Azərbaycanca AzərbaycancaDeutsch Deutsch日本語 日本語Lietuvos Lietuvosසිංහල සිංහලTürkçe TürkçeУкраїнська УкраїнськаUnited State United State
Destek
www.wikipedia.tr-tr.nina.az
  • Vikipedi

Bu madde veya sayfa başka bir dilden kötü bir biçimde tercüme edilmiştir Sayfa makine çevirisi veya dilde yetkinliği bul

Nordström çekim teorisi

Nordström çekim teorisi
www.wikipedia.tr-tr.nina.azhttps://www.wikipedia.tr-tr.nina.az
TikTok Jeton Satışı
Bu madde veya sayfa başka bir dilden kötü bir biçimde tercüme edilmiştir. Sayfa makine çevirisi veya dilde yetkinliği bulunmayan bir çevirmen tarafından oluşturulmuş olabilir. Lütfen çeviriyi geliştirmek için yardım edin. (Aralık 2024)

Teorik fizikte, Nordstrom kütleçekim kanunu, genel göreliliğin bir öncülüdür. Açıkçası, Fin teorik fizikçi tarafından 1912'de ve 1913'te önerilen iki ayrı teori vardır. Bunlardan ilki, hızla geçerliliğini yitirmiş, ancak ikinci, yerçekimi etkileri kavisli uzay-zaman geometrisi bakımından tamamen kabul edilen kütleçekim metrik teorisinin bilinen ilk örneği olmuştur. Nordstrom teorilerinin hiçbiri gözlem ve deney ile uyum içinde değildir. Bununla birlikte, ilkinin kısa sürede üzerindeki ilgiyi kaybetmesi, ikinciyi de etkilemiştir. İkinciden geriye kalan, kütleçekim kendine yeten özel görelilik teorisidir. Genel görelilik ve kütleçekim teorileri için temel taşı niteliği görevi görmektedir. Bir örnek olarak, bu teori, pedagojik tartışmalar kapsamında özellikle yararlıdır.

Teorilerin geliştirilmesi

Nordstrom un teorisi, , Prag'da , Greifswald, Almanya Gustav Mie ve Albert Einstein, gibi önde gelen ve göreli yerçekimi teorilerine rakip yaratmak için çalışan fizikçilerin bulunduğu bir ortamda ortaya çıktı. Bu araştırmacıların hepsi uygun mevcut teoriyi değiştirmeye çalışarak başladı. Bu teoriye göre, alan denklemi Poisson denklemidir  . Burada  çekim potansiyeli, maddenin özkütlesidir ve ortam çekim alanında bir test parçacığın hareket bir denklem ile artar, Biz, ve hangi seviyede test parçacığının potansiyelinin eğimi olarak verilen ivmelenmesine bakarak türetebiliriz.

du→dt=−∇ϕ{\displaystyle {\frac {d{\vec {u}}}{dt}}=-\nabla \phi }image

Bu teori göreceli değildir, Çünkü hareket denklemi gerçek zaman yerine koordinat zamanını işler ve bazı izole edilmiş nesneler içindeki maddeler ani bir patlama ile dağıtılabilir. Alan denkleminin, her yerde "boşluk" potansiyel anında "kendini güncellemesi" gerektirmektedir ve bu durumda ışıktan hızlı hareket edemez. Einstein'ın eski matematik profesörü , 1912 yılında bir vektör teori krokisi çizdi. Abraham böyle bir teoriyi istikrarlı gezegen yörüngede kabul edeceğini belirtti ve bu da Nordström yerçekimi teorilerinin dönüm noktalarından biri oldu.

Nordstrom'un ilk girişimi yerçekimine uygun göreli skaler bir alan denklemi teklif etmek oldu. Bunun için sadece Newton alan denkleminde veya dalga operatörü ile operatörünü değiştirmek yeterliydi ve elde edilen sonuç: Bu dalga denklemi Laplace denkleminden vakum alan denklemi değiştirme sonucu ortaya çıkmıştır. Bu da şu anlama gelir ki; maddenin dağıtımına ilişkin herhangi bir "haber" başka yerlere ışık hızında iletilir. Buna karşılık, deney parçacıkları hareket denklemi için, basit bir öngörü ile, burada nokta doğru zamana göre farklılık gösterir, virgül aşağıdaki indislerin koordinat endeksli kısmına göre kısmi türevi ifade eder ve test parçacığının hız vektörüdür. Bu kuvvet yasası daha önce Abraham tarafından önerilmişti ve Nordstrom çalışmayacağını biliyordu, onun yerine bu formülü önerdi, u˙a=−ϕ,a−ϕ˙ua{\displaystyle {\dot {u}}_{a}=-\phi _{,a}-{\dot {\phi }}\,u_{a}}image.

Bununla birlikte, bu teori, çeşitli nedenlerle için kabul edilemezdi. Edilen iki itiraz teorikti. İlk olarak, bu teorinin bir Lagrange tarafından türetilebilirliği yoktu, İkinci olarak, önerilen alan denklemi doğrusaldı. Ama elektromanyetizma ile kıyas yoluyla, biz yerçekimi alanının enerji taşımasını bekleriz ve görelilik teorisi üzerine Einstein'ın çalışmaları temelinde, Bu enerji kütlesinin eşdeğer olmasını beklemeliyiz ve bu nedenle, yerçekimi ile de.

ve sorunun alanı denklemi ile ilgili olabileceğini önerdi, Onlar lineer formun şeklinde olabileceğini düşünüyorlardı. Burada F, ϕ{\displaystyle \phi }image nun henüz bilinmeyen bir fonksiyonu, T matter maddenin yoğunluğunu açıklayan stresenerji tensör izini temsil eder. Bu eleştirilere yanıt olarak, Nordström 1913 yılında ikinci teorisini öne sürdü. atalet ve yerçekimi kütlesi orantılılığından, alan denkleminin, ϕ◻ϕ=−4πTmatter{\displaystyle \phi \,\Box \phi =-4\pi \,T_{\rm {matter}}}image, olması gerektiği kanısına vardı. Nordström hareket denklemi:

d(ϕua)ds=−ϕ,a{\displaystyle {\frac {d\left(\phi \,u_{a}\right)}{ds}}=-\phi _{,a}}image

Veya

ϕu˙a=−ϕ,a−ϕ˙ua{\displaystyle \phi \,{\dot {u}}_{a}=-\phi _{,a}-{\dot {\phi }}\,u_{a}}image.

Sadece madde mevcut toz bulutu olduğunda Einstein özel durum olarak Kabul edebileceğini söyledi ve O stres enerji tensörü için bu konuda katkısı olması gerektiğini savundu:

4π(Tgrav)ab=ϕ,aϕ,b−1/2ηabϕ,mϕ,m{\displaystyle 4\pi \,\left(T_{\rm {grav}}\right)_{ab}=\phi _{,a}\,\phi _{,b}-1/2\,\eta _{ab}\,\phi _{,m}\,\phi ^{,m}}image

Daha sonra, Nordstrom ikinci teoride yerçekimi alanının stres enerji tensörü için bir ifade elde etti

Bununla birlikte gösterdi ki çekim alanı enerjisinden ve maddeden olan stres enerji tansörünün katkıları toplamı korunmuş olmalıdır. Dahası, gösterdi kl, Nordstrom ikinci teoreminin alan denklemi Lagrangian'ınkini izler:

L=18πηabϕ,aϕ,b−ρϕ{\displaystyle L={\frac {1}{8\pi }}\,\eta ^{ab}\,\phi _{,a}\,\phi _{,b}-\rho \,\phi }image

ortam çekim alanında Test parçacıkları için Nordstrom denklemi de Lagrange hareket denklemini izler.Bu durum Nordstrom ikinci teorisinde bir eylem prensibi elde edilebileceğini gösterdi. Ayrıca kendi içinde tutarlı bir alan teorisi talebi için diğer özelliklerin de tutarlı olduğunu kanıtlamış oldu.

Bu arada, yetenekli bir Hollandalı öğrenci, doktora yazmıştı ve o şimdi diye bilinen denklemi türetmişti. Eski öğrencisinin başarısı Lorentzi memnun etti ve Fokkerı doktora sonrası Prag'da Einstein ile çalışmak için davet etti.Einstein ve Fokker test parçacıkların hareketinde Nordstrom denklemi için Lagrange gözlemleyerek L=ϕ2ηabu˙au˙b{\displaystyle L=\phi ^{2}\,\eta _{ab}\,{\dot {u}}^{a}\,{\dot {u}}^{b}}image, metrik tensör gab=ϕ2ηab{\displaystyle g_{ab}=\phi ^{2}\,\eta _{ab}}image ile kavisli bir için jeodezik Lagrange tanımını buldular. hat elemanlarını da buraya kabul edersek,dσ2=ηabdxadxb{\displaystyle d\sigma ^{2}=\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b}}image  , düzlemsel arka planda dalga operatörüne ◻{\displaystyle \Box }image tekabül eder. Minkowski uzay zamanı, eğri uzay-zamanın çizgi unsurudur ve ds2=ϕ2ηabdxadxb{\displaystyle ds^{2}=\phi ^{2}\,\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b}}image ifade edilir. o zaman bu kavisli uzay-zamanın Ricci skaler sadece bir: :R=−6◻ϕϕ3{\displaystyle R=-{\frac {6\,\Box \phi }{\phi ^{3}}}}image

Bu nedenle, Nordstrom saha denklemi basitçe şu şekli alır:

R=24πT{\displaystyle R=24\pi \,T}image

Eşitliğin sağ tarafında, sistem enerji kullanırız. Bu bir tarihi sonuçtur, çünkü sol tarafı yalnızca geometrik bir değer olan ilk alan denklemidir. Einstein neşeyle, bu denklem şimdiki hali önceki ya teklif etmiş şeklini alması noktasına dikkat çekti.

Nordstrom teorisinin özellikleri

Einstein, sadeliği açısından Nordstrom'un ikinci teorisine dikkat çekti. Nordstrom teorisine göre vakum alan denklemleri;

R=0,Cabcd=0{\displaystyle R=0,\;\;\;C_{abcd}=0}image

Biz hemen Nordstrom teorisine genel vakum çözümü yazabiliriz:

ds2=exp⁡(2ψ)ηabdxadxb,◻ψ=0{\displaystyle ds^{2}=\exp(2\psi )\,\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b},\;\;\;\Box \psi =0}image

Burada,  ϕ=exp⁡(ψ){\displaystyle \phi =\exp(\psi )}image ve dσ2=ηabdxadxb{\displaystyle d\sigma ^{2}=\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b}}image herhangi bir uygun koordinat grafikte düz uzay unsurlarıdır. Ve düzlem dalga operatörünü temsil eder. Ama sıradan üç boyutlu dalga denkleminin genel çözümü de bilinmektedir ve oldukça açık bir formda ifade edilebilir. Bir kuvvet serileri açısından genel bir çözüm yazabiliriz ve elektromanyetizmadan tanıdığımız potansiyelleri ile, Cauchy sorunları için de genel çözüme kavuşuruz.

Nordstrım'da alan denklemlerinin herhangi bir çözümünde, eğer uzay-zamanı konformal pertürasyon olarak düşünürsek, :ds2=exp⁡(2ψ)ηabdxadxb≈(1+2ψ)ηabdxadxb{\displaystyle ds^{2}=\exp(2\,\psi )\,\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b}\approx (1+2\psi )\,\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b}}image olduğunu görürüz.

Böylece, zayıf alan yaklaşımında, newton'un çekimsel potansiyeli ile  ψ{\displaystyle \psi }image tanımlayabiliriz. Bu arada, gerçek bir Elektrovakum karışımı için i stres enerji tensörü izi kaybolması tensörün bir elektrovakum çözeltisi içinde olduğunu gösterir. Metrik tensör vakumlu bir çözeltisi ile aynı biçime sahiptir, böylece aşağı yazmak ve kavisli uzay-Maxwell alan denklemleri çözmek gerekir sadece. Ancak bu, konformal değişmez, bu yüzden de genel elektrikli vakum çözümü yazabiliriz. Herhangi bir Lorentz manifoldunda, hangi Nordstrım'da alan denklemlerinin bir çözüm olarak duruyor ise Riemann tensörün konformal parçası her zaman kaybolur. Ricci Skalar da herhangi bir vakum bölgesinde aynı şekilde kayboluyor. Nordstrom teorisine Riemann tensörü üzerinde başka kısıtlamaları da var mıdır? öğrenmek için, manifoldlar teorisi ile önemli bir kimlik kazanan, Ricci ayrışmasını da unutmayınız, Bu ayrışma Riemann tensörünü üç parçaya böler:  Ricci scalar, the trace-free Ricci tensorü

Sab=Rab−14Rgab{\displaystyle S_{ab}=R_{ab}-{\frac {1}{4}}\,R\,g_{ab}}image

and the Weyl tensorüdür.. Bu işlemden sonra da cebirsel ilişkiler bakımından Nordstrom'un teorisini takip eder. Ancak, iki kez sözleşmeli ve geri Bianchi kimliği dikkate alarak, herhangi bir (yarı) -Riemannian manifoldunda Riemann tensörü için de geçerlidir, bir diferansiyel kimliği Nordstrom'un teorisinde görmekteyiz.

Sab;b=6πT;a{\displaystyle {{S_{a}}^{b}}_{;b}=6\,\pi \,T_{;a}}image

Riemann tensörün yarı Traceless bölümünü kısıtlayan birinci derece differeansiyel denklemi görmekteyiz.. Böylece, Nordstrom teorisine göre, bir vakum bölgedeki Riemann tensörün sadece yarı Traceless bölümü kaybolmadan kalabilir. Sonra bizim covariant üzerindeki diferansiyel kısıtlaması, stress enerji tensörünün izinin nasıl farklılıklar gösterdiğini gösterir. Ve bu nedenle, sıfır olmayan yarı Traceless kavisi, vakum bölgesinde yayılma gösterebilir. Bu durum büyük önem taşımaktadır, bunun nedeni; aksi halde yerçekiminden bahsedilemezdi. Genel görelilikte, birbirine benzer oluşumlar olabilir, ancak burada söz konusu vakum bölgesinden silinebillen Ricci tensörüdür ve stres-enerji tensörü tarafından varyasyonlar ile üretilen Weyl eğriliği, aynı zamanda vakum bölgesinde yayılma gösterebilen ve yerçekimi vakum yoluyla yayılma yapabilen bir uzun menzilli kuvvet etkisi oluşturma gücüne sahiptir. Nordström'ün teorisi ve genel görelilik arasındaki en temel farklar tablo haline getirilirse;

Genel Görelilik ile Nordstrom teorisinin karşılaştırılması
eğriliğin türü Nordström Einstein
R{\displaystyle R}image skaler elektovakumda kaybolma elektovakumda kaybolma
Sab{\displaystyle S_{ab}}image iz bırakmamazlık sıfır olmayan çekimsel radyasyon elektovakumda kaybolma
Cabcd{\displaystyle C_{abcd}}image komple iz bırakmamazlık daima yok olur sıfır olmayan çekimsel radyasyon

Nordstrom teorisinin başka bir özelliği de; teori Minkowski uzay-zamanının belirli bir skaler alan teorisi olarak da yazılabilir. Ve umulan çekimsel alan enerjisi ile çekimsel olmayan kütle-enerji korunum kanunu da sahiptir. Ancak hafızada kalıcı olmayan, zor ezberlenen formülleri biraz sıkıntı yaşatmaktadır. Korunum kanunun yitirdiğimizi düşündüğümüzde, hangi yorumun gerçek olduğuna nasıl karar veririz? Başka bir deyişle, Ölçülebilen metrik mi yoksa lokal metrikler mi Nodstrom'a göre ölçülebilir ve daha deneyseldir? Cevap: eğilmiş, bükülmüş uzay zaman, bu teoride fiziksel olarak gözlemlenebilir. Bu noktada, yavaş hareket eden test parçacıklarının limitini ve yine yavaşça evirilen zayıf çekimsel alanları gösterebilme imkanına sahibiz. Nordstrom'un teorisi Newton'un yerçekimi teorisini kısıtlar. Bunun detaylarına inmek yerine, bu teorinin bu durumu getirdiği iki önemli çözümü göz önüne alacağız; küresel simetrik statik asimptotik düz vakum çözümleri - Bu teoriye genel vakum yerçekimi düzlem dalga çözümü. Bizler, ilkini Nordstrom teorsinin öngörülerini göreceli çekilim teorisinin dört klasik güneş sistemi testi öngörüsünü elde etmek için kullanacağız. İkincisini ise Einstein'ın genel görelilik teorisi ve Nordstrom'ün teorisini karşılaştırmak için kullanacağız.

Statik küresel simetrik asimptotik düz vakum çözümü

Nordstrom teorisine statik vakum çözümleri, Lorentziyen manifoldlarının metrik formlarıyla vardır

ds2=exp⁡(2ψ)ηabdxadxb,Δψ=0{\displaystyle ds^{2}=\exp(2\psi )\,\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b},\;\;\Delta \psi =0}image

Burada, uzay-zaman Laplace operatörünü sağ tarafta kullanabiliriz.

ds2=(1+2ψ)ηabdxadxb{\displaystyle ds^{2}=(1+2\,\psi )\,\eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b}}image

ηabdxadxb{\displaystyle \eta _{ab}\,dx^{a}\,dx^{b}}image, Minkowski uzay-zamanının metriğidir.

Metrik

Kutupsal küresel koordinatları benimseyen ve Laplace denklem çözümünde görünmeyen küresel simetrik asimptotları kullanarak, istenilen kesin çözümü yazabiliriz;

ds2=(1−m/ρ)(−dt2+dρ2+ρ2(dθ2+sin⁡(θ)2dϕ2)){\displaystyle ds^{2}=(1-m/\rho )\,\left(-dt^{2}+d\rho ^{2}+\rho ^{2}\,(d\theta ^{2}+\sin(\theta )^{2}\,d\phi ^{2})\right)}image

Bu koordinatlar cinsinden, bu bilgi bize uzay-zamanın Minkowski uzay-zamanına eşit olduğu gerçeğini doğrudan gözler önüne serer ve bize çözümü verir. Bu tablodaki radyal koordinatlar, direkt olarak bir geometrik yorumu kabul etmez. Bu nedenle, r=ρ(1−m/ρ){\displaystyle r=\rho \,(1-m/\rho )}image yerine Schwarzschild koordinatları kabul edersek;

ds2=(1+m/r)−2(−dt2+dr2)+r2(dθ2+sin⁡(θ)2dϕ2){\displaystyle ds^{2}=(1+m/r)^{-2}\,(-dt^{2}+dr^{2})+r^{2}\,(d\theta ^{2}+\sin(\theta )^{2}\,d\phi ^{2})}image
−∞<t<∞,0<r<∞,0<θ<π,−π<ϕ<π{\displaystyle -\infty <t<\infty ,\;0<r<\infty ,\;0<\theta <\pi ,\;-\pi <\phi <\pi }image

Burada yapacağımız basit bir geometrik yorum; koordinat kürenin yüzey alanı 4πr02{\displaystyle 4\pi \,r_{0}^{2}}image.

Statik küresel simetrik asimptotik alanın çözümünün genel göreliliğin içinde cevabının saklı olduğu gibi, bu çözüm dört boyutlu bir önceden belirlenmiş bir grubu içinde barındırır:

∂t{\displaystyle \partial _{t}}image (zaman içinde)
∂ϕ{\displaystyle \partial _{\phi }}image (orijinden geçen bir eksen etrafında döndürme)
−cos⁡(ϕ)∂θ+cot⁡(θ)sin⁡(ϕ)∂ϕ{\displaystyle -\cos(\phi )\,\partial _{\theta }+\cot(\theta )\,\sin(\phi )\,\partial _{\phi }}image
sin⁡(ϕ)∂θ+cot⁡(θ)cos⁡(ϕ)∂ϕ{\displaystyle \sin(\phi )\,\partial _{\theta }+\cot(\theta )\,\cos(\phi )\,\partial _{\phi }}image

Bunlar tam olarak koordinatları ile aynı vektör alanına sahiptirler.

Statik gözlemciler

Büyük kütleli bir nesnenin üzerinde verilen bir kütle ile birlikte bir test parçacığına ne kadar bir kuvvet uygulandığı sorusunu sormak mantıklı bir hareket olacaktır, . Bunu öğrenmek için, basit bir çerçeve alanine Kabul etmek işimizi kolaylaştıracaktır.

e→0=(1+m/r)∂t{\displaystyle {\vec {e}}_{0}=\left(1+m/r\right)\,\partial _{t}}image
e→1=(1+m/r)∂r{\displaystyle {\vec {e}}_{1}=\left(1+m/r\right)\,\partial _{r}}image
e→2=1r∂θ{\displaystyle {\vec {e}}_{2}={\frac {1}{r}}\,\partial _{\theta }}image
e→3=1rsin⁡(θ)∂ϕ{\displaystyle {\vec {e}}_{3}={\frac {1}{r\,\sin(\theta )}}\,\partial _{\phi }}image

Sonra, test parçacığının Dünya hattı boyunca hızlandırılması basitçe:

∇e→0e→0=mr2e→2{\displaystyle \nabla _{{\vec {e}}_{0}}{\vec {e}}_{0}={\frac {m}{r^{2}}}\,{\vec {e}}_{2}}image

Böylece, parçacık konumunu korumak için radyal olarak, büyüklüğü meşhur Newton denklemi ile belirlenen bir ivme ile dışa doğru hareket edecektir. Bir başka deyişle,, bu konumunu korumak için bir roket motoru kullanan statik bir gözlemci tarafından ölçülen yerçekimsel ivmelenmedir. Buna karşılık olarak, m'in ikinci derecesi için, Schwarzschild vakumundaki dışarıya doğru olan ivmelenmenin büyüklüğü, static bir gözlemci için, r−2 + m^2 r−3; olacaktır.

Statik gözlemci tarafından ölçülen gelgit tensörü;

E[X→]ab=mr3diag(−2,1,1)+m2r4diag(−1,1,1){\displaystyle E[{\vec {X}}]_{ab}={\frac {m}{r^{3}}}\,{\rm {diag}}(-2,1,1)+{\frac {m^{2}}{r^{4}}}\,{\rm {diag}}(-1,1,1)}image

Burada  X→=e→0{\displaystyle {\vec {X}}={\vec {e}}_{0}}image olacak şekilde kullanırız. İkinci terim gösterir ki gelgitsel kuvvetler Nordstrom'da Einstein'ın yerçekiminden daha fazladır.

Periastria Ekstra Newton Hassasiyet

Daha önceki geodizik denklemlerimizde, ekvatoral koordinat düzleminde θ=π/2{\displaystyle \theta =\pi /2}image koyduğumuzda;

r˙2=(E2−V)(1+m/r)4{\displaystyle {\dot {r}}^{2}=(E^{2}-V)\;(1+m/r)^{4}}image

ve burada zaman benzeri jeodezik için

V=(1+L2/r2)/(1+m/r)2{\displaystyle V=(1+L^{2}/r^{2})/(1+m/r)^{2}}image elde ederiz.

Düzgün zamana göre s, farklılaştırırsak, :2r˙r¨=ddr((E2−V)(1+m/r)4)r˙{\displaystyle 2{\dot {r}}{\ddot {r}}={\frac {d}{dr}}\left((E^{2}-V)\,(1+m/r)^{4}\right)\;{\dot {r}}}image elde ederiz.

Her iki tarafı r˙{\displaystyle {\dot {r}}}image'ye böldüğümüzde;

r¨=12ddr((E2−V)(1+m/r)4){\displaystyle {\ddot {r}}={\frac {1}{2}}\,{\frac {d}{dr}}\left((E^{2}-V)\,(1+m/r)^{4}\right)}image

Ec=L2/(L2+m2){\displaystyle E_{c}=L^{2}/(L^{2}+m^{2})}image olduğu yerde minimum V'nin rc=L2/m{\displaystyle r_{c}=L^{2}/m}image da meydana geldiğini gördük.

Türevi değerlendirerek ve daha önceki sonuçları kullanarak ve şeklinde ε=r−L2/m2{\displaystyle \varepsilon =r-L^{2}/m^{2}}image ayarlarak

ε¨=−m4L8(m2+L2)ε+O(ε2){\displaystyle {\ddot {\varepsilon }}=-{\frac {m^{4}}{L^{8}}}\,(m^{2}+L^{2})\,\varepsilon +O(\varepsilon ^{2})}image sonucunu elde ederiz.

Bu da basit harmonik hareketin birinci dereceden denklemidir. Başka bir deyişl, neredeyse dairesel yörüngelerin radikal bir salınım yapacağı söylenebilir. Ayrıca, Newton yerçekimindekinden farklı olarak, salınımın periyodu dairesel yörünge ile eşleşmeyecektir. Özellikle,

ωshm≈m2L4m2+L2=1r2m2+mr{\displaystyle \omega _{\rm {shm}}\approx {\frac {m^{2}}{L^{4}}}\,{\sqrt {m^{2}+L^{2}}}={\frac {1}{r^{2}}}\,{\sqrt {m^{2}+mr}}}image

L=mr{\displaystyle L={\sqrt {mr}}}image kullandık ve rc{\displaystyle r_{c}}image) yi çıkardık, buna karşın

ωorb=Lr2=m/r3{\displaystyle \omega _{\rm {orb}}={\frac {L}{r^{2}}}={\sqrt {m/r^{3}}}}image oldu.

Aradaki fark:

Δω=ωorb−ωshm=mr3−m2r4+mr3≈−12m3r5{\displaystyle \Delta \omega =\omega _{\rm {orb}}-\omega _{\rm {shm}}={\sqrt {\frac {m}{r^{3}}}}-{\sqrt {{\frac {m^{2}}{r^{4}}}+{\frac {m}{r^{3}}}}}\approx -{\frac {1}{2}}{\sqrt {\frac {m^{3}}{r^{5}}}}}image

bu nedenle periastrion lag per yörüngesi:

Δϕ=2πΔω≈−πm3r5{\displaystyle \Delta \phi =2\pi \,\Delta \omega \approx -\pi \,{\sqrt {\frac {m^{3}}{r^{5}}}}}image

ve birinci dereceden m için, eliptik yörüngenin uzun ekseni

Δϕωorb≈−πmr{\displaystyle {\frac {\Delta \phi }{\omega _{\rm {orb}}}}\approx -{\frac {\pi m}{r}}}image

hızında hareket eder.

Bu da genel görelilikteki Schwarzschild vakum çözümü ile karşılaştırılabilir.

Δϕωorb≈6πmr{\displaystyle {\frac {\Delta \phi }{\omega _{\rm {orb}}}}\approx {\frac {6\pi m}{r}}}image

Bu nedenle Nordstrom kuramında, eğer eliptik yörüngeler saat yönünün tersine çevrildiğinde, uzun eksek neredeyse saat yönünde döner, oysa genel görelilik kuramına göre altı kat daha hızlı olacak şekilde saat yönünün tersine döner. İlk durumda periastrion lag dan söz edebiliriz ancak ikinci de gelişmiş periastrion dan bahsederiz. Ya da teori üzerine daha çok çalışarak daha genel söylemler elde edebiliriz.

Işık Gecikmesi

Ekvatoral düzlemdeki geodizikler denklemimizde :0=−dt2+dr2(1+m/r)2+r2dϕ2{\displaystyle 0={\frac {-dt^{2}+dr^{2}}{(1+m/r)^{2}}}+r^{2}\,d\phi ^{2}}image eşitliğini sağlar.

Boş bir geodiziğin, orjine olan en yakın noktasından öncesi ve sonrası düşünüldüğünde ve mesafeler R1,R,R2{\displaystyle R_{1},\,R,\,R_{2}}image with R1,R2≫R{\displaystyle R_{1},\,R_{2}\gg R}image olacak şekilde alındığında ϕ{\displaystyle \phi }image den kurtulmak isteriz. Dolayısıyla R=rcos⁡ϕ{\displaystyle R=r\,\cos \phi }image olur. Bunun türevini aldığımızda ise  :0=−rsin⁡ϕdϕ+cos⁡ϕdr{\displaystyle 0=-r\sin \phi \,d\phi +\cos \phi \,dr}image elde ederiz. Bu nedenle,

r2dϕ2=cot⁡(ϕ)2dr2=R2r2−R2dr2{\displaystyle r^{2}\,d\phi ^{2}=\cot(\phi )^{2}\,dr^{2}={\frac {R^{2}}{r^{2}-R^{2}}}\,dr^{2}}image

Bunu çizgi elementine yerleştirdiğimizde ve dt için çözdüğümüzde ise

dt≈1r2−R2(r+mR2r2)dr{\displaystyle dt\approx {\frac {1}{\sqrt {r^{2}-R^{2}}}}\;\left(r+m\,{\frac {R^{2}}{r^{2}}}\right)\;dr}image

Burada koordinat zamanının birinci olayının en yakın yaklaşımı

(Δt)1=∫RR1dt≈m+R1R1R12−R2=R12−R2+m1−(R/R1)2{\displaystyle (\Delta t)_{1}=\int _{R}^{R_{1}}dt\approx {\frac {m+R_{1}}{R_{1}}}\,{\sqrt {R_{1}^{2}-R^{2}}}={\sqrt {R_{1}^{2}-R^{2}}}+m\,{\sqrt {1-(R/R_{1})^{2}}}}image

ve buna benzer bir şekilde

(Δt)2=∫RR2dt≈m+R2R2R22−R2=R22−R2+m1−(R/R2)2{\displaystyle (\Delta t)_{2}=\int _{R}^{R_{2}}dt\approx {\frac {m+R_{2}}{R_{2}}}\,{\sqrt {R_{2}^{2}-R^{2}}}={\sqrt {R_{2}^{2}-R^{2}}}+m\,{\sqrt {1-(R/R_{2})^{2}}}}image

Newton yaklaşımına göre geçen koordinat zamanı :R12−R2+R22−R2{\displaystyle {\sqrt {R_{1}^{2}-R^{2}}}+{\sqrt {R_{2}^{2}-R^{2}}}}image olur.

Nordström kuramına göre görelilik gecikmesi ise :Δt=m(1−(R/R1)2+1−(R/R2)2){\displaystyle \Delta t=m\,\left({\sqrt {1-(R/R_{1})^{2}}}+{\sqrt {1-(R/R_{2})^{2}}}\right)}image

Küçük oranlardaki birinci derece olur ve olduğu bilindiğinden genel görelilik kuramına göre R/R1,R/R2{\displaystyle R/R_{1},\;R/R_{2}}image this is just Δt=2m{\displaystyle \Delta t=2m}image elde edilir.

Örneğin, klasik bir deneyde, verilen herhangi bir zamanda, Dünya'dan bakıldığında, Venüs hemen Güneş'I geçmekte gibi görünürken, Dünya'dan yayılan radar ışınları Güneş ışınlarını sıyırır, Venüs'ü atlar ve Dünya'ya geri döner. Bu durumda, görelilik zaman gecikmesi Nordström kuramına göre 20 mikrosaniye iken genel göreliliğe göre 240 mikrosaniyedir.

Özet

Yukarıda bulduklarımızı aşağıda tabloda özetlenebilir:

Üç Yerçekimi Teorisinin Tahminlerinin Karşılaştırılması
Newton Nordström Einstein
Test Parçacığının Hızlanması m r−2 m r−2 m r−2 + m2r−3
Extra-Coulomb gel-Git Kuvveti 0 m2r−4 diag(-1,1,1) 0
Dairesel Yörüngenin Yarıçapı R = L2m −1 R = L2m −1 R = L2m−1 − 3 m
Yerçekimsel Kırmızı Değişim Faktörü 1 1 + m r −1 1 + m r −1
Işığın eğilme Açısı δϕ=2mR{\displaystyle \delta \phi ={\frac {2\,m}{R}}}image 0 δϕ=4mR{\displaystyle \delta \phi ={\frac {4\,m}{R}}}image
Periastria'nın hassasiyet oranı 0 Δϕωorb=−πmR{\displaystyle {\frac {\Delta \phi }{\omega _{\rm {orb}}}}=-{\frac {\pi \,m}{R}}}image Δϕωorb=6πmR{\displaystyle {\frac {\Delta \phi }{\omega _{\rm {orb}}}}={\frac {6\,\pi \,m}{R}}}image
Zaman Gecikmesi 0 2m{\displaystyle 2\,m}image 2m+2mlog⁡(4R1R2R2){\displaystyle 2\,m+2\,m\;\log \left({\frac {4\,R_{1}\,R_{2}}{R^{2}}}\right)}image

Vakum çekimsel düzlemsel dalgası

Minkowski uzay zamanında ikili boş grafik için;

ds2=2dudv+dx2+dy2,−∞<u,v,x,y<∞{\displaystyle ds^{2}=2\,du\,dv+dx^{2}+dy^{2},\;\;\;-\infty <u,\,v,\,x,\,y<\infty }image

dalga denkleminin basit bir çözümü

2ψuv+ψxx+ψyy=0{\displaystyle 2\,\psi _{uv}+\psi _{xx}+\psi _{yy}=0}image olur ve ψ=f(u){\displaystyle \psi =f(u)}image olduğunda f rastgele bir yumuşak dalgayı temsil eder.

Bu da z yönünde hareket eden bir dalgayı temsil eder. Bu nedenle Nordström kuramı tam vakum çözümünün

ds2=exp⁡(2f(u))(2dudv+dx2+dy2),−∞<u,v,x,y<∞{\displaystyle ds^{2}=\exp(2f(u))\;\left(2\,du\,dv+dx^{2}+dy^{2}\right),\;\;\;-\infty <u,\,v,\,x,\,y<\infty }image olduğunu kabul eder.

kabul eder ki izometrinin altı boyutlu veya öldürücü vektör alanları altı boyutlu lie cebiri

∂v{\displaystyle \partial _{v}}image ( dalga vektörü ∂u{\displaystyle \partial _{u}}image) dik olan boş çeviri)
∂x,∂y{\displaystyle \partial _{x},\;\;\partial _{y}}image (dalga cephesine dik olan uzaysal çeviri)
−y∂x+x∂y{\displaystyle -y\,\partial _{x}+x\,\partial _{y}}image (yayılma yönüne paralel dönme ekseni)
x∂v+u∂x,y∂v+u∂y{\displaystyle x\,\partial _{v}+u\,\partial _{x},\;\;y\,\partial _{v}+u\,\partial _{y}}image

Örneğin, x∂v+u∂x{\displaystyle x\,\partial _{v}+u\,\partial _{x}}image olduğu killing vector alanında eş ölçümlü parametreler ailesinde aşağıdaki şekilde birleşir:

(u,v,x,y)⟶(u,v+xλ+u2λ2,x+uλ,y){\displaystyle (u,v,x,y)\longrightarrow (u,\;v+x\,\lambda +{\frac {u}{2}}\,\lambda ^{2},\;x+u\,\lambda ,\;y)}image

Genel görelilik de olduğu gibi, denklemi bozmadan koordinatları değiştimek mümkündür. Böylece dalga, ye çapraz olarak herhangi bir yönde yayılabilir. Hiper yüzeylerimiz üzerinde eşölüçümlü grubun olduğunu not etmekte fayda var. Buna karşın, genel görelilik de beş- boyutlu Lie grup eşölçümleri bulunmaktadır. Bunun hakkında aşağıda daha fazla açıklama yaplıcaktır.

Alanda ayarlama yaparsak:

e→0=12(∂v+exp⁡(−2f)∂u){\displaystyle {\vec {e}}_{0}={\frac {1}{\sqrt {2}}}\,\left(\partial _{v}+\exp(-2f)\,\partial _{u}\right)}image
e→1=12(∂v−exp⁡(−2f)∂u){\displaystyle {\vec {e}}_{1}={\frac {1}{\sqrt {2}}}\,\left(\partial _{v}-\exp(-2f)\,\partial _{u}\right)}image
e→2=∂x{\displaystyle {\vec {e}}_{2}=\partial _{x}}image
e→3=∂y{\displaystyle {\vec {e}}_{3}=\partial _{y}}image

test parçacıklarının hareketsiz (serbest düşme) olduğunu görürüz. Çünkü hızlanma vektörü :∇e→0e→0=0{\displaystyle \nabla _{{\vec {e}}_{0}}{\vec {e}}_{0}=0}image şeklinde yok olmaktadır.

Burada Minkowski uzay zamanına göre, eğer hızlanma vektörü yok olursa, ailenin ortak hareketsiz test parçacıklarına dönüşeceğini not etmekte fayda var. Zaman benzeri jeodezik dünya çizgilerinin uyumu, zaman benzeri birim vektör alanı X→=e→0{\displaystyle {\vec {X}}={\vec {e}}_{0}}image integrali alınarak,

θ[X→]p^q^=12f′(u)exp⁡(−2f(u))diag(0,1,1){\displaystyle \theta [{\vec {X}}]_{{\hat {p}}{\hat {q}}}={\frac {1}{\sqrt {2}}}\,f'(u)\,\exp(-2\,f(u))\,{\rm {diag}}(0,1,1)}image

şeklinde elde edilir.

Bu da tam olarak enine dalga için spin-0 olarak bekleyeceğimiz bir şeydir. Test parçacıklarının benzer ailelerin davranışları genel görelilik kuramına göre oldukça farklıdır çünkü bunlar spin-2 dalgalarıdır. Bu durum ise Nordström yerçekimi kuramının skaler, Einstein'in teorisinin ise tensör teori olmasından kaynaklanır. Diğer yandan, her iki teroride de yerçekimsel dalgalar çapraz dalgalardır. Elektromanyetik dalgaların tabii ki çapraz olması beklenmektedir. Dalga tensörü:

E[X→]p^q^=12exp⁡(−4f(u))(f′(u)2−f″(u))diag(0,1,1){\displaystyle E[{\vec {X}}]_{{\hat {p}}{\hat {q}}}={\frac {1}{2}}\,\exp(-4\,f(u))\;\left(f'(u)^{2}-f''(u)\right)\,{\rm {diag}}(0,1,1)}image

şeklinde bulunur ve bu Nordström kuramına göre spin-0 özelliği sergiler.

Burada açıkladığımız kesin çözüm, düz yayılan yerçekimsel dalga olarak yorumladığımız dalga, Nordström kuramına göre yayılan yerçekimsel radyasyon hakkında bazı bilgiler vermektedir, öte yandan bu radyasyonun oluşuma dair bir bilgi vermemektedir. Bu noktada, doğal genel görelilik teorisinde doğrusallaştırılmış yerçekimi dalga standardının kütleçekim Nordstrom teorisine karşı tartışmak örneksel olacaktır. Ancak bu noktada bunu yapmayacağız.

wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar

Bu madde veya sayfa baska bir dilden kotu bir bicimde tercume edilmistir Sayfa makine cevirisi veya dilde yetkinligi bulunmayan bir cevirmen tarafindan olusturulmus olabilir Lutfen ceviriyi gelistirmek icin yardim edin Aralik 2024 Teorik fizikte Nordstrom kutlecekim kanunu genel goreliligin bir onculudur Acikcasi Fin teorik fizikci tarafindan 1912 de ve 1913 te onerilen iki ayri teori vardir Bunlardan ilki hizla gecerliligini yitirmis ancak ikinci yercekimi etkileri kavisli uzay zaman geometrisi bakimindan tamamen kabul edilen kutlecekim metrik teorisinin bilinen ilk ornegi olmustur Nordstrom teorilerinin hicbiri gozlem ve deney ile uyum icinde degildir Bununla birlikte ilkinin kisa surede uzerindeki ilgiyi kaybetmesi ikinciyi de etkilemistir Ikinciden geriye kalan kutlecekim kendine yeten ozel gorelilik teorisidir Genel gorelilik ve kutlecekim teorileri icin temel tasi niteligi gorevi gormektedir Bir ornek olarak bu teori pedagojik tartismalar kapsaminda ozellikle yararlidir Teorilerin gelistirilmesiNordstrom un teorisi Prag da Greifswald Almanya Gustav Mie ve Albert Einstein gibi onde gelen ve goreli yercekimi teorilerine rakip yaratmak icin calisan fizikcilerin bulundugu bir ortamda ortaya cikti Bu arastirmacilarin hepsi uygun mevcut teoriyi degistirmeye calisarak basladi Bu teoriye gore alan denklemi Poisson denklemidir Burada cekim potansiyeli maddenin ozkutlesidir ve ortam cekim alaninda bir test parcacigin hareket bir denklem ile artar Biz ve hangi seviyede test parcaciginin potansiyelinin egimi olarak verilen ivmelenmesine bakarak turetebiliriz du dt ϕ displaystyle frac d vec u dt nabla phi Bu teori goreceli degildir Cunku hareket denklemi gercek zaman yerine koordinat zamanini isler ve bazi izole edilmis nesneler icindeki maddeler ani bir patlama ile dagitilabilir Alan denkleminin her yerde bosluk potansiyel aninda kendini guncellemesi gerektirmektedir ve bu durumda isiktan hizli hareket edemez Einstein in eski matematik profesoru 1912 yilinda bir vektor teori krokisi cizdi Abraham boyle bir teoriyi istikrarli gezegen yorungede kabul edecegini belirtti ve bu da Nordstrom yercekimi teorilerinin donum noktalarindan biri oldu Nordstrom un ilk girisimi yercekimine uygun goreli skaler bir alan denklemi teklif etmek oldu Bunun icin sadece Newton alan denkleminde veya dalga operatoru ile operatorunu degistirmek yeterliydi ve elde edilen sonuc Bu dalga denklemi Laplace denkleminden vakum alan denklemi degistirme sonucu ortaya cikmistir Bu da su anlama gelir ki maddenin dagitimina iliskin herhangi bir haber baska yerlere isik hizinda iletilir Buna karsilik deney parcaciklari hareket denklemi icin basit bir ongoru ile burada nokta dogru zamana gore farklilik gosterir virgul asagidaki indislerin koordinat endeksli kismina gore kismi turevi ifade eder ve test parcaciginin hiz vektorudur Bu kuvvet yasasi daha once Abraham tarafindan onerilmisti ve Nordstrom calismayacagini biliyordu onun yerine bu formulu onerdi u a ϕ a ϕ ua displaystyle dot u a phi a dot phi u a Bununla birlikte bu teori cesitli nedenlerle icin kabul edilemezdi Edilen iki itiraz teorikti Ilk olarak bu teorinin bir Lagrange tarafindan turetilebilirligi yoktu Ikinci olarak onerilen alan denklemi dogrusaldi Ama elektromanyetizma ile kiyas yoluyla biz yercekimi alaninin enerji tasimasini bekleriz ve gorelilik teorisi uzerine Einstein in calismalari temelinde Bu enerji kutlesinin esdeger olmasini beklemeliyiz ve bu nedenle yercekimi ile de ve sorunun alani denklemi ile ilgili olabilecegini onerdi Onlar lineer formun seklinde olabilecegini dusunuyorlardi Burada F ϕ displaystyle phi nun henuz bilinmeyen bir fonksiyonu T matter maddenin yogunlugunu aciklayan stresenerji tensor izini temsil eder Bu elestirilere yanit olarak Nordstrom 1913 yilinda ikinci teorisini one surdu atalet ve yercekimi kutlesi orantililigindan alan denkleminin ϕ ϕ 4pTmatter displaystyle phi Box phi 4 pi T rm matter olmasi gerektigi kanisina vardi Nordstrom hareket denklemi d ϕua ds ϕ a displaystyle frac d left phi u a right ds phi a Veya ϕu a ϕ a ϕ ua displaystyle phi dot u a phi a dot phi u a Sadece madde mevcut toz bulutu oldugunda Einstein ozel durum olarak Kabul edebilecegini soyledi ve O stres enerji tensoru icin bu konuda katkisi olmasi gerektigini savundu 4p Tgrav ab ϕ aϕ b 1 2habϕ mϕ m displaystyle 4 pi left T rm grav right ab phi a phi b 1 2 eta ab phi m phi m Daha sonra Nordstrom ikinci teoride yercekimi alaninin stres enerji tensoru icin bir ifade elde etti Bununla birlikte gosterdi ki cekim alani enerjisinden ve maddeden olan stres enerji tansorunun katkilari toplami korunmus olmalidir Dahasi gosterdi kl Nordstrom ikinci teoreminin alan denklemi Lagrangian inkini izler L 18phabϕ aϕ b rϕ displaystyle L frac 1 8 pi eta ab phi a phi b rho phi ortam cekim alaninda Test parcaciklari icin Nordstrom denklemi de Lagrange hareket denklemini izler Bu durum Nordstrom ikinci teorisinde bir eylem prensibi elde edilebilecegini gosterdi Ayrica kendi icinde tutarli bir alan teorisi talebi icin diger ozelliklerin de tutarli oldugunu kanitlamis oldu Bu arada yetenekli bir Hollandali ogrenci doktora yazmisti ve o simdi diye bilinen denklemi turetmisti Eski ogrencisinin basarisi Lorentzi memnun etti ve Fokkeri doktora sonrasi Prag da Einstein ile calismak icin davet etti Einstein ve Fokker test parcaciklarin hareketinde Nordstrom denklemi icin Lagrange gozlemleyerek L ϕ2habu au b displaystyle L phi 2 eta ab dot u a dot u b metrik tensor gab ϕ2hab displaystyle g ab phi 2 eta ab ile kavisli bir icin jeodezik Lagrange tanimini buldular hat elemanlarini da buraya kabul edersek ds2 habdxadxb displaystyle d sigma 2 eta ab dx a dx b duzlemsel arka planda dalga operatorune displaystyle Box tekabul eder Minkowski uzay zamani egri uzay zamanin cizgi unsurudur ve ds2 ϕ2habdxadxb displaystyle ds 2 phi 2 eta ab dx a dx b ifade edilir o zaman bu kavisli uzay zamanin Ricci skaler sadece bir R 6 ϕϕ3 displaystyle R frac 6 Box phi phi 3 Bu nedenle Nordstrom saha denklemi basitce su sekli alir R 24pT displaystyle R 24 pi T Esitligin sag tarafinda sistem enerji kullaniriz Bu bir tarihi sonuctur cunku sol tarafi yalnizca geometrik bir deger olan ilk alan denklemidir Einstein neseyle bu denklem simdiki hali onceki ya teklif etmis seklini almasi noktasina dikkat cekti Nordstrom teorisinin ozellikleriEinstein sadeligi acisindan Nordstrom un ikinci teorisine dikkat cekti Nordstrom teorisine gore vakum alan denklemleri R 0 Cabcd 0 displaystyle R 0 C abcd 0 Biz hemen Nordstrom teorisine genel vakum cozumu yazabiliriz ds2 exp 2ps habdxadxb ps 0 displaystyle ds 2 exp 2 psi eta ab dx a dx b Box psi 0 Burada ϕ exp ps displaystyle phi exp psi ve ds2 habdxadxb displaystyle d sigma 2 eta ab dx a dx b herhangi bir uygun koordinat grafikte duz uzay unsurlaridir Ve duzlem dalga operatorunu temsil eder Ama siradan uc boyutlu dalga denkleminin genel cozumu de bilinmektedir ve oldukca acik bir formda ifade edilebilir Bir kuvvet serileri acisindan genel bir cozum yazabiliriz ve elektromanyetizmadan tanidigimiz potansiyelleri ile Cauchy sorunlari icin de genel cozume kavusuruz Nordstrim da alan denklemlerinin herhangi bir cozumunde eger uzay zamani konformal perturasyon olarak dusunursek ds2 exp 2ps habdxadxb 1 2ps habdxadxb displaystyle ds 2 exp 2 psi eta ab dx a dx b approx 1 2 psi eta ab dx a dx b oldugunu goruruz Boylece zayif alan yaklasiminda newton un cekimsel potansiyeli ile ps displaystyle psi tanimlayabiliriz Bu arada gercek bir Elektrovakum karisimi icin i stres enerji tensoru izi kaybolmasi tensorun bir elektrovakum cozeltisi icinde oldugunu gosterir Metrik tensor vakumlu bir cozeltisi ile ayni bicime sahiptir boylece asagi yazmak ve kavisli uzay Maxwell alan denklemleri cozmek gerekir sadece Ancak bu konformal degismez bu yuzden de genel elektrikli vakum cozumu yazabiliriz Herhangi bir Lorentz manifoldunda hangi Nordstrim da alan denklemlerinin bir cozum olarak duruyor ise Riemann tensorun konformal parcasi her zaman kaybolur Ricci Skalar da herhangi bir vakum bolgesinde ayni sekilde kayboluyor Nordstrom teorisine Riemann tensoru uzerinde baska kisitlamalari da var midir ogrenmek icin manifoldlar teorisi ile onemli bir kimlik kazanan Ricci ayrismasini da unutmayiniz Bu ayrisma Riemann tensorunu uc parcaya boler Ricci scalar the trace free Ricci tensoru Sab Rab 14Rgab displaystyle S ab R ab frac 1 4 R g ab and the Weyl tensorudur Bu islemden sonra da cebirsel iliskiler bakimindan Nordstrom un teorisini takip eder Ancak iki kez sozlesmeli ve geri Bianchi kimligi dikkate alarak herhangi bir yari Riemannian manifoldunda Riemann tensoru icin de gecerlidir bir diferansiyel kimligi Nordstrom un teorisinde gormekteyiz Sab b 6pT a displaystyle S a b b 6 pi T a Riemann tensorun yari Traceless bolumunu kisitlayan birinci derece differeansiyel denklemi gormekteyiz Boylece Nordstrom teorisine gore bir vakum bolgedeki Riemann tensorun sadece yari Traceless bolumu kaybolmadan kalabilir Sonra bizim covariant uzerindeki diferansiyel kisitlamasi stress enerji tensorunun izinin nasil farkliliklar gosterdigini gosterir Ve bu nedenle sifir olmayan yari Traceless kavisi vakum bolgesinde yayilma gosterebilir Bu durum buyuk onem tasimaktadir bunun nedeni aksi halde yercekiminden bahsedilemezdi Genel gorelilikte birbirine benzer olusumlar olabilir ancak burada soz konusu vakum bolgesinden silinebillen Ricci tensorudur ve stres enerji tensoru tarafindan varyasyonlar ile uretilen Weyl egriligi ayni zamanda vakum bolgesinde yayilma gosterebilen ve yercekimi vakum yoluyla yayilma yapabilen bir uzun menzilli kuvvet etkisi olusturma gucune sahiptir Nordstrom un teorisi ve genel gorelilik arasindaki en temel farklar tablo haline getirilirse Genel Gorelilik ile Nordstrom teorisinin karsilastirilmasi egriligin turu Nordstrom EinsteinR displaystyle R skaler elektovakumda kaybolma elektovakumda kaybolmaSab displaystyle S ab iz birakmamazlik sifir olmayan cekimsel radyasyon elektovakumda kaybolmaCabcd displaystyle C abcd komple iz birakmamazlik daima yok olur sifir olmayan cekimsel radyasyon Nordstrom teorisinin baska bir ozelligi de teori Minkowski uzay zamaninin belirli bir skaler alan teorisi olarak da yazilabilir Ve umulan cekimsel alan enerjisi ile cekimsel olmayan kutle enerji korunum kanunu da sahiptir Ancak hafizada kalici olmayan zor ezberlenen formulleri biraz sikinti yasatmaktadir Korunum kanunun yitirdigimizi dusundugumuzde hangi yorumun gercek olduguna nasil karar veririz Baska bir deyisle Olculebilen metrik mi yoksa lokal metrikler mi Nodstrom a gore olculebilir ve daha deneyseldir Cevap egilmis bukulmus uzay zaman bu teoride fiziksel olarak gozlemlenebilir Bu noktada yavas hareket eden test parcaciklarinin limitini ve yine yavasca evirilen zayif cekimsel alanlari gosterebilme imkanina sahibiz Nordstrom un teorisi Newton un yercekimi teorisini kisitlar Bunun detaylarina inmek yerine bu teorinin bu durumu getirdigi iki onemli cozumu goz onune alacagiz kuresel simetrik statik asimptotik duz vakum cozumleri Bu teoriye genel vakum yercekimi duzlem dalga cozumu Bizler ilkini Nordstrom teorsinin ongorulerini goreceli cekilim teorisinin dort klasik gunes sistemi testi ongorusunu elde etmek icin kullanacagiz Ikincisini ise Einstein in genel gorelilik teorisi ve Nordstrom un teorisini karsilastirmak icin kullanacagiz Statik kuresel simetrik asimptotik duz vakum cozumuNordstrom teorisine statik vakum cozumleri Lorentziyen manifoldlarinin metrik formlariyla vardir ds2 exp 2ps habdxadxb Dps 0 displaystyle ds 2 exp 2 psi eta ab dx a dx b Delta psi 0 Burada uzay zaman Laplace operatorunu sag tarafta kullanabiliriz ds2 1 2ps habdxadxb displaystyle ds 2 1 2 psi eta ab dx a dx b habdxadxb displaystyle eta ab dx a dx b Minkowski uzay zamaninin metrigidir MetrikKutupsal kuresel koordinatlari benimseyen ve Laplace denklem cozumunde gorunmeyen kuresel simetrik asimptotlari kullanarak istenilen kesin cozumu yazabiliriz ds2 1 m r dt2 dr2 r2 d82 sin 8 2dϕ2 displaystyle ds 2 1 m rho left dt 2 d rho 2 rho 2 d theta 2 sin theta 2 d phi 2 right Bu koordinatlar cinsinden bu bilgi bize uzay zamanin Minkowski uzay zamanina esit oldugu gercegini dogrudan gozler onune serer ve bize cozumu verir Bu tablodaki radyal koordinatlar direkt olarak bir geometrik yorumu kabul etmez Bu nedenle r r 1 m r displaystyle r rho 1 m rho yerine Schwarzschild koordinatlari kabul edersek ds2 1 m r 2 dt2 dr2 r2 d82 sin 8 2dϕ2 displaystyle ds 2 1 m r 2 dt 2 dr 2 r 2 d theta 2 sin theta 2 d phi 2 lt t lt 0 lt r lt 0 lt 8 lt p p lt ϕ lt p displaystyle infty lt t lt infty 0 lt r lt infty 0 lt theta lt pi pi lt phi lt pi Burada yapacagimiz basit bir geometrik yorum koordinat kurenin yuzey alani 4pr02 displaystyle 4 pi r 0 2 Statik kuresel simetrik asimptotik alanin cozumunun genel goreliligin icinde cevabinin sakli oldugu gibi bu cozum dort boyutlu bir onceden belirlenmis bir grubu icinde barindirir t displaystyle partial t zaman icinde ϕ displaystyle partial phi orijinden gecen bir eksen etrafinda dondurme cos ϕ 8 cot 8 sin ϕ ϕ displaystyle cos phi partial theta cot theta sin phi partial phi sin ϕ 8 cot 8 cos ϕ ϕ displaystyle sin phi partial theta cot theta cos phi partial phi Bunlar tam olarak koordinatlari ile ayni vektor alanina sahiptirler Statik gozlemcilerBuyuk kutleli bir nesnenin uzerinde verilen bir kutle ile birlikte bir test parcacigina ne kadar bir kuvvet uygulandigi sorusunu sormak mantikli bir hareket olacaktir Bunu ogrenmek icin basit bir cerceve alanine Kabul etmek isimizi kolaylastiracaktir e 0 1 m r t displaystyle vec e 0 left 1 m r right partial t e 1 1 m r r displaystyle vec e 1 left 1 m r right partial r e 2 1r 8 displaystyle vec e 2 frac 1 r partial theta e 3 1rsin 8 ϕ displaystyle vec e 3 frac 1 r sin theta partial phi Sonra test parcaciginin Dunya hatti boyunca hizlandirilmasi basitce e 0e 0 mr2e 2 displaystyle nabla vec e 0 vec e 0 frac m r 2 vec e 2 Boylece parcacik konumunu korumak icin radyal olarak buyuklugu meshur Newton denklemi ile belirlenen bir ivme ile disa dogru hareket edecektir Bir baska deyisle bu konumunu korumak icin bir roket motoru kullanan statik bir gozlemci tarafindan olculen yercekimsel ivmelenmedir Buna karsilik olarak m in ikinci derecesi icin Schwarzschild vakumundaki disariya dogru olan ivmelenmenin buyuklugu static bir gozlemci icin r 2 m 2 r 3 olacaktir Statik gozlemci tarafindan olculen gelgit tensoru E X ab mr3diag 2 1 1 m2r4diag 1 1 1 displaystyle E vec X ab frac m r 3 rm diag 2 1 1 frac m 2 r 4 rm diag 1 1 1 Burada X e 0 displaystyle vec X vec e 0 olacak sekilde kullaniriz Ikinci terim gosterir ki gelgitsel kuvvetler Nordstrom da Einstein in yercekiminden daha fazladir Periastria Ekstra Newton HassasiyetDaha onceki geodizik denklemlerimizde ekvatoral koordinat duzleminde 8 p 2 displaystyle theta pi 2 koydugumuzda r 2 E2 V 1 m r 4 displaystyle dot r 2 E 2 V 1 m r 4 ve burada zaman benzeri jeodezik icin V 1 L2 r2 1 m r 2 displaystyle V 1 L 2 r 2 1 m r 2 elde ederiz Duzgun zamana gore s farklilastirirsak 2r r ddr E2 V 1 m r 4 r displaystyle 2 dot r ddot r frac d dr left E 2 V 1 m r 4 right dot r elde ederiz Her iki tarafi r displaystyle dot r ye boldugumuzde r 12ddr E2 V 1 m r 4 displaystyle ddot r frac 1 2 frac d dr left E 2 V 1 m r 4 right Ec L2 L2 m2 displaystyle E c L 2 L 2 m 2 oldugu yerde minimum V nin rc L2 m displaystyle r c L 2 m da meydana geldigini gorduk Turevi degerlendirerek ve daha onceki sonuclari kullanarak ve seklinde e r L2 m2 displaystyle varepsilon r L 2 m 2 ayarlarak e m4L8 m2 L2 e O e2 displaystyle ddot varepsilon frac m 4 L 8 m 2 L 2 varepsilon O varepsilon 2 sonucunu elde ederiz Bu da basit harmonik hareketin birinci dereceden denklemidir Baska bir deyisl neredeyse dairesel yorungelerin radikal bir salinim yapacagi soylenebilir Ayrica Newton yercekimindekinden farkli olarak salinimin periyodu dairesel yorunge ile eslesmeyecektir Ozellikle wshm m2L4m2 L2 1r2m2 mr displaystyle omega rm shm approx frac m 2 L 4 sqrt m 2 L 2 frac 1 r 2 sqrt m 2 mr L mr displaystyle L sqrt mr kullandik ve rc displaystyle r c yi cikardik buna karsin worb Lr2 m r3 displaystyle omega rm orb frac L r 2 sqrt m r 3 oldu Aradaki fark Dw worb wshm mr3 m2r4 mr3 12m3r5 displaystyle Delta omega omega rm orb omega rm shm sqrt frac m r 3 sqrt frac m 2 r 4 frac m r 3 approx frac 1 2 sqrt frac m 3 r 5 bu nedenle periastrion lag per yorungesi Dϕ 2pDw pm3r5 displaystyle Delta phi 2 pi Delta omega approx pi sqrt frac m 3 r 5 ve birinci dereceden m icin eliptik yorungenin uzun ekseni Dϕworb pmr displaystyle frac Delta phi omega rm orb approx frac pi m r hizinda hareket eder Bu da genel gorelilikteki Schwarzschild vakum cozumu ile karsilastirilabilir Dϕworb 6pmr displaystyle frac Delta phi omega rm orb approx frac 6 pi m r Bu nedenle Nordstrom kuraminda eger eliptik yorungeler saat yonunun tersine cevrildiginde uzun eksek neredeyse saat yonunde doner oysa genel gorelilik kuramina gore alti kat daha hizli olacak sekilde saat yonunun tersine doner Ilk durumda periastrion lag dan soz edebiliriz ancak ikinci de gelismis periastrion dan bahsederiz Ya da teori uzerine daha cok calisarak daha genel soylemler elde edebiliriz Isik GecikmesiEkvatoral duzlemdeki geodizikler denklemimizde 0 dt2 dr2 1 m r 2 r2dϕ2 displaystyle 0 frac dt 2 dr 2 1 m r 2 r 2 d phi 2 esitligini saglar Bos bir geodizigin orjine olan en yakin noktasindan oncesi ve sonrasi dusunuldugunde ve mesafeler R1 R R2 displaystyle R 1 R R 2 with R1 R2 R displaystyle R 1 R 2 gg R olacak sekilde alindiginda ϕ displaystyle phi den kurtulmak isteriz Dolayisiyla R rcos ϕ displaystyle R r cos phi olur Bunun turevini aldigimizda ise 0 rsin ϕdϕ cos ϕdr displaystyle 0 r sin phi d phi cos phi dr elde ederiz Bu nedenle r2dϕ2 cot ϕ 2dr2 R2r2 R2dr2 displaystyle r 2 d phi 2 cot phi 2 dr 2 frac R 2 r 2 R 2 dr 2 Bunu cizgi elementine yerlestirdigimizde ve dt icin cozdugumuzde ise dt 1r2 R2 r mR2r2 dr displaystyle dt approx frac 1 sqrt r 2 R 2 left r m frac R 2 r 2 right dr Burada koordinat zamaninin birinci olayinin en yakin yaklasimi Dt 1 RR1dt m R1R1R12 R2 R12 R2 m1 R R1 2 displaystyle Delta t 1 int R R 1 dt approx frac m R 1 R 1 sqrt R 1 2 R 2 sqrt R 1 2 R 2 m sqrt 1 R R 1 2 ve buna benzer bir sekilde Dt 2 RR2dt m R2R2R22 R2 R22 R2 m1 R R2 2 displaystyle Delta t 2 int R R 2 dt approx frac m R 2 R 2 sqrt R 2 2 R 2 sqrt R 2 2 R 2 m sqrt 1 R R 2 2 Newton yaklasimina gore gecen koordinat zamani R12 R2 R22 R2 displaystyle sqrt R 1 2 R 2 sqrt R 2 2 R 2 olur Nordstrom kuramina gore gorelilik gecikmesi ise Dt m 1 R R1 2 1 R R2 2 displaystyle Delta t m left sqrt 1 R R 1 2 sqrt 1 R R 2 2 right Kucuk oranlardaki birinci derece olur ve oldugu bilindiginden genel gorelilik kuramina gore R R1 R R2 displaystyle R R 1 R R 2 this is just Dt 2m displaystyle Delta t 2m elde edilir Ornegin klasik bir deneyde verilen herhangi bir zamanda Dunya dan bakildiginda Venus hemen Gunes I gecmekte gibi gorunurken Dunya dan yayilan radar isinlari Gunes isinlarini siyirir Venus u atlar ve Dunya ya geri doner Bu durumda gorelilik zaman gecikmesi Nordstrom kuramina gore 20 mikrosaniye iken genel gorelilige gore 240 mikrosaniyedir OzetYukarida bulduklarimizi asagida tabloda ozetlenebilir Uc Yercekimi Teorisinin Tahminlerinin Karsilastirilmasi Newton Nordstrom EinsteinTest Parcaciginin Hizlanmasi m r 2 m r 2 m r 2 m2r 3Extra Coulomb gel Git Kuvveti 0 m2r 4 diag 1 1 1 0Dairesel Yorungenin Yaricapi R L2m 1 R L2m 1 R L2m 1 3 mYercekimsel Kirmizi Degisim Faktoru 1 1 m r 1 1 m r 1Isigin egilme Acisi dϕ 2mR displaystyle delta phi frac 2 m R 0 dϕ 4mR displaystyle delta phi frac 4 m R Periastria nin hassasiyet orani 0 Dϕworb pmR displaystyle frac Delta phi omega rm orb frac pi m R Dϕworb 6pmR displaystyle frac Delta phi omega rm orb frac 6 pi m R Zaman Gecikmesi 0 2m displaystyle 2 m 2m 2mlog 4R1R2R2 displaystyle 2 m 2 m log left frac 4 R 1 R 2 R 2 right Vakum cekimsel duzlemsel dalgasiMinkowski uzay zamaninda ikili bos grafik icin ds2 2dudv dx2 dy2 lt u v x y lt displaystyle ds 2 2 du dv dx 2 dy 2 infty lt u v x y lt infty dalga denkleminin basit bir cozumu 2psuv psxx psyy 0 displaystyle 2 psi uv psi xx psi yy 0 olur ve ps f u displaystyle psi f u oldugunda f rastgele bir yumusak dalgayi temsil eder Bu da z yonunde hareket eden bir dalgayi temsil eder Bu nedenle Nordstrom kurami tam vakum cozumunun ds2 exp 2f u 2dudv dx2 dy2 lt u v x y lt displaystyle ds 2 exp 2f u left 2 du dv dx 2 dy 2 right infty lt u v x y lt infty oldugunu kabul eder kabul eder ki izometrinin alti boyutlu veya oldurucu vektor alanlari alti boyutlu lie cebiri v displaystyle partial v dalga vektoru u displaystyle partial u dik olan bos ceviri x y displaystyle partial x partial y dalga cephesine dik olan uzaysal ceviri y x x y displaystyle y partial x x partial y yayilma yonune paralel donme ekseni x v u x y v u y displaystyle x partial v u partial x y partial v u partial y Ornegin x v u x displaystyle x partial v u partial x oldugu killing vector alaninda es olcumlu parametreler ailesinde asagidaki sekilde birlesir u v x y u v xl u2l2 x ul y displaystyle u v x y longrightarrow u v x lambda frac u 2 lambda 2 x u lambda y Genel gorelilik de oldugu gibi denklemi bozmadan koordinatlari degistimek mumkundur Boylece dalga ye capraz olarak herhangi bir yonde yayilabilir Hiper yuzeylerimiz uzerinde esolucumlu grubun oldugunu not etmekte fayda var Buna karsin genel gorelilik de bes boyutlu Lie grup esolcumleri bulunmaktadir Bunun hakkinda asagida daha fazla aciklama yaplicaktir Alanda ayarlama yaparsak e 0 12 v exp 2f u displaystyle vec e 0 frac 1 sqrt 2 left partial v exp 2f partial u right e 1 12 v exp 2f u displaystyle vec e 1 frac 1 sqrt 2 left partial v exp 2f partial u right e 2 x displaystyle vec e 2 partial x e 3 y displaystyle vec e 3 partial y test parcaciklarinin hareketsiz serbest dusme oldugunu goruruz Cunku hizlanma vektoru e 0e 0 0 displaystyle nabla vec e 0 vec e 0 0 seklinde yok olmaktadir Burada Minkowski uzay zamanina gore eger hizlanma vektoru yok olursa ailenin ortak hareketsiz test parcaciklarina donusecegini not etmekte fayda var Zaman benzeri jeodezik dunya cizgilerinin uyumu zaman benzeri birim vektor alani X e 0 displaystyle vec X vec e 0 integrali alinarak 8 X p q 12f u exp 2f u diag 0 1 1 displaystyle theta vec X hat p hat q frac 1 sqrt 2 f u exp 2 f u rm diag 0 1 1 seklinde elde edilir Bu da tam olarak enine dalga icin spin 0 olarak bekleyecegimiz bir seydir Test parcaciklarinin benzer ailelerin davranislari genel gorelilik kuramina gore oldukca farklidir cunku bunlar spin 2 dalgalaridir Bu durum ise Nordstrom yercekimi kuraminin skaler Einstein in teorisinin ise tensor teori olmasindan kaynaklanir Diger yandan her iki teroride de yercekimsel dalgalar capraz dalgalardir Elektromanyetik dalgalarin tabii ki capraz olmasi beklenmektedir Dalga tensoru E X p q 12exp 4f u f u 2 f u diag 0 1 1 displaystyle E vec X hat p hat q frac 1 2 exp 4 f u left f u 2 f u right rm diag 0 1 1 seklinde bulunur ve bu Nordstrom kuramina gore spin 0 ozelligi sergiler Burada acikladigimiz kesin cozum duz yayilan yercekimsel dalga olarak yorumladigimiz dalga Nordstrom kuramina gore yayilan yercekimsel radyasyon hakkinda bazi bilgiler vermektedir ote yandan bu radyasyonun olusuma dair bir bilgi vermemektedir Bu noktada dogal genel gorelilik teorisinde dogrusallastirilmis yercekimi dalga standardinin kutlecekim Nordstrom teorisine karsi tartismak orneksel olacaktir Ancak bu noktada bunu yapmayacagiz

Yayın tarihi: Mart 14, 2025, 02:38 am
En çok okunan
  • Ocak 07, 2026

    Rajindra Campbell

  • Ocak 04, 2026

    Raismes

  • Ocak 05, 2026

    Rainsars

  • Ocak 04, 2026

    Raimbeaucourt

  • Ocak 06, 2026

    Raillencourt-Sainte-Olle

Günlük
  • Öğretmen

  • Necmettin Erbakan Üniversitesi

  • Demokrat Parti (Amerika Birleşik Devletleri)

  • Afrika Ulusal Kongresi

  • Stephen Hawking

  • 2010 Kış Olimpiyatları

  • Avrupa

  • Hazar Kağanlığı

  • Libretto

  • Manitoba

NiNa.Az - Stüdyo

  • Vikipedi

Bültene üye ol

Mail listemize abone olarak bizden her zaman en son haberleri alacaksınız.
Temasta ol
Bize Ulaşın
DMCA Sitemap Feeds
© 2019 nina.az - Her hakkı saklıdır.
Telif hakkı: Dadaş Mammedov
Üst