İklimlendirme terimi çoğunlukla soğutma yapılarak iç mekanlardaki havanın ısı konforu sağlanması ve neminin alınması işlemlerine denir. Daha geniş bir anlamda, terim HVAC, ısıtma, soğutma ve havalandırma veya havanın durumunu iyileştirmek için dezenfeksiyon işlemleri için de kullanılır. Bir klima (AC veya Kuzey Amerika İngilizcesinde A/C, İngiliz ve Avustralya İngilizcesinde aircon) bir çevrimi kullanarak, çoğunlukla binalardaki ve taşıma araçlarındaki konfor için ortamdaki ısıyı çeken, bir aygıt, bir sistem veya bir mekanizmadır.
Kısa Açıklama
Carrier, 1901'de Cornell Üniversitesi elektrik mühendisliği bölümünden mezun oldu; aynı yıl Temmuz ayında Buffalo'daki Buffalo Forge Company'de çalışmaya başladı. Altı ay içinde şirketin araştırma geliştirme laboratuvarının başına getirildi. Buradaki ilk projelerinden biri, ısıtma bobinlerinden oluşan bir sistemden geçirildiğinde havanın ne kadar ısı soğurabileceğini belirlemekti; bulguları şirketin ısınma giderlerinde binlerce dolar tasarruf sağladı. İlk projelerinden bir başkası da soğutmaya yönelikti. Brooklyn'de Sackett-Wilhelms Lithographing and Publishing adlı matbaa şirketi, ısı ve nem değişimleri yüzünden kağıdın genleşmesi ve büzüşmesi sonucu baskı sürecinde renklerin donuklaşması gibi bir sorun yaşıyordu. Willis H. Carrier; 17 Temmuz 1902'de bu şirket için dünyanın ilk klimasının tasarımlarını tamamladı: Klima, matbaanın ısı ve nem oranını hassasiyetle denetleyen 30 tonluk bir makineydi.
Tarihçe
İklimlendirme sağlamak için ısıyı makineleri kullanarak taşımak görece modern bir icattır, binaları soğutmak ise değildir. Antik Romalılar’ın belirli evleri soğutmak için su kemerinden gelen suyu o evlerin duvarlarında dolaştırdığı bilinmektedir. Bu şekilde suyun kullanımı pahalı olduğu için, sadece zengin kişiler böyle bir lüksü karşılayabiliyorlardı.
Orta Çağ İran’ı ise sarnıçlarla ve rüzgâr kuleleriyle sıcak mevsimde soğutulan binalar vardı: sarnıçlar(merkezi bir avluda bulunan geniş havuzlar, yer altı tankları değil) yağmur suyunu toplardı; rüzgâr kuleleri rüzgâra karşı pencerelere ve hava akışını binanın altına yönlendirmek için dahili pervanelere sahipti, genellikle sarnıcın üzerine ve rüzgâr soğutma kulesine doğru yönlendirirler.. Sarnıçtaki su buharlaşarak binanın içindeki havayı soğuturdu.
1820’de, İngiliz bilim adamı ve mucidi Michael Faraday sıkıştırılan ve sıvılaştırılan amonyağın, buharlaşabildiğinde, havayı soğuttuğunu keşfetti.1842’de, Florida’lı doktor John Gorrie buz üretmek için, ki bu buzları Apalachicola’daki hastanesindeki havayı soğutmak için kullanıyordu, kompresör teknolojisini kullandı Buz yapan makinesini sonunda binaların sıcaklıklarını ayarlamak için kullanmayı umuyordu. Tüm şehri soğutan merkezi bir sistemi dahi düşünüyordu. Prototipinde kaçak olmasına ve düzgün çalışmamasına rağmen, Gorrie buz yapan makinesi için patenti 1851’de aldı. Hemen ardından baş finansal destekçisi ölünce başarı umutları yok oldu, Gorrie makineyi geliştirmek için ihtiyaç duyduğu parayı alamadı. Biyografi yazarına göre (Vivian M. Scherlok) “Buz Kralı” Frederick Tudor’u, kendi başarısızlığından dolayı suçluyordu, çünkü Tudor’un kendi icadına karşı bir kampanya yürüttüğünden şüpheleniyordu. Dr.Gorrie 1855’de fakirlik içinde öldü ve iklimlendirme fikri 50 yıllığına ortadan kayboldu.
İklimlendirmenin ilk ticari uygulamaları kişisel rahatlıktan çok endüstriyel işlemlerde kullanıldı. 1902’de ilk modern elektrikli klima Willis Haviland Carrier tarafından icat edildi. Bir basım fabrikasındaki işlem kontrolünü geliştirmek için tasarlanan icadı sadece sıcaklığı kontrol etmekle kalmıyor aynı zamanda nemi de kontrol ediyordu. Düşük ısı ve nem uygun kâğıt ölçülerini yakalamayı ve mürekkep hizalamasını sağlayacaktı. Daha sonra Carrier’in teknolojisi, işyerlerindeki verimliliği arttırmak için kullanıldı ve Carrier şirketi artan talebe uymak için şekillendi. Zaman geçtikçe iklimlendirme ev ve araçlarda rahatlığı arttırmak için kullanılır hale geldi. 1950’lerde konutlara olan satışlar ani bir şekilde arttı.
1906’da, Amerikalı Stuart W. Cramer, dokuma fabrikasındaki havaya nem eklemek için yeni yollar keşfediyordu. Cramer "air conditioning," terimini aynı yıl yaptığı patent talibinde “water conditioning”in (tekstil işlerini kolaylaştıran bir proses) bir analoğu olarak ilk kez kullandı. Nem ile havalandırmayı birleştirerek ortamı değiştirdi ve ve tekstil fabrikalarında çok önemli olan nemi kontrol ederek fabrikanın içindeki havayı değiştirdi. Willis Carrier terimi kabullendi ve bunu kendi şirketinin isminde kullandı. Havadaki suyun, soğutma etkisi yaratmak için, buharlaştırılmasına buharlaştırmalı soğutma denir.
İlk klimalar ve buzdolapları amonyak, metil klorür ve propan gibi, kaçak durumunda ölümcül kazalara sebep olabilecek, zehirli ve yanıcı gazları kullanıyorlardı. Thomas Midgley, Jr.1928’de ilk kloroflorokarbon gazı olan Freon’u yarattı. Bu soğutkan insan lar için daha güvenliydi fakat daha sonra ozon tabakasına zararlı olduğu anlaşıldı. "Freon" ise tüm kloroflorokarbonlar (CFC), hidrojenli kloroflorokarbonlar (HCFC) veya hidroflorokarbonlar (HFC) için kullanılan, Dupont’a ait bir ticari isimdir, her birinin ismi moleküler kompozisyonlarını anlatan bir sayıya sahiptir (R-11, R-12, R-22, R-134).Doğrudan genişlemeli soğutmada en çok kullanılan karışım ise R-22 diye bilinen bir HCFC’dir. Bunun yeni ekipmanlardaki kullanımı 2010 yılına kadar yavaş yavaş azalacak ve 2020 yılına kadar tamamen bitecektir. R-11 ve R-12 Amerika’da artık üretilmemekte, bunu satın almanın tek yolu ise diğer iklimlendirme sistemlerinden elde edilmiş, temizlenmiş ve saflaştırılmış gazları almaktır. Birçok ozona zarar vermeyen soğutkanlar alternatif olarak geliştirilmiştir. “Puron” marka adıyla bilinen R-410A da bunlara dahildir.
İklimlendirme teknolojilerinde yenilikler, özellikle enerji verimliliğini arttırma ve iç mekan hava kalitesini arttırma konusunda, devam etmektedir.
İşletme
Çalışma prensipleri
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpka0wwaGxZWFJ3ZFcxd0xuTjJaeTh5TWpCd2VDMUlaV0YwY0hWdGNDNXpkbWN1Y0c1bi5wbmc=.png)
Geleneksel klima sistemlerinde soğutma, ısıyı aktarmak için soğutucu akışkanın zorunlu sirkülasyonunu ve gaz ile sıvı arasındaki faz değişimini kullanan buhar sıkıştırma çevrimi kullanılarak yapılır.
Buhar-sıkıştırma çevrimi, ünite veya paketli ekipmanın içinde veya buharlaştırıcı tarafında terminal soğutma ekipmanına (klima santralindeki fancoil ünitesi gibi) ve yoğunlaştırıcı tarafında soğutma kulesi gibi ısı atma ekipmanına birleştirilen soğutucunun içinde oluşabilir. Hava kaynaklı ısı pompası, klima sistemiyle birçok bileşeni paylaşır, ancak ünitenin bir alanı ısıtmanın yanı sıra soğutmak için de kullanılmasına olanak tanıyan bir ters çevirme valfi içerir.
Evaporatör bobininin yüzeyi çevredeki havanın çiğ noktasından önemli ölçüde daha soğuksa, klima ekipmanı sistem tarafından işlenen havanın mutlak nemini azaltacaktır. Kullanılan bir alan için tasarlanan klima, genellikle kullanılan alanda %30 ila %60 bağıl nem elde eder.
Çoğu modern klima sisteminin, kompresörün çalıştığı nem alma çevrimi vardır. Aynı zamanda, buharlaştırıcı sıcaklığını azaltmak ve daha fazla suyu yoğunlaştırmak için fan yavaşlatılır. Bir nem alma cihazı aynı soğutma çevrimini kullanır ancak hem buharlaştırıcıyı hem de yoğunlaştırıcıyı aynı hava yoluna dahil eder; hava ilk önce buharlaştırıcı bobinin üzerinden geçer, burada soğutulur ve yoğunlaştırıcı bobininin üzerinden geçmeden önce nemi giderilir, burada tekrar odaya geri bırakılmadan önce tekrar ısıtılır.
Bazen dış havanın iç havadan daha soğuk olduğu durumlarda serbest soğutma seçilebilir. Bu nedenle kompresörün kullanılmasına gerek kalmaz, bu da bu süreler için yüksek soğutma verimliliği sağlar. Bu aynı zamanda mevsimsel termal enerji depolamayla da birleştirilebilir.
Isıtma
Bazı iklimlendirme sistemleri, soğutma çevrimini tersine çevirebilir ve hava kaynaklı ısı pompası gibi davranarak iç ortamı soğutmak yerine ısıtabilir. Bunlara genellikle "ters çevrimli klimalar" da denir. Isı pompası, elektrik rezistanslı ısıtmaya göre enerji açısından çok daha verimlidir çünkü enerjiyi havadan veya yeraltı suyundan ısıtılan alana ve ayrıca satın alınan elektrik enerjisinden gelen ısıyı taşır. Isı pompası ısıtma modundayken, iç mekan evaporatör bobini rol değiştirir ve ısı üreten yoğunlaştırıcı bobini haline gelir. Dış yoğunlaştırıcı ünitesi ayrıca evaporatör görevi görecek şekilde rol değiştirir ve soğuk havayı (ortamdaki dış havadan daha soğuk olan) dışarı atar.
Hava kaynaklı ısı pompalarının çoğu, 4 °C veya 40 °F'nin altındaki dış ortam sıcaklıklarında daha az verimli hale gelir. Bunun nedeni kısmen, dış ünitenin ısı eşanjörü bobininde, bobin üzerindeki hava akışını engelleyen buz oluşmasıdır. Bunu telafi etmek için, ısı pompası sisteminin, ısıtma ve buz çözme amacıyla dış buharlaştırıcı bobinini kondenser bobinine geri döndürmek için geçici olarak normal klima moduna geri dönmesi gerekir. Bu nedenle, bazı ısı pompası sistemlerinde, kışın rahatsız edici olabilecek geçici iç hava soğutmasını telafi etmek için yalnızca bu modda etkinleştirilen iç hava yolunda elektrik dirençli ısıtma bulunur.
Daha yeni modeller -14 °F (-26 °C) kadar verimli ısıtma kapasitesiyle soğuk hava performansını artırmıştır. Ancak soğuk hava performansı iyileştirilmiş modellerde bile, buz çözme döngüsünün gerçekleştirilmesini gerektiren, dış ünitenin ısı eşanjöründe yoğuşan nemin donma ihtimali her zaman vardır.
Buzlanma sorunu, düşük dış ortam sıcaklıklarında çok daha şiddetli hale gelir, bu nedenle ısı pompaları bazen elektrikli ısıtıcı, doğal gaz, kalorifer yakıtı veya odun yanan şömine veya merkezi ısıtma gibi daha geleneksel bir ısıtma biçimiyle birlikte kurulur. Daha sert kış sıcaklıklarında ısı pompasının yerine veya ona ek olarak kullanılır. Bu durumda, daha ılıman havalarda ısı pompası verimli olarak kullanılır, dış hava sıcaklığının düştüğü durumlarda ise sistem geleneksel ısı kaynağına geçirilir.
Performans
Bir iklimlendirme sisteminin performans katsayısı (COP), sağlanan faydalı ısıtma veya soğutmanın gerekli işe oranıdır. Daha yüksek COP'ler daha düşük işletme maliyetlerine eşittir. COP genellikle 1'i aşar; ancak kesin değer büyük ölçüde çalışma koşullarına, özellikle mutlak sıcaklığa ve havuz ile sistem arasındaki bağıl sıcaklığa bağlıdır ve genellikle beklenen koşullara göre grafik haline getirilir veya ortalaması alınır.
ABD'deki klima ekipmanının gücü genellikle "ton soğutma" olarak tanımlanır ve her biri yaklaşık olarak 24 saatlik bir süre içinde bir kısa ton (2.000 pound (910 kg) buz eritmenin soğutma gücüne eşittir). Değer saatte 12.000 BTUIT'e veya 3.517 Watt'a eşittir. Konut merkezi hava sistemlerinin kapasitesi genellikle 1 ila 5 ton (3,5 ila 18 kW) arasındadır.
Klimaların verimliliği genellikle İklimlendirme, Isıtma ve Soğutma Enstitüsü tarafından 2008 standardı AHRI 210/240, Üniter İklimlendirme ve Hava Kaynaklı Isı Pompası Ekipmanlarının Performans Değerlendirmesi 'nde tanımlanan mevsimsel enerji verimliliği oranı (SEER) ile derecelendirilir. Benzer bir standart, Avrupa mevsimsel enerji verimliliği oranıdır (ESEER).
İklimlendirme Uygulamaları
İklimlendirme mühendisleri iklimlendirme uygulamalarını geniş olarak “konfor” ve “işlem (proses)” olarak ayırmışlardır.
Konfor Uygulamaları dış havada veya iç ısı yüklerinde bir değişiklik olsa dahi iç mekanda insanlar tarafından tercih edilen ısıl konforu sağlamayı amaçlar.
Bir ofiste oturarak çalışan insanların, en yüksek performanslarını 22.2 °C ‘te sergilemeleri beklenmektedir. Oda sıcaklığındaki her 0,61 °C ‘lik değişiklikte, performans yaklaşık %1 azalır. Ayakta durarak çalışırken en yüksek performans ise biraz daha az sıcaklıklarda sergilenir. Daha şişman insanların maksimum performansı ise biraz daha düşük sıcaklıkta gerçekleşir. Daha zayıf insanların maksimum performansı ise biraz daha yüksek sıcaklıklarda gerçekleşir. Genel olarak kabul edilse de, bazı insanlar işçilerin verimliliğinin, Hawthorne etkisinde açıklandığı gibi, ısıl konforla değişmediğini düşünmektedirler.
Konfor için iklimlendirme geniş binaları uygun hale getirir. İklimlendirme olmadan, binalar daha dar veya içerisi doğal havalandırmayla yeterince hava alabilsin diye kuyularla beraber inşa edilmeleri gerekirdi. İklimlendirme, ayrıca, binaların daha yüksek olmasına da izin verir, çünkü rüzgâr hızı, çok yüksek binalarda doğal havalandırmaya elverişsiz olacak şekilde, aşırı derecede artar. Çeşitli bina tipleri için konfor uygulamaları oldukça farklıdır ve aşağıdaki gibi kategorize edilebilirler;
- Alçak, konut binaları, tek katlı aile evleri, dubleks evler ve küçük apartmanlar dahil.
- Yüksek, konut binaları, yüksek yurtlar ve apartmanlar gibi.
- Ticari binalar, ticaret için inşa edilirler, ofisler, alışveriş merkezleri, restoranlar, vb.
- Kurumsal binalar, bunlara hastaneler, devlet binaları ve akademik binalar dahildir.
- Endüstriyel alanlar; buralarda işçilerin konforu arzulanmaktadır.
Binalara ek olarak, iklimlendirme araçlar, trenler, gemiler, uçaklar ve uzay araçları gibi taşıma araçlarının konforu için de kullanılmaktadır.
İşlem(Proses) uygulamaları bir prosesin, iç ısı, nem yükleri ve dış çevre şartlarından etkilenmeden, uygulanabilmesi için uygun bir çevre sağlanmasını amaçlar. Çoğunlukla konfor olarak görülse de, şartları belirleyen insan tercihleri değil, prosesin gereksinimleridir. Proses uygulamalarına şunlar dahildir:
- Hastanelerde ameliyat odaları; burada enfeksiyon riskini azaltmak için hava filtrelenir ve hastanın su kaybını azaltmak için nemlilik kontrol edilir. Sıcaklıklar genellikle konfor bölgesinde olsa da, açık kalp ameliyatı gibi özel uygulamalar düşük sıcaklıklara ihtiyaç duyarken(yaklaşık 18 °C) ve yenidoğan servisleri gibi diğerlerinde görece yüksek sıcaklıklara(yaklaşık28 °C) ihtiyaç vardır.
- Entegre devrelerin, ilaçların üretildiği, içinde yüksek hava temizliğinin, sıcaklık ve nem kontrolünün prosesin başarısı için gerekli olduğu kontrollü odalar.
- Laboratuvar hayvanlarının beslendiği yerler. Birçok hayvan baharda ürediğinden, şartların sürekli bahar gibi olduğu yerlerde tüm yıl tutulmaları bütün yıl üremelerine sebep olabilir.
- Uçak iklimlendirmesi. Kavramsal olarak yolcular için konfor sağlamayı ve ekipmanları soğutmayı amaçlasa da, uçak iklimlendirmesi, uçağın dışındaki düşük hava basıncından dolayı, özel bir işlemdir.
- Veri işleme merkezleri
- Tekstil fabrikaları
- Fiziksel test merkezleri
- Bitki büyütme alanları
- Nükleer tesisler
- Kimya ve biyoloji laboratuvarları
- Madenler
- Endüstriyel ortamlar
- Yemek pişirme ve işleme alanları
Hem konfor hem de proses uygulamalarında hedef sadece sıcaklığı kontrol etmek değil, ayrıca nemi ve hava kalitesini de kontrol etmektir.
Nem kontrolü
Soğutucu iklimlendirme cihazları genellikle sistem tarafından işlenen havanın nemini azaltır. Görece soğuk(çiğ sıcaklığının altı) evaporator(buharlaştırıcı) boruları işlenen havadan aldığı su buharını yoğunlaştırır, (buz gibi bir içeceğin şişesinin dışında suyun yoğunlaşması gibi), suyu bir kanala gönderir ve su buharını soğutulan alandan alarak, bağıl nemi düşürür. İnsanlar, deriden terlemenin doğal buharlaşmasıyla doğal serinlemeyi sağlamak için terlediklerinden, daha kuru hava(bir noktaya kadar) sağlanan konforu arttırır. İnsanın rahatlığı için klima, yaşanılan yerde, %40-60 bağıl nem yaratacak şekilde tasarlanmıştır. Perakende yemek satış kuruluşlarındaki büyük, açık dondurucular yüksek verimli hava nem giderme üniteleri olarak çalışırlar.
Bazı iklimlendirme üniteleri havayı soğutmadan kuruturlar ve daha doğru şekilde nem giderici olarak adlandırılırlar. Normal bir iklimlendirme cihazı gibi çalışırlar ancak giriş ve çıkış arasında bir ısı değiştiricisi vardır. Konveksiyon fanlarıyla birlikte kullanıldıklarında, nemli tropikal iklimlerde, bir hava serinleticiyle aynı konfor seviyesine ulaşırlar, fakat onların üçte biri kadar elektrik tüketirler. Hava serinleticiler tarafından yaratılan hava akımını rahatsız edici bulanlar tarafından da tercih edilirler.
Sağlık Uygulamaları
Kötü bakılan bir iklimlendirme sistemi sıklıkla; Lejyoner hastalığı diye diye bilinen hastalığın virüsü olan Legionella pneumophila veya termofilik actinomycetes gibi ajanların gelişmesini ve yayılmasını sağlayabilir. Tersine, filtrasyonu, nemlendirmesi, serinletmesi ve dezenfeksiyonu bulunan iklimlendirme sistemleri, hastanelerde hasta güvenliği ve sağlığında uygun atmosferin kritik olduğu ameliyat odaları ve diğer çevrelerde, temiz, güvenli ve daha düşük alerji riski içeren bir atmosfer sağlamak için kullanılabilir. İklimlendirmenin alerji ve astım hastaları üzerinde pozitif bir etkisi de olabilir.
Ciddi sıcaklık dalgalarında, iklimlendirme yaşlıların hayatını kurtarabilir. Bazı yerel yetkililer evlerinde klimaları olmayanlar için genel serinleme merkezleri bile oluşturmuşlardır.
Kötü çalışan iklimlendirme sistemleri, eğer çok uzun süre maruz kalınırsa, işitme kaybına neden olabilecek seviyelerde sesler üretirler. Bu seviyeler uzun bir süre bir havaalanının veya bir otobanın yanında yaşamakla aynıdır. Düzgün çalışan klimalar ise daha sessizdir.
Enerji Sarfiyatı
Termodinamik olarak kapalı sistemlerde, ayarlı bir sıcaklık derecesinde tutulan sistemlere(ki bu günümüz klimalarında standart bir çalışma modudur) herhangi bir enerji girişi, klimadan olan enerji uzaklaştırma oranının yükselmesini gerektirir. Bu yükseliş, sisteme giren her bir birim enerji için (örneğin bir ampulün yakılması), klimanın bu enerjiyi sitemden uzaklaştırması gerekliliği etkisine sahiptir. Bunu yapmak için de giren enerji ile verimin çarpımını azaltarak, tüketimi arttırmalıdır. Örneğin kapalı bir sistemde 100 W’lık bir ampulün çalıştığını varsayalım ve klimanın verimi de %200 olsun. Bunu telafi etmek için klimanın enerji tüketimi 50W artar, böylece 100 W’lık ampul toplamda 150 W enerjiden faydalanmış olur.
hiçbir çevrimin verimi %100 ü geçemez. bu ancak idealde mümkündür
Taşınabilir Klimalar
Taşınabilir klimalar veya taşınabilir A/C bir evin veya ofisin içinde kolaylıkla taşınabilen tekerlekli bir klimadır. Günümüzde yaklaşık 6000’den 60000 BTU/h’a(1800’den 4100W çıkış) ve elektrikli ısıtıcılı veya ısıtıcısız olan çeşitleri mevcuttur. Taşınabilir klimaların split ve boru olmak üzere iki çeşidi vardır:
Split bir sistem esnek borularla dış üniteye bağlı tekerlekli bir iç üniteye sahiptir, sabit split sistemlere benzer.
Boru sistemleri ise Havadan havaya ve Monoblok hava kanallarıyla dış havaya bağlanmışlardır. Tüm soğutma sistemlerinin bir özelliği de bir kompresör kullanmanın su üretmesidir. "Monoblok" versiyon suyu bir kovada veya tepside toplar ve dolduğunda durur. Havadan havaya versiyon, ise suyu yeniden buharlaştırır ve bunu bir hortumla attığından akış sürekli olur.
Tek bir kanal, kondenseri soğutmak için odanın dışından hava çeker. Daha sonra bu hava dışarıdaki veya diğer odalardaki sıcak hava ile değiştirilir, bu yüzden verim düşer. Bununla birlikte çağdaş üniteler 1’e 3 oranında çalışırlar; yani 3kw’lık bir soğutma için 1 kw enerji kullanılır.
Taşınabilir klimalar arabalarda veya evlerde kullanılanlara benzer şekilde ısı değişimi için havayı kullanan kompresör bazlı soğutkan sistemlerdir. Böyle sistemlerde hava soğutuldukça nemi de azalır.
Yaklaşık olarak, 37 metre karelik bir alan 12000 BTU/h’le soğutulabilir (12000 BTU/h bir tonluk hava soğutmaya eşittir). Bununla birlikte Toplam ısı yükünü etkileyen diğer faktörleri de göz önünde bulundurmamız gerekmektedir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ ASHRAE Terminology of HVAC&R, ASHRAE, Inc., Atlanta, 1991,
- ^ . 10 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2020.
- ^ History of Air Conditioning 1 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde . Source: Jones Jr., Malcolm. "Air Conditioning". Newsweek. Winter 1997 v130 n24-A p42(2). erişimtarihi= 1 Ocak 2007.
- ^ The History of Air Conditioning 13 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde . Lou Kren, Properties Magazine Inc. Erişimtarihi= 1 Ocak 2007.
- ^ Petchers, Neil (2003). Combined Heating, Cooling & Power Handbook: Technologies & Applications : an Integrated Approach to Energy Resource Optimization (İngilizce). The Fairmont Press, Inc. s. 737. ISBN . 25 Mart 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 28 Mart 2024.
- ^ Krarti, Moncef (1 Aralık 2020). Energy Audit of Building Systems: An Engineering Approach, Üçüncü basım (İngilizce). CRC Press. s. 370. ISBN . 25 Mart 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 28 Mart 2024.
- ^ "What is a Reversing Valve". Samsung India. Şubat 22, 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Mayıs 2021.
- ^ (PDF). DriSteem. Mayıs 16, 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: Mayıs 12, 2021.
- ^ Perryman, Oliver (Nisan 19, 2021). "Dehumidifier vs Air Conditioning". Dehumidifier Critic. Mayıs 13, 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: Mayıs 12, 2021.
- ^ Snijders, Aart L. (30 Temmuz 2008). "Aquifer Thermal Energy Storage (ATES) Technology Development and Major Applications in Europe" (PDF). Toronto and Region Conservation Authority. Arnhem: IFTech International. Mart 8, 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 12 Mayıs 2021.
- ^ a b "Cold Climate Air Source Heat Pump" (PDF). Minnesota Department of Commerce, Division of Energy Resources. 2 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 29 Mart 2022.
- ^ "Even in Frigid Temperatures, Air-Source Heat Pumps Keep Homes Warm From Alaska Coast to U.S. Mass Market". nrel.gov. 10 Nisan 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 29 Mart 2022.
- ^ "Heat Pumps: A Practical Solution for Cold Climates". RMI. 10 Aralık 2020. 31 Mart 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 28 Mart 2022.
- ^ (PDF). TE Technology. Mart 14, 2012. Ocak 24, 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: Mayıs 12, 2021.
- ^ "Coefficient of Performance (COP) heat pumps". Grundfos. 18 Kasım 2020. 3 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Mayıs 2021.
- ^ (PDF). TE Technology. Ocak 7, 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: Şubat 9, 2024.
- ^ Newell, David B.; Tiesinga, Eite, (Ed.) (Ağustos 2019). The International System of Units (SI) (PDF). National Institute of Standards and Technology. doi:10.6028/NIST.SP.330-2019. 22 Nisan 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: Mayıs 13, 2021.
- ^ ANSI/AHRI 210/240-2008: 2008 Standard for Performance Rating of Unitary Air-Conditioning & Air-Source Heat Pump Equipment (PDF). Air Conditioning, Heating and Refrigeration Institute. 2012. 29 Mart 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 13 Mayıs 2021.
- ^ EVALUATION OF COST EFFECTIVENESS OF INDOOR CLIMATE 11 Ağustos 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Erişim tarihi= 1 Ocak 2007.
- ^ "Sick building syndrome". 28 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Ağustos 2007.
- ^ . 18 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2007.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Iklimlendirme terimi cogunlukla sogutma yapilarak ic mekanlardaki havanin isi konforu saglanmasi ve neminin alinmasi islemlerine denir Daha genis bir anlamda terim HVAC isitma sogutma ve havalandirma veya havanin durumunu iyilestirmek icin dezenfeksiyon islemleri icin de kullanilir Bir klima AC veya Kuzey Amerika Ingilizcesinde A C Ingiliz ve Avustralya Ingilizcesinde aircon bir cevrimi kullanarak cogunlukla binalardaki ve tasima araclarindaki konfor icin ortamdaki isiyi ceken bir aygit bir sistem veya bir mekanizmadir Kisa AciklamaCarrier 1901 de Cornell Universitesi elektrik muhendisligi bolumunden mezun oldu ayni yil Temmuz ayinda Buffalo daki Buffalo Forge Company de calismaya basladi Alti ay icinde sirketin arastirma gelistirme laboratuvarinin basina getirildi Buradaki ilk projelerinden biri isitma bobinlerinden olusan bir sistemden gecirildiginde havanin ne kadar isi sogurabilecegini belirlemekti bulgulari sirketin isinma giderlerinde binlerce dolar tasarruf sagladi Ilk projelerinden bir baskasi da sogutmaya yonelikti Brooklyn de Sackett Wilhelms Lithographing and Publishing adli matbaa sirketi isi ve nem degisimleri yuzunden kagidin genlesmesi ve buzusmesi sonucu baski surecinde renklerin donuklasmasi gibi bir sorun yasiyordu Willis H Carrier 17 Temmuz 1902 de bu sirket icin dunyanin ilk klimasinin tasarimlarini tamamladi Klima matbaanin isi ve nem oranini hassasiyetle denetleyen 30 tonluk bir makineydi TarihceIklimlendirme saglamak icin isiyi makineleri kullanarak tasimak gorece modern bir icattir binalari sogutmak ise degildir Antik Romalilar in belirli evleri sogutmak icin su kemerinden gelen suyu o evlerin duvarlarinda dolastirdigi bilinmektedir Bu sekilde suyun kullanimi pahali oldugu icin sadece zengin kisiler boyle bir luksu karsilayabiliyorlardi Orta Cag Iran i ise sarniclarla ve ruzgar kuleleriyle sicak mevsimde sogutulan binalar vardi sarniclar merkezi bir avluda bulunan genis havuzlar yer alti tanklari degil yagmur suyunu toplardi ruzgar kuleleri ruzgara karsi pencerelere ve hava akisini binanin altina yonlendirmek icin dahili pervanelere sahipti genellikle sarnicin uzerine ve ruzgar sogutma kulesine dogru yonlendirirler Sarnictaki su buharlasarak binanin icindeki havayi soguturdu 1820 de Ingiliz bilim adami ve mucidi Michael Faraday sikistirilan ve sivilastirilan amonyagin buharlasabildiginde havayi soguttugunu kesfetti 1842 de Florida li doktor John Gorrie buz uretmek icin ki bu buzlari Apalachicola daki hastanesindeki havayi sogutmak icin kullaniyordu kompresor teknolojisini kullandi Buz yapan makinesini sonunda binalarin sicakliklarini ayarlamak icin kullanmayi umuyordu Tum sehri sogutan merkezi bir sistemi dahi dusunuyordu Prototipinde kacak olmasina ve duzgun calismamasina ragmen Gorrie buz yapan makinesi icin patenti 1851 de aldi Hemen ardindan bas finansal destekcisi olunce basari umutlari yok oldu Gorrie makineyi gelistirmek icin ihtiyac duydugu parayi alamadi Biyografi yazarina gore Vivian M Scherlok Buz Krali Frederick Tudor u kendi basarisizligindan dolayi sucluyordu cunku Tudor un kendi icadina karsi bir kampanya yuruttugunden supheleniyordu Dr Gorrie 1855 de fakirlik icinde oldu ve iklimlendirme fikri 50 yilligina ortadan kayboldu Iklimlendirmenin ilk ticari uygulamalari kisisel rahatliktan cok endustriyel islemlerde kullanildi 1902 de ilk modern elektrikli klima Willis Haviland Carrier tarafindan icat edildi Bir basim fabrikasindaki islem kontrolunu gelistirmek icin tasarlanan icadi sadece sicakligi kontrol etmekle kalmiyor ayni zamanda nemi de kontrol ediyordu Dusuk isi ve nem uygun kagit olculerini yakalamayi ve murekkep hizalamasini saglayacakti Daha sonra Carrier in teknolojisi isyerlerindeki verimliligi arttirmak icin kullanildi ve Carrier sirketi artan talebe uymak icin sekillendi Zaman gectikce iklimlendirme ev ve araclarda rahatligi arttirmak icin kullanilir hale geldi 1950 lerde konutlara olan satislar ani bir sekilde artti 1906 da Amerikali Stuart W Cramer dokuma fabrikasindaki havaya nem eklemek icin yeni yollar kesfediyordu Cramer air conditioning terimini ayni yil yaptigi patent talibinde water conditioning in tekstil islerini kolaylastiran bir proses bir analogu olarak ilk kez kullandi Nem ile havalandirmayi birlestirerek ortami degistirdi ve ve tekstil fabrikalarinda cok onemli olan nemi kontrol ederek fabrikanin icindeki havayi degistirdi Willis Carrier terimi kabullendi ve bunu kendi sirketinin isminde kullandi Havadaki suyun sogutma etkisi yaratmak icin buharlastirilmasina buharlastirmali sogutma denir Ilk klimalar ve buzdolaplari amonyak metil klorur ve propan gibi kacak durumunda olumcul kazalara sebep olabilecek zehirli ve yanici gazlari kullaniyorlardi Thomas Midgley Jr 1928 de ilk kloroflorokarbon gazi olan Freon u yaratti Bu sogutkan insan lar icin daha guvenliydi fakat daha sonra ozon tabakasina zararli oldugu anlasildi Freon ise tum kloroflorokarbonlar CFC hidrojenli kloroflorokarbonlar HCFC veya hidroflorokarbonlar HFC icin kullanilan Dupont a ait bir ticari isimdir her birinin ismi molekuler kompozisyonlarini anlatan bir sayiya sahiptir R 11 R 12 R 22 R 134 Dogrudan genislemeli sogutmada en cok kullanilan karisim ise R 22 diye bilinen bir HCFC dir Bunun yeni ekipmanlardaki kullanimi 2010 yilina kadar yavas yavas azalacak ve 2020 yilina kadar tamamen bitecektir R 11 ve R 12 Amerika da artik uretilmemekte bunu satin almanin tek yolu ise diger iklimlendirme sistemlerinden elde edilmis temizlenmis ve saflastirilmis gazlari almaktir Bircok ozona zarar vermeyen sogutkanlar alternatif olarak gelistirilmistir Puron marka adiyla bilinen R 410A da bunlara dahildir Iklimlendirme teknolojilerinde yenilikler ozellikle enerji verimliligini arttirma ve ic mekan hava kalitesini arttirma konusunda devam etmektedir IsletmeCalisma prensipleri Sogutma dongusunun basit stilize edilmis diyagrami 1 yogusma bobini 2 genlesme valfi 3 evaporator bobini 4 kompresor Geleneksel klima sistemlerinde sogutma isiyi aktarmak icin sogutucu akiskanin zorunlu sirkulasyonunu ve gaz ile sivi arasindaki faz degisimini kullanan buhar sikistirma cevrimi kullanilarak yapilir Buhar sikistirma cevrimi unite veya paketli ekipmanin icinde veya buharlastirici tarafinda terminal sogutma ekipmanina klima santralindeki fancoil unitesi gibi ve yogunlastirici tarafinda sogutma kulesi gibi isi atma ekipmanina birlestirilen sogutucunun icinde olusabilir Hava kaynakli isi pompasi klima sistemiyle bircok bileseni paylasir ancak unitenin bir alani isitmanin yani sira sogutmak icin de kullanilmasina olanak taniyan bir ters cevirme valfi icerir Evaporator bobininin yuzeyi cevredeki havanin cig noktasindan onemli olcude daha soguksa klima ekipmani sistem tarafindan islenen havanin mutlak nemini azaltacaktir Kullanilan bir alan icin tasarlanan klima genellikle kullanilan alanda 30 ila 60 bagil nem elde eder Cogu modern klima sisteminin kompresorun calistigi nem alma cevrimi vardir Ayni zamanda buharlastirici sicakligini azaltmak ve daha fazla suyu yogunlastirmak icin fan yavaslatilir Bir nem alma cihazi ayni sogutma cevrimini kullanir ancak hem buharlastiriciyi hem de yogunlastiriciyi ayni hava yoluna dahil eder hava ilk once buharlastirici bobinin uzerinden gecer burada sogutulur ve yogunlastirici bobininin uzerinden gecmeden once nemi giderilir burada tekrar odaya geri birakilmadan once tekrar isitilir Bazen dis havanin ic havadan daha soguk oldugu durumlarda serbest sogutma secilebilir Bu nedenle kompresorun kullanilmasina gerek kalmaz bu da bu sureler icin yuksek sogutma verimliligi saglar Bu ayni zamanda mevsimsel termal enerji depolamayla da birlestirilebilir Isitma Bazi iklimlendirme sistemleri sogutma cevrimini tersine cevirebilir ve hava kaynakli isi pompasi gibi davranarak ic ortami sogutmak yerine isitabilir Bunlara genellikle ters cevrimli klimalar da denir Isi pompasi elektrik rezistansli isitmaya gore enerji acisindan cok daha verimlidir cunku enerjiyi havadan veya yeralti suyundan isitilan alana ve ayrica satin alinan elektrik enerjisinden gelen isiyi tasir Isi pompasi isitma modundayken ic mekan evaporator bobini rol degistirir ve isi ureten yogunlastirici bobini haline gelir Dis yogunlastirici unitesi ayrica evaporator gorevi gorecek sekilde rol degistirir ve soguk havayi ortamdaki dis havadan daha soguk olan disari atar Hava kaynakli isi pompalarinin cogu 4 C veya 40 F nin altindaki dis ortam sicakliklarinda daha az verimli hale gelir Bunun nedeni kismen dis unitenin isi esanjoru bobininde bobin uzerindeki hava akisini engelleyen buz olusmasidir Bunu telafi etmek icin isi pompasi sisteminin isitma ve buz cozme amaciyla dis buharlastirici bobinini kondenser bobinine geri dondurmek icin gecici olarak normal klima moduna geri donmesi gerekir Bu nedenle bazi isi pompasi sistemlerinde kisin rahatsiz edici olabilecek gecici ic hava sogutmasini telafi etmek icin yalnizca bu modda etkinlestirilen ic hava yolunda elektrik direncli isitma bulunur Daha yeni modeller 14 F 26 C kadar verimli isitma kapasitesiyle soguk hava performansini artirmistir Ancak soguk hava performansi iyilestirilmis modellerde bile buz cozme dongusunun gerceklestirilmesini gerektiren dis unitenin isi esanjorunde yogusan nemin donma ihtimali her zaman vardir Buzlanma sorunu dusuk dis ortam sicakliklarinda cok daha siddetli hale gelir bu nedenle isi pompalari bazen elektrikli isitici dogal gaz kalorifer yakiti veya odun yanan somine veya merkezi isitma gibi daha geleneksel bir isitma bicimiyle birlikte kurulur Daha sert kis sicakliklarinda isi pompasinin yerine veya ona ek olarak kullanilir Bu durumda daha iliman havalarda isi pompasi verimli olarak kullanilir dis hava sicakliginin dustugu durumlarda ise sistem geleneksel isi kaynagina gecirilir Performans Bir iklimlendirme sisteminin performans katsayisi COP saglanan faydali isitma veya sogutmanin gerekli ise oranidir Daha yuksek COP ler daha dusuk isletme maliyetlerine esittir COP genellikle 1 i asar ancak kesin deger buyuk olcude calisma kosullarina ozellikle mutlak sicakliga ve havuz ile sistem arasindaki bagil sicakliga baglidir ve genellikle beklenen kosullara gore grafik haline getirilir veya ortalamasi alinir ABD deki klima ekipmaninin gucu genellikle ton sogutma olarak tanimlanir ve her biri yaklasik olarak 24 saatlik bir sure icinde bir kisa ton 2 000 pound 910 kg buz eritmenin sogutma gucune esittir Deger saatte 12 000 BTUIT e veya 3 517 Watt a esittir Konut merkezi hava sistemlerinin kapasitesi genellikle 1 ila 5 ton 3 5 ila 18 kW arasindadir Klimalarin verimliligi genellikle Iklimlendirme Isitma ve Sogutma Enstitusu tarafindan 2008 standardi AHRI 210 240 Uniter Iklimlendirme ve Hava Kaynakli Isi Pompasi Ekipmanlarinin Performans Degerlendirmesi nde tanimlanan mevsimsel enerji verimliligi orani SEER ile derecelendirilir Benzer bir standart Avrupa mevsimsel enerji verimliligi oranidir ESEER Iklimlendirme UygulamalariIklimlendirme muhendisleri iklimlendirme uygulamalarini genis olarak konfor ve islem proses olarak ayirmislardir Konfor Uygulamalari dis havada veya ic isi yuklerinde bir degisiklik olsa dahi ic mekanda insanlar tarafindan tercih edilen isil konforu saglamayi amaclar Bir ofiste oturarak calisan insanlarin en yuksek performanslarini 22 2 C te sergilemeleri beklenmektedir Oda sicakligindaki her 0 61 C lik degisiklikte performans yaklasik 1 azalir Ayakta durarak calisirken en yuksek performans ise biraz daha az sicakliklarda sergilenir Daha sisman insanlarin maksimum performansi ise biraz daha dusuk sicaklikta gerceklesir Daha zayif insanlarin maksimum performansi ise biraz daha yuksek sicakliklarda gerceklesir Genel olarak kabul edilse de bazi insanlar iscilerin verimliliginin Hawthorne etkisinde aciklandigi gibi isil konforla degismedigini dusunmektedirler Konfor icin iklimlendirme genis binalari uygun hale getirir Iklimlendirme olmadan binalar daha dar veya icerisi dogal havalandirmayla yeterince hava alabilsin diye kuyularla beraber insa edilmeleri gerekirdi Iklimlendirme ayrica binalarin daha yuksek olmasina da izin verir cunku ruzgar hizi cok yuksek binalarda dogal havalandirmaya elverissiz olacak sekilde asiri derecede artar Cesitli bina tipleri icin konfor uygulamalari oldukca farklidir ve asagidaki gibi kategorize edilebilirler Alcak konut binalari tek katli aile evleri dubleks evler ve kucuk apartmanlar dahil Yuksek konut binalari yuksek yurtlar ve apartmanlar gibi Ticari binalar ticaret icin insa edilirler ofisler alisveris merkezleri restoranlar vb Kurumsal binalar bunlara hastaneler devlet binalari ve akademik binalar dahildir Endustriyel alanlar buralarda iscilerin konforu arzulanmaktadir Binalara ek olarak iklimlendirme araclar trenler gemiler ucaklar ve uzay araclari gibi tasima araclarinin konforu icin de kullanilmaktadir Islem Proses uygulamalari bir prosesin ic isi nem yukleri ve dis cevre sartlarindan etkilenmeden uygulanabilmesi icin uygun bir cevre saglanmasini amaclar Cogunlukla konfor olarak gorulse de sartlari belirleyen insan tercihleri degil prosesin gereksinimleridir Proses uygulamalarina sunlar dahildir Hastanelerde ameliyat odalari burada enfeksiyon riskini azaltmak icin hava filtrelenir ve hastanin su kaybini azaltmak icin nemlilik kontrol edilir Sicakliklar genellikle konfor bolgesinde olsa da acik kalp ameliyati gibi ozel uygulamalar dusuk sicakliklara ihtiyac duyarken yaklasik 18 C ve yenidogan servisleri gibi digerlerinde gorece yuksek sicakliklara yaklasik28 C ihtiyac vardir Entegre devrelerin ilaclarin uretildigi icinde yuksek hava temizliginin sicaklik ve nem kontrolunun prosesin basarisi icin gerekli oldugu kontrollu odalar Laboratuvar hayvanlarinin beslendigi yerler Bircok hayvan baharda urediginden sartlarin surekli bahar gibi oldugu yerlerde tum yil tutulmalari butun yil uremelerine sebep olabilir Ucak iklimlendirmesi Kavramsal olarak yolcular icin konfor saglamayi ve ekipmanlari sogutmayi amaclasa da ucak iklimlendirmesi ucagin disindaki dusuk hava basincindan dolayi ozel bir islemdir Veri isleme merkezleri Tekstil fabrikalari Fiziksel test merkezleri Bitki buyutme alanlari Nukleer tesisler Kimya ve biyoloji laboratuvarlari Madenler Endustriyel ortamlar Yemek pisirme ve isleme alanlari Hem konfor hem de proses uygulamalarinda hedef sadece sicakligi kontrol etmek degil ayrica nemi ve hava kalitesini de kontrol etmektir Nem kontroluSogutucu iklimlendirme cihazlari genellikle sistem tarafindan islenen havanin nemini azaltir Gorece soguk cig sicakliginin alti evaporator buharlastirici borulari islenen havadan aldigi su buharini yogunlastirir buz gibi bir icecegin sisesinin disinda suyun yogunlasmasi gibi suyu bir kanala gonderir ve su buharini sogutulan alandan alarak bagil nemi dusurur Insanlar deriden terlemenin dogal buharlasmasiyla dogal serinlemeyi saglamak icin terlediklerinden daha kuru hava bir noktaya kadar saglanan konforu arttirir Insanin rahatligi icin klima yasanilan yerde 40 60 bagil nem yaratacak sekilde tasarlanmistir Perakende yemek satis kuruluslarindaki buyuk acik dondurucular yuksek verimli hava nem giderme uniteleri olarak calisirlar Bazi iklimlendirme uniteleri havayi sogutmadan kuruturlar ve daha dogru sekilde nem giderici olarak adlandirilirlar Normal bir iklimlendirme cihazi gibi calisirlar ancak giris ve cikis arasinda bir isi degistiricisi vardir Konveksiyon fanlariyla birlikte kullanildiklarinda nemli tropikal iklimlerde bir hava serinleticiyle ayni konfor seviyesine ulasirlar fakat onlarin ucte biri kadar elektrik tuketirler Hava serinleticiler tarafindan yaratilan hava akimini rahatsiz edici bulanlar tarafindan da tercih edilirler Saglik UygulamalariKotu bakilan bir iklimlendirme sistemi siklikla Lejyoner hastaligi diye diye bilinen hastaligin virusu olan Legionella pneumophila veya termofilik actinomycetes gibi ajanlarin gelismesini ve yayilmasini saglayabilir Tersine filtrasyonu nemlendirmesi serinletmesi ve dezenfeksiyonu bulunan iklimlendirme sistemleri hastanelerde hasta guvenligi ve sagliginda uygun atmosferin kritik oldugu ameliyat odalari ve diger cevrelerde temiz guvenli ve daha dusuk alerji riski iceren bir atmosfer saglamak icin kullanilabilir Iklimlendirmenin alerji ve astim hastalari uzerinde pozitif bir etkisi de olabilir Ciddi sicaklik dalgalarinda iklimlendirme yaslilarin hayatini kurtarabilir Bazi yerel yetkililer evlerinde klimalari olmayanlar icin genel serinleme merkezleri bile olusturmuslardir Kotu calisan iklimlendirme sistemleri eger cok uzun sure maruz kalinirsa isitme kaybina neden olabilecek seviyelerde sesler uretirler Bu seviyeler uzun bir sure bir havaalaninin veya bir otobanin yaninda yasamakla aynidir Duzgun calisan klimalar ise daha sessizdir Enerji SarfiyatiTermodinamik olarak kapali sistemlerde ayarli bir sicaklik derecesinde tutulan sistemlere ki bu gunumuz klimalarinda standart bir calisma modudur herhangi bir enerji girisi klimadan olan enerji uzaklastirma oraninin yukselmesini gerektirir Bu yukselis sisteme giren her bir birim enerji icin ornegin bir ampulun yakilmasi klimanin bu enerjiyi sitemden uzaklastirmasi gerekliligi etkisine sahiptir Bunu yapmak icin de giren enerji ile verimin carpimini azaltarak tuketimi arttirmalidir Ornegin kapali bir sistemde 100 W lik bir ampulun calistigini varsayalim ve klimanin verimi de 200 olsun Bunu telafi etmek icin klimanin enerji tuketimi 50W artar boylece 100 W lik ampul toplamda 150 W enerjiden faydalanmis olur hicbir cevrimin verimi 100 u gecemez bu ancak idealde mumkundurTasinabilir KlimalarTasinabilir klimalar veya tasinabilir A C bir evin veya ofisin icinde kolaylikla tasinabilen tekerlekli bir klimadir Gunumuzde yaklasik 6000 den 60000 BTU h a 1800 den 4100W cikis ve elektrikli isiticili veya isiticisiz olan cesitleri mevcuttur Tasinabilir klimalarin split ve boru olmak uzere iki cesidi vardir Split bir sistem esnek borularla dis uniteye bagli tekerlekli bir ic uniteye sahiptir sabit split sistemlere benzer Boru sistemleri ise Havadan havaya ve Monoblok hava kanallariyla dis havaya baglanmislardir Tum sogutma sistemlerinin bir ozelligi de bir kompresor kullanmanin su uretmesidir Monoblok versiyon suyu bir kovada veya tepside toplar ve doldugunda durur Havadan havaya versiyon ise suyu yeniden buharlastirir ve bunu bir hortumla attigindan akis surekli olur Tek bir kanal kondenseri sogutmak icin odanin disindan hava ceker Daha sonra bu hava disaridaki veya diger odalardaki sicak hava ile degistirilir bu yuzden verim duser Bununla birlikte cagdas uniteler 1 e 3 oraninda calisirlar yani 3kw lik bir sogutma icin 1 kw enerji kullanilir Tasinabilir klimalar arabalarda veya evlerde kullanilanlara benzer sekilde isi degisimi icin havayi kullanan kompresor bazli sogutkan sistemlerdir Boyle sistemlerde hava sogutuldukca nemi de azalir Yaklasik olarak 37 metre karelik bir alan 12000 BTU h le sogutulabilir 12000 BTU h bir tonluk hava sogutmaya esittir Bununla birlikte Toplam isi yukunu etkileyen diger faktorleri de goz onunde bulundurmamiz gerekmektedir Ayrica bakinizKlima Termodinamik HVAC Iklimlendirme ve sogutma teknikeriKaynakca ASHRAE Terminology of HVAC amp R ASHRAE Inc Atlanta 1991 10 Eylul 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Ekim 2020 History of Air Conditioning 1 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde Source Jones Jr Malcolm Air Conditioning Newsweek Winter 1997 v130 n24 A p42 2 erisimtarihi 1 Ocak 2007 The History of Air Conditioning 13 Aralik 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde Lou Kren Properties Magazine Inc Erisimtarihi 1 Ocak 2007 Petchers Neil 2003 Combined Heating Cooling amp Power Handbook Technologies amp Applications an Integrated Approach to Energy Resource Optimization Ingilizce The Fairmont Press Inc s 737 ISBN 978 0 88173 433 1 25 Mart 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 28 Mart 2024 Krarti Moncef 1 Aralik 2020 Energy Audit of Building Systems An Engineering Approach Ucuncu basim Ingilizce CRC Press s 370 ISBN 978 1 000 25967 4 25 Mart 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 28 Mart 2024 What is a Reversing Valve Samsung India Subat 22 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Mayis 2021 PDF DriSteem Mayis 16 2018 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi Mayis 12 2021 Perryman Oliver Nisan 19 2021 Dehumidifier vs Air Conditioning Dehumidifier Critic Mayis 13 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi Mayis 12 2021 Snijders Aart L 30 Temmuz 2008 Aquifer Thermal Energy Storage ATES Technology Development and Major Applications in Europe PDF Toronto and Region Conservation Authority Arnhem IFTech International Mart 8 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 12 Mayis 2021 a b Cold Climate Air Source Heat Pump PDF Minnesota Department of Commerce Division of Energy Resources 2 Ocak 2022 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 29 Mart 2022 Even in Frigid Temperatures Air Source Heat Pumps Keep Homes Warm From Alaska Coast to U S Mass Market nrel gov 10 Nisan 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 29 Mart 2022 Heat Pumps A Practical Solution for Cold Climates RMI 10 Aralik 2020 31 Mart 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 28 Mart 2022 PDF TE Technology Mart 14 2012 Ocak 24 2013 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi Mayis 12 2021 Coefficient of Performance COP heat pumps Grundfos 18 Kasim 2020 3 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Mayis 2021 PDF TE Technology Ocak 7 2009 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi Subat 9 2024 Newell David B Tiesinga Eite Ed Agustos 2019 The International System of Units SI PDF National Institute of Standards and Technology doi 10 6028 NIST SP 330 2019 22 Nisan 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi Mayis 13 2021 ANSI AHRI 210 240 2008 2008 Standard for Performance Rating of Unitary Air Conditioning amp Air Source Heat Pump Equipment PDF Air Conditioning Heating and Refrigeration Institute 2012 29 Mart 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 13 Mayis 2021 EVALUATION OF COST EFFECTIVENESS OF INDOOR CLIMATE 11 Agustos 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde Erisim tarihi 1 Ocak 2007 Sick building syndrome 28 Mayis 2006 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Agustos 2007 18 Haziran 2009 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Agustos 2007