idrar osmolalite değerlerinin arttığına işaret etmektedir. Bu değişiklikler idrarda taş oluşumu ve idrar yolu enfeksiyonları gibi ileri aşamalarda böbrek yetmezliği ile sonuçlanabilecek birtakım hasarlarla bağlantılı değişikliklerdir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpKakwwWm5iVjl0WVhBdWMzWm5Mekl3TUhCNExVWm5iVjl0WVhBdWMzWm5MbkJ1Wnc9PS5wbmc=.png)
Diğer
Bazı İslam toplumlarında kadınlarda da icra edilen cerrahi sünnetin ürogenital sistem üzerine, çocuk ruh ve beden sağlığı üzerine erken ve geç dönem etkileri (yaralama, enfeksiyon, ruhsal travma, sakat bırakma ya da sünnetin bazı hastalıklardan koruduğu iddiaları gibi) etkileri bulunmakta ve sünnet karşıtlarınca çocuğun bedensel bütünlüğüne saldırı ve hak ihlali olarak değerlendirilmektedir.
Etik sorunlar ve güncel yönetim sistemleri ile uyumsuzluklar
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJMkwwRmZjSFZpYkdsalgyUmxiVzl1YzNSeVlYUnBiMjVmWTJGc2JHbHVaMTltYjNKZlUyaGhjbWxoWDBsemJHRnRhV05mVEdGM1gybHVYMDFoYkdScGRtVnpYekl3TVRRdWFuQm5Mekl5TUhCNExVRmZjSFZpYkdsalgyUmxiVzl1YzNSeVlYUnBiMjVmWTJGc2JHbHVaMTltYjNKZlUyaGhjbWxoWDBsemJHRnRhV05mVEdGM1gybHVYMDFoYkdScGRtVnpYekl3TVRRdWFuQm4uanBn.jpg)
İçtihadi kısım ayrı tutulursa, zaman, mekân ve gelişen toplumsal anlayışlar gibi değişken şartlara bağlı geliştirilmesi zorunluluk arz eden yeni yaklaşımlara şeriatın kapalı olduğu söylenebilir. Küçük, karasal yaşam tarzına sahip bir kabile toplumunun sınırlı zaman diliminde yaşadıkları örneklerden yola çıkılarak evrensel ve bütün çağları kapsayan yasa ve düzenlemeler yapılabileceği inancı sorgulanmaya açık bir konudur. İnsanların yaşam tarzı ve ibadetler gibi kişisel tercihlere saygı çerçevesinde kalması gereken eylemlerin ceza ya da hak mahrumiyeti şeklinde yaptırımlara konu olması günümüzde kabul edilebilir değildir.
İnsan hakları, eşitlikler ve özgürlükler
Kadın hakları: Şeriat yasalarında miras, şahitlik, liderlik gibi konularda kadın-erkek arasında, ceza davalarında köle ve özgür insanlar arasında, yine şeriata göre suç sayılan zinanın cezalandırılmasında evli kişiler ile bekarlar arasında farklı uygulamalar bulunmaktadır.
Had cezaları gerektiren suçların ispat edilmesinde, vasiyet ve boşanma davalarında, ayrıca başka tipteki sorunların davalarında; kadınların şahitlikleri ile erkeklerin şahitleri eşit kabul edilmez. Davalarda ve şahitliklerde en az bir tane erkek bulunması koşuluyla 1 erkek + 2 kadın şeklinde kadınların şahitliği kabul edilmiştir.
Savaş esiri olarak kadın: Savaşlarda esir alınan kadınların durumu din açıdan kritik bir meseledir. Geleneksel Kur'an yorumlarına göre bu kadınlar alınıp satılan cariyeler ile eşit ve ganimet olarak mülk edinilmiş kadınlardır. Bu kadınların başkaları ile nikahlı olup olmadıkları göz önüne alınmaz ve diğer edinilen kadınlar gibi hak sahipleri (savaşçılar ya da bunları satın alanlar) tarafından bedenleri üzerinde rızaları alınmadan cinsel tasarruflarda bulunulabilir. (Müminûn 5-6)
Güncellik konusu, çocuk evlilikleri: Değişen hukuk anlayışı çerçevesinde verilebilecek diğer bir örnek günümüzde çocuğun cinsel istismarı sayılan çocuk-yetişkin evliliklerinin yasaklanmamış olması ve ilk İslam toplumundaki yaygınlığıdır. Geleneksel tutum kadının evlilik yaşını 6 ya da 9 yaşına kadar indirmektedir. İrani anlayış ise nikah için bir alt sınır getirmemektedir. Tahrir el-Vesile'nin 2. cildi sayfa 241'de yer alan Mesele 12'de "Daimi ya da gayri-daimi nikâh ile 9 yaşından önce eş ile cima (cinsel ilişkide bulunmak) caiz değildir. Lakin diğer faydalanmalar şehvetle el atmak, sarılmak ya da tefhiz etmenin sakıncası yoktur. Hatta emzikteki olsa bile." ifadesi yer almaktadır. (Ayrıca bkz. Nikah ve mut'a nikahı)
Öte yandan, tarih boyunca şeriat kanunlarının geçerli olduğu ülkelerde her ne kadar 18 yaş altı çocukların evlendirilmesine müsaade edilmiş olsa da; günümüzdeki bazı İslam yorumcuları tarafından çocuk evliliğinin İslam tarafından aslında yasaklandığı savunulmaktadır.
Yine günümüzde pek çok toplumda yasal bir durum olan evlilik dışı ilişkiler ve eşcinsellik şeriata göre suç kabul edilir.
Özgürlükler, LGBT bireyler: Fikir, inanç, ibadet ve ifade özgürlükleri şeriat yönetimlerinde sorunlu alanlardır. Kutsallara yönelik eleştiriler elfazı küfür sayılabilir, komedi ve karikatürler irtidat sayılıp ölümle cezalandırılabilir. Eşcinsellik, transseksüellik vb. yaşam tarzlarıyla trans bireylere yaklaşımlar da kanun önünde eşitsizlikler ve insan hakları ihlalleri açısından kritik edilmesi gereken konulardandır.
Eşitlikler bağlamı: Fâsıklık gibi, değerlendirenin tutumuna bağlı, sübjektif değerlendirmeler kişilerin cezalandırılması ve şahitliklerinin geçersiz sayılabilmesi olanaklıdır.
Pratiğe uyum zorlukları ve toplumsal ayrımcılık: Bir kişiye yönelik tecavüz ya da zina isnadında güvenilirlik şartlarını taşıyan dört yetişkin erkeğin şahitliğinin zorunlu olması, aksi takdirde tecavüze uğramış bile olsa tecavüz ya da zina isnadında bulunan kişi ya da kişilerin iftira cezasıyla cezalandırılması. Bu cezalar için kadın ve çocukların, Müslüman bile olsalar içki ya da namaz gibi konularda dini yönden beğenilmeyen ve fâsık olarak tanımlanan kişilerin şahitliklerinin geçerli kabul edilmemesi söz konusudur.
Suç-ceza dengesi: Günümüz hukuk anlayışında cezaların intikam duygusundan uzak, caydırıcı, önleyici, ıslah amacına uygun ve işlenen suç ile uygun ağırlıkta bir karşı eylem olması amaçlanır. Bundan dolayı suçun hangi saiklerle işlenmiş olduğu, eylem öncesinde, sırasında ve sonrasındaki davranışlar göz önüne alınarak cezaların ağırlaştırılması ya da hafifletilmesi söz konusu edilir. Şeriat hukukunda hırsızlık ve gasp arasında bir ayrım yapılmamış olması suç ve ceza dengesinin gözetilmemesi açısından da dikkate değerdir.
Yasal sorunlar / Legalite
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJd0wwMWxiR0ZyWVY5VGRHRjBaVjlUZVdGeWFXRm9YME52ZFhKMExtcHdaeTh5TWpCd2VDMU5aV3hoYTJGZlUzUmhkR1ZmVTNsaGNtbGhhRjlEYjNWeWRDNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Cezalarda kanunilik, mezhepsel farklılıklar: Şekli ve miktarı konusunda görüş birliği bulunmayan ibadetlerin terk edilmesinin şeriat yönetiminde ceza ya da hak mahrumiyetlerine konu olması, zorbalık, insan hakları ihlali gibi sakıncaları yanında cezaların kanuniliği ilkesine de aykırıdır. Şeriat hukukunda tâzir cezaları için kanunilik ilkesi bulunmamakta, tamamen hakim ya da siyasi otoritenin takdiri geçerli olmaktadır.Şiilikte meşru ve makbul kabul edilen mut'a, bir Ehl-i Sünnet mezhebi tarafından had cezası uygulanması gereken bir haramdır. Tâzir cezalarına konu olabilen büyük günah, farz, vacip, zekat, namaz, tesettür, sünnet, hadis gibi kavramlar her mezhep ve bölgede farklı anlayış, yorum ve uygulama şekilleri bulunan dinî kavramlardır.
Savaş suçları: savaşlarda teslim olduğu halde eli kılıç tutanların öldürülmesi, yenilen tarafa uygulanan tehcir, mallarına el koyma, kadın, çocuk ve diğer esirlerin köle (mal) sayılması, alınıp satılması, savaşı kazanan tarafın cinsel kullanımına sunulması, sanat eserlerine ve tarihsel mirasa dönük yıkımlar gibi birçok eylem günümüzde savaş suçları kapsamında değerlendirilir. Bu eylemlerin bir kısmı planlı ve sistematik bir şekilde uygulandığında insanlığa karşı suçlar kapsamındadır.
Demokrasi ile uyum
Şeriat yönetimlerinde şura, icma gibi demokratik kavram ve yöntemlerin yanında, ulul emre itaat gibi otokratik kavramlar bir arada bulunur.
Ayrıca bakınız
Dış okumalar
- Şeriata göre ölüm cezası verilen bazı söz ve davranışlar (elfaz-küfür)10 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Şeriatte Zina ve Eşcinsellik Cezaları9 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Şeriat miras sistemi ile Medeni kanun miras sistemlerinin karşılaştırılması 29 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Şeriat devletinde kadın, İran örneği16 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Mezopotamya, Yahudilik ve İslam'da miras paylaşımı
İlgili kitaplar
- Şeriat ve Kadın, İlhan Arsel, Kaynak Yayınları, İstanbul, 1987
- Şeriat ve Kölelik, İlhan Arsel, Kaynak Yayınları, 1999
- Şeriat, İnsan ve Akıl, İlhan Arsel, Kaynak Yayınları, 2005
- Şeriat ve Eşitsizlik, İlhan Arsel, Kaynak Yayınları, 2006
- Modern İslam Hukuk Düşüncesi, Reşid Rıza Örneği, Özgür Kavak
- Mukayeseli İslam Hukuku, Hayrettin Karaman (3 Cilt)
- İslam Hukukunda Bağlayıcılık Bakımından Hz. Peygamber'in İctihad ve Tasarrufları, Murat Şimşek, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
- İslami Hükümlerin Esas ve Hikmetleri, İzzeddin ibn Abdüsselam, İz Yayınları
- Doğumu, Ölümü ve Dirilişi İslam Devleti, Noah Feldman
- Hanefi Mezhebi Bağlamında İslam Hukukunda Külli Kaideler, Necmettin Kızılkaya, İz Yayınları
Kaynakça
- ^ Burada bahsi geçen kanunların ayrı bir kurallar ve ölçüler manzumesi olarak şer´i hukukun yanında Emevi, Abbasi ve Selçuklularda da devam ettiğini tahmin etmek güç değildir. Bu nedenle Osmanlıların şeriatın yanında uygulamaya koyduğu toprak ve vergiye ilişkin kurallar anlamındaki kanunun kökleri bazı yönlerden Ömer zamanına kadar geri götürülebilir. http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/56761.pdf 29 Kasım 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ Mehmet Birsin (15 Kasım 2019). ""Siyâset"ten Örfî Hukuka: Siyâset-i Şer'iyyenin Serüveni". Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2024.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Kasım 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Kasım 2022.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Kasım 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Kasım 2022.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Kasım 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Kasım 2022.
- ^ “Hepiniz çobansınız; hepiniz güttüğünüz sürüden sorumlusunuz. Devlet reisi de bir çobandır ve sürüsünden sorumludur. Erkek, ailesinin çobanıdır ve sürüsünden sorumludur. Kadın, kocasının evinin çobanıdır ve sürüsünden sorumludur. Hizmetkâr, efendisinin malının çobanıdır; o da sürüsünden sorumludur. Netice itibarıyla hepiniz çobansınız ve güttüğünüz sürüden sorumlusunuz.” https://www.hadiskitaplari.com/riyazus-salihin/riyazus-salihin-654-nolu-hadis 26 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Kasım 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Kasım 2022.
- ^ Major, Blair (2012). "Uluslararası İnsan Hakları, İslam Hukuku ve Ölüm Cezası". KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi (19). 5 Kasım 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Ekim 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 30 Eylül 2022 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 21 Kasım 2022.
- ^ ”were it pleasing to God to leave people alone, He would not have sent prophets, nor established their laws, nor called to Islam, nor voided other religions, but would rather have left people to their own devices, untroubled by divine visitations” ...Cook, Forbidding Wrong, 2003, p.89-90
- ^ Cook, Forbidding Wrong, 2003, p.57-60
- ^ Cook, Forbidding Wrong, 2003, p.129
- ^ Şeriat ile modernitenin hukuk anlayışı arasında İslam'ın bireysel haklar ve özgürlükler kavramına yer vermeyişi önemli bir çatışma kaynağı olarak öne çıkmaktadır.Major, Blair (2012). "Uluslararası İnsan Hakları, İslam Hukuku ve Ölüm Cezası". KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi (19). 5 Kasım 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Ekim 2020.
- ^ Bu emirler, hukuki meselelere karşı Kur'an'ın ahlaki tutumunun bir özelliğidir. Doğrudan doğruya hukuki muamelelerle ilgili olmalarına rağmen, kumar (meysir) oynama ve faiz (riba) alma yasakları dahi bu muamelelerin şekil ve sonuçlarını düzenleyen hukuki hükümlerin vazedilmesini amaçlamayıp müsaade edilen veya yasaklanan belirli muameleleri ilgilendiren ahlaki kaideleri yerleştirmek istemiştir. Şer'i hükümlerin derecelendirilişi yanında hukuki muteberlik bakımından da fiillerin ikinci olarak bir dereceye tabi tutulma işi, İslam hukukuna bırakılmıştır. Joseph SCHACHT (An Introduction to Islamic Law) Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1986, s. 23
- ^ Hayrettin Karaman, 29.08.2010 , M. Ebu Zehra "Recim yok" diyor
- ^ Sonn, Tamara. (1995). "Rahman, Fazlur". In John L. Esposito. The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World. Oxford: Oxford University Press.
- ^ "Mustafa Öztürk'ü istifaya götüren Kur'an yorumu ve Türkiye'de sekülerleşme gerilimi". tr.euronews.com. 6 Aralık 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 16 Aralık 2022. Haberden alıntı: Bu tarihselci akımın Türkiye’deki en önemli ve güçlü temsilcilerinden biri olan Mustafa Öztürk’ün bir ilahiyat profesörü olarak...
- ^ . web.archive.org. 2 Nis 2015. 9 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2020.
- ^ Gündüz, Rahmi (14 Aralık 2018). "Avrupa Konseyi ile şeriat hukuku krizi kapıda". Euronews. 7 Kasım 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Ekim 2020.
- ^ Russo, Maria Sole (15 Ekim 2019). (İngilizce). Ius in itinere. 28 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Wolfgang Benedek, (Ed.) (Ağustos 2014). İnsan Haklarını Anlamak: İnsan Hakları Eğitimi El Kitabı (PDF). Mehveş Bingöllü Kılcı tarafından çevrildi. Türkiye Adalet Akademisi Yayınları. 26 Eylül 2020 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 6 Mart 2021.
- ^ Altuğ Ergin, Berin. (PDF). Gedik Üniversitesi. 29 Eylül 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ Demirbağ, Nesibe (2006). (PDF). T. C. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. 13 Kasım 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ According to media reports from late 2014 the (ISIL) was . Fiona Keating, "Iraq Slave Markets Sell Women for $10 to Attract Isis Recruits" 10 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., International Business Times, 4 October 2014.
- ^ Samuel Smith, "UN Report on ISIS: 24,000 Killed, Injured by Islamic State; Children Used as Soldiers, Women Sold as Sex Slaves" 17 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., , 9 October 2014.
- ^ . Sorularla İslamiyet. Feyyaz Bilim ve Gelişim Derneği. 16 Mayıs 2012. 14 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Azarkan, Ezeli (2003). "Uluslararası Hukukta İnsanlığa Karşı Suçlar" (PDF). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 52 (3): 275-297. doi:10.1501/Hukfak_0000000527. 21 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 3 Mart 2021.
- ^ Al-Mashhadani, Muntasser Muhammed Jasim (2017). (PDF). T. C. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. 7 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ Delmas-Marty, Mireille (2005). Zeynep Kangal tarafından çevrildi. "Küreselleşme Etiği Olarak Ceza Hukuku" (PDF). Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2 (2): 3-20. 9 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 4 Mart 2021.
- ^ Fatih Duman (2006). İslamiyet öncesi Arap folklorunun Kur'an'daki yeri (Yüksek lisans). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi. 27 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Ağustos 2020.
Bizim üzerinde durduğumuz, Kur'an'ın da işaret ettiği İslam öncesi Arap folklorundaki mitolojik unsur ve menkıbeleri Kur'an'ın yok saymadığıdır. Kur'an'a baktığımızda O'nun emrettikleri ve anlattıkları da hiç yoktan olan şeyler değildir. Bunlar o toplumda bilinen ve icra edilen şeyDüzenlemelerdir. Kur'an'da emredilen ibadetlerin bir kısmı zaten Arapların yaşamında kültürlerinde, örf ve adetlerinde, bir kısmı da Tevrat'ta bulunuyordu. Örneğin namaz, oruç, hac, zekat... gibi. Burada Kur'an'daki hukuk sistemi Arapların geleneksel hukuk sistemiyle Tevrat'ın bir karışımıdır dersek abartmış olmayız. Araplarda kısas, diyet, hırsızın elinin kesilmesi cezaları olduğu gibi örtünme de köklü bir gelenek halinde idi. Yahudilikte de kısas bulunduğu gibi faiz de yasaklanmıştı. Bazı durumlarda zina eden kadın ve erkek taşlanarak öldürülürdü.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 24 Aralık 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 24 Aralık 2021.
- ^ a b c Balta, Hayri. "Arif Tekin'in "Sümerlerden İslam'a Kutsal Kitaplar ve Dinler" adlı kitabı için..." www.tabularatalanayalanabalta.com. 1 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2012.
- ^ . Scribd. 29 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ (PDF). 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2015.
- ^ . 3 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2014.
- ^ Yilmaz, Anıl (31 Aralık 2017). "Erzurum Arkeoloji Müzesi Envanterinde Yer Alan II. Hüsrev'e Ait Sasani Sikkeleri". Cihannüma Tarih ve Coğrafya Araştırmaları Dergisi. 3 (2): 1-26. doi:10.30517/cihannuma.373076. ISSN 2149-0678. 17 Şubat 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 17 Şubat 2024.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Nisan 2022.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Nisan 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Nisan 2022.
- ^ a b Tribal conflict management and resolution was built upon these two principles. In primitive societies, the most usual criteria for punishment is 'a life for a life'. This was also valid for the pre-Islamic Arabs. When blood was spilled, the system of mutual revenge took place in the form of tribal retaliation ( qisas ). If the killer could not be found, a close relative could be killed as a substitute or the bloodwit (diyah) was taken as a less-honourable substitution. https://zh.booksc.eu/book/52479161/c42c5a 29 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ a b "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 2 Eylül 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 3 Şubat 2022.
- ^ a b c d "Arşivlenmiş kopya". 7 Eylül 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Eylül 2021.
- ^ Crone, Patricia (1987). Roman, Provincial and Islamic Law: The Origins of the Islamic Patronate [Roma, Eyalet ve İslam Hukuku: İslam Himayesinin Kökenleri] (İngilizce). Cambridge. s. 99. atıf yapılan kaynak Ibn Warraq, (Ed.) (2000). "2. Origins of Islam: A Critical Look at the Sources". The Quest for the Historical Muhammad [Tarihsel Muhammed Arayışı] (İngilizce). Prometheus. s. 99.
- ^ Ibn al-Rawandi, "Origins of Islam: A Critical Look at the Sources", 2000: s. 98
- ^ Macit, Yüksel (2002). (PDF). Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi (2): 265-271. 27 Mart 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2017.
- ^ Bu şekilde semender, tavşan, kirpi ve deniz ürünlerinden karides ve ahtapot gibi bazı hayvanlar konusunda “kültür” farklılığından dolayı mezheplere göre de hüküm farklılaşmıştır. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2076266 25 Eylül 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ mid-15c. (replacing Old English igl), from hedge (n.) + hog (n.). First element from its frequenting hedges; the second element a reference to its pig-like snout. https://www.etymonline.com/search?q=hedgehog 27 Eylül 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ literally "spine hog," from Latin porcus "hog" (from PIE root *porko- "young pig") + spina "thorn, spine"
- ^ Dahlén|loc=chpt. 4c|2003
- ^ Hallaq|2009|p=15
- ^ Lester, Toby (1 Ocak 1999). . The Atlantic. 25 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "İster sözlü ister yazılı olarak nakledilmiş olsun, herhangi bir tarihsel anlatı geleneğinin istikrarı için kronolojinin çok önemli olduğu varsayımına göre, bu durum ikinci yüzyılda siyer çalışmalarının hala bir akışkanlık halinde olduğunun açık bir göstergesi olarak görülebilir.Conrad (June 1987). "Abraha and Muhammad: Some Observations Apropos of Chronology and Literary topoi in the Early Arabic Historical Tradition". Bulletin of the School of Oriental and African Studies. 50 (2): 239. doi:10.1017/S0041977X00049016. 11 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 29 Ocak 2020.
- ^ Burton, Islamic Theories of Abrogation, 1990: pp. 43-44, 56-59, 122-124
- ^ Steenbrink, Karel (2002). "Muslims and the Christian Other". Wijsen, Frans Jozef Servaas; Nissen, Peter (Ed.). 'Mission is a Must': Intercultural Theology and the Mission of the Church. Rodopi. s. 218. ISBN . Erişim tarihi: 16 Aralık 2015.
- ^ Motzki, Harald (1991). "The Musannaf of Abd al-Razzaq al-San'ani as a Source of Authentic Ahadith of the First Century A.H." Journal of Near Eastern Studies. 50: 21. doi:10.1086/373461.
- ^ : p.12
- ^ Musa, Aisha Y. (2010). "The Qur'anists". Religion Compass. John Wiley & Sons. 4 (1): 12-21. doi:10.1111/j.1749-8171.2009.00189.x.
- ^ Mansour, Ahmed Subhy (2 Mart 2018). Refaat, Amin (Ed.). How to Understand the Holy Quran. Fathy, Ahmed tarafından çevrildi. Amin Refaat. 14 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Aralık 2022.
- ^ Jonathan A. C. Brown, "Faithful Dissenters: Sunni Skepticism about the Miracles of Saints", Journal of Sufi Studies 1 (2012), p. 123
- ^ Christopher Taylor, In the Vicinity of the Righteous (Leiden: Brill, 1999), pp. 5–6
- ^ . 2012. ISBN . r
|ad1=
eksik|soyadı1=
(); r|ad3=
eksik|soyadı3=
(); r|ad4=
eksik|soyadı4=
() - ^ Prof. Dr. Mürteza Bedir (Mayıs 2018). Ebu Hanife Entelektüel Biyografi. Ay Yayınları. s. 16.
- ^ a b c . İsmailağa Cemaati. 30 Mart 2012. 9 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Haziran 2013.
- ^ a b c Yeniel, Necati; Kayapınar, Hüseyin. Sünen-i Ebu Davud Terceme ve Şerhi. 2. s. 112.
- ^ a b c Yıldız, Nureddin (24 Mayıs 2012). "Namaz Kılmayanın Cezası Nedir?". Fetva Meclisi. 26 Şubat 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Haziran 2013.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Ocak 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Ocak 2023.
- ^ "Yüce Allah, müt'a ettikten sonra gusül eden bir erkeğin gusül suyunun her damlasından yetmiş melek yaratır ve bu melekler kıyamet gününe kadar ona istiğfâr ederler ve kıyamet gününe kadar müt'ayı inkâr edenlere de lânet ederler.""Arşivlenmiş kopya". 9 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 2 Temmuz 2013.
- ^ Müslim:4/131
- ^ el-Hidaye:1/I95
- ^ . Qantara.de. 16 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2016.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Ekim 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Ekim 2022.
- ^ Cook, Forbidding Wrong, 2003, p.100
- ^ Orum, Fatih (27 Aralık 2011). "Kur'ân'â ve Geleneğe Göre Dinden Dönmenin Cezası". Süleymaniye Vakfı. 3 Nisan 2015 tarihinde kaynağından .
- ^ http://www.diyanet.gov.tr/turkish/basiliyayin/weboku.asp?sayfa=21&yid=4 []
- ^ ([Kur'an 16:71], [Kur'an 24:33], [Kur'an 30:28])
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 15 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Haziran 2022.
- ^ a b c d "Kölelik". İslami Yöntem. 16 Eylül 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Ocak 2020.
- ^ Under Islamic law, Muslim men could have sexual relations with female captives and slaves.Mazrui, Ali A. (1997). "Islamic and Western Values". Foreign Affairs. 76 (5): 118-32. doi:10.2307/20048203. JSTOR 20048203.
- ^ Ali, K. (2010). Marriage and slavery in early Islam. Harvard University Press.[]
- ^ a b Duman, Hilâl (2002). "İslam Hukukunda Husnâ (Çift Cinsiyetliler)" (PDF). Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 6 (1): 295-318. 17 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021.
- ^ Geçioğlu, Ahmet Rifat; Döner, Etuğrul (2019). "İslâm'da Evlilik ve Aile Bağlamında Günümüzde Tartışılan Konular Üzerine Psiko-Sosyal Bir Değerlendirme". Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 19 (2): 603-627. 28 Aralık 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Kasım 2020.
- ^ . Sorularla İslamiyet. 22 Mart 2012. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ . kuran.diyanet.gov.tr. 6 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021.
- ^ Akgündüz, Ahmet (Mart 1989). . Sızıntı, 122. 3 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2013.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Şubat 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Şubat 2022.
- ^ a b Yiğit, Metin (2018). ""Miras ayetlerinde matematiksel hata" iddiası üzerine" (PDF). Dicle İlahiyat Dergisi, 2. 9 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 7 Temmuz 2020.
- ^ Dindi, Emrah (2016). "Cahileye Döneminde Malî Yükümlülükler ve Bunların Kur'ân'daki Yansımaları" (PDF). Yakın Doğu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2 (2): 57-92. 22 Mart 2017 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 5 Nisan 2017.
- ^ Bu emirler, hukuki meselelere karşı Kur'an'ın ahlaki tutumunun bir özelliğidir. Doğrudan doğruya hukuki muamelelerle ilgili olmalarına rağmen, kumar (meysir) oynama ve faiz (riba) alma yasakları dahi bu muamelelerin şekil ve sonuçlarını düzenleyen hukuki hükümlerin vazedilmesini amaçlamayıp müsaade edilen veya yasaklanan belirli muameleleri ilgilendiren ahlaki kaideleri yerleştirmek istemiştir....Şer'i hükümlerin derecelendirilişi yanında hukuki muteberlik bakımından da fiillerin ikinci olarak bir dereyece tabi tutulma işi, İslam hukukuna bırakılmıştır.Joseph SCHACHT (An Introduction to Islamic Law) ANKARA ÜNİVERSİTESİ ILAHIYAT FAKÜLTESI YAYINLARI-1986 s:23
- ^ a b Buhârî, İman 21; Müslim, 907, ; Nesâî, 3:147; Muvatta, 1:187
- ^ El-Mebsut; Cilt:16, Sayfa:208.
- ^ ""Hüre hür, dişiye dişi, köleye köle kısas edilir." (Bakara, 2/178) ayetine göre, bir erkek bir kadını öldürse, kısas olmayacak mı?". Sorularla İslamiyet. 11 Eylül 2012. 27 Şubat 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Şubat 2017.
- ^ Maliki, Abdurrahman (2002). İslâm Hukukunda Ceza (PDF). 15 Aralık 2017 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 27 Şubat 2017.
- ^ Arsel, İlhan. "İlhan Arsel Quotes". Goodreads. 27 Şubat 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Şubat 2017.
Cinayet işleyen birisine karşı kısas uygulandığı halde, cariyesini öldüren kişiye uygulanmaz ve bu kişi kısas olarak öldürülemez; zira Kur’an’a göre kısas: “Hür ile hür, köle ile köle ve kadın ile kadındır." (K. Bakara 178; Maide 45). Köle (ya da cariye) öldüren kimseye "ta'zir" (azarlama) cezası uygulanır.
- ^ Bayındır, Abdulaziz. "2. Bakara Suresi 178. Ayet". Süleymaniye Vakfı. 23 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Temmuz 2020.
- ^ . kuran.diyanet.gov.tr. Diyanet İşleri Başkanlığı. 3 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2021.
- ^ Nisa Suresi, 25. ayet
- ^ a b . 3 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2012.
- ^ a b c "Recm Cezâsı". ihya.org. 9 Ekim 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Mayıs 2012.
- ^ Konan, Belkıs (2011). "Osmanlı Hukukunda Tecavüz Suçu" (PDF). Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi (29): 149-172. 3 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020.
- ^ Susila, Muh Endriyo (2013). "Islamic Perspective on Marital Rape". Jurnal Media Hukum (İngilizce). 20 (2): 328.
- ^ Al-jaziri, abd Al-rahman; Roberts, Nancy (2009). Islamic Jurisprudence According To The Four Sunni Schools Al Fiqh 'ala Al Madhahib Al Arba'ah (İngilizce). Fons Vitae. ISBN .
The followers of Imam Abu Hanifah said: "The right of the sexual pleasure belongs to the man, not the woman, by that it is meant that the man has the right to force the woman to gratify himself sexually.
- ^ Kecia Ali (30 Ekim 2010). Marriage and Slavery in Early Islam (İngilizce). Harvard University Press. s. 120. ISBN . 21 Kasım 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 8 Şubat 2021.
Non-Hanafis do not penalize a husband for forcing sex on his wife, but neither do they explicitly authorize it in the way that al-Khassaf does. For all, marital rape is an oxymoron; rape (ightisab) is a property crime that by definition cannot be committed by a husband.
- ^ Youssef, Olfa (2017). The Perplexity of a Muslim Woman: Over Inheritance, Marriage, and Homosexuality. Lexington Books. s. 122. ISBN . 14 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Haziran 2021.
- ^ Akbulut, İlhan (2003). "İslâm Hukukunda Suçlar ve Cezalar" (PDF). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 52 (1): 167-181. 17 Haziran 2012 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 17 Mayıs 2013.
- ^ "Ridde-İrtidat". Büyük Şafi Fıkhı. islamiyontem.net. 17 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 17 Ağustos 2021.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Şubat 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Şubat 2022.
- ^ ibn Abdilaziz, Abdulkadir (1998). İman ve Küfür Hükümleri (PDF). İman Yayınları. 7 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ a b el-Cevziye, İbn-i Kayyim. "Namaz ve Kılmayanın Hükmü" (PDF). 15 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ Namlı, Tuncer (2016). "Fıkıhçıların Allah Algısı-Namaz Örneği". Eskiyeni, 32. ss. 55-72. 7 Şubat 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ a b "Büyük felaket: Namazı terk etmek". İsmailağa Camii İlim ve Hizmet Vakfı. 1 Eylül 2014. 7 Şubat 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ a b c Kılıç, Bahri. . Namaz Zamanı. 7 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ ""Namazı terk etmenin cezası" (halisece.com)". 7 Şubat 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ a b Ertuğrul Gazi TUNCAY (2017). "İslam Hukukunda Sınırı Belirlenmemiş Cezalar" (PDF). İslam Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3. s. 85. 21 Nisan 2018 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 4 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 14 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 14 Temmuz 2018.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Mart 2015.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Mart 2015.
- ^ (PDF). 5 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2015.
- ^ Father of Kurdish woman killed in Iran says daughter was beaten 19 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Rudaw, 19 September 2022
- ^ a b Mahsa Amini’s medical scans show skull fractures caused by ‘severe trauma’: Report 24 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Alarabya News, 2022
- ^ Iranian Medical Official Says Amini's Death Caused By Head Injury, Rejects Official Version 20 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Radio Free Europe/Radio Liberty, 2022
- ^ "Mahsa Amini's medical scans show skull fractures caused by 'severe trauma': Report". Al Arabiyya. 19 Eylül 2022. 24 Eylül 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Ekim 2022.
- ^ "Mahsa Amini's CT Scan Shows Skull Fractures Caused By Severe Blows". Iran International. 19 Eylül 2022. 20 Eylül 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Ekim 2022.
- ^ ""Three killed in protests over Iranian woman Mahsa Amini's death in custody", Associated Press". 20 Eylül 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Ekim 2022.
- ^ Arrest by hijab police leaves woman comatose 18 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Al Monitor, 2022
- ^ "Irans Opposition hat vor allem eine Schwäche". ZDF (Almanca). 20 Eylül 2022. 24 Eylül 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Ekim 2022.
Es melden sich angebliche Augenzeugen, die gesehen haben wollen, dass es zu Handgreiflichkeiten kam, dass Mahsa Amini geschlagen wurde, dass ihr Kopf gegen die Wand des Polizeiwagens prallte.
- ^ . İslâm âlimleri çok evliliğin hangi sebeplerle meşrû kılındığı hususunda bazı değerlendirmeler yapmışlardır. 1. Milletlerin güçlü ve itibarlı olmalarında çeşitli etkenlerin yanı sıra nüfusun önemli rol oynadığı bir gerçektir. Tek başına yeterli sayılmamakla birlikte nüfus faktörü olmadan güçlü millet olmak ve büyük devlet kurmak mümkün değildir. Bu hedefe ulaşabilmek için gerektiğinde çok evlilik yönteminin kullanılması sağlıklı bir yol olarak görülmüştür. 2. Savaşlar sebebiyle, hatta nüfus artışının tabii seyri sonucu bazan kadın nüfusu erkek nüfusundan fazla olabilmektedir. Tarihte meydana gelen ve günümüzde tekrarlanan olaylar bu sosyal gerçeğin sürüp gideceğini göstermektedir. Kadın ve erkek nüfusu arasındaki sayısal farklılığın tedbir alınmadığı takdirde birtakım sosyal ve ahlâkî problemleri beraberinde getireceği muhakkaktır. Nitekim II. Dünya Savaşı’ndan 7 milyonluk bir insan kaybıyla çıkan Almanya’da ortada kalan dul kadınların problemi uzun süre Alman sosyolog ve ahlâkçılarını meşgul etmiş ve tedbir olarak bir ara çok evliliğe izin verilmesi de düşünülmüştür. 3. Evlenip aile kurmanın amaçlarından biri de çocuk sahibi olmaktır. Kadındaki bir rahatsızlık sebebiyle çocuk sahibi olamayan ailelerde meselenin çözümü, çok evliliğin uygulanmadığı toplumlarda boşanıp yeniden evlenmeye bağlıdır. İslâm dini böyle bir durumda erkeğin eşini boşaması yerine ikinci defa evlenmesini, hem birinci eş hem de toplum için daha insanî ve ahlâkî bulmaktadır. 4. Hemen hemen bütün toplumlarda azımsanmayacak sayıda erkeğin hiçbir hukukî ve ahlâkî sorumluluk yüklenmeden fiilen birden fazla kadınla ilişki kurduğu bilinen bir gerçektir. Bu ilişkiye bazan samimi ve güçlü bir sevgi, bazan da birinci eşle cinsî münasebette bulunmanın hem dinen hem de tıbben sakıncalı olduğu âdet ve lohusalık halleri veya başka durumlar sebebiyet vermekte, bu açıdan da söz konusu münasebet mâzur görülebilmektedir. Bu sosyal realitenin aile ve toplum hayatında meydana getireceği olumsuz etkileri en aza indirmeyi amaçlayan İslâm dini çok evliliğe izin vermiş ve mevcut olan bir fiilî durumu hukukî ve ahlâkî esaslara bağlamıştır. TDV İslam Ansiklopedisi. 5 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2020.
- ^ . Human Rights Watch (İngilizce). 14 Haziran 2013. 20 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2020.
- ^ "Çocuk evlilikleri ve travmalar". 22 Şubat 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Çocuk Gelinler - Pakistan'da evlilik yaşı altıya düştü!". 29 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2020.
- ^ ""Kızımı altı yaşında evlendirebilirim alimler öyle diyor" - DW Türkçe". 30 Eylül 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 31 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Ekim 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 13 Mart 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 21 Ekim 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ van Ewijk, Reyn (1 Ara 2011). "Long-term health effects on the next generation of Ramadan fasting during pregnancy". Journal of Health Economics. 30 (6): 1246-1260. doi:10.1016/j.jhealeco.2011.07.014 – ScienceDirect vasıtasıyla.
- ^ . 2 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2013.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 20 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ http://www.acibadem.com.tr/guncelsaglik/GuncelSaglik.asp?t=677[]
- ^ . 9 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 16 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Mayıs 2020.
- ^ Sünnetin Çocuk Ruh Sağlığı Üzerine Etkisi: Gözden Geçirme Çalışması 11 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde .. Dr. Mesut YAVUZ, Dr. Türkay DEMİR, Dr. Burak DOĞANGÜN
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Ekim 2020.
- ^ . 14 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2012.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 17 Ekim 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 1 Mart 2013.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 14 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 1 Haziran 2021.
- ^ a b "turandursun.com". 1 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2012.
- ^ a b "İSLAM ÇOCUK YAŞTA EVLİLİĞİ YASAKLAR". Şii veya Sünni her mezhebe göre, yaşına bakmadan çocuklar evlendirilebilir. Osmanlılar, 1917’de çıkardıkları Hukuk-ı Aile Kararnamesi’nde erkeklerin 12, kızların da 9 yaşını bitirmiş olmaları şartını getirmişlerdir. Ortaya koydukları gerekçe şöyle özetlenebilir: “Velilerin erkek ve kız çocuklarını evlendirmelerini, dört mezhep de caiz gördüğü için onların, düğünlerle felakete sürüklenmeleri kural halini almış ve bu ailelerden çoğu, ölü doğmuş cenin gibi zifaflarının ilk aylarında çözülmeye mahkûm olmuştur. Sünnilerden küçüklerin evlendirilmesini caiz görenler, Aişe validemizin, Nebimiz ile çocuk yaşta evlendiğini delil getirirler. Milliyet. 2013. 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Ekim 2020.
- ^ . 31 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2015.
- ^ . 5 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2015.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 30 Nisan 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 2 Temmuz 2020.
- ^ . 14 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2012.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu maddede yeterince bilgilendirici olmayan ve baglanti olumune karsi savunmasiz olan yalin URL ler kullanilmistir Maddenin dogrulanabilir kalmasini ve maddede tutarli bir kaynak biciminin surdurulebilmesini saglamak adina lutfen bunlari tamamlayin Ekim 2023 Bu sablonun nasil ve ne zaman kaldirilmasi gerektigini ogrenin Seriat Arapca ش ر يع ة sariʿa Kur an ayetleri ile Muhammed in soz ve fiillerinden olusan naslardan alimler sinifinin Fukaha cikarimlari istinbat ile olusturulan dini kanunlar toplamidir Islam da ibadetler farz vacip kabul edilen muameleler ve cezalarla ilgili tum kavram ve kurallari kapsar Tarihsel seyir icerisinde kanun ve kurallarin teorik usul ve pratik uygulama furu fetva calismalari ile ilgilenen ve isimleri one cikan kisiler adina belirli toplum ve devlet yonetimlerinin de tercihlerini yansitan fikih mezhepleri ortaya cikmis ancak seriat hicbir zaman tek basina gecerli bir hukuk sistemi olmamis Omer veya Emevilerden itibaren orfi hukuk ile birlikte kullanilmistir Seriat in insanlar arasi iliskiler bolumu 1850 lerden itibaren Islam hukuku olarak yeni bir isimle sunulmaya baslanir Islam hukukunda yer yer modern hukukla benzer argumanlar kullanilmasina ragmen aralarinda bir takim temel farklar vardir Islam da hukuki argumantasyon olarak insanlarin birbirlerinin maddi ve manevi alanlarina girmelerini yasaklayan hak kul hakki ve ust makamin alt grup insanlara dengeli davranmasini iceren adalet kavramlari on plana cikarilir Buna gore amirler emirleri altinda bulunan insanlarin gozetimi ve onlara karsi adaletli olmakla yonetilenler ise onlara itaatle yukumludurler Adaletten sapan amire itaat edilip edilmeyecegi tartismalidir Ayrica bu anlayista insanlar Allah in kullari Ibadullah olmakta seriat onlara karsi adaletli davranmayi gerektirse bile erkek kadin kole efendi ayrimi gibi esit davranmayi gerektirmemektedir Seriat ile modern hukuk arasindaki farklardan belki de en onemlisi insanlarin esit ve ozgur bireyler olduklari temelinde gelistirilen modern hukuktaki insan haklari kavramina karsilik seriat anlayisinda bireysel ozgurluk kavrami bulunmamasidir Dini edebiyat ve soylemlerde sikca kullanilan ozgur irade kavrami gunluk yasam tarzini secebilmesinde degil kader karsisinda insanin uhrevi sorumlulugu baglamindaki felsefi tartismalarda gorulur Kur an da 30 ayette tekrarlanan ve Islamciligin temel motivasyonlarindan birisi olan seriatta kotu olarak tanimlanan durumlar icin guc kullanimi kisilerin ev elbise beden ve ibadet inanc gibi ozel alanlarina girmeyi gerektirse bile bu kisilerin kul hakkina tecavuz olarak degerlendirilmez Islam Isbirligi Teskilati na uye olan ulkelerden seriat kanunlarina bagliligi gosteren bir harita Yargida seriati uygulamayan Islam Isbirligi Teskilati uyesi ulkeler Seriati kismen kisisel durumlarda evlilik bosanma miras ve velayet uygulayan bunun disinda uygulamayan ulkeler Seriat kanunlarini butunu ile kabul eden ulkeler Seriati bolgesel farklar gozeterek uygulayan ulkelerAhmed bin Hanbel in hukuki yazilarinin 879 yilinda basilmis bir el yazmasi Kur an da kademe icermeyen birkac suctan soz edilir ve bunlar kisas veya kademelendirilmemis tek bir bedensel ceza ile karsilanir Seriatin dini bir arguman veya inanc olarak tamamiyla Allah in emir ve yasaklari ile ilgili veya bu cercevede yurutuldugu kanaati de yanlistir Hudud olarak isimlendirilen az sayida sucun disinda kalan tazir cezalari bir kisim fakihler tarafindan Kur an a aykiri kabul edilen recm ve hur kadinlarla cariyeler arasinda kadin giyiminde getirilen keskin ayrim gibi bircok duzenleme bu kapsamda sayilabilir Islam tarihinde kendilerinin gelistirdikleri argumanlarla seriatin kati zahiri yorumlarina ilk karsi cikanlar mutezile felsefeciler ve batini gruplar oldu Modern cagda koktendinci teror orgutleri ve modernist Islamcilar seriatin kendilerince benimsenen farkli yorumlarini dini siyasi terorist orgutlenmeler ve farkli propaganda yontemleri kullanarak gundeme getirip uygulanmasini savunurlarken Islami modernizm seriati insan haklari ve Bati degerleri ile uzlastirmaya calismis Fazlurrahman Malik ve Mustafa Ozturk gibi ilahiyatci dusunurler ise seriat hukumlerinin tarihsel ozellikler tasidigi ve artik terk edilmesi gerektigi seklinde ozetlenebilecek gorusleriyle bu tartismaya katilmislardir Seriat uygulayan ulkeler uluslararasi orgutlerden insan haklari esitlikler kadin haklari cocuklarin korunmasi bireysel tercihler ve kisi hak ve ozgurluklerinin korunmamasi gibi konularda siddetli elestirilerle karsilasmaktadirlar Klasik seriat uygulamalarindan bir kismi temel insan haklari cinsiyet esitligi ve ifade ozgurlugune karsi ciddi ihlaller icermektedir Kadinlarin tesettur hicap emri geregince evlerinden izinsiz veya beraberinde esi veya mahrem erkek olmadan disariya cikislarinin yasaklanmasi vb bu kapsamda ele alinabilir Koktendinci yapilanmalar tarafindan diger dini gruplar ve gayrimuslimlere yonelik olarak gerceklestirilen din savaslari ve savas sonucunda da tarihsel uygulamada savas ganimeti olarak degerlendirilen sivillerin kole ve cinsel cariye olarak kullanilmasi ki bu klasik anlayista dogal bir hak gorulurdu birer savas sucu sistematik olarak uygulandiklarinda da insanliga karsi suclar kapsaminda degerlendirilmesi mumkundur Terminoloji ve kullanimSeriat cogulu serayi Arapca serea الشر ع kokunden bir sozcuk olup yol mezhep metot adet insani bir irmaga su icilecek bir kaynaga ulastiran yol anlamina gelir ve hukum koymak manasinda kullanilir Islami literaturde bu anlamda Allah a Sari i Hakim denildigi de olur Seriat Kur an ayetleri ile Muhammed in soz ve fiillerinden olusan naslardan alimler sinifinin Fukaha cikarimlari istinbat ile olusturulan dini kanunlar toplamidir Ahkam i Islamiye veya Islam hukuku gibi tanimlamalar da benzer anlamda kullanilir Ayrica Musa nin seriati Zerdust seriati vb gibi deyimler icerisinde sadece kanun anlaminda da kullanilabilir Seriati gunluk kullanimda din veya ona es deger kullananlar oldugu gibi inanc ibadet ahlak eksenli bir yapi olarak kabul ettikleri dinden farkli olarak sadece muamelat davranislar ukubat ceza ve feraizden miras hukuku olusan dini yasa ve hukumler olarak ele alan ilahiyatcilar da bulunmaktadir Seriat Batini Tasavvufi Islam anlayisinda seriat tarikat hakikat ve marifet basamaklari ile ifade edilen dervisin seyr i suluk olarak adlandirilan manevi yolculugunun ilk basamagi kabul edilir Tarihsel ve sosyolojik koklerKur an da onerilen hukuki uygulamalar yeni degildir aksine Islamiyet oncesi Arap toplumunun orf ve adetleri ile Tevrat ta bulunan kanunlarin devami niteligindedir Ornegin faiz yasagi recm cezasi namaz ve oruc gibi ibadetlerin benzerleri Kur an dan once de mevcuttur Hammurabi Kanunlari Akatca civi yazisi ile yazilmis 282 madde Hammurabi kendisine bu yasalari yazdiranin gunes tanrisi Samas oldugunu soylemistir Seriat kurallarinin bir kisminin bazi inanc esaslariyla birlikte Sumerler gibi ilk sehir devletlerinin o gunun anlayisina uygun sekilde olusturdugu insanlar arasinda hukuki acidan ozgur kole ve kadin erkek ayrimi iceren seksist kurallar ve yasalardan etkilenerek olusturuldugu soylenebilir Kisas hirsizin elinin kesilerek cezalandirilmasi gibi temel ceza yasalarinin Hammurabi Kanunlari ndan ya da bu kurallari benimseyen Arap topluluklarinin uygulamalarindan alinarak seriata konulmus yasalar oldugu iddialari vardir Erkege iki kadinin payinin verilmesi ve bir erkegin sahitliginin iki kadina esit olmasi gibi yasalarin da ayni anlayisin turevleri olmasi mumkundur Islam da ilahi bir kaynak olarak kutsanan ve bircok inanc ve uygulamasi icsellestirilen Yahudi yasalarinin Sumer inanclari ve Hammurabi Yasalari yla baglantili oldugu baska arastirmacilarin da dikkatini cekmistir Bazi Batili arastirmacilar Roma hukukunun hadisler yoluyla bircok acidan Islam hukukunu etkiledigi goruslerini ileri surmuslerdir Rasidun Halifeligi nin Islami paralarindan 656 Sasani hukumdari II Husrev i taklit eden bust Ay yildiz BesmeleZerdust atesi Pek cok ornekte baslarda sorun olmayan kabartma ve resimler ulemanin getirdigi yorumlarla gunah diger inanclari temsil eden semboller ise kufur sayilarak toplum hayatindan tamamen dislaniyor Kisas Arap toplumunda kan davalarinin onlenmesi amaciyla kullanilmaktaydi Kan dokuldugunde asiret misillemesi seklinde kisas gerceklesir katil bulunamazsa bir yakini infaz edilir veya kan bedeli alinirdi Kisas toplumsal denklik sarti ile maktulun kadin erkek kole hur seckin ya da siradan olmasi goz onune alinarak katilin asiretinden denk birisi infaz edilirdi Sosyal denklik sosyal olarak alt siniftakilerin ust siniftan birini oldurmelerinde kisasin uygulanacagi ust siniftan birinin alt siniftan birini oldurmesi durumunda kisas uygulanamayacagi ancak kan bedeli odenebilecegi anlamina gelmektedir Uygulama Islamda aynen benimsenmekle birlikte buna Islamda bir Muslumanin bir gayrimuslim icin infaz edilip edilemeyecegi tartismalari da eklendi Fikihcilar sonraki donemlerde kisas icin belirli sartlar getirerek kasti olmayan cinayet ve yaralamalarda da diyet odenmesi yonunde ictihatlar gelistirdiler Patricia Crone Seriat hukukunun Muhammed in gelenekleri uzerine degil Iskender doneminde gelistirilen Yakin Dogu nun yasasi uzerine kuruldugunu savunur Ona gore muslumanlar bu yasayi Allah adina eleyip sistemlestirmis ve kendi imajlariyla damgalamisti Genel olarak Emevi hilafeti ve ozellikle Muaviye nin kullandigi bu eyalet yasasi ulema tarafindan uzun bir uyarlama doneminden sonra simdi seriat dedigimiz sey haline geldi Yoresel anlayislarin yansimasi Orf ve adetlerin delil kabul edilmesi yaninda ozel durumlar disinda yiyeceklerin haram ve helal olarak tasnifinde Safii ve gibi bazi fakihler haram ve helalligin kriterini Arap in tabiatina uygunluk veya aykirilik seklinde belirlemislerdir Fikihcilarin bir kismi bir hadisten hareketle kirpi eti yemeyi habis mekruh veya haram gorurken digerleri acikca yasaklanmamasini gerekce gostererek etinin yenilmesini helal sayarlar Ingilizcede hedgehog kirpi kelime icinde gecen hog ise Avrupa dil ailesinde pig ile es kullanilan bir kelimedir Burada bazi kulturlerde eti yaygin olarak tuketilen oklu kirpilerin Ingilizce de porcupine literal ceviri ile igneli domuz olarak isimlendirildigini gormek de kullanilan dil ve kultur cevresinin bir seyi haram veya helal olarak etiketlemede meydana getirebilecegi etki ve karmasayi anlamak acisindan carpici bir ornektir Fikih doktriniKlasik fikihcilar insan aklinin tam kapasitesiyle kullanilmasi gereken Tanri nin bir armagani oldugunu kabul ettiler Bununla birlikte aklin dogruyu Husn yanlistan kubh ayirmada tek basina yeterli olmadigina ve aklin ancak Kur an vahyi ve Muhammed in sunnetine dayandigi takdirde dogruyu bulabilecegine inaniyorlardi Saglam olarak kabul ettikleri kaynaklar Nass dil bilimi anlam baglam kontext kapsam kisitlama istisnalar vb yonlerden incelenir hukumler konulur kiyas analoji yapilarak kapsam genisletilir veya istisnalar konulur Klasik fikih teorisi insanligin tum hukuki sorunlarinin bu sekilde cozulebilecegini ongorur Dini yasal dayanaklar veya usul i fikih Fikihta seriatin birincil kaynagini Kur an ve hadisler olusturur Ancak bu kaynaklarda yasa dili kullanilmaz Kur an anlatimlarinda hedef kapsam ve istisnalarin belirlenmesi benzer konularin acikliga kavusturulmasi vb netlestirme calismalari yaninda benzer sorunlarin hadisler icin de gecerli oldugu ayrica hangi hadislerin referans degeri tasidigi hangilerinin tasimadigi konusu ulema tarafindan degerlendirilerek ictihat farkli sonuclara ulasilir Bu sonuclar Islam da farkli sosyal sekillenmelerin Fikih mezhepleri kaynagi kabul edilir Fetva geleneksel olarak sosyal bir soruna dini otoriteyi temsil eden muftunun anlayisina gore dinin bu soruna yaklasimini yansitan ve caizdir ya da caiz degildir seklinde bir sonuc ve hukum cumlesiyle bitirilen cevabina denir Sana a el yazmalari UV isik kullanilarak ortaya konan alt metinler gunumuz Kur anlarindan cok farklidir Gerd R Puin bunun gelisen bir metin anlamina geldigine inaniyordu Benzer bir ifade Lawrence Conrad tarafindan Muhammed in biyografisi icin kullanilir Cunku onun incelemelerine gore H ikinci yuzyila kadar Muhammed in dogum tarihiyle ilgili Islami bilimsel gorus 85 yillik bir cesitlilik sergilemisti Hanefi hukuk ekolu dort delile dayanir Ser i deliller olarak da anilan bu kaynaklar sunlardir 1 Kur an Islam da Kuran hukukun en kutsal kaynagi olarak kabul edilir Klasik hukukcular Kur an in tevatur olarak bilinen her nesilde bircok kisi tarafindan aktarimi dolayisiyla metinsel butunlugunun suphe goturmez oldugunu savundular Kur an in sadece birkac yuz ayeti hukukla ilgilidir ve bunlar da miras gibi birkac alanda yogunlasir Klasik ana akim fakihlere gore Kur an in Islami deyimle sonradan indirilmis olan ayetleri oncekileri kisitlamis veya ortadan kaldirmis olabilirdi Bu nedenle digerler bilgi ve yeteneklerin yani sira Kur an ayetlerinin hangileri ile hukum tesis edilebilecegi bu konulari ayrintili olarak bilen hukukcularin isi olabilirdi Zeydiyye ve Mu tezile nin yani sira modern Islamcilar ve Kur ancilik nesh teorisini reddetmistir Sunnetin Kur an i sinirlayip sinirlayamayacagi tartisma konusu olmaya devam etti 2 Sunnet Hadisler yoluyla Alimler Harald Motzki ve Daniel W Brown a gore bize ulasan en eski Islami hukuki muhakemeler neredeyse hicbir hadis icermiyor du Bu infiltrasyon ve butunlesme h 2 yuzyilda kademeli olarak gerceklesti Hadislerin tamami daha ayrintili ve pratik hukuki rehberlik saglamaktaydi Ancak hepsinin sahiholmadigi erken donemde anlasilir ve Islam alimleri aktarim zincirlerinde listelenen bireylerin guvenilirligi uzerinden onlarin ozgunlugunu belirlemeye calistilar Hangi hadislerin hukum vermek icin kullanilip kullanilamayacagi yaninda bazi hadisler ve Kur an pasajlarinda yer alan dilin belirsizligiyle kaos artti Metinsel kaynaklarin goreceli degerleri ve yorumlanmasi farkli egilim ve mezheplerin ortaya cikmasiyla sonuclandi Ehl i Re y hadis ehlinden ayrilarak akla veya Kur an a aykiri bulduklari rivayetlere isnadin disinda elestirel bir tavir alarak hadisleri reddetmis Nakilciler ise bu tur hadisleri yorumlamaya calismislardir 3 Icma Islam bilginlerinin gorus birligi icinde bulunduklari konular 4 Kiyas Birbirine benzeyen meselelerin hukumlerinde de benzerlik bulunmasi gerektigi dusuncesinden hareketle olusturulan yeni hukumler ornegin icki yasagindan hareketle uyusturucu kullaniminin da dinen yasak ve haram olduguna hukmedilmesi vb Kur ancilik veya Kur an Muslumanligi Kur an i Islamin tek sahih kaynagi kabul eder ve Kur an disindaki hadis siyer vd kaynaklari reddeder Icma farkli yorumlanmakla beraber seriatin ucuncu ortak kaynagi kabul edilir Hanefi ve Safiiler kiyasi Sii Caferi mezhebi ise akli dorduncu kaynak olarak kabul ederler Hanbeliler uc esastan sonrasini kabul etmezler Zahiri mezhebi icma ve kiyasi kabul etmemistir Onlara gore bir hukmun Islami nitelik tasimasi onun bu kaynaklardan Kur an ve sunnet en az birisine dayandirilmasina baglidir Muctehidler seriat hukumlerini ortaya koymada fer i deliller adi verilen toplum yarari orf ve adet Islam dan onceki seriatlar sahabe sozleri gibi deliller de kullanmislardir Maliki mezhebi ayrica Medine halkinin uygulamalari ni da gecerli kabul eder Fikih alimleri seriati uc ana bolumde incelemistir Ibadetler Farz veya vacipler Muamelat Muamele veya islemler UkubatEtiketleme Ahkam i Islami Iran in Ayetullah el uzma Huccetullah Ruhullah gibi iddiali unvanlar kullanan fakihleri Fakih Kur an ve hadis metinlerinden yasa ve kurallar istinbat hasilat cikarim eden ulemaya verilen isimdir Fikihta insan davranislari Ef al i mukellefin degisik kategorilere ayrilir Farz Mutlak zorunluluk ifade eden eylemler ve ibadetler vacip Gerekli bir alt derece zorunluluk sunnet mustehap sevilen isler helal mekruh cirkin karsilanan cok cirkin tahrimen mekruh az cirkin tenzihen mekruh ve haram kesinlikle yasak gibi Bircok ornekte gorulebilecegi gibi siniflandirma gorecelidir Ornegin Evliyanin varligi ve mucizelerine inanmak Tahavi ve Nesefi gibi onde gelen bircok Sunni akide yazarinca ortodoks muslumanlik icin sart olarak sunulur ve geleneksel Sunni ve Siilikte kabul gorur Ancak bu anlayis ve yaninda evliya kabirlerine gosterilen saygi ifadeleri ve ziyaretler Selefilik Vahhabilik ve Islami modernizm gibi puriten ve dirilisci Islami hareketler tarafindan kabul edilemez sapkinliklar olarak gorulur Buyuk ucurumlar kisilere yonelik etiketlemelerde gorulur Ornegin Ebu Hanife mezhebin mensuplarinca en buyuk imam Imam i Azam olarak gorulurken kendisini bir dinden cikmis sapkin veya Yahudi olarak sifatlandiran cagdaslari da kayitlarda yer alir Bu siniflama ve tanimlamalar sekuler yonetimlerde yasayan siradan Muslumanlar arasinda vaaz dilinde kullanilan deyimlerden ibaret olabilirken eylemlerin seriat yonetiminde maddi ya da manevi cezai sosyal ciddi karsiliklari bulunur Farz vacip ve sunnet olarak nitelendirilen eylemlerin terki mekruh ve haram olarak nitelendirilenlerin yapilmasi cezai had ya da tazir cezalari olarak karsilik gorur Ornegin namaz kilmayanlarin dovulmesi hapsedilmesi ve kilmamakta israr edenlerin oldurulmesi bu kapsamda ele alinabilir Etiketlemede tartisilan pek cok konudan biri de farz olan ibadetleri namaz terk etmenin irtidat anlamina gelip gelmedigidir Yani namaz kilmadigi icin oldurulen kimse mumin olarak kabul edilirse cenaze namazi kilinarak Musluman mezarligina defnedilebilir geride kalan mal mirascilarina kalir namaz kilmayan murtet kabul edilirse cenaze namazi kilinmaz Musluman mezarligina defnedilmez ve devlet adina mallarina el konulur Genel kabul gormus hadis kulliyatlarindaki anlatilara uygun olarak geleneksel Islami ve muhafazakar cevrelerde kinanmayan bir durum mubah olan cocuklarla yapilan evlilikler artik sorgulanmakta ve cocuk istismari olarak gorulmektedir Sunni ve Sii anlayislari arasindaki en keskin ayrimlardan birisi de muta nikahi konusunda gorulur Siiler bunu hosgorunun otesinde faziletli bir eylem olarak gorurlerken Sunniler e gore eylem haram kilinmis bir Cahiliyye adetidir Iran da kiyafet kurallarinin sinirlarini zorlayan bir kadin 1983 te parlamentodan cikan bir kararla kamusal alanda saclarini tam anlamiyla kapatmayan kadinlarin 74 kirbacla cezalandirilabilecegi belirtildi Buna sonra 60 gun hapis cezasi eklendi On ucuncu yuzyilda yasayan bir cografyaciya gore Iran in kuzeyindeki Gilan da her yil gerceklestirilen bir adet vardi Ulema dogruyu emretmek icin hukumdardan izin ister izni aldiklarinda herkesi toplarlardi Bir adam sarhos olmadigina ve zina etmedigine yemin etse alim ona ticaretini sorar bakkal oldugunu soylerse musterisini aldattigi iddiasiyla yine de onu kirbaclardi Seriat anlayisinda davranislar yaninda dinle iliskilerine gore insanlar da mumin kafir salih fasik mulhit murtet gibi etiketler alabilirler Bunlardan zindik mulhit murtet veya fasik gibi etiketler tazirden olume kadar uzanan sonuclar dogurabilir Seriattaki dinsel ve cinsel ayrim sahitligin reddi gibi gibi hafif mulhit ve murtetlerin yakilmasi gibi agir sonuclar dogurabilir ve miras olum tazminati kisas yonetici veya yargic atamalari gibi bircok alanda kendini gosterir Zina cezalarinda evli bekar ayrimi da soz konusudur Yasal hak ve sorumluluklar kisinin akil balig olmasi ile baslar Uygulama sahalari Hijyen ve arinma Abdest ve gusul Ekonomi kanunlari Zekat vakiflar faiz ve miras kanunlari Yeme icme ile ilgili Oruc kurban icki Ritueller ibadetler Allah in hosnut ve razi oldugu her cesit eyleme denir Abd kole ve kul kulluk kolelik Islami terminolojide ayet ve hadislerde ozel sekil ve sartlari belirlenen rituellerdir Namaz oruc hac zekat ve kurban Islam daki zorunlu ibadetlere ornek olarak verilebilir Evlenme ile ilgili Nikah ayrilik hulle Cezai yaptirimlar Had tazir kisas diyet cizye irtidat Askeri Cihat saldiri ya da savunma amacli sulh ve savas esirleri Giyim Tesettur Diger Ticaret ve davranislar koleler ve Islam olmayanlarSosyopolitik yapiSosyal siniflar Seriat anlayisinda insanlar bazi sosyal siniflar a ayrilmaktadir Ozellik Sosyal sinifInanc ve yasam tarzina gore Mumin salih fasik mulhit murtet kafirMusluman olmayanlar Zimmi Islam ulkesinde yasayan gayrimuslim halk harbi gayrimuslim devletin vatandasi Soy bagi ile Seyyidler ve SeriflerHurriyete gore Ozgur kole cariyeNikah ve cinsiyete gore Evli bekar kadin erkekKolelik ve cariyelik Cariye Ulemanin cogunluguna gore cariyenin tesetturu erkekler gibi diz kapagi ile gobek arasi nin ortulmesinden ibarettir Islam da insanlar satin alma savastan geri kalanlarin esir edilmeleri ve ganimet olarak cihat yapanlara dagitilmalari ve ayrica bu esir ve kolelerin yine esir ya da kole olan insanlardan yaptiklari cocuklarin kole ya da cariye sayilmalari yoluyla kolelestirilebilir Muamelat bakimindan kole mal gibidir Alinip satilabilir hibe edilebilir kiralanabilir ortak mulkiyete konu olabilir Kazandiklari efendisine ait olur Kendisine karsi yapilacak haksiz fiilden elde edilecek tazminatlari efendisi alir Baskasina karsi isleyecegi haksiz fiillerde ise zarari ya efendisi oder ya da koleyi zarar gorene devreder Ozgur bir erkek kendi cariyesi ile onun rizasi olmaksizin cinsel hayat yasayabilecegi gibi onu nikah akdi ile es edinmesi de mumkundur Kisasi gerektiren suclarda kole ozgur ya da kole karsiliginda kisas olarak oldurulur Hanefilere gore bir koleyi olduren ozgur kimse de kisas yoluyla oldurulur Digerlerine gore ise bu durumda kisas uygulanmaz Kole ve cariyelere zina ve zina iftirasi sucunda ozgurlere verilen cezanin yarisi hirsizlik ve irtidat suclarinda tam ceza uygulanir Yasalar ve uygulamalarIbadetler Mezheplere gore miktari ve sekli degisen dini rituellerdir Kendi icerisinde farz vacip mustehap gibi derecelere ayrilir Ibadetleri terk etmek buyuk gunahlardan sayilir ibadetleri terk edenler fasik veya bazi mezhepler tarafindan dinden cikmis kabul edilirler ve cezalandirilirlar Farz vacip ve sunnet olarak nitelendirilen eylemlerin terki mekruh ve haram olarak nitelendirilenlerin yapilmasi cezai karsilik gorur Ornegin namaz kilmayanlarin dovulmesi hapsedilmesi ve kilmamakta israr edenlerin oldurulmesi bu kapsamda ele alinabilir Gunumuzde ibadetle ilgili cezai yaptirimlar sekulerlesme cercevesinde uygulanmamakta ve bunlarin ceza veya mukafatinin uhrevi oldugu gorusleri de dile getirilmektedir Muameleler Insanlar arasindaki medeni ticari ekonomik ve sosyal iliskiler insanlarin devletle ve devletlerin de birbirleriyle munasebetleri bu bolumde yer alir Seriat hukukunda fikihcilar tarafindan evlenme nikah bosanma nafaka velayet vesayet feraiz miras alisveris gibi toplum hayatina ait medeni islemlere ve hatta uluslararasi hukuka ait hukumler ortaya konulmustur Islam fikihcilari ibadetler cezalar muamelat gibi hususlarda temel kaynaklarda yer almamasina ragmen hermafroditlerle ilgili hukumler de ihdas etmislerdir Evlenme ve bosanmalar Mutsuz bir kadin kadiya kocasinin iktidarsizligini sikayet ediyor 18 yy Osmanli minyaturu Nisa suresi 3 ayete dayandirilan nikah hukumlerine gore bir erkek gucu yetiyorsa ayni anda esir ve cariyelerden sinirsiz olarak ayrica ayette bir ust limit ifadesi bulunmamasina ragmen genel anlayisa gore ozgur olanlardan en fazla 4 kadinla evlenebilir Islam a gore kadin ayni anda tek bir erkekle evli olabilir Seriat kurallarinca Islam da 18 yas altinda evlilik yasak degildir Sii ya da Sunni her mezhebe gore yasina bakmadan cocuklar evlendirilebilir Osmanlilar 1917 de cikardiklari Hukuk i Aile Kararnamesi nde erkeklerin 12 kizlarin da 9 yasini bitirmis olmalari sartini getirmislerdir Bu duruma istinaden Islam da evlenmek icin kisinin ergenlik cagina girmesi kafidir Yetimler konusunda adaleti koruyamayacaginizdan korkarsaniz sizin icin temiz kilinan kadinlardan ikiser ucer dorder nikahlayin Eger bu durumda adaleti gozetemeyeceginizden korkarsaniz o zaman bir tane ile ya da elinizin altindaki sahip olduklarinizla cariyelerinizle yetinin Iste bu adaletten ayrilmamaniz icin daha uygundur Nisa suresi 3 Evlilik cagina gelinceye kadar yetimleri deneyin eger onlarin yeterli fikri olgunluk duzeyine eristiklerini tespit ederseniz hemen mallarini kendilerine verin buyuyecekler de mallarini alacaklar diye o mallari israf ile ve tez elden yiyip tuketmeyin Zengin olan veli yetim malina tenezzul etmesin yoksul olan da kararinca yesin Mallarini kendilerine verdiginiz zaman yanlarinda sahit bulundurun hesap sorucu olarak da Allah yeter Nisa suresi 6 Seriata gore gerekcesiz mutlak bosanma yetkisi erkege verilmistir Kadin erkegi ancak hakimi ikna edecek gecerli sebepleri sunmasi durumunda hakim karariyla bosayabilir Ayrica bosanma yetkisi evlilik sirasinda ya da sonrasinda esi tarafindan kadina verilirse kadin da gerekcesiz olarak esini bosayabilir Miras hukuku avliyye ve reddiyye 13 yuzyil kole pazari Yemen Seriatta kole ve cariyeler mal olarak degerlendirilir alinir satilir kiralanabilir hediye edilebilir ortak kullanilabilir ve miras birakilabilir Miras paylasimi Nisa suresi 11 12 ve 179 ayetlerinde konu edilmistir Buna gore erkeklere mirastan kadinlara gore 2 kat hisse verilir Mirascilarin paylar toplaminin paydalar toplamindan yuksek olmasi konusunda ve tam tersi durumlarda reddiyye yontemleri kullanilir Musluman olmayanlarca elestiri konusu da yapilan pay payda esitsizligi Islam in erken donemlerinde Muslumanlarca tartisilmis ve iki yaklasim one cikmistir Ibn Abbas bu durumda bazi pay sahiplerinin kiz kardesler dusuk oncelige sahip olup sadece digerlerinden arta kalani almasini onerirken geri kalan cogunluk tum hisselerin orantili olarak azaltilarak herkesin pay almasini savunmustur Vergiler KKTC Yakin Dogu Universitesi Ilahiyat Fakultesi nde yapilan bir calismada Kur an in ortaya koydugu vergilerinin Islam oncesi Guney Kuzey ve Hicaz Araplarinda hatta daha eski toplumlarda yer alan vergi duzenlemelerinin aynisi oldugu sonucuna varilmistir Cizye Islami yonetimlerde gayrimuslimlerden alinan vergidir Suc tanimi ve ceza hukuku Ceza hukuku kotu olarak etiketlenen bir eylemin kasit sureklilik buyukluk zarar olusturma yasal karsiligi vs unsurlari ile birlikte tanimlanmasi ispati ve uygun yasal karsiligin verilmesi ceza asamalarindan olusur Ceza zararin tazmini gibi hafif bir yaptirimdan sucun kasitli olup olmamasi buyuklugu ve surekliligine gore daha agir hapis ya da bedensel cezalar olabilir Adalet ilkesi eylemin suc olarak belirlenmesindeki tutarlilik yaninda suclular arasinda ayrim yapmamayi ve sucun agirligi ile orantili bir ceza vermeyi gerektirir Joseph Sacht Kur an in suclar icin hukuki sonuclardan ziyade affin onemi gibi ahlaki sonuclarla ilgilendigini soyluyor Kur an da suc ve ceza derecelendirmesi bulunmuyor Seriat hukukunda sucun tanimi unsurlari ispati ve verilecek cezalar seriatin yasal kaynaklari uzerinden yapilan fikhi cikarimlarla yapilir Seriatta hudud suclari ve kisas diyet disindaki ilkesine gore verilen cezalar bedensel ceza niteligindedir Sucun ispati Sahitlik kurallari Hukukun tesis edilmesinde en onemli belirleyicilerden birisi olan kimlerin sahitliginin kabul edilecegi kimlerin sahitliginin kabul edilmeyecegi konusu seriat hukukunda en onemli konu basliklarindan birisidir Had cezalari gerektiren suclarin ispat edilmesinde vasiyet ve bosanma davalarinda ayrica diger konularda kadinlarin sahitlik haklari erkeklerden farklidir Bu tip konularin sahitliginde en az bir tane erkek bulunmasi kosuluyla 1 erkek 2 kadin seklinde kadinlarin sahitligi kabul edilmistir Sucun kanitlanmasinda ve genel olarak 2 erkek veya 1 erkek 2 kadin sahitligi Bakara suresi 282 gerekli ve yeterli iken Zina icin 4 erkek sahit sarti konulmustur Nur suresi 4 Islam fikihina gore kolenin sahitligi kabul edilmez Buyuk gunah isleyen ve dinde fasik olarak tanimlanan kisilerin eylemlerine karsilik gelen had ve tazir cezalarinin yaninda sahitlikleri de gecersizdir Tazir cezalari icin sucun sabit olmasina ve kanitlanmasina ihtiyac duyulmamistir Suclar ve cezalari Cezalar baslica 3 kisimda incelenir Kisas Oldurme ve yaralamalar icin Islam oncesi Arap toplumunda kabileler arasinda suregiden savaslarin cozumu icin kullanilirdi Kan dokuldugunde kisas asiret misillemesi seklinde gerceklesir katil bulunamazsa yakin bir akraba oldurulebilir veya daha az onurlu bir ikame olarak kan bedeli alinirdi Ayrica kisas toplumsal denklik sarti uzerinden yurutulur oldurulen kisinin kadin erkek kole hur insan seckin ya da siradan olmasi goz onune alinarak katilin asiretinden oldurulene denk birisi infaz edilirdi Ornegin koleye karsilik ancak bir kole kadina karsilik bir kadin oldurulebilirdi Kisasta sosyal denklik sarti sosyal olarak alt sinifta bulunanlarin ust siniftan birini oldurmelerinde kisasin uygulanacagi ust siniftan birinin alt siniftan birini oldurmesi durumunda kisas uygulanamayacagi ancak kan bedeli odenebilecegi anlamina gelmektedir Islam da uygulamaya esas ayet Bakara 178 ayetidir Mu minler Oldurulen insanlar konusunda size kisas farz kilindi Ozgure karsi ozgur esire karsi esir kadina karsi bir kadin Kim oldurulenin kardesi tarafindan bir bedel karsiligi bagislanirsa orfe uysun ve bedeli guzelce odesin Kisasta toplumsal denklik sarti ve diyet odemesi Bakara 178 de acikca ifade edilmistir Islam oncesi uygulama Islam da aynen benimsenmekle birlikte Islami donemde ayrica buna bir Muslumanin bir gayrimuslim icin infaz edilip edilemeyecegi tartismalari da eklenmistir Islam fikihcilarinin sonraki donemlerde kisas icin belirli sartlar ve yorumlar katarak kasdi olmayan cinayet ve yaralamalarda da diyet odenmesi yonunde ictihatlar gelistirdikleri gorulmektedir Ancak ayette gecen kadina kadin ifadesinin neshedilmesi ve ayette gecmedigi halde Musluman birisinin Musluman olmayan bir kisiyi oldurdugunde kisas uygulanip uygulanmayacagi konulari tartismalidir Seriat yasalarina gore kole bir insan ozgur bir insani oldurdugunde kisas yapilir ancak ozgur bir insan bir koleyi oldurdugunde kisas yapilamaz Abdulaziz Bayindir a gore ilgili ayet ile Tevrat hukumlerinden dise dis goze goz kulaga kulak buruna burun ve yaralamalarda misliyle karsilik verme gibi kisas hukumleri kaldirilmistir Had cezalari Kur an da cezasi belirlenen suclari tanimlamak icin kullanilir Bunlarin tam olarak hangi suclari kapsadigi konusunda gorus birligi bulunmuyor Seriatta Zina hirsizlik icki icmek yol kesme ayaklanma otoriteye karsi savas ve irtidat suclari cezalari Kur an ayetlerine dayanilarak uygulanan eylemlerdir Ancak bu suclarin tanimlari kapsamlari derecelendirilmesi kanitlanmasi ve verilen cezalarin hangi sartlarda ornegin sucta kasit unsuru aranmasi uygulanacagi gibi konular Kur an da yer almayan konulardir ve bu konularda ihtiyac duyulan hukumler fikihcilar tarafindan konulur Cinsel suclar Zina Kur an a gore 100 sopadir Zina yapan cariye ise o zaman da bu cezanin yarisi kadar ceza alir Ancak hadislere gore bekarlara 100 sopa evlilere ise recm cezasi verilir Seriat yasalarinda tecavuz de zina altinda degerlendirilmektedir Mezhepler arasinda tecavuz taniminda farklilik vardir Farkin temel nedeni tecavuzun erkekler arasindaki bir iliski icin de gecerli olup olmadigi ustunedir Evlilik ici tecavuz Islam fikihcilarinin cogunlugu tarafindan tecavuz اغتصاب aġtṣab olarak siniflandirilmamaktadir Hanefiler kocanin uygun bir nedeni olmadan kendisi ile cinsel iliskide bulunmak istemeyen karisini zorla cinsel iliskiye sokabilmesine izin verir Diger mezheplerde ise ne zorlama cinsel iliski icin ozel izin verilmis ne de evlilik ici tecavuze bir ceza uygulanmistir Kazf Iffetli kadina yapilan zina isnadi 80 sopa ile cezalandirilir ve sahitligi kabul edilmez ilgili madde Ifk Olayi Diger cinsel suclar Escinsellik Seriat hukukunda escinselligin olunceye kadar hapis 100 sopa ya da recm seklinde mezheplere gore farkliliklar gosteren tazir cezalari bulunmaktadir Ilgili madde Islam da escinsellik dd Kucuklerle cinsel iliski Cocuk evliligi Pedofili seriatta suc olarak tanimlanan bir eylem olmamistir dd Hayvanlarla cinsel iliski Zoofili icin ise Ebu Davud Tirmizi Nesai nin hadis derlemelerinde yer alan Muhammed in soyledigi bir soz su sekildedir dd Disi esekle iliskiye girerken yakalanan adam esekle beraber oldurulmelidir Hirsizlik Hirsizlik eyleminde sag elden baslayarak ellerinden bir tanesinin kesilmesi seklindedir Hirsizlik suclarinda bir derecelendirme ev yari acik ve acik alandan yapilan hirsizliklar veya gasp gibi soz konusu degildir Icki icmek Kur an da cezasi belirtilmeyen bir suc olan icki icmenin cezasi icma yoluyla 80 sopa olarak tayin edilmistir Yol kesme Turkcede yol kesme olarak ifade edilen eylem Maide 33 35 siyasi otoriteye karsi bir cesit ayaklanma veya savas ilani olarak degerlendiriliyor Eylemlerinin cesidine ve agirligina gore sag el ve sol ayaklarinin capraz olarak kesilmesi hapsedilme ya da surgun cezalari verilir Fasli bir kadinin Sol Hachuel islamdan cikma gerekcesi ile infazi Alfred DehodencqDinden cikma Dini terminolojide kufre girer seklinde ifade edilen eylemleri yapmaya irtidat kisiye murtet denir Fikihta farz ya da sunnet olarak tanimlanan dini emirleri reddeden hafife alan alay ya da saygisizlik eden ya da elfaz i kufur denilen sozleri konusan kisilere murtet denilir Murtetlere tovbe etmeleri icin uc gun sure verilir Cezasi Hanefilere gore kadin olmasi durumunda olunceye kadar hapis olumdur Dinden cikmaya olum cezasi uygulayan devletlerGeleneksel Islam fikihcilari dini emirleri terk eden kisilerin murtet kabul edilip edilmeyecegini de tartismislar ve bu konuda belirli egilimler ortaya koymuslardir Yasanan tartismalar yogunlukla seriata gore namaz oruc ya da zekatin terki ya da reddedilmesi gibi eylemlerin cezalandirilip cezalandirilmayacagi ile ilgili degil cezalandirilma ya da oldurulmeleri sonrasinda bu kisilerin cenazelerine yapilacak islemlerle ilgilidir Bu kisiler murtet kabul edildiklerinde cenaze namazlari kilinmaz Musluman mezarligina gomulemez miras biraktiklari devlet hazinesine kalir Hanefiler ameli imanin bir parcasi kabul etmedikleri icin namaz oruc gibi Islam in uygulanmasina dair ihmal ya da ret iceren eylemlerde kisinin kanatilincaya kadar dovulmesi ya da olunceye kadar hapsedilmesini de iceren tazir cezalari ile cezalandirilmasini ongorurler olduklerinde cenazelerine Musluman cenazesi muamelesi yapilir Safii Maliki mezheplerine gore namazi terk etmek ceza miktari ve sekli Kur an ve sunnetle belirlenen suclardandir ve terk eden had uygulanarak oldurulur Ancak cenazelerine Musluman cenazesi muamelesi yapilir miras biraktiysa mirascilarina paylastirilir Hanbeli mezhebinde ise namazi terk eden ve bunda israrci olan kisiler murtet kabul edilerek murtetlere kilicla oldurme seklinde uygulanan had cezasi tatbik edilir cenaze namazi kilinmaz ve ceset Musluman mezarligina gomulmez Tazir cezalari Lugatta azarlama asagilama tahkir gibi anlamlara gelen tazir fikih terminolojisinde fasiklik olarak nitelendirilen kucuk gunahlarin surekli islenmesi ya da daha buyuk cezayi gerektirmeyen buyuk gunahlara belirli bir siniri ve olcusu olmadan hakim takdiri ile verilen cezalarin adidir Tazir cezalarinda sucun kanitlanmasi sahitlik ve ispat gibi zorunluluklar bulunmamaktadir Kisas ve had cezalari Kur an ayetleriyle karsiligi belirlenen suclardir Diger suclar ise ceza miktar yontem ve uygulamasi hakimin takdirine birakilan tazir toplum icinde azarlamadan sopa atmaya surgun hapis ve idama kadar degisen cezalaridir Tazir cezalarinin namazin terki ve irtidat orneklerinde gorulebilecegi gibi hafif olmasi diye bir kural yoktur TarihceIslam da son peygamber kabul edilen Muhammed in onceki peygamberlerin seriatlarinin devami ve tamamlayicisi olarak bu seriatlarin hukumlerini kaldirdigina ayrica Islami hukumlerin kiyamete kadar degismezligine inanilir Allah dini dogru tutmaniz ve onda ayriliga dusmemeniz hususunda Nuh a tavsiye ettigi sana vahyettigimiz Ibrahim e Musa ya ve Isa ya tavsiyede bulundugumuz dinle ilgili hususlari size seriat olarak koydu 42 13 Bununla beraber seriat hukumleri bastan beri sabit ve degismez hukumler olarak kalmamistir Islam da konusu bastan beri tartisilagelen bir konudur Muhammed in olumu sonrasinda Halife Omer in Kur an da acikca sayilmasina ragmen zekatin sarf yerlerinden Islam a isindirilmasi gerekenler maddesini bugun buna ihtiyac kalmamistir gerekcesi ile yururlukten kaldirmasi dine dayali hukumlerin zaman ve sartlara bagli degiskenligi konusuna getirilen tipik orneklerdendir Islam da en onemli hukuk bilginlerinden olan Cafer i Sadik o 765 Ebu Hanife o 767 Safii o 819 Malik b Enes o 795 ve Ahmed b Hanbel o 855 in temsil ettigi ekol ve goruslerin sistemlestirilmesiyle seriat ve fikih mezhepleri ortaya konmustur Ser i deliller ya da seriatta hukum kaynagi kabul edilebilecek kaynaklar baslangicta sadece Kur an ve Muhammed in uygulamalari iken sonraki donemlerde koktenci egilimler disinda gelisen Islam mezheplerinde fikihcilar bu kaynaklari genisleterek icma kiyas orf istihsan akil Siilikte gibi insani yerel ve donemsel ozellikleri olan yeni hukum kaynaklari tanimlamis ve bu kaynaklara dayali hukumlerin de seriatta gecerliligini vurgulamislardir Daha ileri donemlerde ise akil ile naslarin hukumlerinin kaldirilabilecegi tartismalarinin yapildigi ve laiklik yonunde adimlarin atildigi gelismeler yasanmistir Turklerin agirlikli mezhep onderleri olan Hanefi ve Maturidi anlayisi rivayet ve naslar karsisinda akli ve maslahati one alan ozellikler tasimaktaydilar Imam Maturidi seriata esas teskil eden hukum ayetlerinde ayetin gecerlilik suresinin neshi belirlenmesinde ya da gecici bir sureyle uygulamadan kaldirilmasinda ve maslahatin belirlenmesinde olcut olarak akli kabul etmistir bkz Islam ve laiklik Harici videoMustafa Ozturk Islam da inanc ibadet ve yasalarin donemsel degisimini 3 ornekle anlatiyor Gunumuzde Fazlur Rahman Malik Mustafa Ozturk ve benzer goruse sahip ilahiyatcilar Kur an in bir din kitabi olmasindan hareketle ayetlerin dinin aslindan olan iman ibadet ve ahlak bakimindan degerlendirilebilecegini ahkam ile ilgili ayetlerin degisken toresel ve donemsel tarihselcilik ozellikler tasidigi gerekcesiyle aynen uygulanmasinin sekilci ve literalist yaklasimin bir sonucu oldugu goruslerini ileri surmekte ve geleneksel seriat uygulamalarina karsi cikmaktadirlar Kur an daki ahkam ayetlerinin yaklasik 80 inin donemin Arabistan orf ve geleneklerini yansittigi da bu cevrelerce ifade edilmektedir TESEV tarafindan yapilan sosyal arastirmalarda son yillarda Turk halkinin seriata olan desteginin azalmakta oldugunu gostermektedir Gunumuzde uygulama Laik ulkelerde farz helal haram gibi kavramlar sadece bir vaaz ve retorik dili olabilirken seriat yonetimlerinde bunlarin cok ciddi sonuclari olabilir Afganistan da Devrimci Kadin Birligi nin 26 Agustos 2001 gunu gizlice kayda aldigi goruntuler Burka giyen kadin Taliban anlayisinda haram kabul edilen yuzunu actigi icin iyiligin emredilmesi ve kotulugun men edilmesinden sorumlu din polislerince halk ortasinda sopayla cezalandiriliyor Gunumuzde Islam Isbirligi Teskilati na uye ulkeler arasinda seriati hicbir sekilde uygulamayan kismen ya da tamamen uygulayan ya da bolgesel farkliliklarla birlikte uygulayan ulkeler bulunur Laiklik veya sekulerizm toplum duzenine ve diger insanlara zarar vermeden icra edilen inanc ibadet etik gibi kavramlari bireysel bir hak olarak tanimlarken klasik seriat kisiler icin bireysel ozgurluk alani tanimayarak inanc ibadet gibi tercih alanlarina yasal zorunluluklar ve yaptirimlar getirmektedir Ancak yeni seriat anlayislari bu eylemlerden dolayi kisilerin cezalandirilmalarini reddederek kismi seriat uygulamalarini one cikarma egilimindedir Yargida seriati uygulamayan Islam Isbirligi Teskilati uyesi ulkeler Seriati kismen kisisel durumlarda evlilik bosanma miras ve velayet uygulayan bunun disinda uygulamayanlar Seriat kanunlarini butunu ile kabul eden ulkeler Seriati bolgesel farklar gozeterek uygulayan ulkelerTahran in Kesavarz Bulvarinda bas ortusunu duzgun takmadigi icin tutuklanan ve gorgu taniklari ve sizdirilan belgelere gore polis merkezinde siddet goren Mahsa Emini nin olumune karsi yapilan halk protestosu Otokratik yonetimler seriat ve itaat kulturunun on planda oldugu bireysel ozgurluk ve degerler anlayisinin gelismedigi toplumlarda Kur an in mutlak bir inancla Allah in emir ve yasaklarindan olustugu anlayisinin surekli olarak toplumsal bellege islenmesi tesettur ve zorunlu ibadet kurallarina aykiri davranan bireylere karsi dinsel zorbaligin ve kadina yonelik siddetin Islam cografyasinda yaygin olarak gorulmesi sonucunu dogurur Mahsa Emini Iran Islam Cumhuriyeti Kolluk Kuvvetleri Komutanligi na bagli olan ve kamuda ortunme kurallarinin uygulanmasini denetleyen Ahlak Polisi tarafindan ortusunun hukumet standartlarina uygun olmadigi gerekcesiyle tutuklandi Karakoldan yapilan aciklamada kadinin karakolda aniden kalp yetmezligi gecirdigi yere dustugu ve iki gun komada kaldiktan sonra oldugu soylendi Olayin gorgu taniklari kadinin dovuldugunu ve basinin bir polis arabasinin yan tarafina carptigini buna ek olarak sizdirilan tibbi tetkikler sonucunda beyin kanamasi ve inme teshisi konuldugunu soyledi Gunumuzde kadin egitimine ve onun sosyal hayata katilimina degisik cikarimlarla fikih siddetle karsi cikan koktendinci teror orgutleri Islam dunyasinda varligini surdurmekte egitim kurumlarina ve ozellikle kiz ogrencilere karsi saldirilar duzenlemektedirler Bkz Taliban Boko Haram Malala Yusufzay Ayrica degisik ulkelerde seriat uygulamalarinin ulkeler bazinda gecerli olmasi icin mucadele eden Islamci ve Islamci koktendinci akimlar dini egitim kurumlari ve teror gruplari bulunmaktadir DegerlendirmelerToplum duzeni ve halk sagligina etkileri acisindan seriat Toplum duzenleyici olarak Cok evlilik birden fazla kadin Kur an da yazilana gore en fazla 4 ile nikah sinirsiz cariye ile iliski ve Sii mezhebinde sureli nikah anlamina gelen mut a nikahinin cinsel yolla bulasan hastaliklarin yayginlasmasina sebep olabilmektedir Ote yandan seriat destekcilerine ve bazi Islam alimlerine gore ise cok evlilik sayesinde cocuk sahibi olamayan kadinlar ya da dul kadinlar karisi ve cocugu olan erkeklerle evlenerek cocuk sahibi olma sorunu cozebilmektedirler Ayrica bazi Islam yorumcularina gore cok evlilik sayesinde zinanin da onune gecilebilmektedir Cocuk evliligi gunumuzde cocuk istismari olarak degerlendirilen bu evlilikler 6 9 yaslarinda gerceklesmesine izin verilen cocuk yetiskin evliliklerinin cocuklarda beden gelisimini erken evrede durdurabilmekte erken yuklenen sosyal sorumluluklarin ise cocuk ruh sagliginda olumsuz etkileri gozlemlenebilmektedir Ergenlikten itibaren uygulanan zorunlu tesettur ve siki mahremiyet kurallarinin kadin ve kizlarin beden ve ruh sagligi uzerine etkileri Vucudu siki bir sekilde yalitan giyim tarzinin cilt uzerinde cilt kanserleri ve kuruma gibi dis etkilere karsi vucut uzerinde koruyucu pozitif etkilere sahip olabilmektedir Bunun yani sira yeterli gunes isinlarindan mahrum kalan bir vucudun D vitamini yetersizligi sebebiyle Ca ve Fosfor emiliminin dusmesiyle baglantili buyume cagindaki kizlarda buyume geriligi yetiskinlerde kemik erimesi depresyon sizofreni otizm ve alzheimer hastaliklarina yatkinliginin artmasi mumkundur Nikab giyen kadinIdeolojik ayrimci toplum yapilanmasinin etkileri Inanan ama dini uygulamalari ihmal ya da reddettigi icin mulhid fasik gibi tanimlamalarla asagilayici muameleye namaz oruc gibi tapinmalari kadinlarda tesettur kurallarini ihmal edenlere verilen tazir cezalari maruz birakilanlarin durumu seriat yasalarinin kadin erkek kole ozgur inanan inanmayan takva sahibi fasik gibi ayrimlar ile farkli toplum kesimlerine farkli uygulanmasinin getirecegi toplum ici nefret ve gerginlikler Dinsel grandiyoz kisiliklerin mesih ya da mehdi oldugunu ileri suren kisilerin etkiledikleri kitle uzerinden toplumsal catismalara ve kitle ruh sagligina olumsuz etkileri olabilmektedir Din savaslarinin yikici etkileri ele gecirilen mallar yaninda kadin erkek cocuk esirlerin de mal ve ganimet sayilmasi alinip satilmalari cinsel kullanim dahil insan haklarina aykiri eylemler insanlarin ruh ve beden sagliklarini olumsuz etkiler Dini yapilanma icin harcanan yuksek butcelerin bilim egitim koruyucu saglik hizmetleri ve sosyal yardimlar gibi alanlarin butcelerinde meydana getirecegi aciklar Mali de faliyet gosteren silahli yapilanma seriatci Ensaruddin orgutu Ibadet ve dini uygulamalarin etkileri Abdest toplu namaz ve hac rituellerinin getirdigi riskler Sik yikanan ve kurulanmayan organlarda nemlenme nedeniyle nem seven bakteri ve mantar enfeksiyonlarinin tirnak ayak ve genital bolgelerde artisi Yazin sicak ve kuru mevsimde uzun sure sivi aliminin kesilmesine bagli olarak gelismesi muhtemel dehidratasyon buna bagli olarak Gunes altinda ya da sicak ortamda calisan is gruplarinda gunes ya da sicak carpmasi risklerinin artisi Kronik hastaliklarda hamile diyabetik hipertiroidi cocuklarda yogun fiziksel efor gerektiren islerde calisan kisilerde uzun sureli gida aliminin kesilmesi sebebiyle metabolik dengenin bozulmasi hamile orucunda bebek gelisim yetersizlikleri Uzun sureli aclik sonrasi yenilen agir bir yemek sonrasinda solunum kalp dolasim yetmezliklerinin ortaya cikisi Psikosomatik degisiklikler Ramazan orucu ile ilgili olarak daha cok sivi alimi sigara kafein alimi ve uyku yetersizligi gibi sebeplere baglanan kognitif fonksiyonlarda azalma irritabilite ve letharji artisi gerilim ve migren tipi bas agrilarinda artis bunun trafik kazalarinda artis gibi yansimalari bazi arastirmacilar tarafindan not edilmistir Idrar uzerine etkileri Bazi arastirmalar ramazanda oruc tutanlarda gunduzleri idrar cikisinin azaldigina ve idrar osmolalite degerlerinin arttigina isaret etmektedir Bu degisiklikler idrarda tas olusumu ve idrar yolu enfeksiyonlari gibi ileri asamalarda bobrek yetmezligi ile sonuclanabilecek birtakim hasarlarla baglantili degisikliklerdir Klitoris kesiminin Afrika daki tahmini uygulanma alani ve oranlariDiger Bazi Islam toplumlarinda kadinlarda da icra edilen cerrahi sunnetin urogenital sistem uzerine cocuk ruh ve beden sagligi uzerine erken ve gec donem etkileri yaralama enfeksiyon ruhsal travma sakat birakma ya da sunnetin bazi hastaliklardan korudugu iddialari gibi etkileri bulunmakta ve sunnet karsitlarinca cocugun bedensel butunlugune saldiri ve hak ihlali olarak degerlendirilmektedir Etik sorunlar ve guncel yonetim sistemleri ile uyumsuzluklarMaldivler de Demokrasiyle cehenneme gidilir ve Islam dunyaya hukmedecek pankartlariyla seriat cagrisinda bulunanlar 2014 Ictihadi kisim ayri tutulursa zaman mekan ve gelisen toplumsal anlayislar gibi degisken sartlara bagli gelistirilmesi zorunluluk arz eden yeni yaklasimlara seriatin kapali oldugu soylenebilir Kucuk karasal yasam tarzina sahip bir kabile toplumunun sinirli zaman diliminde yasadiklari orneklerden yola cikilarak evrensel ve butun caglari kapsayan yasa ve duzenlemeler yapilabilecegi inanci sorgulanmaya acik bir konudur Insanlarin yasam tarzi ve ibadetler gibi kisisel tercihlere saygi cercevesinde kalmasi gereken eylemlerin ceza ya da hak mahrumiyeti seklinde yaptirimlara konu olmasi gunumuzde kabul edilebilir degildir Insan haklari esitlikler ve ozgurlukler Kadin haklari Seriat yasalarinda miras sahitlik liderlik gibi konularda kadin erkek arasinda ceza davalarinda kole ve ozgur insanlar arasinda yine seriata gore suc sayilan zinanin cezalandirilmasinda evli kisiler ile bekarlar arasinda farkli uygulamalar bulunmaktadir Had cezalari gerektiren suclarin ispat edilmesinde vasiyet ve bosanma davalarinda ayrica baska tipteki sorunlarin davalarinda kadinlarin sahitlikleri ile erkeklerin sahitleri esit kabul edilmez Davalarda ve sahitliklerde en az bir tane erkek bulunmasi kosuluyla 1 erkek 2 kadin seklinde kadinlarin sahitligi kabul edilmistir Savas esiri olarak kadin Savaslarda esir alinan kadinlarin durumu din acidan kritik bir meseledir Geleneksel Kur an yorumlarina gore bu kadinlar alinip satilan cariyeler ile esit ve ganimet olarak mulk edinilmis kadinlardir Bu kadinlarin baskalari ile nikahli olup olmadiklari goz onune alinmaz ve diger edinilen kadinlar gibi hak sahipleri savascilar ya da bunlari satin alanlar tarafindan bedenleri uzerinde rizalari alinmadan cinsel tasarruflarda bulunulabilir Muminun 5 6 Guncellik konusu cocuk evlilikleri Degisen hukuk anlayisi cercevesinde verilebilecek diger bir ornek gunumuzde cocugun cinsel istismari sayilan cocuk yetiskin evliliklerinin yasaklanmamis olmasi ve ilk Islam toplumundaki yayginligidir Geleneksel tutum kadinin evlilik yasini 6 ya da 9 yasina kadar indirmektedir Irani anlayis ise nikah icin bir alt sinir getirmemektedir Tahrir el Vesile nin 2 cildi sayfa 241 de yer alan Mesele 12 de Daimi ya da gayri daimi nikah ile 9 yasindan once es ile cima cinsel iliskide bulunmak caiz degildir Lakin diger faydalanmalar sehvetle el atmak sarilmak ya da tefhiz etmenin sakincasi yoktur Hatta emzikteki olsa bile ifadesi yer almaktadir Ayrica bkz Nikah ve mut a nikahi Ote yandan tarih boyunca seriat kanunlarinin gecerli oldugu ulkelerde her ne kadar 18 yas alti cocuklarin evlendirilmesine musaade edilmis olsa da gunumuzdeki bazi Islam yorumculari tarafindan cocuk evliliginin Islam tarafindan aslinda yasaklandigi savunulmaktadir Yine gunumuzde pek cok toplumda yasal bir durum olan evlilik disi iliskiler ve escinsellik seriata gore suc kabul edilir Ozgurlukler LGBT bireyler Fikir inanc ibadet ve ifade ozgurlukleri seriat yonetimlerinde sorunlu alanlardir Kutsallara yonelik elestiriler elfazi kufur sayilabilir komedi ve karikaturler irtidat sayilip olumle cezalandirilabilir Escinsellik transseksuellik vb yasam tarzlariyla trans bireylere yaklasimlar da kanun onunde esitsizlikler ve insan haklari ihlalleri acisindan kritik edilmesi gereken konulardandir Esitlikler baglami Fasiklik gibi degerlendirenin tutumuna bagli subjektif degerlendirmeler kisilerin cezalandirilmasi ve sahitliklerinin gecersiz sayilabilmesi olanaklidir Pratige uyum zorluklari ve toplumsal ayrimcilik Bir kisiye yonelik tecavuz ya da zina isnadinda guvenilirlik sartlarini tasiyan dort yetiskin erkegin sahitliginin zorunlu olmasi aksi takdirde tecavuze ugramis bile olsa tecavuz ya da zina isnadinda bulunan kisi ya da kisilerin iftira cezasiyla cezalandirilmasi Bu cezalar icin kadin ve cocuklarin Musluman bile olsalar icki ya da namaz gibi konularda dini yonden begenilmeyen ve fasik olarak tanimlanan kisilerin sahitliklerinin gecerli kabul edilmemesi soz konusudur Suc ceza dengesi Gunumuz hukuk anlayisinda cezalarin intikam duygusundan uzak caydirici onleyici islah amacina uygun ve islenen suc ile uygun agirlikta bir karsi eylem olmasi amaclanir Bundan dolayi sucun hangi saiklerle islenmis oldugu eylem oncesinde sirasinda ve sonrasindaki davranislar goz onune alinarak cezalarin agirlastirilmasi ya da hafifletilmesi soz konusu edilir Seriat hukukunda hirsizlik ve gasp arasinda bir ayrim yapilmamis olmasi suc ve ceza dengesinin gozetilmemesi acisindan da dikkate degerdir Yasal sorunlar Legalite Malezya nin Malakka eyaletinde bir seriat mahkemesi Cezalarda kanunilik mezhepsel farkliliklar Sekli ve miktari konusunda gorus birligi bulunmayan ibadetlerin terk edilmesinin seriat yonetiminde ceza ya da hak mahrumiyetlerine konu olmasi zorbalik insan haklari ihlali gibi sakincalari yaninda cezalarin kanuniligi ilkesine de aykiridir Seriat hukukunda tazir cezalari icin kanunilik ilkesi bulunmamakta tamamen hakim ya da siyasi otoritenin takdiri gecerli olmaktadir Siilikte mesru ve makbul kabul edilen mut a bir Ehl i Sunnet mezhebi tarafindan had cezasi uygulanmasi gereken bir haramdir Tazir cezalarina konu olabilen buyuk gunah farz vacip zekat namaz tesettur sunnet hadis gibi kavramlar her mezhep ve bolgede farkli anlayis yorum ve uygulama sekilleri bulunan dini kavramlardir Savas suclari savaslarda teslim oldugu halde eli kilic tutanlarin oldurulmesi yenilen tarafa uygulanan tehcir mallarina el koyma kadin cocuk ve diger esirlerin kole mal sayilmasi alinip satilmasi savasi kazanan tarafin cinsel kullanimina sunulmasi sanat eserlerine ve tarihsel mirasa donuk yikimlar gibi bircok eylem gunumuzde savas suclari kapsaminda degerlendirilir Bu eylemlerin bir kismi planli ve sistematik bir sekilde uygulandiginda insanliga karsi suclar kapsamindadir Demokrasi ile uyum Seriat yonetimlerinde sura icma gibi demokratik kavram ve yontemlerin yaninda ulul emre itaat gibi otokratik kavramlar bir arada bulunur Ayrica bakinizMecelle Islam da kadin Islam da insan haklari Islam da dinden cikma Kisas Zina Ridde Savaslari Iran da escinsellikDis okumalarSeriata gore olum cezasi verilen bazi soz ve davranislar elfaz kufur 10 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde Seriatte Zina ve Escinsellik Cezalari9 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde Seriat miras sistemi ile Medeni kanun miras sistemlerinin karsilastirilmasi 29 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde Seriat devletinde kadin Iran ornegi16 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde Mezopotamya Yahudilik ve Islam da miras paylasimiIlgili kitaplarSeriat ve Kadin Ilhan Arsel Kaynak Yayinlari Istanbul 1987 Seriat ve Kolelik Ilhan Arsel Kaynak Yayinlari 1999 Seriat Insan ve Akil Ilhan Arsel Kaynak Yayinlari 2005 Seriat ve Esitsizlik Ilhan Arsel Kaynak Yayinlari 2006 Modern Islam Hukuk Dusuncesi Resid Riza Ornegi Ozgur Kavak Mukayeseli Islam Hukuku Hayrettin Karaman 3 Cilt Islam Hukukunda Baglayicilik Bakimindan Hz Peygamber in Ictihad ve Tasarruflari Murat Simsek Turkiye Diyanet Vakfi Yayinlari Islami Hukumlerin Esas ve Hikmetleri Izzeddin ibn Abdusselam Iz Yayinlari Dogumu Olumu ve Dirilisi Islam Devleti Noah Feldman Hanefi Mezhebi Baglaminda Islam Hukukunda Kulli Kaideler Necmettin Kizilkaya Iz YayinlariKaynakca Burada bahsi gecen kanunlarin ayri bir kurallar ve olculer manzumesi olarak ser i hukukun yaninda Emevi Abbasi ve Selcuklularda da devam ettigini tahmin etmek guc degildir Bu nedenle Osmanlilarin seriatin yaninda uygulamaya koydugu toprak ve vergiye iliskin kurallar anlamindaki kanunun kokleri bazi yonlerden Omer zamanina kadar geri goturulebilir http nek istanbul edu tr 4444 ekos TEZ 56761 pdf 29 Kasim 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde Mehmet Birsin 15 Kasim 2019 Siyaset ten Orfi Hukuka Siyaset i Ser iyyenin Seruveni Mesned Ilahiyat Arastirmalari Dergisi Erisim tarihi 20 Ocak 2024 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Arsivlenmis kopya 23 Kasim 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Kasim 2022 Arsivlenmis kopya 21 Kasim 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Kasim 2022 Arsivlenmis kopya 21 Kasim 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Kasim 2022 Hepiniz cobansiniz hepiniz guttugunuz suruden sorumlusunuz Devlet reisi de bir cobandir ve surusunden sorumludur Erkek ailesinin cobanidir ve surusunden sorumludur Kadin kocasinin evinin cobanidir ve surusunden sorumludur Hizmetkar efendisinin malinin cobanidir o da surusunden sorumludur Netice itibariyla hepiniz cobansiniz ve guttugunuz suruden sorumlusunuz https www hadiskitaplari com riyazus salihin riyazus salihin 654 nolu hadis 26 Eylul 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde Arsivlenmis kopya 21 Kasim 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Kasim 2022 Major Blair 2012 Uluslararasi Insan Haklari Islam Hukuku ve Olum Cezasi KSU Ilahiyat Fakultesi Dergisi 19 5 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Ekim 2020 Arsivlenmis kopya PDF 30 Eylul 2022 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 21 Kasim 2022 were it pleasing to God to leave people alone He would not have sent prophets nor established their laws nor called to Islam nor voided other religions but would rather have left people to their own devices untroubled by divine visitations Cook Forbidding Wrong 2003 p 89 90 Cook Forbidding Wrong 2003 p 57 60 Cook Forbidding Wrong 2003 p 129 Seriat ile modernitenin hukuk anlayisi arasinda Islam in bireysel haklar ve ozgurlukler kavramina yer vermeyisi onemli bir catisma kaynagi olarak one cikmaktadir Major Blair 2012 Uluslararasi Insan Haklari Islam Hukuku ve Olum Cezasi KSU Ilahiyat Fakultesi Dergisi 19 5 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Ekim 2020 Bu emirler hukuki meselelere karsi Kur an in ahlaki tutumunun bir ozelligidir Dogrudan dogruya hukuki muamelelerle ilgili olmalarina ragmen kumar meysir oynama ve faiz riba alma yasaklari dahi bu muamelelerin sekil ve sonuclarini duzenleyen hukuki hukumlerin vazedilmesini amaclamayip musaade edilen veya yasaklanan belirli muameleleri ilgilendiren ahlaki kaideleri yerlestirmek istemistir Ser i hukumlerin derecelendirilisi yaninda hukuki muteberlik bakimindan da fiillerin ikinci olarak bir dereceye tabi tutulma isi Islam hukukuna birakilmistir Joseph SCHACHT An Introduction to Islamic Law Ankara Universitesi Ilahiyat Fakultesi Yayinlari 1986 s 23 Hayrettin Karaman 29 08 2010 M Ebu Zehra Recim yok diyor Sonn Tamara 1995 Rahman Fazlur In John L Esposito The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World Oxford Oxford University Press Mustafa Ozturk u istifaya goturen Kur an yorumu ve Turkiye de sekulerlesme gerilimi tr euronews com 6 Aralik 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 16 Aralik 2022 Haberden alinti Bu tarihselci akimin Turkiye deki en onemli ve guclu temsilcilerinden biri olan Mustafa Ozturk un bir ilahiyat profesoru olarak web archive org 2 Nis 2015 9 Nisan 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Ekim 2020 Gunduz Rahmi 14 Aralik 2018 Avrupa Konseyi ile seriat hukuku krizi kapida Euronews 7 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Ekim 2020 Russo Maria Sole 15 Ekim 2019 Ingilizce Ius in itinere 28 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Wolfgang Benedek Ed Agustos 2014 Insan Haklarini Anlamak Insan Haklari Egitimi El Kitabi PDF Mehves Bingollu Kilci tarafindan cevrildi Turkiye Adalet Akademisi Yayinlari 26 Eylul 2020 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 6 Mart 2021 Altug Ergin Berin PDF Gedik Universitesi 29 Eylul 2020 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Demirbag Nesibe 2006 PDF T C Ankara Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu 13 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi According to media reports from late 2014 the ISIL was Fiona Keating Iraq Slave Markets Sell Women for 10 to Attract Isis Recruits 10 Kasim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde International Business Times 4 October 2014 Samuel Smith UN Report on ISIS 24 000 Killed Injured by Islamic State Children Used as Soldiers Women Sold as Sex Slaves 17 Ekim 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde 9 October 2014 Sorularla Islamiyet Feyyaz Bilim ve Gelisim Dernegi 16 Mayis 2012 14 Agustos 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Azarkan Ezeli 2003 Uluslararasi Hukukta Insanliga Karsi Suclar PDF Ankara Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi 52 3 275 297 doi 10 1501 Hukfak 0000000527 21 Agustos 2011 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 3 Mart 2021 Al Mashhadani Muntasser Muhammed Jasim 2017 PDF T C Suleyman Demirel Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu 7 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Delmas Marty Mireille 2005 Zeynep Kangal tarafindan cevrildi Kuresellesme Etigi Olarak Ceza Hukuku PDF Yeditepe Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi 2 2 3 20 9 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 4 Mart 2021 Fatih Duman 2006 Islamiyet oncesi Arap folklorunun Kur an daki yeri Yuksek lisans Kahramanmaras Sutcu Imam Universitesi 27 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Agustos 2020 Bizim uzerinde durdugumuz Kur an in da isaret ettigi Islam oncesi Arap folklorundaki mitolojik unsur ve menkibeleri Kur an in yok saymadigidir Kur an a baktigimizda O nun emrettikleri ve anlattiklari da hic yoktan olan seyler degildir Bunlar o toplumda bilinen ve icra edilen seyDuzenlemelerdir Kur an da emredilen ibadetlerin bir kismi zaten Araplarin yasaminda kulturlerinde orf ve adetlerinde bir kismi da Tevrat ta bulunuyordu Ornegin namaz oruc hac zekat gibi Burada Kur an daki hukuk sistemi Araplarin geleneksel hukuk sistemiyle Tevrat in bir karisimidir dersek abartmis olmayiz Araplarda kisas diyet hirsizin elinin kesilmesi cezalari oldugu gibi ortunme de koklu bir gelenek halinde idi Yahudilikte de kisas bulundugu gibi faiz de yasaklanmisti Bazi durumlarda zina eden kadin ve erkek taslanarak oldurulurdu Arsivlenmis kopya 24 Aralik 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 24 Aralik 2021 a b c Balta Hayri Arif Tekin in Sumerlerden Islam a Kutsal Kitaplar ve Dinler adli kitabi icin www tabularatalanayalanabalta com 1 Aralik 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Aralik 2012 Scribd 29 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF 2 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 13 Mart 2015 3 Temmuz 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 18 Haziran 2014 Yilmaz Anil 31 Aralik 2017 Erzurum Arkeoloji Muzesi Envanterinde Yer Alan II Husrev e Ait Sasani Sikkeleri Cihannuma Tarih ve Cografya Arastirmalari Dergisi 3 2 1 26 doi 10 30517 cihannuma 373076 ISSN 2149 0678 17 Subat 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 17 Subat 2024 Arsivlenmis kopya 24 Mart 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Nisan 2022 Arsivlenmis kopya 7 Nisan 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Nisan 2022 a b Tribal conflict management and resolution was built upon these two principles In primitive societies the most usual criteria for punishment is a life for a life This was also valid for the pre Islamic Arabs When blood was spilled the system of mutual revenge took place in the form of tribal retaliation qisas If the killer could not be found a close relative could be killed as a substitute or the bloodwit diyah was taken as a less honourable substitution https zh booksc eu book 52479161 c42c5a 29 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde a b Arsivlenmis kopya PDF 2 Eylul 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 3 Subat 2022 a b c d Arsivlenmis kopya 7 Eylul 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Eylul 2021 Crone Patricia 1987 Roman Provincial and Islamic Law The Origins of the Islamic Patronate Roma Eyalet ve Islam Hukuku Islam Himayesinin Kokenleri Ingilizce Cambridge s 99 atif yapilan kaynak Ibn Warraq Ed 2000 2 Origins of Islam A Critical Look at the Sources The Quest for the Historical Muhammad Tarihsel Muhammed Arayisi Ingilizce Prometheus s 99 Ibn al Rawandi Origins of Islam A Critical Look at the Sources 2000 s 98 Macit Yuksel 2002 PDF Corum Ilahiyat Fakultesi Dergisi 2 265 271 27 Mart 2017 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 7 Nisan 2017 Bu sekilde semender tavsan kirpi ve deniz urunlerinden karides ve ahtapot gibi bazi hayvanlar konusunda kultur farkliligindan dolayi mezheplere gore de hukum farklilasmistir https dergipark org tr tr download article file 2076266 25 Eylul 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde mid 15c replacing Old English igl from hedge n hog n First element from its frequenting hedges the second element a reference to its pig like snout https www etymonline com search q hedgehog 27 Eylul 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde literally spine hog from Latin porcus hog from PIE root porko young pig spina thorn spine Dahlen loc chpt 4c 2003 Hallaq 2009 p 15 Lester Toby 1 Ocak 1999 The Atlantic 25 Agustos 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Ister sozlu ister yazili olarak nakledilmis olsun herhangi bir tarihsel anlati geleneginin istikrari icin kronolojinin cok onemli oldugu varsayimina gore bu durum ikinci yuzyilda siyer calismalarinin hala bir akiskanlik halinde oldugunun acik bir gostergesi olarak gorulebilir Conrad June 1987 Abraha and Muhammad Some Observations Apropos of Chronology and Literary topoi in the Early Arabic Historical Tradition Bulletin of the School of Oriental and African Studies 50 2 239 doi 10 1017 S0041977X00049016 11 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 29 Ocak 2020 Burton Islamic Theories of Abrogation 1990 pp 43 44 56 59 122 124 Steenbrink Karel 2002 Muslims and the Christian Other Wijsen Frans Jozef Servaas Nissen Peter Ed Mission is a Must Intercultural Theology and the Mission of the Church Rodopi s 218 ISBN 9042010819 Erisim tarihi 16 Aralik 2015 Motzki Harald 1991 The Musannaf of Abd al Razzaq al San ani as a Source of Authentic Ahadith of the First Century A H Journal of Near Eastern Studies 50 21 doi 10 1086 373461 p 12 Musa Aisha Y 2010 The Qur anists Religion Compass John Wiley amp Sons 4 1 12 21 doi 10 1111 j 1749 8171 2009 00189 x Mansour Ahmed Subhy 2 Mart 2018 Refaat Amin Ed How to Understand the Holy Quran Fathy Ahmed tarafindan cevrildi Amin Refaat 14 Mayis 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Aralik 2022 Jonathan A C Brown Faithful Dissenters Sunni Skepticism about the Miracles of Saints Journal of Sufi Studies 1 2012 p 123 Christopher Taylor In the Vicinity of the Righteous Leiden Brill 1999 pp 5 6 2012 ISBN 978 90 04 16121 4 r ad1 eksik soyadi1 yardim r ad3 eksik soyadi3 yardim r ad4 eksik soyadi4 yardim Prof Dr Murteza Bedir Mayis 2018 Ebu Hanife Entelektuel Biyografi Ay Yayinlari s 16 a b c Ismailaga Cemaati 30 Mart 2012 9 Nisan 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 20 Haziran 2013 a b c Yeniel Necati Kayapinar Huseyin Sunen i Ebu Davud Terceme ve Serhi 2 s 112 a b c Yildiz Nureddin 24 Mayis 2012 Namaz Kilmayanin Cezasi Nedir Fetva Meclisi 26 Subat 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Haziran 2013 Arsivlenmis kopya 3 Ocak 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Ocak 2023 Yuce Allah mut a ettikten sonra gusul eden bir erkegin gusul suyunun her damlasindan yetmis melek yaratir ve bu melekler kiyamet gunune kadar ona istigfar ederler ve kiyamet gunune kadar mut ayi inkar edenlere de lanet ederler Arsivlenmis kopya 9 Temmuz 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 2 Temmuz 2013 Muslim 4 131 el Hidaye 1 I95 Qantara de 16 Agustos 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Agustos 2016 Arsivlenmis kopya 21 Ekim 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Ekim 2022 Cook Forbidding Wrong 2003 p 100 Orum Fatih 27 Aralik 2011 Kur an a ve Gelenege Gore Dinden Donmenin Cezasi Suleymaniye Vakfi 3 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan http www diyanet gov tr turkish basiliyayin weboku asp sayfa 21 amp yid 4 olu kirik baglanti Kur an 16 71 Kur an 24 33 Kur an 30 28 Arsivlenmis kopya 15 Mayis 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Haziran 2022 a b c d Kolelik Islami Yontem 16 Eylul 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Ocak 2020 Under Islamic law Muslim men could have sexual relations with female captives and slaves Mazrui Ali A 1997 Islamic and Western Values Foreign Affairs 76 5 118 32 doi 10 2307 20048203 JSTOR 20048203 Ali K 2010 Marriage and slavery in early Islam Harvard University Press sayfa belirt a b Duman Hilal 2002 Islam Hukukunda Husna Cift Cinsiyetliler PDF Cumhuriyet Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi 6 1 295 318 17 Agustos 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 17 Agustos 2021 Gecioglu Ahmet Rifat Doner Etugrul 2019 Islam da Evlilik ve Aile Baglaminda Gunumuzde Tartisilan Konular Uzerine Psiko Sosyal Bir Degerlendirme Cukurova Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi 19 2 603 627 28 Aralik 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Kasim 2020 Sorularla Islamiyet 22 Mart 2012 11 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi kuran diyanet gov tr 6 Temmuz 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Agustos 2021 Akgunduz Ahmet Mart 1989 Sizinti 122 3 Temmuz 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Temmuz 2013 Arsivlenmis kopya 25 Subat 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Subat 2022 a b Yigit Metin 2018 Miras ayetlerinde matematiksel hata iddiasi uzerine PDF Dicle Ilahiyat Dergisi 2 9 Temmuz 2020 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 7 Temmuz 2020 Dindi Emrah 2016 Cahileye Doneminde Mali Yukumlulukler ve Bunlarin Kur an daki Yansimalari PDF Yakin Dogu Universitesi Ilahiyat Fakultesi Dergisi 2 2 57 92 22 Mart 2017 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 5 Nisan 2017 Bu emirler hukuki meselelere karsi Kur an in ahlaki tutumunun bir ozelligidir Dogrudan dogruya hukuki muamelelerle ilgili olmalarina ragmen kumar meysir oynama ve faiz riba alma yasaklari dahi bu muamelelerin sekil ve sonuclarini duzenleyen hukuki hukumlerin vazedilmesini amaclamayip musaade edilen veya yasaklanan belirli muameleleri ilgilendiren ahlaki kaideleri yerlestirmek istemistir Ser i hukumlerin derecelendirilisi yaninda hukuki muteberlik bakimindan da fiillerin ikinci olarak bir dereyece tabi tutulma isi Islam hukukuna birakilmistir Joseph SCHACHT An Introduction to Islamic Law ANKARA UNIVERSITESI ILAHIYAT FAKULTESI YAYINLARI 1986 s 23 a b Buhari Iman 21 Muslim 907 Nesai 3 147 Muvatta 1 187 El Mebsut Cilt 16 Sayfa 208 Hure hur disiye disi koleye kole kisas edilir Bakara 2 178 ayetine gore bir erkek bir kadini oldurse kisas olmayacak mi Sorularla Islamiyet 11 Eylul 2012 27 Subat 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Subat 2017 Maliki Abdurrahman 2002 Islam Hukukunda Ceza PDF 15 Aralik 2017 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 27 Subat 2017 Arsel Ilhan Ilhan Arsel Quotes Goodreads 27 Subat 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Subat 2017 Cinayet isleyen birisine karsi kisas uygulandigi halde cariyesini olduren kisiye uygulanmaz ve bu kisi kisas olarak oldurulemez zira Kur an a gore kisas Hur ile hur kole ile kole ve kadin ile kadindir K Bakara 178 Maide 45 Kole ya da cariye olduren kimseye ta zir azarlama cezasi uygulanir Bayindir Abdulaziz 2 Bakara Suresi 178 Ayet Suleymaniye Vakfi 23 Temmuz 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Temmuz 2020 kuran diyanet gov tr Diyanet Isleri Baskanligi 3 Agustos 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 8 Subat 2021 Nisa Suresi 25 ayet a b 3 Mayis 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Mayis 2012 a b c Recm Cezasi ihya org 9 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Mayis 2012 Konan Belkis 2011 Osmanli Hukukunda Tecavuz Sucu PDF Osmanli Tarihi Arastirma ve Uygulama Merkezi Dergisi 29 149 172 3 Temmuz 2020 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 2 Temmuz 2020 Susila Muh Endriyo 2013 Islamic Perspective on Marital Rape Jurnal Media Hukum Ingilizce 20 2 328 Al jaziri abd Al rahman Roberts Nancy 2009 Islamic Jurisprudence According To The Four Sunni Schools Al Fiqh ala Al Madhahib Al Arba ah Ingilizce Fons Vitae ISBN 978 1887752978 The followers of Imam Abu Hanifah said The right of the sexual pleasure belongs to the man not the woman by that it is meant that the man has the right to force the woman to gratify himself sexually Kecia Ali 30 Ekim 2010 Marriage and Slavery in Early Islam Ingilizce Harvard University Press s 120 ISBN 978 0 674 05059 4 21 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 8 Subat 2021 Non Hanafis do not penalize a husband for forcing sex on his wife but neither do they explicitly authorize it in the way that al Khassaf does For all marital rape is an oxymoron rape ightisab is a property crime that by definition cannot be committed by a husband Youssef Olfa 2017 The Perplexity of a Muslim Woman Over Inheritance Marriage and Homosexuality Lexington Books s 122 ISBN 1498541704 14 Temmuz 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Haziran 2021 Akbulut Ilhan 2003 Islam Hukukunda Suclar ve Cezalar PDF Ankara Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi 52 1 167 181 17 Haziran 2012 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 17 Mayis 2013 Ridde Irtidat Buyuk Safi Fikhi islamiyontem net 17 Agustos 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 17 Agustos 2021 Arsivlenmis kopya 22 Subat 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Subat 2022 ibn Abdilaziz Abdulkadir 1998 Iman ve Kufur Hukumleri PDF Iman Yayinlari 7 Subat 2020 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 7 Subat 2020 a b el Cevziye Ibn i Kayyim Namaz ve Kilmayanin Hukmu PDF 15 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 7 Subat 2020 Namli Tuncer 2016 Fikihcilarin Allah Algisi Namaz Ornegi Eskiyeni 32 ss 55 72 7 Subat 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 a b Buyuk felaket Namazi terk etmek Ismailaga Camii Ilim ve Hizmet Vakfi 1 Eylul 2014 7 Subat 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 a b c Kilic Bahri Namaz Zamani 7 Subat 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Subat 2020 Namazi terk etmenin cezasi halisece com 7 Subat 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 a b Ertugrul Gazi TUNCAY 2017 Islam Hukukunda Siniri Belirlenmemis Cezalar PDF Islam Bilimleri Arastirmalari Dergisi 3 s 85 21 Nisan 2018 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 4 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya PDF 14 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 14 Temmuz 2018 Arsivlenmis kopya 2 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Mart 2015 Arsivlenmis kopya 2 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Mart 2015 PDF 5 Subat 2015 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 4 Mart 2015 Father of Kurdish woman killed in Iran says daughter was beaten 19 Eylul 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde Rudaw 19 September 2022 a b Mahsa Amini s medical scans show skull fractures caused by severe trauma Report 24 Eylul 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde Alarabya News 2022 Iranian Medical Official Says Amini s Death Caused By Head Injury Rejects Official Version 20 Eylul 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde Radio Free Europe Radio Liberty 2022 Mahsa Amini s medical scans show skull fractures caused by severe trauma Report Al Arabiyya 19 Eylul 2022 24 Eylul 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Ekim 2022 Mahsa Amini s CT Scan Shows Skull Fractures Caused By Severe Blows Iran International 19 Eylul 2022 20 Eylul 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Ekim 2022 Three killed in protests over Iranian woman Mahsa Amini s death in custody Associated Press 20 Eylul 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Ekim 2022 Arrest by hijab police leaves woman comatose 18 Eylul 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde Al Monitor 2022 Irans Opposition hat vor allem eine Schwache ZDF Almanca 20 Eylul 2022 24 Eylul 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Ekim 2022 Es melden sich angebliche Augenzeugen die gesehen haben wollen dass es zu Handgreiflichkeiten kam dass Mahsa Amini geschlagen wurde dass ihr Kopf gegen die Wand des Polizeiwagens prallte Islam alimleri cok evliligin hangi sebeplerle mesru kilindigi hususunda bazi degerlendirmeler yapmislardir 1 Milletlerin guclu ve itibarli olmalarinda cesitli etkenlerin yani sira nufusun onemli rol oynadigi bir gercektir Tek basina yeterli sayilmamakla birlikte nufus faktoru olmadan guclu millet olmak ve buyuk devlet kurmak mumkun degildir Bu hedefe ulasabilmek icin gerektiginde cok evlilik yonteminin kullanilmasi saglikli bir yol olarak gorulmustur 2 Savaslar sebebiyle hatta nufus artisinin tabii seyri sonucu bazan kadin nufusu erkek nufusundan fazla olabilmektedir Tarihte meydana gelen ve gunumuzde tekrarlanan olaylar bu sosyal gercegin surup gidecegini gostermektedir Kadin ve erkek nufusu arasindaki sayisal farkliligin tedbir alinmadigi takdirde birtakim sosyal ve ahlaki problemleri beraberinde getirecegi muhakkaktir Nitekim II Dunya Savasi ndan 7 milyonluk bir insan kaybiyla cikan Almanya da ortada kalan dul kadinlarin problemi uzun sure Alman sosyolog ve ahlakcilarini mesgul etmis ve tedbir olarak bir ara cok evlilige izin verilmesi de dusunulmustur 3 Evlenip aile kurmanin amaclarindan biri de cocuk sahibi olmaktir Kadindaki bir rahatsizlik sebebiyle cocuk sahibi olamayan ailelerde meselenin cozumu cok evliligin uygulanmadigi toplumlarda bosanip yeniden evlenmeye baglidir Islam dini boyle bir durumda erkegin esini bosamasi yerine ikinci defa evlenmesini hem birinci es hem de toplum icin daha insani ve ahlaki bulmaktadir 4 Hemen hemen butun toplumlarda azimsanmayacak sayida erkegin hicbir hukuki ve ahlaki sorumluluk yuklenmeden fiilen birden fazla kadinla iliski kurdugu bilinen bir gercektir Bu iliskiye bazan samimi ve guclu bir sevgi bazan da birinci esle cinsi munasebette bulunmanin hem dinen hem de tibben sakincali oldugu adet ve lohusalik halleri veya baska durumlar sebebiyet vermekte bu acidan da soz konusu munasebet mazur gorulebilmektedir Bu sosyal realitenin aile ve toplum hayatinda meydana getirecegi olumsuz etkileri en aza indirmeyi amaclayan Islam dini cok evlilige izin vermis ve mevcut olan bir fiili durumu hukuki ve ahlaki esaslara baglamistir TDV Islam Ansiklopedisi 5 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Ekim 2020 Human Rights Watch Ingilizce 14 Haziran 2013 20 Haziran 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 22 Ekim 2020 Cocuk evlilikleri ve travmalar 22 Subat 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Cocuk Gelinler Pakistan da evlilik yasi altiya dustu 29 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2020 Kizimi alti yasinda evlendirebilirim alimler oyle diyor DW Turkce 30 Eylul 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2020 Arsivlenmis kopya 9 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 31 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 7 Ekim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 13 Mart 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 9 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 8 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 9 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 21 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 van Ewijk Reyn 1 Ara 2011 Long term health effects on the next generation of Ramadan fasting during pregnancy Journal of Health Economics 30 6 1246 1260 doi 10 1016 j jhealeco 2011 07 014 ScienceDirect vasitasiyla 2 Temmuz 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Temmuz 2013 Arsivlenmis kopya 20 Temmuz 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 http www acibadem com tr guncelsaglik GuncelSaglik asp t 677 olu kirik baglanti 9 Ocak 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Mayis 2020 a b Arsivlenmis kopya 16 Temmuz 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Mayis 2020 Sunnetin Cocuk Ruh Sagligi Uzerine Etkisi Gozden Gecirme Calismasi 11 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde Dr Mesut YAVUZ Dr Turkay DEMIR Dr Burak DOGANGUN Arsivlenmis kopya 26 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Ekim 2020 14 Agustos 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Ekim 2012 Arsivlenmis kopya 17 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 1 Mart 2013 Arsivlenmis kopya 14 Agustos 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 1 Haziran 2021 a b turandursun com 1 Aralik 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Aralik 2012 a b ISLAM COCUK YASTA EVLILIGI YASAKLAR Sii veya Sunni her mezhebe gore yasina bakmadan cocuklar evlendirilebilir Osmanlilar 1917 de cikardiklari Hukuk i Aile Kararnamesi nde erkeklerin 12 kizlarin da 9 yasini bitirmis olmalari sartini getirmislerdir Ortaya koyduklari gerekce soyle ozetlenebilir Velilerin erkek ve kiz cocuklarini evlendirmelerini dort mezhep de caiz gordugu icin onlarin dugunlerle felakete suruklenmeleri kural halini almis ve bu ailelerden cogu olu dogmus cenin gibi zifaflarinin ilk aylarinda cozulmeye mahkum olmustur Sunnilerden kucuklerin evlendirilmesini caiz gorenler Aise validemizin Nebimiz ile cocuk yasta evlendigini delil getirirler Milliyet 2013 26 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Ekim 2020 31 Mayis 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Mayis 2015 5 Temmuz 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Mayis 2015 Arsivlenmis kopya 30 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 2 Temmuz 2020 14 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 18 Ekim 2012