Zaman algısı, psikolojide, bilişsel dilbilimde ve nörobilimde, birinin belirsiz olayların süresinin algılanması ve olayların gelişmesi ile ölçülen öznel deneyime veya zaman duygusuna atıfta bulunan bir çalışma alanıdır. İki ardışık olay arasındaki algılanan zaman aralığı algılanan süre olarak adlandırılır . Başka bir kişinin zaman algısını doğrudan deneyimlemek veya anlamak mümkün olmasa da, böyle bir algı nesnel olarak incelenebilir ve bir dizi bilimsel deney yoluyla çıkarılabilir . Bazı zamansal yanılsamalar zaman algısının altında yatan sinirsel mekanizmaları ortaya çıkarmaya yardımcı olur.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZeUwxTjNZWFJqYUY5SmNtOXVlVjloYm1kc1pWOWlaV3h2ZHk1cWNHY3ZNakl3Y0hndFUzZGhkR05vWDBseWIyNTVYMkZ1WjJ4bFgySmxiRzkzTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Türlere özgü farklılıkları vurgulayan öncü çalışmalar Karl Ernst von Baer tarafından yapılmıştır.
Kuramlar
Beyindeki zaman algılama mekanizması için birçok teori ve hesaplama modeli bulunmaktadır ve birkaç örneği aşağıda verilmektedir.
William J. Friedman (1993) bir zaman algısı konusunda iki zıt teori öne sürmektedir:
- Zaman hafızasının güç modeli. Bu konutlayan bir bellek izi bu bir iz kuvvetinden (hatırlanan olay meydana ne kadar önce bu nedenle ve) bir belleğe yaşını yargıç olabilir zaman içinde devam ederse,. Bu, son olayların anılarının daha uzak anılardan daha çabuk solmasıyla çelişmektedir.
- Çıkarım modeli. Bir olayın zamanının, söz konusu olay ile tarihi veya saati bilinen diğer olaylar arasındaki ilişkiler hakkındaki bilgilerden çıkarıldığını gösterir.
Başka bir teori, biyolojik bir kronometre oluşturan beynin belirli bir aralıkta bilinçaltı "nabız" konuşmasını içerir. Bu teori, beynin dahil olduğu görevin türüne bağlı olarak bir kerede birden fazla biyolojik kronometre çalıştırabileceğini iddia eder. Bu darbelerin yeri ve bu darbelerin gerçekte neleri içerdiği belirsizdir. Bu model sadece bir metafordur ve beyin fizyolojisi veya anatomisi açısından ayağa kalkmaz.
Dahası, zaman algısı genellikle beynin farklı bölgelerinde farklı sürelerin işlenmesi nedeniyle aşağıdaki üç farklı aralıkta kategorize edilir.
- Saniye-altı zamanlama veya milisaniye zamanlama
- Aralık zamanlaması veya saniye-dakika zamanlaması
- Sirkadiyen zamanlama
Felsefi bakış açıları
Ferah mevcut bir durumu olup, burada zaman süresinin bilinç varlık olarak deneyimli mevcut . Terim ilk olarak filozof ER Clay tarafından 1882'de (E. Robert Kelly), tanıtıldı ve William James tarafından daha da geliştirildi. James bu feshi hediyeyi "düşünülen tüm zamanların prototipi olarak tanımladı ... kısa süreleri hemen ve aralıksız olarak mantıklıyız". "Bilimsel Düşünce" (1930) 'da CD Broad, fevkalade şimdiki zaman kavramı üzerinde daha ayrıntılı olarak durdu ve fevkalade şimdiki zamanın duyusal bir datumun zamansal eşdeğeri olarak değerlendirilebileceğini düşündü. Konseptin bir versiyonu Edmund Husserl tarafından çalışmalarında kullanılmış ve Husserl, Heidegger ve Merleau-Ponty'nin yazılarına dayanarak Francisco Varela tarafından daha fazla tartışılmıştır. Bu modern filozoflardan önce yaşamasına rağmen, Breslov'dan Hasidik ustası Rabbi Nachman (1772-1810) sadece günümüzün ve bugünün "gerçek" olduğunu belirtti ve ayrıca bir kişinin on beş dakika uyuyabileceğini ve hayal edebileceğini belirtti. yetmiş yıl yaşadığını.
Sinirbilimsel bakış açıları
Zaman algısı belirli bir duyusal sistemle ilişkili olmasa da, psikologlar ve sinirbilimciler, insanların zamanın algılanmasını düzenleyen bir sistemi ya da birkaç tamamlayıcı sistemi olduğunu öne sürerler. Zaman algısı, serebral korteks, serebellum ve bazal gangliyonları içeren yüksek oranda dağılmış bir sistem tarafından ele alınır. Belirli bir bileşen olan suprachiasmatik çekirdek, sirkadiyen (veya günlük) ritmden sorumluyken, diğer hücre kümeleri daha kısa (ultradian) zaman işleyişine sahip gibi görünmektedir. Beynin erken duyusal kısımlarında çok kısa (milisaniye) sürelerin adanmış nöronlar tarafından işlendiğine dair bazı kanıtlar vardır
Profesör Warren Meck zamanın geçişini ölçmek için fizyolojik bir model geliştirdi. Üst korteksteki hücrelerin salınım aktivitesi tarafından üretilecek sürenin temsilini buldu. Bu hücrelerin aktivitesinin sıklığı, ön beyin tabanındaki dorsal striatumdaki hücreler tarafından tespit edilir. Modeli açık zamanlamayı ve kapalı zamanlamayı ayırdı. Bir uyaranın süresini tahmin etmek için açık zamanlama kullanılır. Örtük zamanlama, yakın gelecekte gerçekleşmesi beklenen bir olaydan birini ayıran süreyi ölçmek için kullanılır. Bu iki zaman tahmini aynı nöroanatomik alanları içermez. Örneğin, beyincik, sol parietal korteks ve sol premotor korteksi içeren motor bir görevi başarmak için genellikle örtük zamanlama meydana gelir. Açık zamanlama sıklıkla ek motor alanı ve sağ prefrontal korteksi içerir.
Birinin görüş alanı içindeki iki görsel uyaran, beş milisaniyeye kadar eşzamanlı olarak başarılı bir şekilde kabul edilebilir.
Popüler "Beyin Zamanı" makalesinde, David Eagleman, farklı duyusal bilgilerin (işitsel, dokunsal, görsel, vb.) farklı sinir mimarileri tarafından farklı hızlarda işlendiğini açıklar. Beyin, dış dünyanın geçici olarak birleşik bir temsilini yaratmaksa, bu hız farklılıklarının üstesinden nasıl geleceğini öğrenmelidir: "görsel beyin olayları zamanında doğru yapmak istiyorsa, tek bir seçeneği olabilir: en yavaş bilginin gelmesini bekleyin . Bunu başarmak için saniyenin onda birini beklemek zorundadır. Televizyon yayıncılığının ilk günlerinde, mühendisler ses ve video sinyallerini senkronize etme probleminden endişe ediyorlardı. Sonra yanlışlıkla yüz milisaniyelik bir eğime sahip olduklarını keşfettiler: Sinyaller bu pencereye ulaştığı sürece, izleyicilerin beyinleri otomatik olarak sinyalleri yeniden senkronize edecekler ". "Bu kısa bekleme süresi, görsel sistemin erken aşamalardan kaynaklanan çeşitli gecikmeleri azaltmasına izin veriyor; ancak algıyı geçmişe itme dezavantajı var. Mümkün olduğu kadar günümüze yakın çalışmanın belirgin bir hayatta kalma avantajı vardır; bir hayvan geçmişte çok fazla yaşamak istemez. Bu nedenle, saniyenin onda biri penceresi, günümüzün sınırının yakınında çalışırken, sistemin ilk aşamalarında yaratılan gecikmeleri hesaba katmasına izin veren en küçük gecikme olabilir. Bu gecikme penceresi farkındalığın geriye dönük olduğu, bir olaydan sonraki zaman penceresindeki verileri içerdiği ve ne olduğuna ilişkin gecikmeli bir yorum sağladığı anlamına gelir. ”
Deneyler, sıçanların kortekslerinin tamamen çıkarılmasına rağmen yaklaşık 40 saniyelik bir zaman aralığını başarılı bir şekilde tahmin edebileceğini göstermiştir. Bu, zaman tahmininin düşük seviyeli bir süreç olabileceğini düşündürmektedir.
Ekolojik perspektifler
Yakın tarihte, ekologlar ve psikologlar, zamanın insan dışı hayvanlar tarafından algılanıp algılanmadığı ve nasıl algılanıp algılanmadığı ve zamanın algılanabilmesiyle hangi işlevsel amaçlara hizmet edildiğiyle ilgileniyorlardı. Çalışmalar, hem omurgalılar hem de omurgasızlar dahil olmak üzere birçok hayvan türünün, zaman aralıklarını ve sürelerini insanlara benzer şekilde tahmin etmelerini ve karşılaştırmasını sağlayan bilişsel yeteneklere sahip olduğunu göstermiştir.
Metabolik hızın hayvanların zamanı algılama yeteneği üzerinde bir etkisi olduğuna dair ampirik kanıtlar vardır. Genel olarak, hızlı bir metabolik hıza sahip olan daha küçük boyutlu (sinekler gibi) hayvanların, yavaş metabolik hıza sahip daha büyük boyutlu hayvanlardan daha yavaş yaşadıkları taksanın içinde ve arasında doğrudur. Araştırmacılar, bunun küçük gövdeli hayvanların zamanın küçük ölçekte algılanmasında genellikle daha iyi olmasının ve daha büyük hayvanlardan daha çevik olmalarının nedeni olabileceğini düşünüyorlar.
Omurgalılarda zaman algısı
Balıklardan örnekler
Bir laboratuvar deneyinde, akvaryum balığı hafif bir uyaran ve ardından kısa bir süre boyunca iki uyaran arasında sabit bir zaman aralığı olan bir atıcı elektrik çarpması alacak şekilde koşullandırılmıştır . Test denekleri elektrik çarpması sırasında genel aktivitede bir artış gösterdi. Bu tepki, ışık uyaranının tutulduğu ancak elektrik çarpmasının giderildiği diğer çalışmalarda da devam etmiştir. Bu, akvaryum balıklarının zaman aralıklarını algılayabildiğini ve üzücü uyaranın gerçekleşmesini bekledikleri anda bir kaçınma tepkisi başlatabildiğini gösterir.
İki ayrı çalışmada, altın parlatıcılar ve cüce inangalar, gıda kaynaklarının mevcudiyetini, zaman yeri öğrenme adı verilen belirli yerlere ve zamanlara ilişkilendirme yeteneğini gösterdi. <ref> Reebs SG (Nisan 1999). "Time–place learning based on food but not on predation risk in a fish, the inanga (Galaxias maculatus)". Ethology. 105 (4). ss. 361-71. doi:10.1046/j.1439-0310.1999.00390.x.</ref>. Buna karşılık, dayalı zaman-yer öğrenimi için test edildiğinde, inangalar uzaysal-zamansal kalıpları yırtıcıların varlığı veya yokluğu ile ilişkilendiremedi.
Kuşlardan örnekler
Düzenli aralıklarla (beslemeler arasında sabit bir gecikmeyle) veya stokastik aralıklarla (beslemeler arasında değişken bir gecikmeyle) yiyecek elde etme arasında seçim yapıldığında, sığırcıklar iki tip aralık arasında ayrım yapabilir ve sürekli olarak değişken aralıklarda yiyecek almayı tercih edebilir. Bu, toplam yiyecek miktarının her iki seçenek için de aynı olup olmadığı ya da toplam yiyecek miktarı değişken seçeneğinde öngörülemez ise doğrudur. Bu, sığırcıkların riske eğilimli davranışlar için bir eğilime sahip olduklarını göstermektedir.
Güvercinler günün farklı zamanları arasında ayrım yapabilir ve zaman-yer öğrenimi gösterebilir. Eğitimden sonra laboratuvar denekleri, uyku / uyanıklık döngüsü yapay olarak değiştikten sonra bile, günün farklı saatlerinde (sabah veya öğleden sonra) belirli anahtarları başarıyla gagalamayı başardılar. Bu, günün farklı zamanları arasında ayrım yapmak için güvercinlerin harici ipuçlarından bağımsız bir dahili zamanlayıcı (veya sirkadiyen zamanlayıcı ) kullanabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte, güvercinlerde zamana dayalı öğrenme üzerine daha yeni bir çalışma, benzer bir görev için, test deneklerinin enerji kaynaklarını kurtarmak için mümkün olduğunda sirkadiyen bir zamanlama mekanizmasına geçeceğini göstermektedir. Deneysel testler, güvercinlerin çeşitli sürelerdeki ipuçlarını (saniye sırasına göre) ayırt edebildiğini, ancak işitsel ipuçlarını zamanlarken görsel ipuçlarını zamanlamaya göre daha az doğru olduklarını ortaya koydu.
Memelilerden örnekler
Özel sektöre ait köpekler üzerinde yapılan bir çalışma ortaya koydu köpekler dakika farklı birkaç saat arasında değişen Algılama süreleri edebiliyoruz. Köpekler, sahiplerinin davranışlarına bakılmaksızın, daha uzun süre yalnız bırakıldıklarında sahiplerinin dönüşüne artan yoğunlukta tepki gösterdi.
Gıda takviyesi ile eğitildikten sonra dişi yaban domuzu, her aralığın sonunda yiyecek isteyerek günlerin zaman aralıklarını doğru bir şekilde tahmin edebilir, ancak aynı eğitim yöntemiyle dakikaların zaman aralıklarını doğru bir şekilde tahmin edemezler.
Pozitif takviye ile eğitildiklerinde, sıçanlar belirli bir süredeki bir sinyale cevap vermeyi öğrenebilirler, ancak daha kısa veya daha uzun süreli sinyallere değil, bu da farklı süreler arasında ayrım yapabildiklerini gösterir. Sıçanlar, zaman içinde öğrenmeyi gösterdiler ve aynı zamanda belirli bir görev için doğru zamanlamayı, bir olay sırasını izleyerek sıralı bir zamanlama mekanizması kullanabildiklerini önererek çıkarmayı öğrenebilirler. Güvercinler gibi, sıçanların da günün saatini ayırt etmek için bir sirkadiyen zamanlama mekanizması kullanma kabiliyetine sahip oldukları düşünülmektedir.
Omurgasızlarda zaman algısı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprNUwwRndhWE5mYldWc2JHbG1aWEpoWDJac2VXbHVaeTVxY0djdk1qSXdjSGd0UVhCcGMxOXRaV3hzYVdabGNtRmZabXg1YVc1bkxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
Geri dönerken kovanı ile nektarı, toplayıcı bal arıları nektar toplama kolonide nektar işleme oranlarına mevcut oranını bilmemiz gerekir. Bunu yapmak için, yemleri boşaltacak ve depolayacak bir gıda deposu arısı bulma zamanını tahmin ederler. Bunları bulmak ne kadar uzun sürerse, yiyecek depolayan arılar o kadar yoğun olur; ve dolayısıyla koloninin nektar toplama oranı yükselir. Yem arıları ayrıca, yemi boşaltmak için geçen süreyi karşılaştırarak nektarın kalitesini de değerlendirir: daha uzun bir boşaltma süresi daha yüksek nektarı gösterir. Kendi boşaltma sürelerini kovanda bulunan diğer yemleme makinelerinin boşaltma süreleriyle karşılaştırırlar ve işe alım davranışlarını buna göre ayarlarlar. Örneğin, bal arıları, kendi verimlerinin daha düşük olduğuna karar verirlerse, sallama danslarının süresini azaltırlar. Bilim adamları, anestezinin sirkadiyen saati bozduğunu ve insanlarda gözlemlendiği gibi bal arılarının zaman algısını bozduğunu gösterdiler. Deneyler, 6 saatlik bir genel anestezinin gündüzleri indüklenirse bal arılarının yemleme davranışının başlamasını önemli ölçüde geciktirdiğini, ancak gece boyunca indüklenmediğini ortaya koydu.
Bombus arıları, belirli bir zaman aralığı geçtikten sonra (genellikle başlatma sinyalinden birkaç saniye sonra) bir uyarana cevap vermek için başarıyla eğitilebilir. Çalışmalar aynı zamanda çoklu aralık sürelerini aynı anda yapmayı öğrenebileceklerini göstermiştir.
Tek bir çalışmada, Myrmica cinsinden üç karınca türünden koloniler, beslenme oturumlarını farklı zamanlarla ilişkilendirmek için eğitildi. Eğitimler birkaç gün sürdü ve her gün beslenme süresi bir önceki güne göre 20 dakika gecikti. Üç türün hepsinde, eğitimin sonunda, bireylerin çoğu beslenme noktasında beklenen doğru zamanda bulundular, bu da karıncaların koşma süresini tahmin edebildiklerini, beklenen beslenme süresini hafızasında tutabildiklerini ve tahmin edebileceklerini gösterdi.
Zamansal yanılsama türleri
Bir zamansal yanılsama, zaman algısında bir çarpıklıktır. Zaman algısı, zamanla ilgili çeşitli görevleri ifade eder. Örneğin:
- zaman aralıklarını tahmin etmek, örneğin, "Birinci basamak hekiminizi en son ne zaman gördünüz?" ;
- tahmini süre, örneğin, "Doktorun ofisinde ne kadar bekliyorsunuz?"; ve
- olayların eşzamanlılığını değerlendirmek (örnekler için aşağıya bakınız).
Zamansal yanılsama tiplerinin kısa listesi :
- Teleskopik etki : İnsanlar yakın zamandaki olayları gerçekte olduklarından (geriye doğru teleskop) ve uzak olayları gerçekte olduğundan daha yakın zamanda (ileri teleskop) hatırlama eğilimindedir.
- Vierordt yasası : Daha kısa aralıklar göz ardı edilirken, daha uzun aralıklar göz ardı edilir
- Daha fazla değişiklikle ilişkili zaman aralıkları, daha az değişiklik içeren zaman aralıklarından daha uzun olarak algılanabilir
- Belirli bir görevin algılanan zamansal uzunluğu daha fazla motivasyonla kısaltılabilir
- Belirli bir görevin algılanan geçici uzunluğu, parçalandığında veya kesintiye uğradığında uzayabilir
- İşitsel uyaranlar görsel uyaranlardan daha uzun sürebilir
- Daha uzun uyaran yoğunluğu ile zaman süreleri daha uzun görünebilir (örneğin, işitsel ses yüksekliği veya ses yüksekliği)
- Eşzamanlılık kararları, eşzamanlı olmayan uyaranlara tekrar tekrar maruz bırakılarak manipüle edilebilir
Kappa etkisi
Kappa etkisi veya algısal bir zaman genişleme, doğrulanabilir deneyi ile zamansal yanılsama şeklidir ardışık uyarıların bir dizi arasındaki zamansal süresi nedeniyle, daha uzun ya da daha kısa bir gerçek geçen süre göre daha olduğu düşünülmektedir, burada her ardışık uyaran arasında mekansal / işitsel / dokunsal ayrılma. Kappa efekti, eşit zaman alan iki parçadan oluşan bir yolculuk düşünülürken görüntülenebilir. Bu iki bölüm arasında, daha fazla mesafeyi kapsayan yolculuk, eşit miktarda zaman alsalar bile, daha az mesafeyi kapsayan yolculuktan daha uzun sürebilir.
Göz hareketleri ve "Kronostaz"
Uzay ve zaman algısı, hızlı sakkadik göz hareketleri sırasında bozulmalara uğrar
Kronostaz, beyine yeni bir olay veya görev talebinin getirilmesinden sonraki ilk izlenimin zaman içinde uzandığı bir tür geçici yanılsamadır. Örneğin, bir sakkadın hemen ardından (örn. Hızlı göz hareketi ) bir hedef uyarana sabitlenirken kronostaz geçici olarak ortaya çıkar. Bu, geçici uyaranda, hedef uyaranın (yani postakadik uyaranın) algılandığı bir aşırı tahmin ortaya çıkarır. Bu etki, görünür süreleri 500 ms'ye kadar uzatabilir ve görsel sistemin algılamadan önceki olayları modellediği fikriyle tutarlıdır. Bu illüzyonun en iyi bilinen versiyonu, bir kişinin saatin yönlendirilmiş dikkatini (yani, sakcade) izleyen bir analog saatin ikinci el hareketi hakkında ilk izleniminin durduğu saat yanılsaması olarak bilinir. normalden daha yavaş ikinci el hareket hızı algısı (saatin saniye ibresi başlangıçta ona baktıktan sonra geçici olarak yerinde donabilir).
Kronostaz oluşumu, görsel alanın ötesinde işitsel ve dokunsal alanlara uzanır. İşitsel alanda, işitsel uyaranları gözlemlerken kronostaz ve süre fazla tahminleri meydana gelir. Yaygın bir örnek, telefon görüşmeleri yaparken sık karşılaşılan bir durumdur. Telefonun çevir sesini dinlerken, araştırma konuları telefonu bir kulaktan diğerine hareket ettirirse, zil sesleri arasındaki süre daha uzun görünür. Dokunsal alanda, kronostaz araştırma konularında nesnelere ulaştıklarında ve nesneleri kavradıklarında devam etmiştir. Yeni bir nesneyi kavradıktan sonra, denekler ellerinin bu nesneyle temas ettiği süreyi fazla tahmin ederler. Diğer deneylerde, bir düğmeyle ışığı açan denekler düğmeye basmadan önce ışığı deneyimlemek için koşullandırılmıştır.
Flaş gecikme efekti
Bir deneyde, katılımcılara bilgisayar ekranında bir "x" sembolüne bakmaları ve hareketli mavi halka benzeri bir halkanın sabit "x" noktasını tekrar tekrar daire içine almaları söylendi. Bazen, halkanın iç kısmıyla fiziksel olarak örtüşen bir an için beyaz bir flaş görüntülenir. Bununla birlikte, ne algılandığı sorulduğunda, katılımcılar beyaz halkanın hareketli halkanın merkezinin gerisinde kaldığını gördüler. Başka bir deyişle, iki retina görüntüsünün aslında uzamsal olarak hizalanmış olduğu gerçeğine rağmen, yanıp sönen nesnenin genellikle uzayda sürekli hareket eden bir nesneyi izlediği gözlendi - bu, flaş gecikmesi etkisi olarak adlandırılan bir olgudur.
'Hareket ekstrapolasyonu' hipotezi olarak adlandırılan ilk önerilen açıklama, görsel sistemin, nöral gecikmeleri (yani retinal görüntü ile gözlemcinin yanıp sönme algısı arasındaki gecikme süresi) hesaba katılırken hareketli nesnelerin konumunu tahmin ettiği, ancak yanıp sönen nesnelerin konumunu tahmin etmesidir . nesne). David Eagleman ve Sejnowski tarafından 'gecikme farkı' hipotezi olarak adlandırılan ikinci önerilen açıklama, görsel sistemin hareketli nesneleri parlatılmış nesnelerden daha hızlı bir şekilde işlemesidir. İlk hipotezi reddetme girişiminde bulunan David Eagleman, hareketli halkanın aniden yanıp sönen nesne kısaca göründüğü gibi diğer yöne dönme yönünü tersine çevirdiği bir deney gerçekleştirdi. İlk hipotez doğruysa, geri dönüşün hemen ardından hareketli nesnenin parlatılmış nesnenin arkasında gecikme olarak görülmesini beklerdik. Bununla birlikte, deney tam tersini ortaya çıkardı - tersine dönüşün hemen ardından, yanıp sönen nesnenin hareketli nesnenin arkasında geciktiği gözlendi. Bu deneysel sonuç 'gecikme farkı' hipotezini desteklemektedir. Son zamanlarda yapılan bir araştırma, şu anda neler olduğunu tanımlamayı amaçlayan bir çıkarım mekanizması olarak algılamaya yaklaşarak bu farklı yaklaşımları uzlaştırmaya çalışmaktadır.
Oddball etkisi
İnsanlar tipik olarak özdeş olaylar akışındaki ilk ve son olayın algılanan süresini fazla tahmin ederler.
Oddball etkisi, evrimsel olarak uyarlanmış bir “uyarı” işlevine hizmet edebilir ve tehdit edici durumlarda zamanın yavaşladığı raporlarıyla tutarlıdır. Etki retinada boyut olarak genişleyen, diğer bir deyişle izleyiciye "yaklaşan" veya yaklaşan görüntüler için en güçlü gibi görünmektedir ve efekt, tuhaf toplar için ortadan kaldırılabilir büzülüyor veya izleyiciden çekildiği anlaşılıyor. Etki ayrıca, genişleyen uyaran akışı arasında sunulan statik bir oddball ile azaltılır veya ters çevrilir .
İlk çalışmalar, bu oddball kaynaklı "öznel zaman genişlemesinin" algılanan oddball uyaranlarını% 30-50 oranında artırdığını ancak daha sonraki araştırmalarda% 10 civarında daha mütevazı bir genişleme rapor ettiğini bildirmiştir veya daha az. İzleyicinin sürenin arttığını veya azaldığını fark edip etmediğinin etkinin yönü de kullanılan uyarana bağlı gibi görünmektedir.
Geçici kararın iptali
Çok sayıda deneysel bulgu, etkilerden önceki eylemlerin zamansal sıra kararlarının özel koşullar altında geri alınabileceğini düşündürmektedir. Deneyler, duyusal eşzamanlılık kararlarının, eşzamanlı olmayan uyaranlara tekrar tekrar maruz bırakılarak manipüle edilebileceğini göstermiştir. David Eagleman tarafından yapılan bir deneyde, deneklerde geçici motor kararlarına maruz bırakılarak geçici bir karar kararı tersine çevrildi. Deneyde, denekler çeşitli türlerde video oyunları oynamıştır. Denekler tarafından bilinmeyen deneyciler, fare hareketleri ve müteakip duyusal geri bildirim arasında sabit bir gecikme başlattı. Örneğin, bir kişi fare hareket ettikten 150 milisaniye kadar ekranda bir hareket kaydı görmeyebilir. Oyunu oynayan katılımcılar gecikmeye adapte oldular ve sanki fare hareketleri ile duyusal geribildirim arasında daha az gecikme varmış gibi hissettiler. Deneyciler gecikmeyi kaldırdıktan kısa bir süre sonra, denekler genellikle sanki komut vermeden hemen önce ekrandaki etki olduğunu hissettiler. Bu çalışma, algılanan etkilerin zamanlamasının beklentiler tarafından nasıl değiştirildiğini ve bu tür tahminlerin ne kadar çabuk değiştirilebileceğini ele almaktadır. Haggard ve meslektaşları tarafından 2002 yılında yapılan bir deneyde, katılımcılar 100 milisaniyelik hafif bir gecikmeden sonra uzaktan ışık flaşını tetikleyen bir düğmeye bastılar. Katılımcılar bu harekete tekrar tekrar girerek gecikmeye adapte olmuşlardı (yani, düğmeye basmak ve ışık flaşını görmek arasındaki algılanan zaman aralığında kademeli bir kısalma yaşadılar). Deneyciler daha sonra düğmeye basıldıktan hemen sonra ışık flaşını gösterdi. Yanıt olarak, denekler genellikle flaşın (efekt) düğmeye basılmadan önce meydana geldiğini düşünüyorlardı (nedeni). Buna ek olarak, deneyciler gecikmeyi hafifçe azalttığında ve düğme ile ışık flaşı arasındaki uzamsal mesafeyi kısalttıklarında, katılımcılar genellikle nedenden önce etki yaşadığını iddia etmişlerdir.
Bazı deneyler ayrıca, hızlı bir şekilde arka arkaya verilen bir çift dokunsal uyaranın geçici sıraya göre değerlendirilmesinin, elleri orta çizginin üzerinden geçerek belirgin şekilde bozulmuş (yani yanlış bildirilmiş) olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, doğuştan kör olan denekler, kolları geçtikten sonra geçici düzen kararının tersine çevrilmesinin izini göstermediler. Bu sonuçlar, doğuştan kör tarafından alınan dokunsal sinyallerin, görsel-uzamsal bir temsile atıfta bulunulmaksızın zamanında sıralandığını göstermektedir. Doğuştan kör olan deneklerin aksine, geç başlangıçlı kör deneklerin zamansal sıra kararları, kolları kör olmayan deneklerle aynı ölçüde geçerken bozulmuştur. Bu sonuçlar, dokunsal sinyaller ile görsel-uzamsal temsil arasındaki ilişkilerin bebeklik döneminde tamamlandıktan sonra korunduğunu göstermektedir. Bazı araştırma çalışmaları, deneklerin kolların arkalarından geçtiğinde dokunsal zamansal düzen kararlarında eksiklik gösterdiklerini ortaya koymuştur.
Fizyolojik bağlantılar
Taşikopsi
, genellikle fiziksel efor, ilaç kullanımı veya travmatik bir olaydan kaynaklanan zaman algısını değiştiren nörolojik bir durumdur. Taşikopiden etkilenen biri için, bireyin algıladığı zaman uzar, olayların yavaşladığını gösterir veya hızlanan bir bulanıklıkta hareket eden nesneler büzülür.
Taşikopsi ile ilişkili bazı genetik polimorfizmler şöyledir: COMT Val158Met, DRD2 / ANKK1-Taq1A ve SLC6A3 3'-UTR VNTR. Bu gen polimorfizmleri, öncelikle striatumda (DRD2 / ANKK1-Taq1A polimorfizmi) D2 dopamin reseptörlerinin ekspresyonunu etkiler.
Duygusal durumların etkileri
Huşu
Araştırmalar, huşu duygusunun kişinin zaman uygunluğu algılarını genişletme yeteneğine sahip olduğunu ileri sürdü. Huşu, odaklanmadaki artışa denk gelen muazzam algısal genişlik deneyimi olarak nitelendirilebilir. Sonuç olarak, huşu yaşarken kişinin zamansal algısının yavaşlayacağı düşünülebilir.
Korku
Muhtemelen ilgili tuhaf etkisi, araştırma düşündürmektedir zaman yavaşlatmak gibi görünüyor (örneğin bir trafik kazası, bir soygun veya bir kişinin algıladığı potansiyel bir yırtıcı ya da tehlikeli olaylar sırasında bir kişi için arkadaşı veya bir kişi) Skydives veya bungee normalde bir göz açıp kapayıncaya kadar karmaşık düşünceler yapabildikleri atlar (bkz. Dövüş ya da kaç tepkisi ). Zamansal algıda bildirilen bu yavaşlama evrimsel açıdan avantajlı olabilir, çünkü hayatta kalmamız için kritik önem taşıyan anlarda akıllıca hızlı kararlar verme yeteneğini geliştirmiş olabilir. Bununla birlikte, gözlemciler genellikle bu olaylar sırasında zamanın yavaş çekimde hareket ettiğini bildirmiş olsalar da, bunun olay sırasında artan zaman çözünürlüğünün bir işlevi olup olmadığı veya bunun yerine duygusal olarak dikkat çeken bir olayın hatırlanmasıyla yaratılan bir yanılsama olup olmadığı belirsizdir.
Araştırmalar, etkinin olaylarla eşzamanlı olarak meydana gelmektense, yalnızca geriye dönük değerlendirme noktasında ortaya çıktığını göstermektedir. Algısal yetenekler, korkutucu bir deneyim - serbest düşüş - sırasında insanların titreyen uyaranlara duyarlılığını ölçerek test edildi. Sonuçlar, korkutucu olay meydana geldiğinden deneklerin zamansal çözünürlüğünün iyileşmediğini göstermiştir. Olaylar sadece geçmişe bakıldığında daha uzun sürüyor gibi görünüyor, çünkü korkutucu durum sırasında anılar daha yoğun bir şekilde paketlenmişti.
İnsanlar korku uyandırdığı bilinen filmlerden alıntılar, daha sonra sunulan görsel uyaranın geçen süresini fazla tahmin ederken, insanlar duygusal olarak tarafsız klipler (hava durumu tahminleri ve borsa güncellemeleri) gösterdiler veya üzüntü duygularını uyandırdıkları bilinenlerde hiçbir fark göstermedi. Korkunun amigdalada uyarılmış bir “iç saat” oranını artıran bir uyarılma durumuna neden olduğu ileri sürülmektedir. Bu, tehdit edici bir durumun tetiklediği gelişmiş bir savunma mekanizmasının sonucu olabilir.
Yaşla ilgili değişiklikler
Psikologlar zamanın öznel algısının insanlarda artan yaşla birlikte hızlanma eğiliminde olduğunu bulmuşlardır. Bu genellikle insanların yaşlandıkça belirli bir zaman aralığını giderek küçümsemesine neden olur. Bu gerçek muhtemelen yaşlanan beyinde yaşla ilgili çeşitli değişikliklere bağlanabilir, örneğin yaşlılık ile dopaminerjik düzeylerde azalma; ancak, ayrıntılar hala tartışılmaktadır.
Çok küçük çocuklar geçtiklerinin farkında olmadan önce tam anlamıyla "zamanda yaşarlar". Bir çocuk ilk olarak, bir olay koleksiyonunun sübjektif olarak algılayabileceği ve onun üzerinde gelişebileceği zamanın geçeceğini deneyimleyecektir. Çocuğun zaman farkındalığı, çocuğun dikkati ve kısa süreli hafıza kapasiteleri oluştuğunda gelişir - bu gelişim sürecinin prefrontal korteks ve hipokampüsün yavaş olgunlaşmasına bağlı olduğu düşünülmektedir.
Bir gün ile 11 yaş arasındaki bir çocuk, yaşamlarının yaklaşık 1 / 4.000'i, bir gün ile 55 yaşındaki bir çocuk, yaşamlarının yaklaşık 1 / 20.000'i olacaktır. Bu, rastgele, sıradan bir günün neden küçük bir çocuk için bir yetişkinden daha uzun görünebileceğini açıklamaya yardımcı olur. Kısa terim, algılayıcının yaşının karekökü ile orantılı olarak daha hızlı ilerlemektedir. Yani 55 yaşındaki bir çocuk 11 yaşındaki bir kişinin yaşadığı bir yıldan yaklaşık 2¼ kat daha hızlı geçiyor. Uzun süreli zaman algısı sadece bir kişinin yaşının orantılılığına dayanıyorsa, yaşamdaki şu dört dönem nicel olarak eşit görünecektir: 5-10 yaş (1x), yaşları 10-20 (2x), yaşları 20– 40 (4x), 40-80 (8x) yaş.
Genel açıklama, dış ve iç deneyimlerin çoğunun küçük çocuklar için yeni, ancak yetişkinler için tekrarlayıcı olduğudur. Çocuklar şu anda son derece meşgul olmalı (yani birçok sinirsel kaynağı veya önemli beyin gücünü), çünkü dünyadaki zihinsel modellerini asimile etmek ve davranışı düzgün bir şekilde yönetmek için sürekli olarak yeniden yapılandırmaları gerekir. Bununla birlikte, yetişkinlerin nadiren zihinsel alışkanlıkların ve dış rutinlerin dışına çıkmaları gerekebilir. Bir yetişkin sıklıkla aynı uyaranları yaşadığında, "görünmez" görünürler çünkü zaten beyin tarafından yeterince ve etkili bir şekilde haritalanmıştır. Bu fenomen nöral adaptasyon olarak bilinir. Böylece, beyin bu andan sık sık bu ayrılma dönemlerinde daha az yoğun zengin anılar kaydedecektir. Sonuç olarak, öznel algı genellikle zamanın yaşla birlikte daha hızlı bir şekilde geçmesidir.
İlaçların etkileri
2007 yılında yapılan bir çalışmada, psilosibinin aralık sürelerini 2,5 saniyeden daha uzun süre çoğaltma yeteneğini önemli ölçüde bozduğu, motor hareketlerini (bilgisayar klavyesindeki musluklar) düzenli olarak oluşan tonlarla senkronize etmeyi ve dokunulduğunda istendiğinde tempoyu tutma yeteneğini önemli ölçüde azalttığı bulunmuştur. kendinden tempolu ama tutarlı bir aralıkta bir tuşa. 1955 yılında İngiliz milletvekili Christopher Mayhew, arkadaşı Dr Humphry Osmond'un rehberliğinde bir deneyde meskalin hidroklorür aldı. BBC belgeselinde Ötesinde Ötesinde, deney sırasında yarım düzine kez "onun için bitmeyen bir süre" olduğunu açıkladı.
Uyarıcılar, yüksek değerlerdir zaman aralıkları için her iki insan ve sıçan yol açabilir ise depresanlar ters bir etkiye sahip olabilir. Dopamin ve norepinefrin gibi nörotransmitterlerin beynindeki aktivite seviyesi bunun nedeni olabilir. Dopaminerjik sistemin kişinin zaman algısı ile özellikle güçlü bir bağlantısı vardır. Dopamin reseptörlerini aktive eden ilaçlar kişinin zaman algısını hızlandırırken, dopamin antagonistleri kişinin zamanın yavaş geçtiğini hissetmesine neden olur.
Esrarın zaman algısına etkisi araştırılmış, ancak şu ana kadar sonuç elde edilememiştir.
Vücut ısısının etkileri
Vücut ısısı yükseldikçe zaman algısı hızlanabilir ve vücut ısısı düştükçe yavaşlayabilir. Bu özellikle stresli olaylar sırasında geçerlidir.
Klinik bozuklukların etkileri
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), beyindeki dopamin düzeylerindeki anormalliklerin yanı sıra zaman algısında gözle görülür bozukluklarla bağlantılıdır.
Ayrıca bakınız
- Zaman
- Zaman uzaması
- Déjà vu
- Diskronometri
- Benjamin Libet
- Zamansal çözünürlük
Kaynakça
- ^ Vyvyan Evans (3 Ekim 2013). Language and Time (İngilizce). Cambridge University Press. ISBN . 11 Haziran 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ Livni (8 Ocak 2019). "Physics explains why time passes faster as you age". . 21 Mart 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Mart 2019.
- ^ Duke University (21 Mart 2019). "It's spring already? Physics explains why time flies as we age - A slowdown in image processing speeds up our perception of time passing as we age". . 21 Mart 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Mart 2019.
- ^ William J. Friedman (1990). About Time (İngilizce). Bradford Books. ISBN .
- ^ "Memory for the time of past events". Psychological Bulletin. 113 (1). 1993. ss. 44-66.
- ^ Falk (Jan 2013). "Do Humans Have a Biological Stopwatch?". . 2 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 1 Mayıs 2014.
- ^ a b c d "A stopwatch on the brain's perception of time". theguardian.com. Guardian News and Media Limited. 2 Ocak 2013. 4 Ocak 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Ocak 2014.
- ^ "Time and number: the privileged status of small values in the brain". Frontiers in Integrative Neuroscience (İngilizce). Cilt 5. 2011. s. 67.
- ^ Sichot HaRan 288 2 Şubat 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Likutey Tefillot II, 33.
- ^ "Likutey Moharan II, 61". 2 Şubat 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 16 Ekim 2020.
- ^ "The evolution of brain activation during temporal processing". Nature Neuroscience. 4 (3). Mart 2001. ss. 317-23. Diğer özet – UniSci: Daily University Science News (27 Şubat 2001).
- ^ "Duration channels mediate human time perception". Proceedings. Biological Sciences. 279 (1729). Şubat 2012. ss. 690-8.
- ^ "A neural hierarchy for illusions of time: duration adaptation precedes multisensory integration". Journal of Vision. 13 (14). Aralık 2013. s. 4.
- ^ . Edge. Edge Foundation. 23 Haziran 2009. 21 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ Samuel L. Macey (1994). Encyclopedia of Time (İngilizce). Taylor & Francis. ISBN .
- ^ Max Brockman (26 Mayıs 2009). What's Next? (İngilizce). Vintage. ISBN .
- ^ . Edge Foundation. 23 Haziran 2009. 5 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ Cheng (1 Ocak 2017). "1.12 - Learning to Time Intervals". Second (İngilizce). Academic Press. ss. 203-225.
- ^ "Metabolism and Body Size Influence the Perception of Movement and Time | Accumulating Glitches | Learn Science at Scitable". www.nature.com (İngilizce). 30 Aralık 2013. 11 Aralık 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Ocak 2020.
- ^ "Time passes more slowly for flies, study finds". The Guardian. 16 Eylül 2013. 31 Ocak 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ "Metabolic rate and body size are linked with perception of temporal information". Animal Behaviour. 86 (4). Ekim 2013. ss. 685-696.
- ^ . The University of Edinburgh (İngilizce). 2016. 31 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ "Temporal control of conditioned responding in goldfish". Journal of Experimental Psychology: Animal Behavior Processes. 31 (1). Ocak 2005. ss. 31-9.
- ^ "Time-place learning in golden shiners (Pisces: Cyprinidae)". Behavioural Processes. 36 (3). Haziran 1996. ss. 253-62.
- ^ "Time–place learning based on food but not on predation risk in a fish, the inanga (Galaxias maculatus)". Ethology. 105 (4). Nisan 1999. ss. 361-71.
- ^ "Starlings' preferences for predictable and unpredictable delays to food". Animal Behaviour. 53 (6). Haziran 1997. ss. 1129-42.
- ^ "Time-place learning by pigeons, Columba livia". Journal of the Experimental Analysis of Behavior. 57 (2). Mart 1992. ss. 145-58.
- ^ "Time-of-day discrimination by pigeons, Columba livia". Animal Learning & Behavior. 22 (2). Haziran 1994. ss. 143-54.
- ^ "Evidence of non-circadian timing in a low response-cost daily Time-Place Learning task with pigeons Columba Livia". Behavioural Processes. Cilt 168. Kasım 2019. s. 103942.
- ^ "Timing light and tone signals in pigeons". Journal of Experimental Psychology: Animal Behavior Processes. 15 (1). Ocak 1989. ss. 23-35.
- ^ "The effect of time left alone at home on dog welfare". Applied Animal Behaviour Science. 129 (2–4). Ocak 2011. ss. 129-35.
- ^ "From minutes to days-The ability of sows (Sus scrofa) to estimate time intervals". Behavioural Processes. Cilt 142. Eylül 2017. ss. 146-155.
- ^ "Temporal generalization". Journal of Experimental Psychology: Animal Behavior Processes. 8 (2). Nisan 1982. ss. 165-86.
- ^ "Rats use an ordinal timer in a daily time-place learning task". Journal of Experimental Psychology: Animal Behavior Processes. 23 (2). Nisan 1997. ss. 232-47.
- ^ "Discrimination of circadian phase in intact and suprachiasmatic nuclei-ablated rats". Brain Research. 739 (1–2). Kasım 1996. ss. 12-8.
- ^ "Why search time to find a food-storer bee accurately indicates the relative rates of nectar collecting and nectar processing in honey bee colonies". Animal Behaviour. 47 (2). Şubat 1994. ss. 311-6.
- ^ Thomas D Seeley (1995). The Wisdom of the Hive (İngilizce). teNeues. ISBN .
- ^ "General anesthetics effects on circadian temporal structure: an update". Chronobiology International. 25 (6). Kasım 2008. ss. 835-50.
- ^ "General anesthesia alters time perception by phase shifting the circadian clock". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 109 (18). Mayıs 2012. ss. 7061-6.
- ^ "Interval timing by an invertebrate, the bumble bee Bombus impatiens". Current Biology. 16 (16). Ağustos 2006. ss. 1636-40.
- ^ "Ants Can Expect the Time of an Event on Basis of Previous Experiences". International Scholarly Research Notices. Cilt 2016. 2016. s. 9473128.
- ^ "When do auditory/visual differences in duration judgements occur?". Quarterly Journal of Experimental Psychology. 59 (10). Ekim 2006. ss. 1709-24.
- ^ "Studies of auditory-visual differences in human time judgment. 1. Sounds are judged longer than lights". Perceptual and Motor Skills. 39 (1). Ağustos 1974. ss. 63-82.
- ^ Warren Meck, (Ed.) (Ocak 2003). Functional and Neural Mechanisms of Interval Timing. CRC Press. ISBN . Erişim tarihi: 14 Aralık 2020.
- ^ (PDF). The Quarterly Journal of Experimental Psychology. B, Comparative and Physiological Psychology. 51 (2). Mayıs 1998. ss. 97-120. 21 Nisan 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ Goldreich (28 Mart 2007). "A Bayesian Perceptual Model Replicates the Cutaneous Rabbit and Other Tactile Spatiotemporal Illusions". PLoS ONE. 2 (3). ss. e333.
- ^ Cicchini G, Binda P and Morrone M (2009). A model for the distortions of space and time perception during saccadic movement. Front. Syst. Neurosci. Conference Abstract: Computational and systems neuroscience 2009. DOI:10.3389/conf.neuro.06.2009.03.349
- ^ "Spatial consequences of bridging the saccadic gap". Vision Research. 46 (4). Şubat 2006. ss. 545-55.
- ^ "Spatio-temporal topography of saccadic overestimation of time". Vision Research. Cilt 83. Mayıs 2013. ss. 56-65.
- ^ a b "Manual chronostasis: tactile perception precedes physical contact". Current Biology. 13 (13). Temmuz 2003. ss. 1134-9.
- ^ "Consistent chronostasis effects across saccade categories imply a subcortical efferent trigger". Journal of Cognitive Neuroscience. 16 (5). Haziran 2004. ss. 839-47.
- ^ "The mystery of the stopped clock illusion". BBC - Future - Health -. 27 Ağustos 2012. 20 Ocak 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Aralık 2012.
- ^ Romi Nijhawan; Beena Khurana (25 Mart 2010). Space and Time in Perception and Action (İngilizce). Cambridge University Press. ISBN .
- ^ "Auditory chronostasis: hanging on the telephone". Current Biology. 12 (20). Ekim 2002. ss. 1779-81.
- ^ "When Life Flashes Before Your Eyes: A 15-Story Drop to Study the Brain's Internal Timewarp". Popular Science. Bonnier Corporation. 12 Nisan 2010. 11 Ekim 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ . Eagleman Laboratory for Perception and Action. 2007. 1 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ (PDF). Science. 290 (5494). Kasım 2000. ss. 1051a-1051. 8 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ "The flash-lag effect as a motion-based predictive shift". PLoS Computational Biology. 13 (1). Ocak 2017. ss. e1005068.
- ^ "Duration illusions in a train of visual stimuli". Perception. 24 (10). 1995. ss. 1177-87.
- ^ a b "Attention and the subjective expansion of time". Perception & Psychophysics. 66 (7). Ekim 2004. ss. 1171-89.
- ^ "Subjective time dilation: spatially local, object-based, or a global visual experience?". Journal of Vision. 9 (2). Şubat 2009. ss. 4.1-11.
- ^ a b "Distortions of subjective time perception within and across senses". PLOS ONE. 3 (1). Ocak 2008. ss. e1437.
- ^ "Perceived duration of expected and unexpected stimuli". Psychological Research. 70 (2). Mart 2006. ss. 77-87.
- ^ "Asymmetric cross-modal effects in time perception". Acta Psychologica. 130 (3). Mart 2009. ss. 225-34.
- ^ "Does the asymmetry effect inflate the temporal expansion of odd stimuli?". Psychological Research. 74 (1). Ocak 2010. ss. 90-8.
- ^ "Perceived time is spatial frequency dependent". Vision Research. 51 (11). Haziran 2011. ss. 1232-8.
- ^ (PDF). Neuron. 51 (5). Eylül 2006. ss. 651-9. 28 Eylül 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ "Human time perception and its illusions". Current Opinion in Neurobiology. 18 (2). Nisan 2008. ss. 131-6.
- ^ (PDF). Nature Neuroscience. 4 (7). Temmuz 2001. ss. 759-65. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ (PDF). Pain. 154 (2). Şubat 2013. ss. 242-7. 28 Eylül 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ "Neural correlates of tactile temporal-order judgment in humans: an fMRI study". Cerebral Cortex. 23 (8). Ağustos 2013. ss. 1952-64.
- ^ Amato (7 Haziran 2018). "When Bad Things Happen in Slow Motion". . 7 Haziran 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Haziran 2018.
- ^ a b "The dopaminergic system dynamic in the time perception: a review of the evidence". The International Journal of Neuroscience. 128 (3). Mart 2018. ss. 262-282.
- ^ "Awe expands people's perception of time, alters decision making, and enhances well-being" (PDF). Psychological Science. 23 (10). Ekim 2012. ss. 1130-6.[]
- ^ Geoghagen (2 Ağustos 2007). "Turn back the clock". BBC News Magazine. 9 Kasım 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ Why top sport stars might have 'more time' on the ball 12 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde . by Jonathan Amos Science correspondent, BBC News
- ^ "Does time really slow down during a frightening event?". PLOS ONE. 2 (12). Aralık 2007. ss. e1295.
- ^ "Emotion and time perception: effects of film-induced mood". Frontiers in Integrative Neuroscience. Cilt 5. 2011. s. 33.
- ^ "Age-related changes in midbrain dopaminergic regulation of the human reward system". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 105 (39). Eylül 2008. ss. 15106-11.
- ^ "The correlative triad among aging, dopamine, and cognition: current status and future prospects". Neuroscience and Biobehavioral Reviews. 30 (6). 2006. ss. 791-807. 3 Haziran 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ (PDF). Brain Research. Cognitive Brain Research. 3 (3–4). Haziran 1996. ss. 227-42. 29 Ekim 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ "Experience and the developing prefrontal cortex". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. Cilt 109 Suppl 2. Ekim 2012. ss. 17186-93.
- ^ "Look how time flies . ." New Scientist. 25 Aralık 1999. 14 Haziran 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Ekim 2009.
- ^ Jo DiLonardo (6 Şubat 1994). "Time Does Fly As We Grow Older". Chicago Tribune. 25 Nisan 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ . The Buffer Blog. 2 Temmuz 2013. 10 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- ^ "Is there a common dopaminergic basis of time perception and reaction time?". Neuropsychobiology. 21 (1). 1989. ss. 37-42.
- ^ "The effect of cannabis on perception of time: a critical review". Current Pharmaceutical Design. 18 (32). Ocak 2012. ss. 4915-22.
Konuyla ilgili yayınlar
- Zalta, (Ed.) (Kış 2004). "The Experience and Perception of Time". The Stanford Encyclopedia of Philosophy. 18 Mart 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
- Boş kaynak ()
- "Selectivity of attention and the perception of duration". Perception. 2 (1). 1973. ss. 101-5.
- "Attention and interference in prospective and retrospective timing". Perception. 21 (4). 1992. ss. 545-57.
- "Time and the brain: how subjective time relates to neural time". The Journal of Neuroscience. 25 (45). Kasım 2005. ss. 10369-71.
- (PDF). . 2 (2). 1988. ss. 203-216. 9 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2011.
- Robin Le Poidevin (27 Eylül 2007). The Images of Time (İngilizce). Oxford University Press. ISBN . 5 Haziran 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Şubat 2020.
Dış bağlantılar
- Logaritmik Zaman Algı Hipotezi 16 Eylül 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- NöroQuantoloji Özel Sayısı: Zaman, Zamanlama ve Beyin 20 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Zaman Algılama: Polikroniklik ve Monokroniklik 21 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- "Zaman, Kuvvet, Hareket ve Doğal Dillerin Anlambilimi", Wolfgang Wildgen, Antwerp Dilbilim Belgeleri, 2003/2004. 8 Ağustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Zaman Yavaşlayabilir mi? 7 Mart 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Kayıt gereklidir.
- Picture Space Time, ses kullanarak fotoğraflara Zaman Algısı eklemenize yardımcı olur 30 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Zaman algisi psikolojide bilissel dilbilimde ve norobilimde birinin belirsiz olaylarin suresinin algilanmasi ve olaylarin gelismesi ile olculen oznel deneyime veya zaman duygusuna atifta bulunan bir calisma alanidir Iki ardisik olay arasindaki algilanan zaman araligi algilanan sure olarak adlandirilir Baska bir kisinin zaman algisini dogrudan deneyimlemek veya anlamak mumkun olmasa da boyle bir algi nesnel olarak incelenebilir ve bir dizi bilimsel deney yoluyla cikarilabilir Bazi zamansal yanilsamalar zaman algisinin altinda yatan sinirsel mekanizmalari ortaya cikarmaya yardimci olur Modern bir kuvars saati Turlere ozgu farkliliklari vurgulayan oncu calismalar Karl Ernst von Baer tarafindan yapilmistir KuramlarBeyindeki zaman algilama mekanizmasi icin bircok teori ve hesaplama modeli bulunmaktadir ve birkac ornegi asagida verilmektedir William J Friedman 1993 bir zaman algisi konusunda iki zit teori one surmektedir Zaman hafizasinin guc modeli Bu konutlayan bir bellek izi bu bir iz kuvvetinden hatirlanan olay meydana ne kadar once bu nedenle ve bir bellege yasini yargic olabilir zaman icinde devam ederse Bu son olaylarin anilarinin daha uzak anilardan daha cabuk solmasiyla celismektedir Cikarim modeli Bir olayin zamaninin soz konusu olay ile tarihi veya saati bilinen diger olaylar arasindaki iliskiler hakkindaki bilgilerden cikarildigini gosterir Baska bir teori biyolojik bir kronometre olusturan beynin belirli bir aralikta bilincalti nabiz konusmasini icerir Bu teori beynin dahil oldugu gorevin turune bagli olarak bir kerede birden fazla biyolojik kronometre calistirabilecegini iddia eder Bu darbelerin yeri ve bu darbelerin gercekte neleri icerdigi belirsizdir Bu model sadece bir metafordur ve beyin fizyolojisi veya anatomisi acisindan ayaga kalkmaz Dahasi zaman algisi genellikle beynin farkli bolgelerinde farkli surelerin islenmesi nedeniyle asagidaki uc farkli aralikta kategorize edilir Saniye alti zamanlama veya milisaniye zamanlama Aralik zamanlamasi veya saniye dakika zamanlamasi Sirkadiyen zamanlamaFelsefi bakis acilariFerah mevcut bir durumu olup burada zaman suresinin bilinc varlik olarak deneyimli mevcut Terim ilk olarak filozof ER Clay tarafindan 1882 de E Robert Kelly tanitildi ve William James tarafindan daha da gelistirildi James bu feshi hediyeyi dusunulen tum zamanlarin prototipi olarak tanimladi kisa sureleri hemen ve araliksiz olarak mantikliyiz Bilimsel Dusunce 1930 da CD Broad fevkalade simdiki zaman kavrami uzerinde daha ayrintili olarak durdu ve fevkalade simdiki zamanin duyusal bir datumun zamansal esdegeri olarak degerlendirilebilecegini dusundu Konseptin bir versiyonu Edmund Husserl tarafindan calismalarinda kullanilmis ve Husserl Heidegger ve Merleau Ponty nin yazilarina dayanarak Francisco Varela tarafindan daha fazla tartisilmistir Bu modern filozoflardan once yasamasina ragmen Breslov dan Hasidik ustasi Rabbi Nachman 1772 1810 sadece gunumuzun ve bugunun gercek oldugunu belirtti ve ayrica bir kisinin on bes dakika uyuyabilecegini ve hayal edebilecegini belirtti yetmis yil yasadigini Sinirbilimsel bakis acilariZaman algisi belirli bir duyusal sistemle iliskili olmasa da psikologlar ve sinirbilimciler insanlarin zamanin algilanmasini duzenleyen bir sistemi ya da birkac tamamlayici sistemi oldugunu one surerler Zaman algisi serebral korteks serebellum ve bazal gangliyonlari iceren yuksek oranda dagilmis bir sistem tarafindan ele alinir Belirli bir bilesen olan suprachiasmatik cekirdek sirkadiyen veya gunluk ritmden sorumluyken diger hucre kumeleri daha kisa ultradian zaman isleyisine sahip gibi gorunmektedir Beynin erken duyusal kisimlarinda cok kisa milisaniye surelerin adanmis noronlar tarafindan islendigine dair bazi kanitlar vardir Profesor Warren Meck zamanin gecisini olcmek icin fizyolojik bir model gelistirdi Ust korteksteki hucrelerin salinim aktivitesi tarafindan uretilecek surenin temsilini buldu Bu hucrelerin aktivitesinin sikligi on beyin tabanindaki dorsal striatumdaki hucreler tarafindan tespit edilir Modeli acik zamanlamayi ve kapali zamanlamayi ayirdi Bir uyaranin suresini tahmin etmek icin acik zamanlama kullanilir Ortuk zamanlama yakin gelecekte gerceklesmesi beklenen bir olaydan birini ayiran sureyi olcmek icin kullanilir Bu iki zaman tahmini ayni noroanatomik alanlari icermez Ornegin beyincik sol parietal korteks ve sol premotor korteksi iceren motor bir gorevi basarmak icin genellikle ortuk zamanlama meydana gelir Acik zamanlama siklikla ek motor alani ve sag prefrontal korteksi icerir Birinin gorus alani icindeki iki gorsel uyaran bes milisaniyeye kadar eszamanli olarak basarili bir sekilde kabul edilebilir Populer Beyin Zamani makalesinde David Eagleman farkli duyusal bilgilerin isitsel dokunsal gorsel vb farkli sinir mimarileri tarafindan farkli hizlarda islendigini aciklar Beyin dis dunyanin gecici olarak birlesik bir temsilini yaratmaksa bu hiz farkliliklarinin ustesinden nasil gelecegini ogrenmelidir gorsel beyin olaylari zamaninda dogru yapmak istiyorsa tek bir secenegi olabilir en yavas bilginin gelmesini bekleyin Bunu basarmak icin saniyenin onda birini beklemek zorundadir Televizyon yayinciliginin ilk gunlerinde muhendisler ses ve video sinyallerini senkronize etme probleminden endise ediyorlardi Sonra yanlislikla yuz milisaniyelik bir egime sahip olduklarini kesfettiler Sinyaller bu pencereye ulastigi surece izleyicilerin beyinleri otomatik olarak sinyalleri yeniden senkronize edecekler Bu kisa bekleme suresi gorsel sistemin erken asamalardan kaynaklanan cesitli gecikmeleri azaltmasina izin veriyor ancak algiyi gecmise itme dezavantaji var Mumkun oldugu kadar gunumuze yakin calismanin belirgin bir hayatta kalma avantaji vardir bir hayvan gecmiste cok fazla yasamak istemez Bu nedenle saniyenin onda biri penceresi gunumuzun sinirinin yakininda calisirken sistemin ilk asamalarinda yaratilan gecikmeleri hesaba katmasina izin veren en kucuk gecikme olabilir Bu gecikme penceresi farkindaligin geriye donuk oldugu bir olaydan sonraki zaman penceresindeki verileri icerdigi ve ne olduguna iliskin gecikmeli bir yorum sagladigi anlamina gelir Deneyler sicanlarin kortekslerinin tamamen cikarilmasina ragmen yaklasik 40 saniyelik bir zaman araligini basarili bir sekilde tahmin edebilecegini gostermistir Bu zaman tahmininin dusuk seviyeli bir surec olabilecegini dusundurmektedir Ekolojik perspektiflerYakin tarihte ekologlar ve psikologlar zamanin insan disi hayvanlar tarafindan algilanip algilanmadigi ve nasil algilanip algilanmadigi ve zamanin algilanabilmesiyle hangi islevsel amaclara hizmet edildigiyle ilgileniyorlardi Calismalar hem omurgalilar hem de omurgasizlar dahil olmak uzere bircok hayvan turunun zaman araliklarini ve surelerini insanlara benzer sekilde tahmin etmelerini ve karsilastirmasini saglayan bilissel yeteneklere sahip oldugunu gostermistir Metabolik hizin hayvanlarin zamani algilama yetenegi uzerinde bir etkisi olduguna dair ampirik kanitlar vardir Genel olarak hizli bir metabolik hiza sahip olan daha kucuk boyutlu sinekler gibi hayvanlarin yavas metabolik hiza sahip daha buyuk boyutlu hayvanlardan daha yavas yasadiklari taksanin icinde ve arasinda dogrudur Arastirmacilar bunun kucuk govdeli hayvanlarin zamanin kucuk olcekte algilanmasinda genellikle daha iyi olmasinin ve daha buyuk hayvanlardan daha cevik olmalarinin nedeni olabilecegini dusunuyorlar Omurgalilarda zaman algisi Baliklardan ornekler Bir laboratuvar deneyinde akvaryum baligi hafif bir uyaran ve ardindan kisa bir sure boyunca iki uyaran arasinda sabit bir zaman araligi olan bir atici elektrik carpmasi alacak sekilde kosullandirilmistir Test denekleri elektrik carpmasi sirasinda genel aktivitede bir artis gosterdi Bu tepki isik uyaraninin tutuldugu ancak elektrik carpmasinin giderildigi diger calismalarda da devam etmistir Bu akvaryum baliklarinin zaman araliklarini algilayabildigini ve uzucu uyaranin gerceklesmesini bekledikleri anda bir kacinma tepkisi baslatabildigini gosterir Iki ayri calismada altin parlaticilar ve cuce inangalar gida kaynaklarinin mevcudiyetini zaman yeri ogrenme adi verilen belirli yerlere ve zamanlara iliskilendirme yetenegini gosterdi lt ref gt Reebs SG Nisan 1999 Time place learning based on food but not on predation risk in a fish the inanga Galaxias maculatus Ethology 105 4 ss 361 71 doi 10 1046 j 1439 0310 1999 00390 x lt ref gt Buna karsilik dayali zaman yer ogrenimi icin test edildiginde inangalar uzaysal zamansal kaliplari yirticilarin varligi veya yoklugu ile iliskilendiremedi Kuslardan ornekler Duzenli araliklarla beslemeler arasinda sabit bir gecikmeyle veya stokastik araliklarla beslemeler arasinda degisken bir gecikmeyle yiyecek elde etme arasinda secim yapildiginda sigirciklar iki tip aralik arasinda ayrim yapabilir ve surekli olarak degisken araliklarda yiyecek almayi tercih edebilir Bu toplam yiyecek miktarinin her iki secenek icin de ayni olup olmadigi ya da toplam yiyecek miktari degisken seceneginde ongorulemez ise dogrudur Bu sigirciklarin riske egilimli davranislar icin bir egilime sahip olduklarini gostermektedir Guvercinler gunun farkli zamanlari arasinda ayrim yapabilir ve zaman yer ogrenimi gosterebilir Egitimden sonra laboratuvar denekleri uyku uyaniklik dongusu yapay olarak degistikten sonra bile gunun farkli saatlerinde sabah veya ogleden sonra belirli anahtarlari basariyla gagalamayi basardilar Bu gunun farkli zamanlari arasinda ayrim yapmak icin guvercinlerin harici ipuclarindan bagimsiz bir dahili zamanlayici veya sirkadiyen zamanlayici kullanabilecegini dusundurmektedir Bununla birlikte guvercinlerde zamana dayali ogrenme uzerine daha yeni bir calisma benzer bir gorev icin test deneklerinin enerji kaynaklarini kurtarmak icin mumkun oldugunda sirkadiyen bir zamanlama mekanizmasina gececegini gostermektedir Deneysel testler guvercinlerin cesitli surelerdeki ipuclarini saniye sirasina gore ayirt edebildigini ancak isitsel ipuclarini zamanlarken gorsel ipuclarini zamanlamaya gore daha az dogru olduklarini ortaya koydu Memelilerden ornekler Ozel sektore ait kopekler uzerinde yapilan bir calisma ortaya koydu kopekler dakika farkli birkac saat arasinda degisen Algilama sureleri edebiliyoruz Kopekler sahiplerinin davranislarina bakilmaksizin daha uzun sure yalniz birakildiklarinda sahiplerinin donusune artan yogunlukta tepki gosterdi Gida takviyesi ile egitildikten sonra disi yaban domuzu her araligin sonunda yiyecek isteyerek gunlerin zaman araliklarini dogru bir sekilde tahmin edebilir ancak ayni egitim yontemiyle dakikalarin zaman araliklarini dogru bir sekilde tahmin edemezler Pozitif takviye ile egitildiklerinde sicanlar belirli bir suredeki bir sinyale cevap vermeyi ogrenebilirler ancak daha kisa veya daha uzun sureli sinyallere degil bu da farkli sureler arasinda ayrim yapabildiklerini gosterir Sicanlar zaman icinde ogrenmeyi gosterdiler ve ayni zamanda belirli bir gorev icin dogru zamanlamayi bir olay sirasini izleyerek sirali bir zamanlama mekanizmasi kullanabildiklerini onererek cikarmayi ogrenebilirler Guvercinler gibi sicanlarin da gunun saatini ayirt etmek icin bir sirkadiyen zamanlama mekanizmasi kullanma kabiliyetine sahip olduklari dusunulmektedir Omurgasizlarda zaman algisi Polen ve nektar ile kovana geri ucan bir Forager bal arisi Geri donerken kovani ile nektari toplayici bal arilari nektar toplama kolonide nektar isleme oranlarina mevcut oranini bilmemiz gerekir Bunu yapmak icin yemleri bosaltacak ve depolayacak bir gida deposu arisi bulma zamanini tahmin ederler Bunlari bulmak ne kadar uzun surerse yiyecek depolayan arilar o kadar yogun olur ve dolayisiyla koloninin nektar toplama orani yukselir Yem arilari ayrica yemi bosaltmak icin gecen sureyi karsilastirarak nektarin kalitesini de degerlendirir daha uzun bir bosaltma suresi daha yuksek nektari gosterir Kendi bosaltma surelerini kovanda bulunan diger yemleme makinelerinin bosaltma sureleriyle karsilastirirlar ve ise alim davranislarini buna gore ayarlarlar Ornegin bal arilari kendi verimlerinin daha dusuk olduguna karar verirlerse sallama danslarinin suresini azaltirlar Bilim adamlari anestezinin sirkadiyen saati bozdugunu ve insanlarda gozlemlendigi gibi bal arilarinin zaman algisini bozdugunu gosterdiler Deneyler 6 saatlik bir genel anestezinin gunduzleri induklenirse bal arilarinin yemleme davranisinin baslamasini onemli olcude geciktirdigini ancak gece boyunca induklenmedigini ortaya koydu Bombus arilari belirli bir zaman araligi gectikten sonra genellikle baslatma sinyalinden birkac saniye sonra bir uyarana cevap vermek icin basariyla egitilebilir Calismalar ayni zamanda coklu aralik surelerini ayni anda yapmayi ogrenebileceklerini gostermistir Tek bir calismada Myrmica cinsinden uc karinca turunden koloniler beslenme oturumlarini farkli zamanlarla iliskilendirmek icin egitildi Egitimler birkac gun surdu ve her gun beslenme suresi bir onceki gune gore 20 dakika gecikti Uc turun hepsinde egitimin sonunda bireylerin cogu beslenme noktasinda beklenen dogru zamanda bulundular bu da karincalarin kosma suresini tahmin edebildiklerini beklenen beslenme suresini hafizasinda tutabildiklerini ve tahmin edebileceklerini gosterdi Zamansal yanilsama turleriBir zamansal yanilsama zaman algisinda bir carpikliktir Zaman algisi zamanla ilgili cesitli gorevleri ifade eder Ornegin zaman araliklarini tahmin etmek ornegin Birinci basamak hekiminizi en son ne zaman gordunuz tahmini sure ornegin Doktorun ofisinde ne kadar bekliyorsunuz ve olaylarin eszamanliligini degerlendirmek ornekler icin asagiya bakiniz Zamansal yanilsama tiplerinin kisa listesi Teleskopik etki Insanlar yakin zamandaki olaylari gercekte olduklarindan geriye dogru teleskop ve uzak olaylari gercekte oldugundan daha yakin zamanda ileri teleskop hatirlama egilimindedir Vierordt yasasi Daha kisa araliklar goz ardi edilirken daha uzun araliklar goz ardi edilir Daha fazla degisiklikle iliskili zaman araliklari daha az degisiklik iceren zaman araliklarindan daha uzun olarak algilanabilir Belirli bir gorevin algilanan zamansal uzunlugu daha fazla motivasyonla kisaltilabilir Belirli bir gorevin algilanan gecici uzunlugu parcalandiginda veya kesintiye ugradiginda uzayabilir Isitsel uyaranlar gorsel uyaranlardan daha uzun surebilir Daha uzun uyaran yogunlugu ile zaman sureleri daha uzun gorunebilir ornegin isitsel ses yuksekligi veya ses yuksekligi Eszamanlilik kararlari eszamanli olmayan uyaranlara tekrar tekrar maruz birakilarak manipule edilebilirKappa etkisi Kappa etkisi veya algisal bir zaman genisleme dogrulanabilir deneyi ile zamansal yanilsama seklidir ardisik uyarilarin bir dizi arasindaki zamansal suresi nedeniyle daha uzun ya da daha kisa bir gercek gecen sure gore daha oldugu dusunulmektedir burada her ardisik uyaran arasinda mekansal isitsel dokunsal ayrilma Kappa efekti esit zaman alan iki parcadan olusan bir yolculuk dusunulurken goruntulenebilir Bu iki bolum arasinda daha fazla mesafeyi kapsayan yolculuk esit miktarda zaman alsalar bile daha az mesafeyi kapsayan yolculuktan daha uzun surebilir Goz hareketleri ve Kronostaz Uzay ve zaman algisi hizli sakkadik goz hareketleri sirasinda bozulmalara ugrar Kronostaz beyine yeni bir olay veya gorev talebinin getirilmesinden sonraki ilk izlenimin zaman icinde uzandigi bir tur gecici yanilsamadir Ornegin bir sakkadin hemen ardindan orn Hizli goz hareketi bir hedef uyarana sabitlenirken kronostaz gecici olarak ortaya cikar Bu gecici uyaranda hedef uyaranin yani postakadik uyaranin algilandigi bir asiri tahmin ortaya cikarir Bu etki gorunur sureleri 500 ms ye kadar uzatabilir ve gorsel sistemin algilamadan onceki olaylari modelledigi fikriyle tutarlidir Bu illuzyonun en iyi bilinen versiyonu bir kisinin saatin yonlendirilmis dikkatini yani sakcade izleyen bir analog saatin ikinci el hareketi hakkinda ilk izleniminin durdugu saat yanilsamasi olarak bilinir normalden daha yavas ikinci el hareket hizi algisi saatin saniye ibresi baslangicta ona baktiktan sonra gecici olarak yerinde donabilir Kronostaz olusumu gorsel alanin otesinde isitsel ve dokunsal alanlara uzanir Isitsel alanda isitsel uyaranlari gozlemlerken kronostaz ve sure fazla tahminleri meydana gelir Yaygin bir ornek telefon gorusmeleri yaparken sik karsilasilan bir durumdur Telefonun cevir sesini dinlerken arastirma konulari telefonu bir kulaktan digerine hareket ettirirse zil sesleri arasindaki sure daha uzun gorunur Dokunsal alanda kronostaz arastirma konularinda nesnelere ulastiklarinda ve nesneleri kavradiklarinda devam etmistir Yeni bir nesneyi kavradiktan sonra denekler ellerinin bu nesneyle temas ettigi sureyi fazla tahmin ederler Diger deneylerde bir dugmeyle isigi acan denekler dugmeye basmadan once isigi deneyimlemek icin kosullandirilmistir Flas gecikme efekti Bir deneyde katilimcilara bilgisayar ekraninda bir x sembolune bakmalari ve hareketli mavi halka benzeri bir halkanin sabit x noktasini tekrar tekrar daire icine almalari soylendi Bazen halkanin ic kismiyla fiziksel olarak ortusen bir an icin beyaz bir flas goruntulenir Bununla birlikte ne algilandigi soruldugunda katilimcilar beyaz halkanin hareketli halkanin merkezinin gerisinde kaldigini gorduler Baska bir deyisle iki retina goruntusunun aslinda uzamsal olarak hizalanmis oldugu gercegine ragmen yanip sonen nesnenin genellikle uzayda surekli hareket eden bir nesneyi izledigi gozlendi bu flas gecikmesi etkisi olarak adlandirilan bir olgudur Hareket ekstrapolasyonu hipotezi olarak adlandirilan ilk onerilen aciklama gorsel sistemin noral gecikmeleri yani retinal goruntu ile gozlemcinin yanip sonme algisi arasindaki gecikme suresi hesaba katilirken hareketli nesnelerin konumunu tahmin ettigi ancak yanip sonen nesnelerin konumunu tahmin etmesidir nesne David Eagleman ve Sejnowski tarafindan gecikme farki hipotezi olarak adlandirilan ikinci onerilen aciklama gorsel sistemin hareketli nesneleri parlatilmis nesnelerden daha hizli bir sekilde islemesidir Ilk hipotezi reddetme girisiminde bulunan David Eagleman hareketli halkanin aniden yanip sonen nesne kisaca gorundugu gibi diger yone donme yonunu tersine cevirdigi bir deney gerceklestirdi Ilk hipotez dogruysa geri donusun hemen ardindan hareketli nesnenin parlatilmis nesnenin arkasinda gecikme olarak gorulmesini beklerdik Bununla birlikte deney tam tersini ortaya cikardi tersine donusun hemen ardindan yanip sonen nesnenin hareketli nesnenin arkasinda geciktigi gozlendi Bu deneysel sonuc gecikme farki hipotezini desteklemektedir Son zamanlarda yapilan bir arastirma su anda neler oldugunu tanimlamayi amaclayan bir cikarim mekanizmasi olarak algilamaya yaklasarak bu farkli yaklasimlari uzlastirmaya calismaktadir Oddball etkisi Insanlar tipik olarak ozdes olaylar akisindaki ilk ve son olayin algilanan suresini fazla tahmin ederler Oddball etkisi evrimsel olarak uyarlanmis bir uyari islevine hizmet edebilir ve tehdit edici durumlarda zamanin yavasladigi raporlariyla tutarlidir Etki retinada boyut olarak genisleyen diger bir deyisle izleyiciye yaklasan veya yaklasan goruntuler icin en guclu gibi gorunmektedir ve efekt tuhaf toplar icin ortadan kaldirilabilir buzuluyor veya izleyiciden cekildigi anlasiliyor Etki ayrica genisleyen uyaran akisi arasinda sunulan statik bir oddball ile azaltilir veya ters cevrilir Ilk calismalar bu oddball kaynakli oznel zaman genislemesinin algilanan oddball uyaranlarini 30 50 oraninda artirdigini ancak daha sonraki arastirmalarda 10 civarinda daha mutevazi bir genisleme rapor ettigini bildirmistir veya daha az Izleyicinin surenin arttigini veya azaldigini fark edip etmediginin etkinin yonu de kullanilan uyarana bagli gibi gorunmektedir Gecici kararin iptali Cok sayida deneysel bulgu etkilerden onceki eylemlerin zamansal sira kararlarinin ozel kosullar altinda geri alinabilecegini dusundurmektedir Deneyler duyusal eszamanlilik kararlarinin eszamanli olmayan uyaranlara tekrar tekrar maruz birakilarak manipule edilebilecegini gostermistir David Eagleman tarafindan yapilan bir deneyde deneklerde gecici motor kararlarina maruz birakilarak gecici bir karar karari tersine cevrildi Deneyde denekler cesitli turlerde video oyunlari oynamistir Denekler tarafindan bilinmeyen deneyciler fare hareketleri ve muteakip duyusal geri bildirim arasinda sabit bir gecikme baslatti Ornegin bir kisi fare hareket ettikten 150 milisaniye kadar ekranda bir hareket kaydi gormeyebilir Oyunu oynayan katilimcilar gecikmeye adapte oldular ve sanki fare hareketleri ile duyusal geribildirim arasinda daha az gecikme varmis gibi hissettiler Deneyciler gecikmeyi kaldirdiktan kisa bir sure sonra denekler genellikle sanki komut vermeden hemen once ekrandaki etki oldugunu hissettiler Bu calisma algilanan etkilerin zamanlamasinin beklentiler tarafindan nasil degistirildigini ve bu tur tahminlerin ne kadar cabuk degistirilebilecegini ele almaktadir Haggard ve meslektaslari tarafindan 2002 yilinda yapilan bir deneyde katilimcilar 100 milisaniyelik hafif bir gecikmeden sonra uzaktan isik flasini tetikleyen bir dugmeye bastilar Katilimcilar bu harekete tekrar tekrar girerek gecikmeye adapte olmuslardi yani dugmeye basmak ve isik flasini gormek arasindaki algilanan zaman araliginda kademeli bir kisalma yasadilar Deneyciler daha sonra dugmeye basildiktan hemen sonra isik flasini gosterdi Yanit olarak denekler genellikle flasin efekt dugmeye basilmadan once meydana geldigini dusunuyorlardi nedeni Buna ek olarak deneyciler gecikmeyi hafifce azalttiginda ve dugme ile isik flasi arasindaki uzamsal mesafeyi kisalttiklarinda katilimcilar genellikle nedenden once etki yasadigini iddia etmislerdir Bazi deneyler ayrica hizli bir sekilde arka arkaya verilen bir cift dokunsal uyaranin gecici siraya gore degerlendirilmesinin elleri orta cizginin uzerinden gecerek belirgin sekilde bozulmus yani yanlis bildirilmis oldugunu gostermektedir Bununla birlikte dogustan kor olan denekler kollari gectikten sonra gecici duzen kararinin tersine cevrilmesinin izini gostermediler Bu sonuclar dogustan kor tarafindan alinan dokunsal sinyallerin gorsel uzamsal bir temsile atifta bulunulmaksizin zamaninda siralandigini gostermektedir Dogustan kor olan deneklerin aksine gec baslangicli kor deneklerin zamansal sira kararlari kollari kor olmayan deneklerle ayni olcude gecerken bozulmustur Bu sonuclar dokunsal sinyaller ile gorsel uzamsal temsil arasindaki iliskilerin bebeklik doneminde tamamlandiktan sonra korundugunu gostermektedir Bazi arastirma calismalari deneklerin kollarin arkalarindan gectiginde dokunsal zamansal duzen kararlarinda eksiklik gosterdiklerini ortaya koymustur Fizyolojik baglantilarTasikopsi genellikle fiziksel efor ilac kullanimi veya travmatik bir olaydan kaynaklanan zaman algisini degistiren norolojik bir durumdur Tasikopiden etkilenen biri icin bireyin algiladigi zaman uzar olaylarin yavasladigini gosterir veya hizlanan bir bulaniklikta hareket eden nesneler buzulur Tasikopsi ile iliskili bazi genetik polimorfizmler soyledir COMT Val158Met DRD2 ANKK1 Taq1A ve SLC6A3 3 UTR VNTR Bu gen polimorfizmleri oncelikle striatumda DRD2 ANKK1 Taq1A polimorfizmi D2 dopamin reseptorlerinin ekspresyonunu etkiler Duygusal durumlarin etkileri Husu Arastirmalar husu duygusunun kisinin zaman uygunlugu algilarini genisletme yetenegine sahip oldugunu ileri surdu Husu odaklanmadaki artisa denk gelen muazzam algisal genislik deneyimi olarak nitelendirilebilir Sonuc olarak husu yasarken kisinin zamansal algisinin yavaslayacagi dusunulebilir Korku Muhtemelen ilgili tuhaf etkisi arastirma dusundurmektedir zaman yavaslatmak gibi gorunuyor ornegin bir trafik kazasi bir soygun veya bir kisinin algiladigi potansiyel bir yirtici ya da tehlikeli olaylar sirasinda bir kisi icin arkadasi veya bir kisi Skydives veya bungee normalde bir goz acip kapayincaya kadar karmasik dusunceler yapabildikleri atlar bkz Dovus ya da kac tepkisi Zamansal algida bildirilen bu yavaslama evrimsel acidan avantajli olabilir cunku hayatta kalmamiz icin kritik onem tasiyan anlarda akillica hizli kararlar verme yetenegini gelistirmis olabilir Bununla birlikte gozlemciler genellikle bu olaylar sirasinda zamanin yavas cekimde hareket ettigini bildirmis olsalar da bunun olay sirasinda artan zaman cozunurlugunun bir islevi olup olmadigi veya bunun yerine duygusal olarak dikkat ceken bir olayin hatirlanmasiyla yaratilan bir yanilsama olup olmadigi belirsizdir Arastirmalar etkinin olaylarla eszamanli olarak meydana gelmektense yalnizca geriye donuk degerlendirme noktasinda ortaya ciktigini gostermektedir Algisal yetenekler korkutucu bir deneyim serbest dusus sirasinda insanlarin titreyen uyaranlara duyarliligini olcerek test edildi Sonuclar korkutucu olay meydana geldiginden deneklerin zamansal cozunurlugunun iyilesmedigini gostermistir Olaylar sadece gecmise bakildiginda daha uzun suruyor gibi gorunuyor cunku korkutucu durum sirasinda anilar daha yogun bir sekilde paketlenmisti Insanlar korku uyandirdigi bilinen filmlerden alintilar daha sonra sunulan gorsel uyaranin gecen suresini fazla tahmin ederken insanlar duygusal olarak tarafsiz klipler hava durumu tahminleri ve borsa guncellemeleri gosterdiler veya uzuntu duygularini uyandirdiklari bilinenlerde hicbir fark gostermedi Korkunun amigdalada uyarilmis bir ic saat oranini artiran bir uyarilma durumuna neden oldugu ileri surulmektedir Bu tehdit edici bir durumun tetikledigi gelismis bir savunma mekanizmasinin sonucu olabilir Yasla ilgili degisiklikler Psikologlar zamanin oznel algisinin insanlarda artan yasla birlikte hizlanma egiliminde oldugunu bulmuslardir Bu genellikle insanlarin yaslandikca belirli bir zaman araligini giderek kucumsemesine neden olur Bu gercek muhtemelen yaslanan beyinde yasla ilgili cesitli degisikliklere baglanabilir ornegin yaslilik ile dopaminerjik duzeylerde azalma ancak ayrintilar hala tartisilmaktadir Cok kucuk cocuklar gectiklerinin farkinda olmadan once tam anlamiyla zamanda yasarlar Bir cocuk ilk olarak bir olay koleksiyonunun subjektif olarak algilayabilecegi ve onun uzerinde gelisebilecegi zamanin gececegini deneyimleyecektir Cocugun zaman farkindaligi cocugun dikkati ve kisa sureli hafiza kapasiteleri olustugunda gelisir bu gelisim surecinin prefrontal korteks ve hipokampusun yavas olgunlasmasina bagli oldugu dusunulmektedir Bir gun ile 11 yas arasindaki bir cocuk yasamlarinin yaklasik 1 4 000 i bir gun ile 55 yasindaki bir cocuk yasamlarinin yaklasik 1 20 000 i olacaktir Bu rastgele siradan bir gunun neden kucuk bir cocuk icin bir yetiskinden daha uzun gorunebilecegini aciklamaya yardimci olur Kisa terim algilayicinin yasinin karekoku ile orantili olarak daha hizli ilerlemektedir Yani 55 yasindaki bir cocuk 11 yasindaki bir kisinin yasadigi bir yildan yaklasik 2 kat daha hizli geciyor Uzun sureli zaman algisi sadece bir kisinin yasinin orantililigina dayaniyorsa yasamdaki su dort donem nicel olarak esit gorunecektir 5 10 yas 1x yaslari 10 20 2x yaslari 20 40 4x 40 80 8x yas Genel aciklama dis ve ic deneyimlerin cogunun kucuk cocuklar icin yeni ancak yetiskinler icin tekrarlayici oldugudur Cocuklar su anda son derece mesgul olmali yani bircok sinirsel kaynagi veya onemli beyin gucunu cunku dunyadaki zihinsel modellerini asimile etmek ve davranisi duzgun bir sekilde yonetmek icin surekli olarak yeniden yapilandirmalari gerekir Bununla birlikte yetiskinlerin nadiren zihinsel aliskanliklarin ve dis rutinlerin disina cikmalari gerekebilir Bir yetiskin siklikla ayni uyaranlari yasadiginda gorunmez gorunurler cunku zaten beyin tarafindan yeterince ve etkili bir sekilde haritalanmistir Bu fenomen noral adaptasyon olarak bilinir Boylece beyin bu andan sik sik bu ayrilma donemlerinde daha az yogun zengin anilar kaydedecektir Sonuc olarak oznel algi genellikle zamanin yasla birlikte daha hizli bir sekilde gecmesidir Ilaclarin etkileri 2007 yilinda yapilan bir calismada psilosibinin aralik surelerini 2 5 saniyeden daha uzun sure cogaltma yetenegini onemli olcude bozdugu motor hareketlerini bilgisayar klavyesindeki musluklar duzenli olarak olusan tonlarla senkronize etmeyi ve dokunuldugunda istendiginde tempoyu tutma yetenegini onemli olcude azalttigi bulunmustur kendinden tempolu ama tutarli bir aralikta bir tusa 1955 yilinda Ingiliz milletvekili Christopher Mayhew arkadasi Dr Humphry Osmond un rehberliginde bir deneyde meskalin hidroklorur aldi BBC belgeselinde Otesinde Otesinde deney sirasinda yarim duzine kez onun icin bitmeyen bir sure oldugunu acikladi Uyaricilar yuksek degerlerdir zaman araliklari icin her iki insan ve sican yol acabilir ise depresanlar ters bir etkiye sahip olabilir Dopamin ve norepinefrin gibi norotransmitterlerin beynindeki aktivite seviyesi bunun nedeni olabilir Dopaminerjik sistemin kisinin zaman algisi ile ozellikle guclu bir baglantisi vardir Dopamin reseptorlerini aktive eden ilaclar kisinin zaman algisini hizlandirirken dopamin antagonistleri kisinin zamanin yavas gectigini hissetmesine neden olur Esrarin zaman algisina etkisi arastirilmis ancak su ana kadar sonuc elde edilememistir Vucut isisinin etkileri Vucut isisi yukseldikce zaman algisi hizlanabilir ve vucut isisi dustukce yavaslayabilir Bu ozellikle stresli olaylar sirasinda gecerlidir Klinik bozukluklarin etkileri Dikkat eksikligi hiperaktivite bozuklugu DEHB beyindeki dopamin duzeylerindeki anormalliklerin yani sira zaman algisinda gozle gorulur bozukluklarla baglantilidir Ayrica bakinizZaman Zaman uzamasi Deja vu Diskronometri Benjamin Libet Zamansal cozunurlukKaynakca Vyvyan Evans 3 Ekim 2013 Language and Time Ingilizce Cambridge University Press ISBN 978 1 107 04380 0 11 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 Livni 8 Ocak 2019 Physics explains why time passes faster as you age 21 Mart 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Mart 2019 Duke University 21 Mart 2019 It s spring already Physics explains why time flies as we age A slowdown in image processing speeds up our perception of time passing as we age 21 Mart 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Mart 2019 William J Friedman 1990 About Time Ingilizce Bradford Books ISBN 978 0 262 06133 9 Memory for the time of past events Psychological Bulletin 113 1 1993 ss 44 66 Falk Jan 2013 Do Humans Have a Biological Stopwatch 2 Mayis 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 1 Mayis 2014 a b c d A stopwatch on the brain s perception of time theguardian com Guardian News and Media Limited 2 Ocak 2013 4 Ocak 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Ocak 2014 Time and number the privileged status of small values in the brain Frontiers in Integrative Neuroscience Ingilizce Cilt 5 2011 s 67 Sichot HaRan 288 2 Subat 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde Likutey Tefillot II 33 Likutey Moharan II 61 2 Subat 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 16 Ekim 2020 The evolution of brain activation during temporal processing Nature Neuroscience 4 3 Mart 2001 ss 317 23 Diger ozet UniSci Daily University Science News 27 Subat 2001 Duration channels mediate human time perception Proceedings Biological Sciences 279 1729 Subat 2012 ss 690 8 A neural hierarchy for illusions of time duration adaptation precedes multisensory integration Journal of Vision 13 14 Aralik 2013 s 4 Edge Edge Foundation 23 Haziran 2009 21 Aralik 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Samuel L Macey 1994 Encyclopedia of Time Ingilizce Taylor amp Francis ISBN 978 0 8153 0615 3 Max Brockman 26 Mayis 2009 What s Next Ingilizce Vintage ISBN 978 0 307 38931 2 Edge Foundation 23 Haziran 2009 5 Agustos 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Cheng 1 Ocak 2017 1 12 Learning to Time Intervals Second Ingilizce Academic Press ss 203 225 Metabolism and Body Size Influence the Perception of Movement and Time Accumulating Glitches Learn Science at Scitable www nature com Ingilizce 30 Aralik 2013 11 Aralik 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Ocak 2020 Time passes more slowly for flies study finds The Guardian 16 Eylul 2013 31 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 Metabolic rate and body size are linked with perception of temporal information Animal Behaviour 86 4 Ekim 2013 ss 685 696 The University of Edinburgh Ingilizce 2016 31 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Temporal control of conditioned responding in goldfish Journal of Experimental Psychology Animal Behavior Processes 31 1 Ocak 2005 ss 31 9 Time place learning in golden shiners Pisces Cyprinidae Behavioural Processes 36 3 Haziran 1996 ss 253 62 Time place learning based on food but not on predation risk in a fish the inanga Galaxias maculatus Ethology 105 4 Nisan 1999 ss 361 71 Starlings preferences for predictable and unpredictable delays to food Animal Behaviour 53 6 Haziran 1997 ss 1129 42 Time place learning by pigeons Columba livia Journal of the Experimental Analysis of Behavior 57 2 Mart 1992 ss 145 58 Time of day discrimination by pigeons Columba livia Animal Learning amp Behavior 22 2 Haziran 1994 ss 143 54 Evidence of non circadian timing in a low response cost daily Time Place Learning task with pigeons Columba Livia Behavioural Processes Cilt 168 Kasim 2019 s 103942 Timing light and tone signals in pigeons Journal of Experimental Psychology Animal Behavior Processes 15 1 Ocak 1989 ss 23 35 The effect of time left alone at home on dog welfare Applied Animal Behaviour Science 129 2 4 Ocak 2011 ss 129 35 From minutes to days The ability of sows Sus scrofa to estimate time intervals Behavioural Processes Cilt 142 Eylul 2017 ss 146 155 Temporal generalization Journal of Experimental Psychology Animal Behavior Processes 8 2 Nisan 1982 ss 165 86 Rats use an ordinal timer in a daily time place learning task Journal of Experimental Psychology Animal Behavior Processes 23 2 Nisan 1997 ss 232 47 Discrimination of circadian phase in intact and suprachiasmatic nuclei ablated rats Brain Research 739 1 2 Kasim 1996 ss 12 8 Why search time to find a food storer bee accurately indicates the relative rates of nectar collecting and nectar processing in honey bee colonies Animal Behaviour 47 2 Subat 1994 ss 311 6 Thomas D Seeley 1995 The Wisdom of the Hive Ingilizce teNeues ISBN 978 0674953765 General anesthetics effects on circadian temporal structure an update Chronobiology International 25 6 Kasim 2008 ss 835 50 General anesthesia alters time perception by phase shifting the circadian clock Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 109 18 Mayis 2012 ss 7061 6 Interval timing by an invertebrate the bumble bee Bombus impatiens Current Biology 16 16 Agustos 2006 ss 1636 40 Ants Can Expect the Time of an Event on Basis of Previous Experiences International Scholarly Research Notices Cilt 2016 2016 s 9473128 When do auditory visual differences in duration judgements occur Quarterly Journal of Experimental Psychology 59 10 Ekim 2006 ss 1709 24 Studies of auditory visual differences in human time judgment 1 Sounds are judged longer than lights Perceptual and Motor Skills 39 1 Agustos 1974 ss 63 82 Warren Meck Ed Ocak 2003 Functional and Neural Mechanisms of Interval Timing CRC Press ISBN 978 0 8493 1109 3 Erisim tarihi 14 Aralik 2020 KB1 bakim Editorler parametresini kullanan link PDF The Quarterly Journal of Experimental Psychology B Comparative and Physiological Psychology 51 2 Mayis 1998 ss 97 120 21 Nisan 2013 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Goldreich 28 Mart 2007 A Bayesian Perceptual Model Replicates the Cutaneous Rabbit and Other Tactile Spatiotemporal Illusions PLoS ONE 2 3 ss e333 Cicchini G Binda P and Morrone M 2009 A model for the distortions of space and time perception during saccadic movement Front Syst Neurosci Conference Abstract Computational and systems neuroscience 2009 DOI 10 3389 conf neuro 06 2009 03 349 Spatial consequences of bridging the saccadic gap Vision Research 46 4 Subat 2006 ss 545 55 Spatio temporal topography of saccadic overestimation of time Vision Research Cilt 83 Mayis 2013 ss 56 65 a b Manual chronostasis tactile perception precedes physical contact Current Biology 13 13 Temmuz 2003 ss 1134 9 Consistent chronostasis effects across saccade categories imply a subcortical efferent trigger Journal of Cognitive Neuroscience 16 5 Haziran 2004 ss 839 47 The mystery of the stopped clock illusion BBC Future Health 27 Agustos 2012 20 Ocak 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Aralik 2012 Romi Nijhawan Beena Khurana 25 Mart 2010 Space and Time in Perception and Action Ingilizce Cambridge University Press ISBN 978 0 521 86318 6 Auditory chronostasis hanging on the telephone Current Biology 12 20 Ekim 2002 ss 1779 81 When Life Flashes Before Your Eyes A 15 Story Drop to Study the Brain s Internal Timewarp Popular Science Bonnier Corporation 12 Nisan 2010 11 Ekim 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 Eagleman Laboratory for Perception and Action 2007 1 Agustos 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 PDF Science 290 5494 Kasim 2000 ss 1051a 1051 8 Agustos 2014 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 The flash lag effect as a motion based predictive shift PLoS Computational Biology 13 1 Ocak 2017 ss e1005068 Duration illusions in a train of visual stimuli Perception 24 10 1995 ss 1177 87 a b Attention and the subjective expansion of time Perception amp Psychophysics 66 7 Ekim 2004 ss 1171 89 Subjective time dilation spatially local object based or a global visual experience Journal of Vision 9 2 Subat 2009 ss 4 1 11 a b Distortions of subjective time perception within and across senses PLOS ONE 3 1 Ocak 2008 ss e1437 Perceived duration of expected and unexpected stimuli Psychological Research 70 2 Mart 2006 ss 77 87 Asymmetric cross modal effects in time perception Acta Psychologica 130 3 Mart 2009 ss 225 34 Does the asymmetry effect inflate the temporal expansion of odd stimuli Psychological Research 74 1 Ocak 2010 ss 90 8 Perceived time is spatial frequency dependent Vision Research 51 11 Haziran 2011 ss 1232 8 PDF Neuron 51 5 Eylul 2006 ss 651 9 28 Eylul 2013 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Human time perception and its illusions Current Opinion in Neurobiology 18 2 Nisan 2008 ss 131 6 PDF Nature Neuroscience 4 7 Temmuz 2001 ss 759 65 2 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 PDF Pain 154 2 Subat 2013 ss 242 7 28 Eylul 2013 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Neural correlates of tactile temporal order judgment in humans an fMRI study Cerebral Cortex 23 8 Agustos 2013 ss 1952 64 Amato 7 Haziran 2018 When Bad Things Happen in Slow Motion 7 Haziran 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Haziran 2018 a b The dopaminergic system dynamic in the time perception a review of the evidence The International Journal of Neuroscience 128 3 Mart 2018 ss 262 282 Awe expands people s perception of time alters decision making and enhances well being PDF Psychological Science 23 10 Ekim 2012 ss 1130 6 olu kirik baglanti Geoghagen 2 Agustos 2007 Turn back the clock BBC News Magazine 9 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 Why top sport stars might have more time on the ball 12 Kasim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde by Jonathan Amos Science correspondent BBC News Does time really slow down during a frightening event PLOS ONE 2 12 Aralik 2007 ss e1295 Emotion and time perception effects of film induced mood Frontiers in Integrative Neuroscience Cilt 5 2011 s 33 Age related changes in midbrain dopaminergic regulation of the human reward system Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 105 39 Eylul 2008 ss 15106 11 The correlative triad among aging dopamine and cognition current status and future prospects Neuroscience and Biobehavioral Reviews 30 6 2006 ss 791 807 3 Haziran 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 PDF Brain Research Cognitive Brain Research 3 3 4 Haziran 1996 ss 227 42 29 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Experience and the developing prefrontal cortex Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America Cilt 109 Suppl 2 Ekim 2012 ss 17186 93 Look how time flies New Scientist 25 Aralik 1999 14 Haziran 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Ekim 2009 Jo DiLonardo 6 Subat 1994 Time Does Fly As We Grow Older Chicago Tribune 25 Nisan 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 The Buffer Blog 2 Temmuz 2013 10 Agustos 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Subat 2020 Is there a common dopaminergic basis of time perception and reaction time Neuropsychobiology 21 1 1989 ss 37 42 The effect of cannabis on perception of time a critical review Current Pharmaceutical Design 18 32 Ocak 2012 ss 4915 22 Konuyla ilgili yayinlarZalta Ed Kis 2004 The Experience and Perception of Time The Stanford Encyclopedia of Philosophy 18 Mart 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 KB1 bakim Editorler parametresini kullanan link Bos kaynak yardim Selectivity of attention and the perception of duration Perception 2 1 1973 ss 101 5 Attention and interference in prospective and retrospective timing Perception 21 4 1992 ss 545 57 Time and the brain how subjective time relates to neural time The Journal of Neuroscience 25 45 Kasim 2005 ss 10369 71 PDF 2 2 1988 ss 203 216 9 Agustos 2011 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 2 Ekim 2011 Robin Le Poidevin 27 Eylul 2007 The Images of Time Ingilizce Oxford University Press ISBN 978 0 19 926589 3 5 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Subat 2020 Dis baglantilarLogaritmik Zaman Algi Hipotezi 16 Eylul 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde NoroQuantoloji Ozel Sayisi Zaman Zamanlama ve Beyin 20 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde Zaman Algilama Polikroniklik ve Monokroniklik 21 Subat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde Zaman Kuvvet Hareket ve Dogal Dillerin Anlambilimi Wolfgang Wildgen Antwerp Dilbilim Belgeleri 2003 2004 8 Agustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde Zaman Yavaslayabilir mi 7 Mart 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde Kayit gereklidir Picture Space Time ses kullanarak fotograflara Zaman Algisi eklemenize yardimci olur 30 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde