Eyüp kitabı (İbranice: אִיוֹב, iyov), Tanah'taki Ketuvim'de bulunan kitaplardan biridir. Bu kitap, Eyüp'ün Şeytan'ın elinde yargılanışını, arkadaşlarıyla acılarının kökenini ve doğasını tartışmasını, Tanrı için mücadele edişini ve Tanrı'nın ona verdiği cevabı kapsayan hikâyeleri içerir. Düzyazı çerçevesinde yazılmış didaktik bir şiirdir. Eyüp kitabı, "Dürüstler neden acı çeker?" sorusuna odaklanmaktadır.
İçerik
Özet
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJM0wwcHZZbDlUWTNKdmJHd3VhbkJuTHpJeU1IQjRMVXB2WWw5VFkzSnZiR3d1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Eyüp kitabı, yedi oğlu ve üç kızı olan varlıklı ve aşırı derecede dürüst olan Eyüp isimli peygamberin hikâyesini anlatır. "Çocuklarım günah işlemiş, içlerinden Tanrı'ya sövmüş olabilirler" diyerek, oğullarının günah işlemesinden korkan Eyüp, günahlarının bağışlanması için yakmalık sunu sunmayı adet haline getirdi. "Tanrı'nın oğulları" ve Şeytan Tanrı'nın karşısına çıkınca Tanrı onlara Eyüp hakkındaki fikirlerini sordu. Şeytan ise, varlığının çitlerle çevrelenip korunduğu ve kutsandığı gerekçesiyle Eyüp'ün Tanrı'ya sadık olduğunu, eğer bunlar elinden alınırsa Tanrı'ya söveceğini dile getirdi. Bunun üzerine Tanrı. Eyüp'ün dürüstlüğünü sınaması için Şeytan'a izin verdi.
Eyüp'ün tüm varlığı harap oldu; öküzleri ve eşekleri Sabalılar ve develeri Kildaniler tarafından çalındı, koyunları 'gökten düşen Tanrı'nın ateşi' ile telef oldu ve şiddetli rüzgâr nedeniyle ilk oğlunun evi yıkıldı ve evin içindeki Eyüp'ün tüm soyu öldü. Bunun üzerine Eyüp, Tanrı'ya sövmedi; saçını sakalını kesti, giysilerini yırttı ve "Bu dünyaya çıplak geldim, çıplak gideceğim. RAB verdi, RAB aldı, RAB'bin adına övgüler olsun!" dedi.
Eyüp, Tanrı'ya sitem etmeden felaketlere katlanırken Şeytan ona kişisel zarar vermek için yalvardı. Tanrı, Eyüp'ün hayatına dokunmadığı sürece Şeytan'a izin verdi. Bunun üzerine Şeytan, Eyüp'e korkunç çıbanlar verdi; küllerin içinde oturan Eyüp kırık bir çömlek ile derisini kazıdı. Karısının "Tanrı'ya söv de öl bari" demesi üzerine Eyüp cevap olarak "Nasıl olur? Tanrı'dan gelen iyiliği kabul edelim de kötülüğü kabul etmeyelim mi?" dedi.
Acısını paylaşmak ve onu avutmak için Eyüp'ün üç dostu (Temanlı Elifaz, Şuahlı Bildat ve Naamalı Sofar) onu ziyaret etti. Eyüp'ün ne denli acı çektiği görüldüğünden yedi gün boyunca sessizce yerde oturdular. Eyüp, sessizliği doğduğu güne lanet ederek bozdu.
Tanrı cevaben, dünyaya nasıl şekil verildiği veya doğanın nasıl çalıştığı gibi Eyüp'ün bilmediği birçok şey olduğunu söyledi ve Eyüp'ün, Tanrı'nın gök gürültülü fırtından büyük ve leviathanı bir olta ile çekecek kadar güçlü olduğunu dikkate almasını istedi. Ardından Tanrı, üç arkadaşa doğru olanı yapıp O'nun hakkında konuşmadıkları için öfkelenip onları azarladı.
Hikâyenin sonunda Eyüp sağlığına kavuşmaktadır ve yeni bir aileyle eskisinin iki katı hayvana sahiptir.
Yapı
Eyüp kitabının yapısı sadedir. Nesir ile yazılan Eyüp 1 ve Eyüp 2 önsözdür. Eyüp 3:1-42:6 ise Eyüp, Elifaz, Bildat, Sofar, Elihu ve Yehova demeç döngülerini içeren şiirsel yazılardır. Eyüp 42:7-14 ise düzyazıyla yazılmış sonsözdür.
Demeç döngüleri
3 ila 31. konular arasına Eyüp, Elifaz, Bildat ve Sofar arasında geçen demeçlerin yapısı şöyledir:
1. döngü
Eyüp Konular 3
Elifaz 4-5
Eyüp 6-7
Bildat 8
Eyüp 9-10
Sofar 11
2. döngü
Eyüp Konular 12-14
Elifaz 15
Eyüp 16-17
Bildat 18
Eyüp 19
Sofar 20
3. döngü
Eyüp Konular 21
Elifaz 22
Eyüp 23-24
Bildat 25:1-5
Eyüp 26; 27-28; 29-31
3. döngü, ilk iki döngü düzenini takip etmemektedir. Sofar demeç vermezken Bildat'ın demeci ilk iki döngüye oranla çok kısadır.
Elifaz, Bildad ve Zofar'ın demeçleri
Eyüp'ün arkadaşları, Tanrı tarafından cezalandırılmanın sebebinin Eyüp'ün işlediği günahlar olduğuna şüphe duymamaktadır. Demeçler ilerledikçe arkadaşları, ne olduğunu bilmediği günahın itiraf edilmesi için Eyüp'ü sıkıştırmaktadır. Kendi teolojik görüşlerine göre, Tanrı istisnasız iyileri ödüllendirir ve kötüleri cezalandırır. Çektirilen acıların cezalandırma dışında ilahi takdir ve gizem anlayışı Eyüp'ün arkadaşlarında hakim değildir. Eyüp'ün arkadaşları Yehova ismini kullanmayıp bunun yerine El Şaday, Eloah ve Elohim isimlerini kullanmaktadır.
Eyüp'ün demeçleri
Eyüp masum olduğuna emindir; acı çekmeye devam ederken kendisi günahsız olduğundan bu acıların haksız yere geldiğini ve dolayısıyla Tanrı'nın onu cezalandırması için hiçbir sebebi olmadığına inanmaktadır. Buna rağmen Tanrı'ya karşı bir sövme veya suçlama mevcut değildir, sadece Tanrı'dan bir açıklama beklemektedir.
Elihu'nun demeci
Elihu aracı rolünü üstlenmektedir; Tanrı'nın egemen, doğru ve merhametli olduğunu göstermeye çalışmaktadır. Elihu'nun demeci, üçüncü döngüdeki Eyüp'ün demecinden sonra gelir (31:40) ve 32 ila 37. konularda devam eder. Elihu, üç arkadaşın yaklaşımını kınamaktadır ve Eyüp'ün Tanrı'nın ona karşı olan yaklaşımını yanlış yorumladığını belirtmektedir. Elihu, son konuşan olmasının sebebini en genç olduğuna bağlamasına rağmen bilgeliğin yaşta değil başta olduğunu dile getirir. Elihu konuşmasında, Tanrı'nın gücünden, günahlardan kurtuluştan, idare ettiği konularda Tanrı'nın mutlak hakkaniyetinden bahseder. Tanrı kudretli ve adildir, uyarıda ve affetmede çabuk davranır. Elihu'nun demeci Eyüp'ün özetiyle Tanrı'nın görünümü arasındaki köprü vazifesini görür. Konuşmasında, Eyüp'ün dürüst olmasına rağmen kusursuz olmadığını dile geitirir. Eyüp bu görüşe karşı gelmemektedir; Tanrı, Eyüp'ün diğer üç arkadaşına yaptığı gibi Elihu'yu azarlamamaktadır. 37. konunun son bapından Elihu'unun konuşması bittikten sonra 38. konunun ikinci bapında Tanrı, Eyüp hakkında şunu söyler: "Bilgisizce sözlerle Tasarımı karartan bu adam kim?"
Tanrı'nın cevabı
Eyüp ile arkadaşları arasındaki demeç döngülerinden sonra, "bulut" veya "kasırga"dan gelen ses olarak tabir edilen ilahi bir sesle Tanrı şiirsel bir dil kullanıp belagatli bir şekilde Eyüp'e kendisinde olan deneyim ve yetkinin olup olmadığını sorar. Tanrı, Eyüp'e dünyayı birçok güçlü ve dikkat çekici canlıyla paylaştığını hatırlatır.
Tanrı'nın demeci ayrıca dünyayı yaratırken ve idame ettirirkenki egemenliğinin üzerinde durur. Tanrı'nın üzerinde durduğu konu kendisinin deneyimli ve Eyüp'ün deneyimsiz olmasından ziyade Tanrı'nın dünyanın kralı oluşu ve insanoğlu dahil hiçbir canlının ona hesap soramayacağıdır. Bütün Eyüp kitabında olduğu gibi bu demeçlerin esas noktası Tanrı'nın bütün varlıklar üzerinde mutlak özgür olduğunun beyan edilmesidir. Tanrı'nın, yaratıkları tarafından onanması ihtiyacı yoktur. Sadece kitabı okuyan Tanrı ile Şeytan arasında bir diyalogun geçtiğini görmektedir; Eyüp'ün kendisi çektiği acıların sebebini ve kaynağını bilmemektedir. En nihayetinde, Tanrı'nın cezaları nedeniyle aşağılanan Eyüp suskun kalmıştır ve önceden arzuladığı adalet talebine istinaden tövbe etmiştir.
Sonsözde Tanrı, Eyüp'ün dürüst sözlerini methederken arkadaşlarını cahillikleri yüzünden kınamaktadır. Arkadaşlarına, yakmalık sunu karşılığında Eyüp'ün Tanrı'dan arkadaşlarının affedilmesi için dua edeceğinin garantisini vermektedir. Eyüp tekrar sağlığına ve öncesine kıyasla iki katı varlığa kavuşur ve sıkıntılı dönemde ölmeyen karısından 7'si erkek ve 3'ü kız olmak üzere yeni çocukları olur. Yeni kızları Yemima, Kesia ve Keren-Happuk topraklardaki en güzel kızlar olup ağabeyleriyle birlikte mirasta hak sahibi olmuşlardır. Geçirdiği sıkıntılı günlerden sonra tekrar kutsanan Eyüp bunun üzerine bir 140 yıl daha yaşamıştır. Yaşamı boyunca dört kuşak gören Eyüp yaşlılık nedeniyle öldüğünde huzur içindeydi.
Eyüp kitabında Şeytan
Eyüp kitabının önsözünde bulunan "Şeytan" teriminin anlamı Şeytan'dan ziyade "muhalif"tir; Yahudilik ve Hristiyanlıktaki Şeytan anlayışından çok cennet katında Tanrı'nın yanında duran semavi bir varlıktır. İlahi konseyin bir üyesi olarak görevi insan hareketlerini inceleyip insanların günahlarını ifşa etmektir. Hikayenin çerçevesinde bulunan "muhalif", merkezi şiirde yer almamaktadır. Fakat ve Şeol terimleri merkezi şiirde yer almaktadır lakin bu karakterlerin düzyazıyla yazılan önsözdeki "muhalif" ile aynı karakter olduğu şüphelidir.
Eyüp'ün karısı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNMUwwZGxiM0puWlhOZlpHVmZUR0ZmVkc5MWNsOHdORFF1YW5Cbkx6SXdNSEI0TFVkbGIzSm5aWE5mWkdWZlRHRmZWRzkxY2w4d05EUXVhbkJuLmpwZw==.jpg)
Eyüp, karısı tarafından alaya alınırken.
Eyüp'ün karısından ilk olarak Eyüp 2:9'da bahsedilir ve kendisinin Eyüp'e Tanrı'ya sövmesini ve ölmesini tavsiye etmektedir. Kitabın diğer yerlerinde direkt olarak bahsedilmemektedir. Sıkıntılı dönemi Eyüp ile birlikte sağ olarak atlatmıştır. Eyüp'e Tanrı'yı sövmesini söylerken niyetinin ne olduğu açık değildir fakat 31. konuda Eyüp'ün karısını onore ettiği görülür.
Kompozisyon
Köken ve metinsel tarih
Çoğu uzman Eyüp kitabının MÖ 6 ile MÖ 4. yüzyıllar arasında yazıldığını düşünmektedir.Tanah'ın genelindeki mesaja uygun olması için kitabı düzenleyenler arasında bir birlik olduğu görülür fakat bunun yanı sıra Eyüp kitabında ayrı unsurlar mevcuttur ki bunların bazıları kitap oluşturulmadan önce bağımsız olarak yer almaktaydı.Jewish Encyclopedia'da ifade edildiğine göre uzmanlar, düzyazıyla yazılan ve hikâyenin çerçevesini oluşturan önsöz ve sonsöz merkezi şiiri içine alarak "halk-kitabı"nı oluşturduğunu savunur. Merkezi şiir ise başka bir kaynaktan gelmektedir. Ölü Deniz parşömenleri içinde bulunur. The Dead Sea Scrolls: A New Translation kitabında anlatıldığına göre kitabın sonsözüyle Ölü Deniz parşömenlerinde çıkan fragmanlar arasında farklılıklar mevcuttur.
Antik edebiyatta "Eyüp motifi"
1954'te, Asurolog ve Sümerolog Samuel Noah Kramer, Sümer yazıtlarında bir "Eyüp motifi" olan dürüst olanın acı çekmesiyle ilgili hikâyeler bulunduğunu belirtti. Bu sümer metni, kitabın başında lu2-ulu3 nam-mah dingir-ra-na demesi sebebiyle "Adam ve tanrısı" olarak bilinir. Bir Babil metni olan ve "Babil'in Eyüp'ü" olarak da bilinen 'de Şubşi-meşre-Şakkan isimli birinin adil olmayan bir şekilde acı çektirildiği anlatılır. Mısır Ölüler Kitabı'nda bulunan "Suçsuzluk İtirazı" bölümü özellikle Eyüp 31 ile bağdaştırılır.
Bu ve bunun gibi antik Yakın Doğu metinleri Eyüp kitabıyla kıyaslanmasına rağmen bu kitaplardan herhangi birinin Eyüp kitabının öncülü olduğuna dair bir kanıt bulunamamıştır. Gerek Eyüp kitabı gerekse Babil ve Mısır metinlerindeki ortak nokta neden masum olanın acı çektiğinin incelenmesidir. Bu metinler ayrıca ilahi adaletin doğasına olan geleneksel görüşe meydan okur.
Talmud geleneği
Her ne kadar kitabın yazarıyla ilgili bir bilgi bulunmasa da Talmud'da Bava Batra Risalesi 15a-b'de Musa tarafından yazıldığı belirtilir. Talmud'daki diğer görüşlere göre ise kitap Birinci Tapınak döneminden önce Yakup veya Kral Ahaşveroş zamanında yazılmıştır. Orta Çağ yorumcusu Abraham ibn Ezra'ya göre Eyüp kitabı başka bir dilden çevrilmiştir ve "tercüme edilen her kitap gibi" bunda da belirsizlikler mevcuttur. Eyüp kitabındaki olaylar Edom'da geçmektedir ve önsöz ile sonsözde Edomluların da kullandığı Tanrı için Yehova kelimesi kullanılır. 'da Eyüp önemli bir efsanedir.
Kurgusal bilgelik
Michael Coogan'a göre, Vaiz ve Eyüp kitapları, Süleyman'ın Özdeyişleri kitabında misal teşkil eden ana bilgelik geleneğine muhalif bir duruş sergiler. Eyüp kitabı, Vaiz kitabıyla birlikte, Eski Ahit'teki bilgelik edebiyatının muhalif veya spekülatif kısmını oluşturur. Hikâyede Eyüp ile ailesinin, Eyüp ile arkadaşlarının ve Eyüp ile Tanrı'nın diyaloğu bulunur. Geleneksel olarak arkadaş ve ailenin sunduğu tavsiyeler bilgeliği oluştururken Eyüp kitabı örneğinde bu bilgeliklere Eyüp tarafından muhalefet edilmektedir; başka bir deyişle "bilgelik-karşıtı bilgelik" uygulanmaktadır.
Yahudilik'te Eyüp
Talmud'da zaman zaman Eyüp'ün tartışıldığı görülür. Çoğu geleneksel Tevrat uzmanlığı Eyüp'ün varlığından şüphe etmemektedir. Gerçek ve güçlü bir figür olarak görülür. Talmud'da geçen bir fikre göre, Çıkış kitabında anlatılan Musa'nın doğduğu zamanda, gittikçe artan "İsrailoğullarının çocukları"na karşı önlem alınması için firavun üç danışmanından tavsiye alır. Bu episot Talmud'un Sota risalesinde yer alır: Balaam isimli danışman şeytani bir tavsiye verip ilk doğan erkek çocuklarının öldürülmesini söyler, Yetro isimli bir başka danışman ise İbranilere hiçbir şekilde zarar verilmemesi gerektiğini savunur. Üçüncü danışman ise Eyüp'tür; her ne kadar firavunun yıkıcı fikirlerine karşı olsa da fikrini belirtmeyip sessiz kalmıştır. Bu nedenle Tanrı onu cezalandırmıştır.
Talmud rabileri arasında azınlık görüşler de mevcuttur, örneğin Rabbi , Eyüp'ün hiçbir zaman var olmadığını dile getirmiştir. Bir peygamber tarafından yaratılmış olan bu karakterin amacı ilahi mesaj sunmaktı. Öte yandan Talmud'da Eyüp'ün yaşadığı zamanı bulma girişimleri de mevcuttur. Talmud'da Eyüp ile ilgili diğer yazılar şöyledir:
- Eyüp'ün kaderine istifası.
- Eyüp varlıklı olduğu zaman onunla ticaret yapanlar kutsanmıştır
- Eyüp'ün cömert olması sebebiyle ödüllendirilmesi
- Davud, Eyüp ve 'in tanımı
Talmud geleneğine göre diğer görüşler şöyledir:
- İbrahim veya Yakup zamanında yaşamıştır.
- Levi ben Lahma'ya göre, kitabın yazıldığı zaman olan Musa zamanında yaşamıştır.
- Kimilerine göre kitap Eyüp'ün kendisi tarafından yazılmıştır (bkz. Eyüp 19:23-24)
- Olası diğer yazarlar Elihu veya Yeşaya'dır.
Yahudi kanunlarının kaynağı
Yahudilik'te matem kanun ve bazıları Eyüp kitabından esinlenilmiştir; Eyüp kitabında tarif edilen Eyüp'ün matemiyle arkadaşlarının tavırları baz olarak alınır. Örneğin, kitapta Eyüp'ün arkadaşlarının Eyüp konuşana kadar sessiz kaldığı anlatılır, Yahudilik'teki matem geleneğinde de yas tutan kişi diyaloğa girene kadar ziyaretçiler sessiz kalmaktadır.
Ayinsel kullanım
Çoğu Yahudi ayin geleneğinde, Tevrat, Neviim veya megilotların aksine Eyüp kitabı alenen okunmaz. Fakat başta olmak üzere bazı Yahudiler bu kitabı 9 Av oruç gününde halka açık şekilde okumaktadırlar. Eyüp kitabının ortasındaki geniş şiirsel kısım, Mezmurlar ve Özdeyişler'deki sistemden farklı olarak değişik melodi işaretleri içerir. Başta cenaze ve matem dönemleri olmak üzere ayinlerde Eyüp kitabından çoğu kereler alıntılar yapılır.
Ortadoğu geleneğinde Eyüp
Filistinlilerin geleneğine göre, Eyüp'ün yargılandığı yer El Mecdal (Aşkelon) şehri açıklarındaki El Cura'dır. Tanrı burada Eyüp'e hastalıkları iyileşsin ve gençliğine tekrar kavuşsun diye Bengi su vermiştir. Bu nedenle El Cura şehrinde dört gün süren festivaller düzenlenir ve birçok inançtan kişi doğal pınarlarda yıkanır. Türkiye'de ise Eyüp'ün Şanlıurfa'da yaşadığına inanılır. Umman'ın Salalah şehrinde ise Eyüp'ün mezarı bulunduğuna inanılır.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- Özel
- ^ McKenzie (1965), p.440
- ^ Job 1:1-5
- ^ Job 1:6-12
- ^ Job 1:15-22
- ^ a b c d Coogan, M. A Brief Introduction to the Old Testament: The Hebrew Bible in its Context. (Oxford University Press: Oxford 2009), pp.381.
- ^ J. Gerald Jansen, Job, Interpretation Bible Commentary, Atlanta: John Knox Press, 1995.
- ^ The absence of comments by Job and by God has been explained with the hypothesis that the speeches of Elihu (chapters 32-37) are later interpolations (see section ).
- ^ Eyüp 38:2
- ^ Eyüp 42:14
- ^ Coogan, M., ed. The New Oxford Annotated Bible. (Oxford University Press: Oxford) 2001), pp. 728.
- ^ Dell, p.337
- ^ Gerald H. Wilson, "Job" (New International Biblical Commentary; Hendrickson, 2007) p.11
- ^ Kramer, Samuel Noah, "Man and His God: A Sumerian Variation on the 'Job' Motif", in Noth, M. and Thomas, D. W. (ed.), Wisdom in Israel and in the Ancient Near East Presented to Professor Harold Henry Rowley (Supplements to Vetus Testamentum, 3) Brill: Leiden, 1955, 170-182. Also discussed in History Begins at Sumer: Thirty-Nine "Firsts" in Recorded History (1956)
- ^ A man and his god: translation 16 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde . at the Electronic Text Corpus of Sumerian Literature.
- ^ a b Coogan, M. A Brief Introduction to the Old Testament: The Hebrew Bible in its Context. (Oxford University Press: Oxford 2009), p.382
- ^ Ibn Ezra Job 2:11
- ^ Coogan, M. “A Brief Introduction to the Old Testament: The Hebrew Bible in its Context. Oxford University Press, New York 2009 p.380
- ^ Shupak, Nili: Where can wisdom be found?: the sage’s language Bible and in ancient Egyptian literature University Press, Freiburg Switzerland 1993 p. 12
- ^ Pope, Marvin H. “Job: The Anchor Bible (p.LXXIII) Doubleday, New York 1965,1973
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 18 Ocak 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- ^ Midraş Tekvin Rabbah LXVII, Talmud Bavli, Bava Batra 15a
- ^ Baba Batra Risalesi 15a-16b
- ^ "aishdas.com". 4 Aralık 2008 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- ^ Pesahim risalesi 2b
- ^ Pesahim risalesi 112a
- ^ Megillah risalesi 28a
- ^ Eruvin risalesi 21a
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 10 Ekim 2008 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- Genel
- (1996). ""Where Shall Wisdom be Found?" Job 28 as a Riddle for Ancient and Modern Readers". John Barton & David Reimer (Ed.). After the Exile, Essays in Honour of Rex Mason. Macon, Georgia: Mercer University Press.
Books of Wisdom by Robert Alter
Bibliyografi
Eyüp hakkında yorumlar
- Dell, Katharine M (2003). "Job". James D. G. Dunn, John William Rogerson (Ed.). Eerdmans Bible Commentary. Eerdmans. 7 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- Hartley, John E (1988). The book of Job. Eerdmans. 7 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- Habel, Norman C (1985). The Book of Job: A Commentary. Westminster John Knox Press. 7 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- Hooks, Stephen M (2007). Job. College Press. 7 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- Michael Wise, Martin Abegg, Jr, and Edward Cook, The Dead Sea Scrolls: A New Translation, (1996), HarperSanFrancisco paperback 1999, , (contains the non-biblical portion of the scrolls)
- Margaret Atwood, The Handmaid's Tale
- Stella Papadaki-Oekland,"Byzantine Illuminated Manuscripts of the Book of Job",,[1] 29 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Tracy Byrd in "Walking to Jeresalum"
Genel
- McKenzie, John L (1965). Dictionary of the Bible. Simon & Schuster.
- Brueggemann, Walter (2002). Reverberations of faith: a theological handbook of Old Testament themes. Westminster John Knox.
- Levin, Christoph L (2005). The Old testament: a brief introduction. Princeton University Press. 6 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
- Walsh, Jerome T (2001). Style and structure in Biblical Hebrew narrative. Liturgical Press. 7 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Kasım 2011.
Dış bağlantılar
- by David M. Betesh and the Sephardic Pizmonim Project
- by
- Excerpts from "Answer to Job" by Carl Jung22 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Jewish Encyclopedia:14 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde . Job; Book of Job
- Job at the Catholic Encyclopedia21 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- The Paramount Lesson of Job: God's Glory Magnified by Faith Triumphant over Tribulation13 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde . by J.T. Mueller
- A Proposed Connection between Job and Tobias, Tobit's son28 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Job's Path to Enlightenment4 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde . by Ethan Dor-Shav, Azure7 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Spring 2008
- Translations of The Book of Job 18 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde . at
- Hebrew and English Parallel and Complete Text of the Book of Job 16 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde . English Translation is the 1917
- Job at Chabad.org 27 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Eyup kitabi Ibranice א יו ב iyov Tanah taki Ketuvim de bulunan kitaplardan biridir Bu kitap Eyup un Seytan in elinde yargilanisini arkadaslariyla acilarinin kokenini ve dogasini tartismasini Tanri icin mucadele edisini ve Tanri nin ona verdigi cevabi kapsayan hikayeleri icerir Duzyazi cercevesinde yazilmis didaktik bir siirdir Eyup kitabi Durustler neden aci ceker sorusuna odaklanmaktadir IcerikOzet Eyup kitabi yedi oglu ve uc kizi olan varlikli ve asiri derecede durust olan Eyup isimli peygamberin hikayesini anlatir Cocuklarim gunah islemis iclerinden Tanri ya sovmus olabilirler diyerek ogullarinin gunah islemesinden korkan Eyup gunahlarinin bagislanmasi icin yakmalik sunu sunmayi adet haline getirdi Tanri nin ogullari ve Seytan Tanri nin karsisina cikinca Tanri onlara Eyup hakkindaki fikirlerini sordu Seytan ise varliginin citlerle cevrelenip korundugu ve kutsandigi gerekcesiyle Eyup un Tanri ya sadik oldugunu eger bunlar elinden alinirsa Tanri ya sovecegini dile getirdi Bunun uzerine Tanri Eyup un durustlugunu sinamasi icin Seytan a izin verdi Eyup un tum varligi harap oldu okuzleri ve esekleri Sabalilar ve develeri Kildaniler tarafindan calindi koyunlari gokten dusen Tanri nin atesi ile telef oldu ve siddetli ruzgar nedeniyle ilk oglunun evi yikildi ve evin icindeki Eyup un tum soyu oldu Bunun uzerine Eyup Tanri ya sovmedi sacini sakalini kesti giysilerini yirtti ve Bu dunyaya ciplak geldim ciplak gidecegim RAB verdi RAB aldi RAB bin adina ovguler olsun dedi Eyup Tanri ya sitem etmeden felaketlere katlanirken Seytan ona kisisel zarar vermek icin yalvardi Tanri Eyup un hayatina dokunmadigi surece Seytan a izin verdi Bunun uzerine Seytan Eyup e korkunc cibanlar verdi kullerin icinde oturan Eyup kirik bir comlek ile derisini kazidi Karisinin Tanri ya sov de ol bari demesi uzerine Eyup cevap olarak Nasil olur Tanri dan gelen iyiligi kabul edelim de kotulugu kabul etmeyelim mi dedi Acisini paylasmak ve onu avutmak icin Eyup un uc dostu Temanli Elifaz Suahli Bildat ve Naamali Sofar onu ziyaret etti Eyup un ne denli aci cektigi goruldugunden yedi gun boyunca sessizce yerde oturdular Eyup sessizligi dogdugu gune lanet ederek bozdu Tanri cevaben dunyaya nasil sekil verildigi veya doganin nasil calistigi gibi Eyup un bilmedigi bircok sey oldugunu soyledi ve Eyup un Tanri nin gok gurultulu firtindan buyuk ve leviathani bir olta ile cekecek kadar guclu oldugunu dikkate almasini istedi Ardindan Tanri uc arkadasa dogru olani yapip O nun hakkinda konusmadiklari icin ofkelenip onlari azarladi Hikayenin sonunda Eyup sagligina kavusmaktadir ve yeni bir aileyle eskisinin iki kati hayvana sahiptir Yapi Eyup kitabinin yapisi sadedir Nesir ile yazilan Eyup 1 ve Eyup 2 onsozdur Eyup 3 1 42 6 ise Eyup Elifaz Bildat Sofar Elihu ve Yehova demec dongulerini iceren siirsel yazilardir Eyup 42 7 14 ise duzyaziyla yazilmis sonsozdur Demec donguleri 3 ila 31 konular arasina Eyup Elifaz Bildat ve Sofar arasinda gecen demeclerin yapisi soyledir 1 dongu Eyup Konular 3 Elifaz 4 5 Eyup 6 7 Bildat 8 Eyup 9 10 Sofar 11 2 dongu Eyup Konular 12 14 Elifaz 15 Eyup 16 17 Bildat 18 Eyup 19 Sofar 20 3 dongu Eyup Konular 21 Elifaz 22 Eyup 23 24 Bildat 25 1 5 Eyup 26 27 28 29 31 3 dongu ilk iki dongu duzenini takip etmemektedir Sofar demec vermezken Bildat in demeci ilk iki donguye oranla cok kisadir Elifaz Bildad ve Zofar in demecleri Eyup un arkadaslari Tanri tarafindan cezalandirilmanin sebebinin Eyup un isledigi gunahlar olduguna suphe duymamaktadir Demecler ilerledikce arkadaslari ne oldugunu bilmedigi gunahin itiraf edilmesi icin Eyup u sikistirmaktadir Kendi teolojik goruslerine gore Tanri istisnasiz iyileri odullendirir ve kotuleri cezalandirir Cektirilen acilarin cezalandirma disinda ilahi takdir ve gizem anlayisi Eyup un arkadaslarinda hakim degildir Eyup un arkadaslari Yehova ismini kullanmayip bunun yerine El Saday Eloah ve Elohim isimlerini kullanmaktadir Eyup un demecleri Eyup masum olduguna emindir aci cekmeye devam ederken kendisi gunahsiz oldugundan bu acilarin haksiz yere geldigini ve dolayisiyla Tanri nin onu cezalandirmasi icin hicbir sebebi olmadigina inanmaktadir Buna ragmen Tanri ya karsi bir sovme veya suclama mevcut degildir sadece Tanri dan bir aciklama beklemektedir Elihu nun demeci Elihu araci rolunu ustlenmektedir Tanri nin egemen dogru ve merhametli oldugunu gostermeye calismaktadir Elihu nun demeci ucuncu dongudeki Eyup un demecinden sonra gelir 31 40 ve 32 ila 37 konularda devam eder Elihu uc arkadasin yaklasimini kinamaktadir ve Eyup un Tanri nin ona karsi olan yaklasimini yanlis yorumladigini belirtmektedir Elihu son konusan olmasinin sebebini en genc olduguna baglamasina ragmen bilgeligin yasta degil basta oldugunu dile getirir Elihu konusmasinda Tanri nin gucunden gunahlardan kurtulustan idare ettigi konularda Tanri nin mutlak hakkaniyetinden bahseder Tanri kudretli ve adildir uyarida ve affetmede cabuk davranir Elihu nun demeci Eyup un ozetiyle Tanri nin gorunumu arasindaki kopru vazifesini gorur Konusmasinda Eyup un durust olmasina ragmen kusursuz olmadigini dile geitirir Eyup bu goruse karsi gelmemektedir Tanri Eyup un diger uc arkadasina yaptigi gibi Elihu yu azarlamamaktadir 37 konunun son bapindan Elihu unun konusmasi bittikten sonra 38 konunun ikinci bapinda Tanri Eyup hakkinda sunu soyler Bilgisizce sozlerle Tasarimi karartan bu adam kim Tanri nin cevabi Eyup ile arkadaslari arasindaki demec dongulerinden sonra bulut veya kasirga dan gelen ses olarak tabir edilen ilahi bir sesle Tanri siirsel bir dil kullanip belagatli bir sekilde Eyup e kendisinde olan deneyim ve yetkinin olup olmadigini sorar Tanri Eyup e dunyayi bircok guclu ve dikkat cekici canliyla paylastigini hatirlatir Tanri nin demeci ayrica dunyayi yaratirken ve idame ettirirkenki egemenliginin uzerinde durur Tanri nin uzerinde durdugu konu kendisinin deneyimli ve Eyup un deneyimsiz olmasindan ziyade Tanri nin dunyanin krali olusu ve insanoglu dahil hicbir canlinin ona hesap soramayacagidir Butun Eyup kitabinda oldugu gibi bu demeclerin esas noktasi Tanri nin butun varliklar uzerinde mutlak ozgur oldugunun beyan edilmesidir Tanri nin yaratiklari tarafindan onanmasi ihtiyaci yoktur Sadece kitabi okuyan Tanri ile Seytan arasinda bir diyalogun gectigini gormektedir Eyup un kendisi cektigi acilarin sebebini ve kaynagini bilmemektedir En nihayetinde Tanri nin cezalari nedeniyle asagilanan Eyup suskun kalmistir ve onceden arzuladigi adalet talebine istinaden tovbe etmistir Sonsozde Tanri Eyup un durust sozlerini methederken arkadaslarini cahillikleri yuzunden kinamaktadir Arkadaslarina yakmalik sunu karsiliginda Eyup un Tanri dan arkadaslarinin affedilmesi icin dua edeceginin garantisini vermektedir Eyup tekrar sagligina ve oncesine kiyasla iki kati varliga kavusur ve sikintili donemde olmeyen karisindan 7 si erkek ve 3 u kiz olmak uzere yeni cocuklari olur Yeni kizlari Yemima Kesia ve Keren Happuk topraklardaki en guzel kizlar olup agabeyleriyle birlikte mirasta hak sahibi olmuslardir Gecirdigi sikintili gunlerden sonra tekrar kutsanan Eyup bunun uzerine bir 140 yil daha yasamistir Yasami boyunca dort kusak goren Eyup yaslilik nedeniyle oldugunde huzur icindeydi Eyup kitabinda SeytanEyup kitabinin onsozunde bulunan Seytan teriminin anlami Seytan dan ziyade muhalif tir Yahudilik ve Hristiyanliktaki Seytan anlayisindan cok cennet katinda Tanri nin yaninda duran semavi bir varliktir Ilahi konseyin bir uyesi olarak gorevi insan hareketlerini inceleyip insanlarin gunahlarini ifsa etmektir Hikayenin cercevesinde bulunan muhalif merkezi siirde yer almamaktadir Fakat ve Seol terimleri merkezi siirde yer almaktadir lakin bu karakterlerin duzyaziyla yazilan onsozdeki muhalif ile ayni karakter oldugu suphelidir Eyup un karisi Eyup karisi tarafindan alaya alinirken Eyup un karisindan ilk olarak Eyup 2 9 da bahsedilir ve kendisinin Eyup e Tanri ya sovmesini ve olmesini tavsiye etmektedir Kitabin diger yerlerinde direkt olarak bahsedilmemektedir Sikintili donemi Eyup ile birlikte sag olarak atlatmistir Eyup e Tanri yi sovmesini soylerken niyetinin ne oldugu acik degildir fakat 31 konuda Eyup un karisini onore ettigi gorulur KompozisyonKoken ve metinsel tarih Cogu uzman Eyup kitabinin MO 6 ile MO 4 yuzyillar arasinda yazildigini dusunmektedir Tanah in genelindeki mesaja uygun olmasi icin kitabi duzenleyenler arasinda bir birlik oldugu gorulur fakat bunun yani sira Eyup kitabinda ayri unsurlar mevcuttur ki bunlarin bazilari kitap olusturulmadan once bagimsiz olarak yer almaktaydi Jewish Encyclopedia da ifade edildigine gore uzmanlar duzyaziyla yazilan ve hikayenin cercevesini olusturan onsoz ve sonsoz merkezi siiri icine alarak halk kitabi ni olusturdugunu savunur Merkezi siir ise baska bir kaynaktan gelmektedir Olu Deniz parsomenleri icinde bulunur The Dead Sea Scrolls A New Translation kitabinda anlatildigina gore kitabin sonsozuyle Olu Deniz parsomenlerinde cikan fragmanlar arasinda farkliliklar mevcuttur Antik edebiyatta Eyup motifi 1954 te Asurolog ve Sumerolog Samuel Noah Kramer Sumer yazitlarinda bir Eyup motifi olan durust olanin aci cekmesiyle ilgili hikayeler bulundugunu belirtti Bu sumer metni kitabin basinda lu2 ulu3 nam mah dingir ra na demesi sebebiyle Adam ve tanrisi olarak bilinir Bir Babil metni olan ve Babil in Eyup u olarak da bilinen de Subsi mesre Sakkan isimli birinin adil olmayan bir sekilde aci cektirildigi anlatilir Misir Oluler Kitabi nda bulunan Sucsuzluk Itirazi bolumu ozellikle Eyup 31 ile bagdastirilir Bu ve bunun gibi antik Yakin Dogu metinleri Eyup kitabiyla kiyaslanmasina ragmen bu kitaplardan herhangi birinin Eyup kitabinin onculu olduguna dair bir kanit bulunamamistir Gerek Eyup kitabi gerekse Babil ve Misir metinlerindeki ortak nokta neden masum olanin aci cektiginin incelenmesidir Bu metinler ayrica ilahi adaletin dogasina olan geleneksel goruse meydan okur Talmud gelenegi Her ne kadar kitabin yazariyla ilgili bir bilgi bulunmasa da Talmud da Bava Batra Risalesi 15a b de Musa tarafindan yazildigi belirtilir Talmud daki diger goruslere gore ise kitap Birinci Tapinak doneminden once Yakup veya Kral Ahasveros zamaninda yazilmistir Orta Cag yorumcusu Abraham ibn Ezra ya gore Eyup kitabi baska bir dilden cevrilmistir ve tercume edilen her kitap gibi bunda da belirsizlikler mevcuttur Eyup kitabindaki olaylar Edom da gecmektedir ve onsoz ile sonsozde Edomlularin da kullandigi Tanri icin Yehova kelimesi kullanilir da Eyup onemli bir efsanedir Kurgusal bilgelikMichael Coogan a gore Vaiz ve Eyup kitaplari Suleyman in Ozdeyisleri kitabinda misal teskil eden ana bilgelik gelenegine muhalif bir durus sergiler Eyup kitabi Vaiz kitabiyla birlikte Eski Ahit teki bilgelik edebiyatinin muhalif veya spekulatif kismini olusturur Hikayede Eyup ile ailesinin Eyup ile arkadaslarinin ve Eyup ile Tanri nin diyalogu bulunur Geleneksel olarak arkadas ve ailenin sundugu tavsiyeler bilgeligi olustururken Eyup kitabi orneginde bu bilgeliklere Eyup tarafindan muhalefet edilmektedir baska bir deyisle bilgelik karsiti bilgelik uygulanmaktadir Yahudilik te EyupTalmud da zaman zaman Eyup un tartisildigi gorulur Cogu geleneksel Tevrat uzmanligi Eyup un varligindan suphe etmemektedir Gercek ve guclu bir figur olarak gorulur Talmud da gecen bir fikre gore Cikis kitabinda anlatilan Musa nin dogdugu zamanda gittikce artan Israilogullarinin cocuklari na karsi onlem alinmasi icin firavun uc danismanindan tavsiye alir Bu episot Talmud un Sota risalesinde yer alir Balaam isimli danisman seytani bir tavsiye verip ilk dogan erkek cocuklarinin oldurulmesini soyler Yetro isimli bir baska danisman ise Ibranilere hicbir sekilde zarar verilmemesi gerektigini savunur Ucuncu danisman ise Eyup tur her ne kadar firavunun yikici fikirlerine karsi olsa da fikrini belirtmeyip sessiz kalmistir Bu nedenle Tanri onu cezalandirmistir Talmud rabileri arasinda azinlik gorusler de mevcuttur ornegin Rabbi Eyup un hicbir zaman var olmadigini dile getirmistir Bir peygamber tarafindan yaratilmis olan bu karakterin amaci ilahi mesaj sunmakti Ote yandan Talmud da Eyup un yasadigi zamani bulma girisimleri de mevcuttur Talmud da Eyup ile ilgili diger yazilar soyledir Eyup un kaderine istifasi Eyup varlikli oldugu zaman onunla ticaret yapanlar kutsanmistir Eyup un comert olmasi sebebiyle odullendirilmesi Davud Eyup ve in tanimi Talmud gelenegine gore diger gorusler soyledir Ibrahim veya Yakup zamaninda yasamistir Levi ben Lahma ya gore kitabin yazildigi zaman olan Musa zamaninda yasamistir Kimilerine gore kitap Eyup un kendisi tarafindan yazilmistir bkz Eyup 19 23 24 Olasi diger yazarlar Elihu veya Yesaya dir Yahudi kanunlarinin kaynagi Yahudilik te matem kanun ve bazilari Eyup kitabindan esinlenilmistir Eyup kitabinda tarif edilen Eyup un matemiyle arkadaslarinin tavirlari baz olarak alinir Ornegin kitapta Eyup un arkadaslarinin Eyup konusana kadar sessiz kaldigi anlatilir Yahudilik teki matem geleneginde de yas tutan kisi diyaloga girene kadar ziyaretciler sessiz kalmaktadir Ayinsel kullanim Cogu Yahudi ayin geleneginde Tevrat Neviim veya megilotlarin aksine Eyup kitabi alenen okunmaz Fakat basta olmak uzere bazi Yahudiler bu kitabi 9 Av oruc gununde halka acik sekilde okumaktadirlar Eyup kitabinin ortasindaki genis siirsel kisim Mezmurlar ve Ozdeyisler deki sistemden farkli olarak degisik melodi isaretleri icerir Basta cenaze ve matem donemleri olmak uzere ayinlerde Eyup kitabindan cogu kereler alintilar yapilir Ortadogu geleneginde EyupFilistinlilerin gelenegine gore Eyup un yargilandigi yer El Mecdal Askelon sehri aciklarindaki El Cura dir Tanri burada Eyup e hastaliklari iyilessin ve gencligine tekrar kavussun diye Bengi su vermistir Bu nedenle El Cura sehrinde dort gun suren festivaller duzenlenir ve bircok inanctan kisi dogal pinarlarda yikanir Turkiye de ise Eyup un Sanliurfa da yasadigina inanilir Umman in Salalah sehrinde ise Eyup un mezari bulunduguna inanilir Ayrica bakinizEyup peygamber KetuvimKaynakcaOzel McKenzie 1965 p 440 Job 1 1 5 Job 1 6 12 Job 1 15 22 a b c d Coogan M A Brief Introduction to the Old Testament The Hebrew Bible in its Context Oxford University Press Oxford 2009 pp 381 J Gerald Jansen Job Interpretation Bible Commentary Atlanta John Knox Press 1995 The absence of comments by Job and by God has been explained with the hypothesis that the speeches of Elihu chapters 32 37 are later interpolations see section Eyup 38 2 Eyup 42 14 Coogan M ed The New Oxford Annotated Bible Oxford University Press Oxford 2001 pp 728 Dell p 337 Gerald H Wilson Job New International Biblical Commentary Hendrickson 2007 p 11 Kramer Samuel Noah Man and His God A Sumerian Variation on the Job Motif in Noth M and Thomas D W ed Wisdom in Israel and in the Ancient Near East Presented to Professor Harold Henry Rowley Supplements to Vetus Testamentum 3 Brill Leiden 1955 170 182 Also discussed in History Begins at Sumer Thirty Nine Firsts in Recorded History 1956 A man and his god translation 16 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde at the Electronic Text Corpus of Sumerian Literature a b Coogan M A Brief Introduction to the Old Testament The Hebrew Bible in its Context Oxford University Press Oxford 2009 p 382 Ibn Ezra Job 2 11 Coogan M A Brief Introduction to the Old Testament The Hebrew Bible in its Context Oxford University Press New York 2009 p 380 Shupak Nili Where can wisdom be found the sage s language Bible and in ancient Egyptian literature University Press Freiburg Switzerland 1993 p 12 Pope Marvin H Job The Anchor Bible p LXXIII Doubleday New York 1965 1973 Arsivlenmis kopya 18 Ocak 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Midras Tekvin Rabbah LXVII Talmud Bavli Bava Batra 15a Baba Batra Risalesi 15a 16b aishdas com 4 Aralik 2008 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Pesahim risalesi 2b Pesahim risalesi 112a Megillah risalesi 28a Eruvin risalesi 21a Arsivlenmis kopya 10 Ekim 2008 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Genel 1996 Where Shall Wisdom be Found Job 28 as a Riddle for Ancient and Modern Readers John Barton amp David Reimer Ed After the Exile Essays in Honour of Rex Mason Macon Georgia Mercer University Press Books of Wisdom by Robert AlterBibliyografiEyup hakkinda yorumlar Dell Katharine M 2003 Job James D G Dunn John William Rogerson Ed Eerdmans Bible Commentary Eerdmans 7 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Hartley John E 1988 The book of Job Eerdmans 7 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Habel Norman C 1985 The Book of Job A Commentary Westminster John Knox Press 7 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Hooks Stephen M 2007 Job College Press 7 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Michael Wise Martin Abegg Jr and Edward Cook The Dead Sea Scrolls A New Translation 1996 HarperSanFrancisco paperback 1999 ISBN 0 06 069201 4 contains the non biblical portion of the scrolls Margaret Atwood The Handmaid s Tale Stella Papadaki Oekland Byzantine Illuminated Manuscripts of the Book of Job ISBN 2 503 53232 2 1 29 Kasim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde Tracy Byrd in Walking to Jeresalum Genel McKenzie John L 1965 Dictionary of the Bible Simon amp Schuster Brueggemann Walter 2002 Reverberations of faith a theological handbook of Old Testament themes Westminster John Knox Levin Christoph L 2005 The Old testament a brief introduction Princeton University Press 6 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Walsh Jerome T 2001 Style and structure in Biblical Hebrew narrative Liturgical Press 7 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Kasim 2011 Dis baglantilarby David M Betesh and the Sephardic Pizmonim Project by Excerpts from Answer to Job by Carl Jung22 Eylul 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde Jewish Encyclopedia 14 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde Job Book of Job Job at the Catholic Encyclopedia21 Aralik 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde The Paramount Lesson of Job God s Glory Magnified by Faith Triumphant over Tribulation13 Kasim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde by J T Mueller A Proposed Connection between Job and Tobias Tobit s son28 Subat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde Job s Path to Enlightenment4 Eylul 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde by Ethan Dor Shav Azure7 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde Spring 2008 Translations of The Book of Job 18 Kasim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde at Hebrew and English Parallel and Complete Text of the Book of Job 16 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde English Translation is the 1917 Job at Chabad org 27 Kasim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde