Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Yakınsak evrim, birbirleriyle yakın akraba olmayan tür ve soylar arasında görülen benzer biyolojik özelliklerin oluşumunu açıklayan ve bunları tanımlayan bir terim.
Yakınsak evrimin eylem halinde gözlemlendiği klasik bir örneği, farklı canlı türlerinde birbirinden bağımsız bir şekilde gelişen kanat yapılarıdır. Son ortak ataları kanatsız bir canlı olduğu halde hem kuşlar hem de yarasalar evrimlerinin sonraki dönemlerinde birbirlerinden bağımsız şekilde kanatlar geliştirerek güçlü uçuş yeteneğine sahip olmuşlardır. Kanat şekillerinin oluşumunda etkili olan fiziksel kısıtlamalar nedeniyle bu canlılarda kanatlar benzer görünüme sahiptirler. Bunun yanında kanat yapılarındaki benzerliklerin bir bölümü türleşmeden önce sahip oldukları ortak ataya ve soy geçmişine dayanarak da açıklanabilir. Örneğin bu her iki türde de kanatlar, kemik yapısının kanıtladığı gibi evrilmiştir.
Yakınsak evrimin sonucu olarak ortaya çıkan özellikler, ortak bir kökene sahip olan homolog yapıların aksine analog yapılar olarak adlandırılır. Yarasa ve pterosaurus kanatları birbirleriyle karşılaştırıldığında bunlar analog yapılara örnek olup atasal olarak ortak bir geçmişe sahip olan ama farklı işlevlere hizmet etmek için evrilen yarasa kanatı ile insanların veya diğer memelilerin ön kolları ise birbirleriyle homologtur. Bu anlamda farklı soylardan veya kökenlerden gelen türler arasında var olan benzerlik yakınsak evrimin bir sonucu olup homoplazi olarak da adlandırılır. Yakınsak evrimin tersi olan ıraksak evrimde ise birbirleriyle akraba olan türler farklı özellikler geliştirirler. Moleküler düzeyde bu özellikler, adaptif değişimlerle ilgisi olmadan rastlantısal mutasyonlara bağlı olarak ortaya çıkabilirler. Yakınsak evrim, evrimsel yaklaşım ve paralel evrime çok benzer olmakla birlikte anlam olarak bu olgulardan ayrılır. Evrimsel yaklaşım, örneğin soyu tükenmiş ihtiyozor ve günümüz köpekbalıklarının dorsal yüzgeçlerinde (sırt yüzgeci) olduğu gibi birbirinden bağımsız türlerin evrim yoluyla farklı zamanlarda ama benzer ekosistemlerde nasıl benzer özellikler geliştirebildiklerini açıklar. Paralel evrim ise bundan biraz farklı olarak birbirinden bağımsız iki türün aynı zamanda ve aynı ekolojik ortamda eşzamanlı olarak birlikte geçirdikleri bir paralel evrimi ve bunun sonucu kazandıkları benzer özellikleri tanımlar. Örneğin, nesli tükenmiş olan ve düzenli olarak otlayan tarih öncesi ile ona çok benzeyen ve yine nesli tükenmiş bir tür olan tapir benzeri gibi.
Kaynakça
 | Evrim ile ilgili bu madde seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Yakinsak evrim birbirleriyle yakin akraba olmayan tur ve soylar arasinda gorulen benzer biyolojik ozelliklerin olusumunu aciklayan ve bunlari tanimlayan bir terim Bu iki cinsi Euphorbia ve Astrophytum birbirleriyle sadece uzaktan akraba olup bagimsiz olarak birbirlerine cok benzer bir vucut yapisi gelistirme yoluyla yakinsamislardir Yakinsak evrimin eylem halinde gozlemlendigi klasik bir ornegi farkli canli turlerinde birbirinden bagimsiz bir sekilde gelisen kanat yapilaridir Son ortak atalari kanatsiz bir canli oldugu halde hem kuslar hem de yarasalar evrimlerinin sonraki donemlerinde birbirlerinden bagimsiz sekilde kanatlar gelistirerek guclu ucus yetenegine sahip olmuslardir Kanat sekillerinin olusumunda etkili olan fiziksel kisitlamalar nedeniyle bu canlilarda kanatlar benzer gorunume sahiptirler Bunun yaninda kanat yapilarindaki benzerliklerin bir bolumu turlesmeden once sahip olduklari ortak ataya ve soy gecmisine dayanarak da aciklanabilir Ornegin bu her iki turde de kanatlar kemik yapisinin kanitladigi gibi evrilmistir Yakinsak evrimin sonucu olarak ortaya cikan ozellikler ortak bir kokene sahip olan homolog yapilarin aksine analog yapilar olarak adlandirilir Yarasa ve pterosaurus kanatlari birbirleriyle karsilastirildiginda bunlar analog yapilara ornek olup atasal olarak ortak bir gecmise sahip olan ama farkli islevlere hizmet etmek icin evrilen yarasa kanati ile insanlarin veya diger memelilerin on kollari ise birbirleriyle homologtur Bu anlamda farkli soylardan veya kokenlerden gelen turler arasinda var olan benzerlik yakinsak evrimin bir sonucu olup homoplazi olarak da adlandirilir Yakinsak evrimin tersi olan iraksak evrimde ise birbirleriyle akraba olan turler farkli ozellikler gelistirirler Molekuler duzeyde bu ozellikler adaptif degisimlerle ilgisi olmadan rastlantisal mutasyonlara bagli olarak ortaya cikabilirler Yakinsak evrim evrimsel yaklasim ve paralel evrime cok benzer olmakla birlikte anlam olarak bu olgulardan ayrilir Evrimsel yaklasim ornegin soyu tukenmis ihtiyozor ve gunumuz kopekbaliklarinin dorsal yuzgeclerinde sirt yuzgeci oldugu gibi birbirinden bagimsiz turlerin evrim yoluyla farkli zamanlarda ama benzer ekosistemlerde nasil benzer ozellikler gelistirebildiklerini aciklar Paralel evrim ise bundan biraz farkli olarak birbirinden bagimsiz iki turun ayni zamanda ve ayni ekolojik ortamda eszamanli olarak birlikte gecirdikleri bir paralel evrimi ve bunun sonucu kazandiklari benzer ozellikleri tanimlar Ornegin nesli tukenmis olan ve duzenli olarak otlayan tarih oncesi ile ona cok benzeyen ve yine nesli tukenmis bir tur olan tapir benzeri gibi Kaynakca Conway Morris Simon 2005 Life s solution inevitable humans in a lonely universe Cambridge UK Cambridge University Press doi 10 2277 0521827043 ISBN 0 52 160325 0 OCLC 156902715 Evrim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir Madde icerigini genisleterek Vikipedi ye katki saglayabilirsiniz