Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Hakīm Sa'd-al-Dīn ibn Shams-ed-Dīn Nizārī Bīrjandī Quhistānī (Farsça: حکیم سعدالدین بن شمسالدین نزاری بیرجندی قهستانی), ya da sadece Nizari Ghohestani (ö. 1320 MS), İmam Şemseddin (Nizari) Muhammed zamanında yaşamış 13. yüzyıl Nizari İsmaili yazar ve şairidir. Nizari, Alamut devletinin teslim olmasından yaklaşık on yıl sonra toprak sahibi bir ailenin çocuğu olarak Bircend kasabasından doğmuştur. Nizari, bu dönemde eserleri günümüze ulaşan tek İsmaili şairidir. Nizârî Kuhistanî'nin çalışmalarından, İranlı Khwāja Muḥammad Riḍā b. gibi daha sonraki birçok İsmaili yazar tarafından alıntı yapılmıştır. Sultan Hüseyin, Hayrkhvah-i Harati olarak da bilinir.
Hayatı
Nizârî, ilköğrenimini Bircend ve Kayin'de tamamlamış ve Arap ve Fars edebiyatı ile felsefesinde uzmanlaşmıştır. Memleketinde aldığı eğitimden çok farklı olduğu için bir medrese öğrenimi görmüştür. Bir süre, Herat'ta Şemseddin Kert olarak bilinen Malik Şemseddin Muhammed bin Ebû Bekir'in (ö. 1285) sarayındaki tek İsmaili görevlilerinden biri olarak görev yapmıştır. Saraya hizmet etmek Nizârî için hem kıymetli hem de riskli bir görevdi. Nizârî bu görevi sırasında Horasan, Rey, Sistan ve 'ı gezmiş ve sonunda İmam Rükneddin Hûrsah'ın halefi olan ve kendisini Şah Şems olarak tanıtan kişiyle görüşmüştür. Ancak yakın bir dostunun idama mahkûm edilmesi üzerine Nizârî suskunluğunu koruyamamış ve mahkemeye karşı çıktıktan sonra görevinden alınmıştır. Nizârî, İmam Şemseddin Muhammed'in ölümünden yaklaşık on yıl sonra, 1320 yılında ölmüştür.
Nizârî Kuhistanî'nin mahlası olan “Nizârî”, alimler arasında tartışma konusu olmuştur. Mirkhwand, Khvandamir ve Devletşah gibi bazı tarihçiler, bu lakabın Nizârî'nin İsmaili İmam Nizar'a bağlılığını ima ettiğini ileri sürmüşlerdir. Nizârî'nin mahlası için ortaya atılan ikinci teori, onun zayıf (nizār) yapılı olduğudur; ancak bu iddia, önde gelen Fars tarihi bilgini E. G. Browne tarafından reddedilmiştir. Ancak Nizârî'nin bir İmam Nizar'a biat ettiği teorisi bile böyle bir şahsiyetin kimliği konusunda soru işaretleri doğurmaktadır. Dolayısıyla ismin Nizârî'nin, İsmaili inancının Nizari kolunun taraftarı olduğunu belirten ilk İmam Nizar, yani Nizar b. el-Mustansirbillah'a mı, yoksa hem İmam Nizar hem de İmam Kasımşah olarak bilinen İmam Şemseddin Muhammed'in halefi olan Nizar b. el-Mustansirbillah'a mı biat ettiğini belirsizdir. Shafique Virani ise, Farsça konuşulan topraklarda Mustaʽli İsmaililerin bulunmadığını ve dolayısıyla şairin bölgede neredeyse hiç bilinmeyen bir koldan kendini ayırmasının pek olası olmadığını belirtmektedir. Üstelik, kişinin kendisini bu şekilde tanımlaması, bölgeye yönelik Moğol saldırısının ardından alınan tamamen tehlikeli bir karar olan, dini inançlarına dikkat çekecektir.
Çalışmaları
Nizari Kuhistani, çok sayıda şiirsel esere imza atmış ve bu eserleriyle Fars edebiyatının önemli şahsiyetleri arasında yer almıştır. Biyografi yazarı Emin Ahmed Razi, 1594 yılında Nizari'nin tarihteki yerinin, İsmaili inancına olan dini bağlılığından etkilenmediğini belirtmiştir. Benzer şekilde, E. G. Browne, ünlü Nizârî'nin şiirsel ustalığını, övgüye değer Nâsır-ı Hüsrev'in şiirsel ustalığına benzetir. Şiirlerinin bir kısmı, İsmaililerin anonim eseri olan “ Risāle-yi Ṣirāṭu’l-Müstakīm ” gibi diğer eserlerinde muhafaza edilmektedir. Nizârî'nin bilinen günümüze ulaşan eserlerinin listesi şöyledir:
Divan
Divan ( Farsça: دیوان ) Nizârî Kuhistanî'nin belki de en büyük yazılı eseridir. Bu omnibus, da'vanın işleyişine dair ayrıntıları içermekte ve çeşitli bölgelerin, muhtemelen hiyerarşinin himayesi altında İsmaililerin bulunduğu bölgelerin adlarını vermektedir.
Safarnāma
Bu şiirsel seyahatnamede Nizârî, 1280 yılında gerçekleştirdiği yolculuğu ve Nadia E. Jamal'a göre Ermenistan, Arran, Azerbaycan ve Gürcistan'ın önde gelen İsmaili şahsiyetleri olabilecek kişilerle karşılaşmalarını anlatıyor. Nizârî'nin bu eserinde İmam Rükneddin Hârisah'ın halefi İmam Şah Şems'le görüşmesine işaret ettiği görülmektedir.
Munāẓara-yi Şab ve Rûz
Munāẓara ( Farsça: مناظره شب و روز) Nizârî Kuhistanî'nin şiiri, geceyle sembolize edilen zahiri İslam ile gündüzle sembolize edilen batıni gelenekler arasındaki tartışmayı anlatır. Bu kısa mecaz şiiri mesnevi tarzında yazılmıştır.
Ezher ve Mazhar
Bu destansı şiir, İsmaili inancını savunan bir eser olup, Nizârî kökenli bir Rus bilgin olan Bayburdi tarafından, Nizârî ideallerini temsil ettiği şeklinde tanımlanmaktadır. Bu şiirin kahramanı Mazhar, batıni İslam'ın savunucusu ve İsmaili inancını temsil eden, zahiri inancı temsil eden Halil'e karşı mücadele eden kişidir.
Kaynakça
- ^ Virani, Shafique. "Khayrkhvāh-i Harātī". Encyclopaedia of Islam. doi:10.1163/1573-3912_ei3_COM_35517.
- ^ Virani, Shafique N. The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, A Search for Salvation (New York: Oxford University Press), 2007, pp. 82–83.
- ^ Virani, Shafique N. The Ismailis in the Middle Ages: A History of Survival, A Search for Salvation (New York: Oxford University Press), 2007, p. 64.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Hakim Sa d al Din ibn Shams ed Din Nizari Birjandi Quhistani Farsca حکیم سعدالدین بن شمس الدین نزاری بیرجندی قهستانی ya da sadece Nizari Ghohestani o 1320 MS Imam Semseddin Nizari Muhammed zamaninda yasamis 13 yuzyil Nizari Ismaili yazar ve sairidir Nizari Alamut devletinin teslim olmasindan yaklasik on yil sonra toprak sahibi bir ailenin cocugu olarak Bircend kasabasindan dogmustur Nizari bu donemde eserleri gunumuze ulasan tek Ismaili sairidir Nizari Kuhistani nin calismalarindan Iranli Khwaja Muḥammad Riḍa b gibi daha sonraki bircok Ismaili yazar tarafindan alinti yapilmistir Sultan Huseyin Hayrkhvah i Harati olarak da bilinir Hakim Nizari Kuhistani olarak cizilen dijital yagliboya portreHayatiNizari ilkogrenimini Bircend ve Kayin de tamamlamis ve Arap ve Fars edebiyati ile felsefesinde uzmanlasmistir Memleketinde aldigi egitimden cok farkli oldugu icin bir medrese ogrenimi gormustur Bir sure Herat ta Semseddin Kert olarak bilinen Malik Semseddin Muhammed bin Ebu Bekir in o 1285 sarayindaki tek Ismaili gorevlilerinden biri olarak gorev yapmistir Saraya hizmet etmek Nizari icin hem kiymetli hem de riskli bir gorevdi Nizari bu gorevi sirasinda Horasan Rey Sistan ve i gezmis ve sonunda Imam Rukneddin Hursah in halefi olan ve kendisini Sah Sems olarak tanitan kisiyle gorusmustur Ancak yakin bir dostunun idama mahkum edilmesi uzerine Nizari suskunlugunu koruyamamis ve mahkemeye karsi ciktiktan sonra gorevinden alinmistir Nizari Imam Semseddin Muhammed in olumunden yaklasik on yil sonra 1320 yilinda olmustur Nizari Kuhistani nin mahlasi olan Nizari alimler arasinda tartisma konusu olmustur Mirkhwand Khvandamir ve Devletsah gibi bazi tarihciler bu lakabin Nizari nin Ismaili Imam Nizar a bagliligini ima ettigini ileri surmuslerdir Nizari nin mahlasi icin ortaya atilan ikinci teori onun zayif nizar yapili oldugudur ancak bu iddia onde gelen Fars tarihi bilgini E G Browne tarafindan reddedilmistir Ancak Nizari nin bir Imam Nizar a biat ettigi teorisi bile boyle bir sahsiyetin kimligi konusunda soru isaretleri dogurmaktadir Dolayisiyla ismin Nizari nin Ismaili inancinin Nizari kolunun taraftari oldugunu belirten ilk Imam Nizar yani Nizar b el Mustansirbillah a mi yoksa hem Imam Nizar hem de Imam Kasimsah olarak bilinen Imam Semseddin Muhammed in halefi olan Nizar b el Mustansirbillah a mi biat ettigini belirsizdir Shafique Virani ise Farsca konusulan topraklarda Mustaʽli Ismaililerin bulunmadigini ve dolayisiyla sairin bolgede neredeyse hic bilinmeyen bir koldan kendini ayirmasinin pek olasi olmadigini belirtmektedir Ustelik kisinin kendisini bu sekilde tanimlamasi bolgeye yonelik Mogol saldirisinin ardindan alinan tamamen tehlikeli bir karar olan dini inanclarina dikkat cekecektir CalismalariNizari Kuhistani cok sayida siirsel esere imza atmis ve bu eserleriyle Fars edebiyatinin onemli sahsiyetleri arasinda yer almistir Biyografi yazari Emin Ahmed Razi 1594 yilinda Nizari nin tarihteki yerinin Ismaili inancina olan dini bagliligindan etkilenmedigini belirtmistir Benzer sekilde E G Browne unlu Nizari nin siirsel ustaligini ovguye deger Nasir i Husrev in siirsel ustaligina benzetir Siirlerinin bir kismi Ismaililerin anonim eseri olan Risale yi Ṣiraṭu l Mustakim gibi diger eserlerinde muhafaza edilmektedir Nizari nin bilinen gunumuze ulasan eserlerinin listesi soyledir Divan Divan Farsca دیوان Nizari Kuhistani nin belki de en buyuk yazili eseridir Bu omnibus da vanin isleyisine dair ayrintilari icermekte ve cesitli bolgelerin muhtemelen hiyerarsinin himayesi altinda Ismaililerin bulundugu bolgelerin adlarini vermektedir Safarnama Bu siirsel seyahatnamede Nizari 1280 yilinda gerceklestirdigi yolculugu ve Nadia E Jamal a gore Ermenistan Arran Azerbaycan ve Gurcistan in onde gelen Ismaili sahsiyetleri olabilecek kisilerle karsilasmalarini anlatiyor Nizari nin bu eserinde Imam Rukneddin Harisah in halefi Imam Sah Sems le gorusmesine isaret ettigi gorulmektedir Munaẓara yi Sab ve Ruz Munaẓara Farsca مناظره شب و روز Nizari Kuhistani nin siiri geceyle sembolize edilen zahiri Islam ile gunduzle sembolize edilen batini gelenekler arasindaki tartismayi anlatir Bu kisa mecaz siiri mesnevi tarzinda yazilmistir Ezher ve Mazhar Bu destansi siir Ismaili inancini savunan bir eser olup Nizari kokenli bir Rus bilgin olan Bayburdi tarafindan Nizari ideallerini temsil ettigi seklinde tanimlanmaktadir Bu siirin kahramani Mazhar batini Islam in savunucusu ve Ismaili inancini temsil eden zahiri inanci temsil eden Halil e karsi mucadele eden kisidir Kaynakca Virani Shafique Khayrkhvah i Harati Encyclopaedia of Islam doi 10 1163 1573 3912 ei3 COM 35517 Virani Shafique N The Ismailis in the Middle Ages A History of Survival A Search for Salvation New York Oxford University Press 2007 pp 82 83 Virani Shafique N The Ismailis in the Middle Ages A History of Survival A Search for Salvation New York Oxford University Press 2007 p 64