El-Rahba (ar-Raḥba, bazen Raḥabah olarak yazılır), "El-Rahba Kalesi" olarak da çevrilen Qal'at ar-Rahba olarak da bilinir, Suriye'de bir Orta Çağ Arap-İslam kalesidir. Fırat Nehri'nin batı kıyılarında, Mayadin şehrine bitişik ve Deyrizor'un 42 kilometre (26 mil) güneydoğusunda yer almaktadır. 244 metre (801 ft) yüksekliğe sahip bir höyüğün üzerinde yer alan El-Rahba, Suriye Çölü bozkırlarının yönetiminde ve Fırat Vadi'sinin tarihsel olarak korunmasında kullanıldı. "Kale içinde kale" olarak tanımlanmıştır; 270x95 metre (886 ft × 312 ft) ölçülerinde bir muhafaza ile korunan, 60x30 metre (197 ft × 98 ft) ölçülerinde bir iç bölmeden oluşur. El-Rahba bugün erozyon nedeniyle büyük ölçüde harabe halindedir.
El-Rahba Al-Rahba | |
---|---|
Eşmerkezli kale | |
![]() El-Rahba kalesinin kalıntıları, 2005 | |
![]() El-Rahba | |
Yer | Mayadin, Deyrizor, Suriye |
Abbasi adaşı ve kurucusundan sonra "Rahbat Malik ibn Tawk" olarak anılan orijinal site, Fırat nehri boyunca bulunuyordu. Müslüman ordular, kervanlar ve gezginler tarafından Irak'tan Suriye'ye giden anahtar olarak görülüyordu ve bazen de tam tersi. Bedevi kabileleri sık sık kontrolünü ele geçirdi ve kuzey Suriye'nin işgalleri için bir başlangıç noktası olarak kullandı. Stratejik konumu nedeniyle El-Rahba, diğerlerinin yanı sıra yerel reisler, Hamdaniler, Ukayliler, Mirdasiler ve Selçuklular da dahil olmak üzere Müslüman güçler tarafından sık sık savaşıldı. Rahbat Malik ibn Tawk, 1157'de bir depremde yıkıldı.
Birkaç yıl sonra şimdiki kale, Zengi-Eyyubi reisi tarafından çöl kenarına yakın inşa edildi. İkincisinin torunları, 1264 yılına kadar Selahaddin tarafından verilen kalıtsal bir tımar olarak El-Rahba'yı tuttu. Bunlardan biri, II. Şirkuh, 1207'de üçüncü bir büyük yeniden inşayı denetledi. Erken Memlûk dönemi boyunca (13-14. Yüzyıl sonları), kale sürekli olarak restore edildi. Irak'ın İlhanlı Moğollarının sık sık kuşatmaları sonucunda güçlendi. El-Rahba, Fırat Nehri boyunca en önemli Memlûk kalesi, bir idari merkez ve saltanatın posta yolu üzerindeki terminal durağıydı. Osmanlı yönetimi sırasında (1517-1918) kullanılmaz hale geldi ve o zamandan 20. yüzyılın başlarına kadar, kale öncelikle yerel çobanlar ve sürüleri için bir barınak olarak hizmet etti. Bölgede 1976 ve 1981 yılları arasında kazılar yapıldı.
Yer ve etimoloji
İslam tarihi boyunca El-Rahba, 14. yüzyıl gezgini İbn Battuta'nın sözleriyle "Irak'ın sonu ve Şam'ın [Suriye] başlangıcı" olarak kabul edildi. Kale, Fırat Nehri'nin yaklaşık 4 kilometre (2,5 mil) güneybatısında, modern Suriye şehri Mayadin'in 1 kilometre (0,62 mi) güneybatısında ve Dayr'in başkenti Deyrizor'un 42 kilometre (26 mil) güneydoğusunda yer almaktadır. El-Rahba, Deyr Ez Zavr Valiliği'nin bir parçadısır. 13. yüzyıl coğrafyacısı Yâkût el-Hamavî'ye göre, sitenin adı El-Raḥba, Arapçadan "suyun toplandığı bir vadi'nin düz kısmı" olarak çevrilir; El-Rahba'nın orijinal konumu Fırat'ın batı yakasındaydı. Şimdiki kale, Suriye Çölü platosundan batısında kalan yapay bir höyüğün üzerinde yer almaktadır. Deniz seviyesinden yüksekliği 244 metredir (801 ft).
Tarih
Rahbat Malik ibn Tawk
Kuruluş
Tarihçi Thierry Bianquis'e göre, "Kentin [El-Rahba] Müslüman döneminden önceki tarihi hakkında kesin bir şey bilinmemektedir." Orta Çağ Talmudik ve Süryani yazarlar (Suriyeli Mikail ve Bar Hebraeus gibi) onu İncil kasabası Rehobot han-Nahar ("Fırat nehrinin kıyısındaki Rehobot") ile özdeşleştirdiler. Aralarında Ebu Cafer Taberî'nin de bulunduğu bazı Orta Çağ Müslüman tarihçileri, buranın "Dayr Nu'm" adı verilen bir manastırın adını taşıyan "Furda" veya "Furdat Nu'm" adlı bir yer olduğunu yazmışlardır. Ancak 9. yüzyıl Pers tarihçisi El-Baladhuri, "ar-Rahba'nın ... eski bir şehir olduğuna dair hiçbir iz olmadığını" ve ilk olarak Abbasi generali Malik ibn Tawk tarafından Halife el-Memun döneminde kurulduğunu iddia ediyor (813–833 CE). Bu nedenle, kale kasabası Müslüman tarihçiler tarafından sık sık "Rahbat Malik ibn Tawk" olarak anılıyordu. Suriyeli tarihçi Süheyl Zakkar'a göre El-Rahba, "Suriye'nin ve bazen de Irak'ın anahtarı" olduğu ve Irak'tan gelen Suriye'ye bağlı kervanların ilk durağı olduğu için önemli bir stratejik değere sahipti. El-Rahba'dan seyyahlar, kervanlar ve ordular Fırat yolu boyunca kuzeybatıya Halep'e doğru ilerleyebilir veya Şam'a giden çöl yolunu geçebilirler. Stratejik değeri nedeniyle, rakip Müslüman güçler tarafından sık sık savaşıldı. Özellikle Bedevi kabileleri, El-Rahba'yı kuzey Suriye'deki istilalar için ana fırlatma noktası ve güvenli bir sığınak ve pazar yeri olarak kullandı. Malik ibn Tawk ilk efendisi olarak görev yaptı ve 873'te ölümünden sonra oğlu Ahmed tarafından yerine geçti. İkincisi, El-Rahba'nın 883'te Abbasi El-Anbar efendisi Muhammed ibn Abi'l-Saj tarafından ele geçirilmesinin ardından kovuldu. 10. yüzyılda El-Rahba büyük bir kasaba haline geldi.
903 yılında, Karma lideri El-Hüseyin ibn Zikrawayh, Halife El-Mustakfi'nin Rakka'daki nezaretine nakledilmeden önce El-Rahba'da hapsedildi. O zamanlar El-Rahba, Fırat vilayetinin merkezi ve valisi İbn Sima'nın karargahıydı. El-Hüseyin idam edildi ve Banu Ullays kabilesinden partizanlarının 904'ün başlarında El-Rahba'daki İbn Sima'ya teslim olmalarını sağladı. Ancak kısa bir süre sonra, Ağustos ayında El-Rahba çevresinde bir pusuya düşürülen güçleri tarafından bozguna uğratılan İbn Sima'ya karşı çıktılar. Daha sonraki savaşların ardından İbn Sima, Karmatyalı şefler ve dailer (İsmaili dini liderler) tarafına bir kez daha teslim oldu. Mart 928'de Ebu Tahir El-Cennabi komutasındaki Karatyalılar El-Rahba'yı fethettiler ve çok sayıda sakinini katlettiler. Sakinleri, çevredeki bölgedeki iç çatışmalar nedeniyle birkaç yıl daha zorluklarla karşılaştı. Barış, Bağdat merkezli halifeliğin diktatörü Baykam tarafından sevk edilen Adl adlı Abbasi komutanının gelmesiyle 942 yılında kuruldu. Adl daha sonra Fırat ve Habur vadisi bölgelerinin valisi oldu.
Hamdaniler dönemi
El-Rahba, birkaç yıl sonra Hamdaniler yönetimine girdi ve Musul merkezli emirliğin Fırat semtinin (tarikül Furat) bir parçası oldu. O zamanlar kasaba, Pers coğrafyacısı El-İstahrî tarafından Fırat'ın karşı tarafındaki antik Circesium'dan daha büyük olarak tanımlanmıştı. El-Rahba'nın efendisi Jaman, Musul'un Hamdaniler emiri Nasırü'd Devle'ye isyan etti (r. 929-968 / 9). Jaman kasabadan kaçtı ve Fırat Nehri'nde boğuldu, ancak El-Rahba isyanın bastırılmasında ağır hasar görmeden önce değil. Nasırü'd Devle, sevdiği oğlu Ebu'l-Müşüzefar Hamdan'a, El-Rahba'nın, Diyar Mudar ilçesinin kontrolünü ve mahallenin gelirlerini bağışladı.
Nasırü'd Devle'nın oğulları, 969'da babalarının ifade vermesinin ardından Rahba'nın kontrolüne itiraz ettiler. Nihayet, kardeşi ve emrindeki komutan Hibat-Allah sürpriz bir saldırıyla Hamdan'dan ele geçirince oğlu Ebu Talib'e geçti. Ebu Talib, El-Rahba'nın duvarlarını yeniden inşa ettirdi. Ebu Talib'i baltalamak için Hamdan'la ittifak kurarak, Buyid düşmanı İzz El-Devle El-Bahtiyar'ın olasılığını engellemek için El-Rahba'yı Hamdan'a iade etti. Hamdaniler 978'de El-Rahba'nın kontrolünü kaybetti ve ardından Buyid emiri Fena Hüsrev (h. 949-983) tarafından ele geçirildi. 991'de, El-Rahba sakinleri, Adud'un oğlu Emir Baha El-Devle (r. 988-1012) tarafından atanan bir vali talep etti ve kabul etti. Kasaba, 10. yüzyılın sonlarında Kudüslü coğrafyacı El-Makdisi tarafından, çölün kenarında bulunan Fırat bölgesinin merkezi, yarım daire şeklinde ve güçlü bir kale tarafından savunulan olarak tanımlandı. Ayrıca, daha geniş çevrenin, bol hurma ağaçları ve ayva bahçeleri ile oldukça sulanan ve verimli topraklarla karakterize edildiğini belirtti.
Ukayliler ve Mirdasoğulları dönemi
11. yüzyılın başlarında, Musul'un Üçeylileri ile Mısır'ın Fâtımîleri arasında El-Rahba'nın kontrolü tartışıldı. Bu çatışmadan önce, Fâtımî halifesi El-Hakim, El-Khafajah kabilesinin bir üyesi olan Ebu Ali ibn Thimal'i Rahba'nın efendisi olarak atadı. Ebu Ali, 1008/09 tarihinde, Isa ibn Khalat liderliğindeki rakipleri Üçeylid ile bir savaş sırasında öldürüldü. İkincisi, El-Rahba'yı başka bir Üçeylid emiri Badran ibn Mukallid'e kaptırdı. Şam'ın Fâtımî emiri Lu'lu kısa süre sonra hem El-Rahba'yı hem de kuzeybatıda müstahkem bir şehir olan Rakka'yı ele geçirdiğinde, ikincisinin zaferi kısa sürdü. Rahba'ya bir vali atadı ve Şam'a döndü.
El-Rahba'nın zengin bir sakini olan İbn Mahkan, Fâtımîlere karşı ayaklandı ve Lu'lu'nun ayrılmasından kısa bir süre sonra kasabanın kontrolünü ele geçirdi. Fâtımî valisini devirebilse de, İbn Mahkan kasabayı dışarıdan destek almadan elinde tutamadı çünkü El-Rahba, kasabaya göz diken birkaç bölgesel gücün kavşağında bulunuyordu. Böylece Banu Kilab aşiretinin Mirdasoğulları emiri Salih ibn Mirdas'ın desteğini kazandı. İbn Mahkan ile Salih arasında, ikincisinin El-Rahba'yı kuşatmasına yol açan çatışma çıktı. İkili barıştı ve ardından İbn Mahkan ve adamları Anbar'daki müstahkem Anah kasabasını ele geçirdiler. Ancak İbn Mahkan, Anah'taki bir isyanı bastırmak için Salih'in desteğini aradığında, ikincisi İbn Mahkan'ı öldürme fırsatını kullandı.
Salih, İbn Mahkan'ı ortadan kaldırdıktan sonra El-Rahba'nın efendisi oldu. ve Fâtımîler'e biat etti. El-Rahba, Salih'in sahip olduğu ilk büyük topraktı ve Halep'te ve Suriye'nin büyük bölümünde kuracağı emirliğin mihenk taşıydı. Oğlu Thimal daha sonra Halep emiri olarak onun yerine geçti ve El-Rahba, wazirlerinin (danışmanlarının veya bakanlarının) çoğunun geldiği ana güç üssü oldu. Daha sonra Fâtımîler tarafından El-Rahba'yı müttefikleri olan ve Selçuklu efendilerine ve Abbasi Halifeliğine isyan eden bir Türk general olan Arslan al-Basasiri'ye teslim etmeye zorladı. El-Rahba'nın Basasiri'ye bırakılması, Thimal'in Mirdasoğulları emirliğini kaybetmesinin ilk adımı oldu. Rakka'nın kaybedilmesiyle birlikte, Thimal'in kardeşi Atiyya'nın Mirdasoğulları emirliğini yeniden kurmaya karar vermesiyle Banu Kilab içinde anlaşmazlığa neden oldu. El-Basasiri isyanı nihayetinde başarısız oldu ve 1059'da öldürüldü ve Atiyya'nın 1060 Nisan'ında El-Rahba'yı ele geçirmesine neden oldu. Daha sonra, Ağustos 1061'de Atiyya, El-Rahba'yi Numayrid ilerlemelerine karşı başarıyla savundu.
Mirdasoğulları, 1067'de Abbasi'ye bağlı Selçukluların bir vasal olan Ukayliler emiri Şeref El-Devle'ya Daha önce Atiyya ve ordusunun bir kısmı Humus'ta bulunuyordu ve Şarafad-Davla, El-Rahba'nın Banu Kilab savunucularını bozguna uğratma fırsatı verdi. Daha sonra, El-Rahba'nın bağlılık değişikliğinin resmi bir kabulü olan Fâtımîler yerine şehrin hutbesinde (Cuma namazları) Abbasi halifesinin adı okundu. 1086'da Selçuklu sultanı Melikşah, El-Rahba ve onun Yukarı Mezopotamya bağımlıları olan Harran, Rakka, Saruj ve Habur'u Şaraf-Davla'nın oğlu Muhammed'e verdi.
Selçuklu dönemi
Bir noktada Selçuklular veya Arap müttefikleri El-Rahba'yı kaybetti, ancak 1093'te Şam'ın Selçuklu hükümdarı Tutuş, diğer bazı Yukarı Mezopotamya kentleriyle birlikte onu ele geçirdi. Ölümünün ardından, El-Rahba'nın mülkiyeti, Ukaylilere geri döndü ancak 1096'da El-Hillah'ın Karboğazı şehri ele geçirdi ve yağmaladı. Selçuklu sultanı Alp Arslan'ın eski Memlûk (köle askeri) Kaymaz'ın kontrolünü ele geçirdiği 1102 yılına kadar elinde tuttu. Tutuş'un oğlu Dukak ve yardımcısı Tughtakin kasabayı kuşattı, ancak onu ele geçiremedi. Kaymaz Aralık 1102'de öldü ve El-Rahba, kendisine yönelik darbe şüphesiyle birçok El Rahba'nın ileri gelenlerini tutuklayan ve Qaymaz'ın birçok subayını görevden alan Hasan adlı Türk memleketlerinden birine geçti. Dukak kuşatmayı yeniledi, ancak bu kez El-Rahba'nın kasaba halkı tarafından karşılandı ve Hasan'ı kaleye çekilmeye zorladı. Hasan, Dukaktan güvenli geçiş ve Suriye'nin başka yerlerinde bir ikta (tımar) teminatı aldıktan sonra teslim oldu. 12. yüzyıl tarihçisi İbnü'l-Esir'e göre, El-Rahba'nın sakinleri, şehrin yönetimini yeniden düzenleyen, orada bir garnizon kuran ve ona Banu Şeyban kabilesinden Muhammed ibn Sabbak'tan bir vali atayan Dukak tarafından iyi muamele gördü.
Selçuklu Sultanı I. Muhammed'in generali Cevali, bir ay süren kuşatmanın ardından, 1107 Mayıs'ında İbn Sabbak'tan El-Rahba'yı fethetti. İbnü'l-Esir, El-Rahba sakinlerinin kuşatma sırasında büyük zarar gördüğünü ve bazı kasabalıların, güvenlik vaatleri karşılığında kalenin savunmasındaki zayıf noktadan Cevali'ye bilgi verdiğini kaydetti. Cevali şehre girdiğinde ve onu yağmaladığında, İbn Sabbak teslim oldu ve Cevali'nin hizmetine katıldı.
1127'de Musul'un Selçuklu efendisi İzzaddin Mes'ud ibn el-Bursuqi, Suriye'yi işgal girişiminin bir parçası olarak kuşatıldı ve El-Rahba'yı fethetti. Ancak hastalandı ve kısa bir süre sonra orada öldü. Musul'daki lordluğu Imad ad-Din Zengi tarafından ele geçirilirken, El-Rahba, onu Zengi'nin bir astı olarak yöneten El-Bursuqi'nin memleketi el-Cevali'nin kontrolüne bırakıldı. Zengi'nin oğlu Kubad-Din, birkaç yıl sonra El-Rahba'yı ele geçirdi. 1149'da Kutubeddin'in kardeşi Nurad-Din, Zengid reisleri arasında Selçuklu sponsorluğundaki görüşmelerde El-Rahba'yı kabul etti.
El-Rahba El-Cedide
Eyyubi dönemi
El-Rahba, 1157'de meydana gelen bir depremde yıkıldı. Dört yıl sonra, Nuraddin, El-Rahba ve Humus topraklarını, Şirkuh'a, onun adına Yusuf ibn Mallah'ı yönettiren Şirkuh'a verdi. 14. yüzyıl Eyyubi tarihçisi Ebu'l-Fida'ya göre Şirkuh, Rahba'yı yeniden inşa etti. Ebu'l-Fida'nın iddiası yanlış olabilir veya Şirkuh tarafından inşa edilen kale, yüzyılın sonundan önce bir noktada yıkıcı bir duruma düştü. Her halükarda, "El-Rahba El-Cedide" olarak bilinen yeni kale, Fırat'ın batı kıyısının yaklaşık beş kilometre batısında, orijinal yer olan "Rahbat Malik ibn Tawk" ın bulunduğu yere taşındı. Şirkuh öldüğünde, toprakları Nur ad-Din'e geri döndü. Ancak Şirkuh'un yeğeni ve Eyyubi Sultanlığı'nın kurucusu Selahaddin 1182'de Nuraddin'in topraklarını fethetti ve Humus ve El-Rahba'yı Şirkuh'un oğlu Nasirad-Din Muhammed'e kalıtsal emirlik olarak verdi.
Eyyubi dönemi tarihçisi ve bir zamanlar El-Rahba sakini İbn Nazif'e göre, El-Rahba kalesi, 1207'de Şirkuh'un torunu II. Mücadih Şirkuh (r. 1186-1240) tarafından yeniden inşa edildi. El-Rahba, Şirkuh II'nin Humus merkezli emirliğinin en doğudaki kalesiydi ve emirliğin dört ana merkezinden biriydi, diğer üçü Humus'un kendisi, Salamiyah ve Palmira idi. El-Rahba'nın kalıntılarının yıkılmasını ve yeni kalenin inşasını şahsen denetledi. El-Rahba, 1260 yılında Eyyubid Suriye'nin Memlûk Sultanlığı tarafından ilhak edilmesinden birkaç yıl sonrasına kadar Şirkuh'un soyundan gelenlerin elinde kaldı.
Memlûk dönemi
1264 yılında, Memlûk sultanı Baybars (r. 1260–1277), Eyyubi El-Rahba valisini Mısırlı Memlûk subaylarından biriyle değiştirdi. El-Rahba'nın garnizonu ve komutanı Memlûk askeri hiyerarşisinde yüksek bir yere sahipti. Kuzeydeki Birecik ile birlikte kale, Moğolların Suriye'nin doğu sınırını işgal etmesine karşı başlıca Memlûk siperi olarak ortaya çıktı. 10. yüzyıldan beri Fırat Vadisi'nde geleneksel Müslüman merkezi olan Rakka'nın yerini alan, Fırat Nehri boyunca Memlûklerin en önemli kalesiydi. Moğolların yönettiği bölgelerden gelen büyük bir mülteci nüfusu, bitişik, müstahkem Meşhed El-Rahba kasabasından (Rahbat Malik ibn Tawk'ın eski yeri, günümüz Mayadin) birçok insanın yaptığı gibi El-Rahba'ya yerleşti. Aynı zamanda Memlûk baridinin (posta yolu) terminal durağı ve bir idari merkezdi.
Eyyubi ve Memlûk dönemleri boyunca El-Rahba, El Fadl'ın aşiret topraklarının yakınında bulunuyordu. Yaklaşık dört yüz El Fadl aşireti, Baybars'ın Bağdat'ı Moğollardan geri almak için gönderdiği Mısır merkezli Abbasi halifesi Halife el-Mustansir'in küçük ordusuna Rahba'ya ulaştığında katıldı. İkincisi, el-Mustansir'in Şam'dan ayrıldıktan sonraki ilk durağıydı, ancak sonunda seferi başarısız oldu ve el-Anbar'da bir Moğol pusuda öldürüldü. İlhanlı Irak Moğolları Memlûklerle yaptıkları savaşlarda El-Rahba'ye önemli hasar verdiler. Kale, hükümdarlığının sonlarına doğru bir noktada Baybars tarafından restore edildi. 1279'da, Suriye Memlûk genel valisi Sunqur al-Ashqar, Sultan Qalawun'a (1279-1290) isyan etti ve Moğol hükümdarı Abaqa Khan'ın müdahalesini talep ettiği El-Rahba'da Al Fadl reisi İsa ibn Muhanna'ya sığındı. Moğollar ona yardım edemeyince Sungur'a gelen Memlûk ordusundan kaçarken İsa kaleye barikat kurdu. 1312/13'te İlhanlı hükümdarı Olcaytu tarafından komuta edilen bir ay süren kuşatmanın ardından Moğolların El-Rahba'yı ele geçirememesi, İlhanlıların Memlûk Suriye'sini işgal etmeye yönelik son girişimi oldu. İsa'nın oğlu Muhanna, 1320'de Sultan Nasir Muhammed'e (1310-1341) isyan etti ve Memlûk ordusu tarafından El-Rahba'ya kadar takip edildi. Sonraki çatışma sırasında kale yıkılmış olabilir.
Osmanlı dönemi
16. yüzyılın başlarında Suriye ve Irak'ı fetheden Osmanlılar döneminde, El-Rahba'nın askeri kullanımı görünüşte azaldı. Orta Çağ boyunca, Palmira ile El-Rahba arasındaki yol Suriye'nin en önemli çöl rotasıydı, ancak önemi Osmanlı yönetimi sırasında azaldı. O zamandan beri, El-Rahba çoğunlukla yakın köylerden çobanlar ve sürüleri için bir barınak olarak kullanıldı. 1588'de, harap bir kalenin ve altında yaşayan "Rahabi" olarak bilinen sakinlerin dikkatini çeken Venedikli gezgin Gasparo Balbi tarafından ziyaret edildi. Fransız gezgin Jean-Baptiste Tavernier, 1632'deki seyahatleri sırasında kalenin 9,7 kilometre (6,0 mil) güneybatısındaki Mashhad Rahba'dan bahsetti. 1797'de Fransız gezgin Guillaume-Antoine Olivier, El-Rahba'nın yanından geçti ve buranın bir kale ve harap bir yer olduğundan bahsetti.
Kazılar
Kale, erozyon sonucu önemli ölçüde bozulmuştur. 1976-1981 yılları arasında Suriye Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Institut Français d'Etudes Arabes de Damas ve Lyon Üniversitesi II. Daha sonraki yıllarda, Suriyeli, Amerikalı ve Avrupalı arkeologlardan oluşan çok disiplinli ekipler tarafından sahanın ve çevresindeki çölün ve Fırat ve Habur vadilerinin araştırmaları gerçekleştirildi. Fransız araştırmacılardan J.L.Paillet, 1983 tarihli doktora tezi Le château de Rahba, étude d'architecture militaire islamique médiévale'de detaylandırılan kalenin planlarını ve yükseltilerini çizdi.
1976 ve 1978 yılları arasında kalenin eteğindeki kazılar, duvarları 30 metre (98 ft) uzunluğa ve 4 metre (13 ft) yüksekliğe kadar ölçülen dörtgen bir muhafaza içinde bir Orta Çağ yerleşimini ortaya çıkardı. Duvarlar genellikle 1 metre (3,3 ft) kalınlığa sahiptir. Ortaya çıkarılan yapılar arasında olasılıkla bir hanın (kervansaray) kalıntıları, küçük bir hitabetli cemaat camisi ve bir süvari kışlası vardı. Ayrıca tatlı su getiren ve lağımları boşaltan bir kanal sistemi vardı. Kalede ve altındaki eski yerleşim yerinde bulunan eserler arasında çanak çömlek parçaları ve sikkeler (çoğunlukla Memlûk ve birkaç Eyyubi) ile Moğol kuşatmacılarının bıraktığı oklara ait çok sayıda tüy fletler bulunuyordu. Sürmekte olan Suriye İç Savaşı sırasında, El-Rahba'da yağma ve antika için yasadışı kazılar meydana geldi. Etkilenen alanlar arasında kalenin depo odaları ve avlularının yanı sıra eteğindeki Orta Çağ yerleşimi sayılabilir.
Mimari
Özellikler ve bileşenler
El-Rahba kalesi, tarihçi Janusz Bylinski tarafından "kale içinde bir kale" olarak tanımlanmaktadır. Özünde, kabaca 60 x 30 metre (197 ft x 98 ft) boyutlarında dört katlı, beşgen şekilli bir kaleden oluşur. Kale, kabaca 270 x 95 metre (886 ft × 312 ft) boyutlarında beşgen şeklinde bir duvarla çevrelenmiştir. Dış duvarın şekli, Paillet tarafından iki paralel açısının yivli ve kısa perde duvarlarla ikame edilmiş bir üçgen olarak tanımlandı. Kalenin oturduğu yapay hendek çevresinde 22 metre (72 ft) derinliğe ve 80 metre (260 ft) genişliğe sahip bir hendek vardır. El-Rahba'nın hendeği, Eyyubid dönemine ait Palmira ve Shumaimis çöl kalelerinden çok daha derindir. Kalenin en alt katını büyük bir sarnıç oluşturur.
Kalenin dış duvarları boyunca birkaç burç inşa edilmiştir. Batı ve güneydoğu tarafları, El-Rahba'nın en büyük dört burçunu içeriyordu; en büyüğü 17,2 x 15,2 metre (56 ft x 50 ft) ve en küçüğü 12,4 x 12,4 metre (41 ft x 41 ft). Bu burçlar ağır savunma topçularını destekliyordu. Bylinski'ye göre, yükseklikleri Palmyra ve Shumaimis'in kulelerini aştı, çünkü Bylinski'ye göre ikinci kalelerin izole tepelerdeki konumları "son teknoloji savunma topçusu" gerektirmiyordu. Buna karşılık, El-Rahba'de, düşman kuşatma silahları, kale ile neredeyse aynı hizada olan yakın yaylalara yerleştirilebilirdi. El-Rahba'nın en küçük burcu kuzeydeki, daha az savunmasız duvarındadır ve 5,2 x 4,4 metre (17 ft × 14 ft) boyutlarındadır.
El-Rahba'nın en küçük burcu, kuzeydeki, daha az savunmasız duvarındadır ve 5,2 x 4,4 metre (17 ft x 14 ft) boyutlarındadır. AHem dış duvarlar hem de kalenin etrafındakiler, kalenin korkulukları konumlandırılmış şekilde merlons ve parapetler ile donatılmıştı Dış duvar boyunca benzerlerinden 6,5 metre daha yüksektir. Bu, binanın savunucularının dış duvarları aşan saldırganlara ok atmasını sağlayan ikincil bir savunma hattı oluşturmak için yapıldı. Ana bina, koridorlar ve odalarla dış surlara bağlanmıştır.
İnşaat aşamaları
Binanın büyük bir kısmı harabe halinde olmasına rağmen, kazılar El-Rahba'nın muhtemelen Eyyubi döneminin başlarından itibaren en az sekiz tarihsiz inşaat aşamasından geçtiğini tespit etti. Çoğunlukla, her aşamada farklı mimari teknikler ve tahkimat konseptleri kullanıldı ve aşamaların hiçbiri bir seferde binanın tüm kapsamını etkilemedi. Aşamaların ortak bir teması, El-Rahba'nın çöl platosuna bakan ve kalenin en çok maruz kalan alanları olan batı ve güneydoğu taraflarının restorasyonu veya güçlendirilmesiydi. Buna karşılık, nüfus merkezlerine bakan kuzey tarafı büyük ölçüde değişmeden kaldı.
İlk aşamada, Fırat bölgesi yapılarının çok yaygın bir özelliği olan kerpiçten yapılmış duvarlar görülmüştür. Binanın ilk aşamasından sonraki şekli belirlenemese de, Paillet, büyük olasılıkla mevcut binanın boyutuna karşılık geldiğini varsaymaktadır. Kuzey duvarının dışına çıkan küçük çıkıntılı burç ilk evreye tarihlenmektedir.
İnşaatın ikinci aşaması, her biri kuzey burcunun iki katından büyük olan üç göze çarpan burç ekledi. Yeni burçlar, El-Rahba'nın kalesinin batıdaki çöle bakan kısmına yerleştirildi. İkinci aşamadaki inşaatçılar aynı zamanda El-Rahba'nın duvarlarını, yüksek kaliteli harçla birbirine sabitlenmiş kabaca kesilmiş çakıltaşı bloklarla güçlendirdiler. Üçüncü aşamada, daha kaliteli kerpiç kullanılmış, batı perde duvarı yükseltilmiş ve güneybatı perde duvarı değiştirilerek Arapça yazıt bantları ile süslenmiştir. Ayrıca kuzeybatı burcunun zemin seviyesindeki odasının üzerine büyük, tuğla bir kubbe inşa edilmiştir. Kalenin dış duvarları üçüncü aşamada nihai şekline ulaştı, ancak sonraki yıllarda daha fazla restorasyon olacaktı.
Dördüncü aşamada, El-Rahba'nın savunucularının kullanması için ek bir platform sağlamak için batı ve güneybatı perdelerine alçakta yatan casematlar eklendi. Paillet, II. Şirkuh ve Eyyubi çağdaşlarının Suriye kalelerini güçlendirme çabalarına atfettiği beşinci aşamada, özellikle doğu tarafındaki duvarlar güçlendirildi. Bu aşamada kullanılan yapım tekniği büyük olasılıkla önemli miktarda fon, ekipman ve teknik uzmanlık gerektiriyordu. Güneydoğu kulenin yeniden inşa edilmesi ve kuzeydoğu kulesinin ek bir duvar ve tonozlu bir kat ile güçlendirilmesi de dahil olmak üzere çeşitli değişiklikler yapıldı. Ayrıca dış duvarın kuzey yamacı, büyük konglomera bloklardan inşa edilen bir şev ile daha da güçlendirilmiştir. Bu aşamada El-Rahba'nın merkezinde bir bina inşa edildi ve muhtemelen eski bir yapının veya bir avlunun yerini aldı.
Son büyük inşaat aşaması, Moğol kuşatmacıları tarafından ciddi şekilde hasar gördükten sonra doğu ve batı dış duvarlarının restorasyonunu gören altıncı aşamaydı. Doğu ve batı burçlarından çok daha küçük, kuzeydoğu çıkıntılı bir burç da inşa edildi. Beşinci aşamadaki duvarcılık, yeni alçıtaşı, kireçtaşı ve diğer malzemelerle birlikte yeniden inşa için yeniden kullanıldı. Yedinci ve sekizinci evrelerin her ikisi de El-Rahba'nın batı dış duvarlarının yükseltilmesinden oluşuyordu.
Kaynakça
- ^ a b c d e f Bianquis 1995, p. 395.
- ^ a b c d Monuments of Syria: A Guide. New York: I. B. Tauris and Company, Limited. 1992. s. 238. ISBN . 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Kasım 2020.
- ^ a b c d Bylinski 2004, p. 159.
- ^ a b "Remarks and Occurrences in a Journey from Aleppo to Bassora by the way of the Desert". The Desert Route to India: Being the Journals of Four Travellers by the Great Desert Caravan Route between Aleppo and Basra, 1745–1751. Londra: Hakluyt Society. 1929. s. 6, n. 4.
- ^ Bianquis 1995, p. 393.
- ^ Hitti, Philip K. (1916). The Origins of the Islamic State, Being a Translation from the Arabic, Accompanied with Annotations, Geographic and Historic Notes of the Kitâb Fitûh Al-buldân of Al-Imâm Abu-l Abbâs Ahmad Ibn-Jâbir Al-Balâdhuri, Volume 1. Londra: Longmans, Green and Company. s. 281.
- ^ Zakkar 1971, p. 90.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q Bianquis 1995, p. 394.
- ^ Ashtor 1976, p. 88.
- ^ Halm 1996, p. 86.
- ^ Halm 1996, p. 186.
- ^ Halm 1996, p. 184.
- ^ Halm 1996, p. 190.
- ^ a b c d Bianquis 1995, p. 396.
- ^ Islamic Culture January 1998, p. 19.
- ^ Islamic Culture January 1998, p. 31.
- ^ Islamic Culture January 1998, p. 56.
- ^ a b c Ashtor 1976, p. 187.
- ^ Zakkar 1971, p. 88.
- ^ Zakkar 1971, p. 89.
- ^ Amabe 2016, p. 60.
- ^ Amabe 2016, p. 67.
- ^ Zakkar 1971, pp. 149–150.
- ^ Zakkar 1971, p. 155.
- ^ Zakkar 1971, p. 163.
- ^ Zakkar 1971, p. 170.
- ^ Ibn al-Athir, ed. Richards 2010, p. 163.
- ^ Encyclopedia of Islam, Volume 7. 2nd. Leiden: Brill. 1993. s. 120. ISBN .
- ^ Ibn al-Athir, ed. Richards 2010, p. 229.
- ^ Başan 2010, p. 99.
- ^ Başan 2010, p. 38.
- ^ a b Ibn al-Athir, ed. Richards 2010, pp. 72–73.
- ^ Başan 2010, pp. 116.
- ^ Ibn al-Athir, ed. Richards 2010, pp. 115–116.
- ^ Ibn al-Athir, ed. Richards 2010, p. 268.
- ^ "Mawdud b. Imad al-Din Zanki". The Encyclopedia of Islam, Volume 6. 2nd. Leiden: Brill. 1991. s. 870. ISBN . 29 Kasım 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Kasım 2020.
- ^ Major, Balasz (2001). "Al-Malik Al-Mujahid, Ruler of Homs, and the Hospitallers (The Evidence in the Chronicle of Ibn Wasil)". Hunyadi, Zsolt; Laszlovszky, Jószef (Ed.). The Crusades and the Military Orders: Expanding the Frontiers of Medieval Latin Christianity. Budapeşte: Department of Medieval Studies, Central European University. s. 62. ISBN . 1 Aralık 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Kasım 2020.
- ^ Bylinski 1999, p. 162.
- ^ Amitai-Preisse 1995, p. 77.
- ^ Urban Life in Syria Under the Early Mamluks. Greenwood Press. 1953. s. 57.
- ^ Saracen Strongholds 1100–1500: The Central and Eastern Islamic Lands. Botley: Osprey Publishing. 2009. s. 39. ISBN .
- ^ Amitai-Preisse 1995, p. 75.
- ^ Amitai-Preiss 1995, p. 64.
- ^ Amitai-Preiss 1995, pp. 57–58.
- ^ Tritton (1948). "The Tribes of Syria in the Fourteenth and Fifteenth Centuries". Bulletin of the School of Oriental and African Studies. 12 (3/4): 568. doi:10.1017/s0041977x00083129.
- ^ The Armenian Kingdom and the Mamluks: War and Diplomacy During the Reigns of Hetʻum II (1289–1307). Leiden: Brill. 2001. s. 181. ISBN .
- ^ Kingship and Ideology in the Islamic and Mongol Worlds. New York: Cambridge University Press. 2008. ISBN .
- ^ The Syrian Desert: Caravans, Travel and Exploration. Kegan Paul International. 2003. s. 40. ISBN .
- ^ Bianquis 1995, pp. 395–396.
- ^ Badran, A. . Heritage For Peace. 19 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2016.
- ^ a b Bylinski 2004, p. 162.
- ^ a b c Bylinski 2004, p. 160.
- ^ a b Bylinski 2004, p. 161.
- ^ Bylinski 2004, pp. 160–161.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
El Rahba ar Raḥba bazen Raḥabah olarak yazilir El Rahba Kalesi olarak da cevrilen Qal at ar Rahba olarak da bilinir Suriye de bir Orta Cag Arap Islam kalesidir Firat Nehri nin bati kiyilarinda Mayadin sehrine bitisik ve Deyrizor un 42 kilometre 26 mil guneydogusunda yer almaktadir 244 metre 801 ft yukseklige sahip bir hoyugun uzerinde yer alan El Rahba Suriye Colu bozkirlarinin yonetiminde ve Firat Vadi sinin tarihsel olarak korunmasinda kullanildi Kale icinde kale olarak tanimlanmistir 270x95 metre 886 ft 312 ft olculerinde bir muhafaza ile korunan 60x30 metre 197 ft 98 ft olculerinde bir ic bolmeden olusur El Rahba bugun erozyon nedeniyle buyuk olcude harabe halindedir El Rahba Al RahbaEsmerkezli kaleEl Rahba kalesinin kalintilari 2005El RahbaYerMayadin Deyrizor Suriye Abbasi adasi ve kurucusundan sonra Rahbat Malik ibn Tawk olarak anilan orijinal site Firat nehri boyunca bulunuyordu Musluman ordular kervanlar ve gezginler tarafindan Irak tan Suriye ye giden anahtar olarak goruluyordu ve bazen de tam tersi Bedevi kabileleri sik sik kontrolunu ele gecirdi ve kuzey Suriye nin isgalleri icin bir baslangic noktasi olarak kullandi Stratejik konumu nedeniyle El Rahba digerlerinin yani sira yerel reisler Hamdaniler Ukayliler Mirdasiler ve Selcuklular da dahil olmak uzere Musluman gucler tarafindan sik sik savasildi Rahbat Malik ibn Tawk 1157 de bir depremde yikildi Birkac yil sonra simdiki kale Zengi Eyyubi reisi tarafindan col kenarina yakin insa edildi Ikincisinin torunlari 1264 yilina kadar Selahaddin tarafindan verilen kalitsal bir timar olarak El Rahba yi tuttu Bunlardan biri II Sirkuh 1207 de ucuncu bir buyuk yeniden insayi denetledi Erken Memluk donemi boyunca 13 14 Yuzyil sonlari kale surekli olarak restore edildi Irak in Ilhanli Mogollarinin sik sik kusatmalari sonucunda guclendi El Rahba Firat Nehri boyunca en onemli Memluk kalesi bir idari merkez ve saltanatin posta yolu uzerindeki terminal duragiydi Osmanli yonetimi sirasinda 1517 1918 kullanilmaz hale geldi ve o zamandan 20 yuzyilin baslarina kadar kale oncelikle yerel cobanlar ve suruleri icin bir barinak olarak hizmet etti Bolgede 1976 ve 1981 yillari arasinda kazilar yapildi Yer ve etimolojiIslam tarihi boyunca El Rahba 14 yuzyil gezgini Ibn Battuta nin sozleriyle Irak in sonu ve Sam in Suriye baslangici olarak kabul edildi Kale Firat Nehri nin yaklasik 4 kilometre 2 5 mil guneybatisinda modern Suriye sehri Mayadin in 1 kilometre 0 62 mi guneybatisinda ve Dayr in baskenti Deyrizor un 42 kilometre 26 mil guneydogusunda yer almaktadir El Rahba Deyr Ez Zavr Valiligi nin bir parcadisir 13 yuzyil cografyacisi Yakut el Hamavi ye gore sitenin adi El Raḥba Arapcadan suyun toplandigi bir vadi nin duz kismi olarak cevrilir El Rahba nin orijinal konumu Firat in bati yakasindaydi Simdiki kale Suriye Colu platosundan batisinda kalan yapay bir hoyugun uzerinde yer almaktadir Deniz seviyesinden yuksekligi 244 metredir 801 ft TarihRahbat Malik ibn Tawk Kurulus Tarihci Thierry Bianquis e gore Kentin El Rahba Musluman doneminden onceki tarihi hakkinda kesin bir sey bilinmemektedir Orta Cag Talmudik ve Suryani yazarlar Suriyeli Mikail ve Bar Hebraeus gibi onu Incil kasabasi Rehobot han Nahar Firat nehrinin kiyisindaki Rehobot ile ozdeslestirdiler Aralarinda Ebu Cafer Taberi nin de bulundugu bazi Orta Cag Musluman tarihcileri buranin Dayr Nu m adi verilen bir manastirin adini tasiyan Furda veya Furdat Nu m adli bir yer oldugunu yazmislardir Ancak 9 yuzyil Pers tarihcisi El Baladhuri ar Rahba nin eski bir sehir olduguna dair hicbir iz olmadigini ve ilk olarak Abbasi generali Malik ibn Tawk tarafindan Halife el Memun doneminde kuruldugunu iddia ediyor 813 833 CE Bu nedenle kale kasabasi Musluman tarihciler tarafindan sik sik Rahbat Malik ibn Tawk olarak aniliyordu Suriyeli tarihci Suheyl Zakkar a gore El Rahba Suriye nin ve bazen de Irak in anahtari oldugu ve Irak tan gelen Suriye ye bagli kervanlarin ilk duragi oldugu icin onemli bir stratejik degere sahipti El Rahba dan seyyahlar kervanlar ve ordular Firat yolu boyunca kuzeybatiya Halep e dogru ilerleyebilir veya Sam a giden col yolunu gecebilirler Stratejik degeri nedeniyle rakip Musluman gucler tarafindan sik sik savasildi Ozellikle Bedevi kabileleri El Rahba yi kuzey Suriye deki istilalar icin ana firlatma noktasi ve guvenli bir siginak ve pazar yeri olarak kullandi Malik ibn Tawk ilk efendisi olarak gorev yapti ve 873 te olumunden sonra oglu Ahmed tarafindan yerine gecti Ikincisi El Rahba nin 883 te Abbasi El Anbar efendisi Muhammed ibn Abi l Saj tarafindan ele gecirilmesinin ardindan kovuldu 10 yuzyilda El Rahba buyuk bir kasaba haline geldi 903 yilinda Karma lideri El Huseyin ibn Zikrawayh Halife El Mustakfi nin Rakka daki nezaretine nakledilmeden once El Rahba da hapsedildi O zamanlar El Rahba Firat vilayetinin merkezi ve valisi Ibn Sima nin karargahiydi El Huseyin idam edildi ve Banu Ullays kabilesinden partizanlarinin 904 un baslarinda El Rahba daki Ibn Sima ya teslim olmalarini sagladi Ancak kisa bir sure sonra Agustos ayinda El Rahba cevresinde bir pusuya dusurulen gucleri tarafindan bozguna ugratilan Ibn Sima ya karsi ciktilar Daha sonraki savaslarin ardindan Ibn Sima Karmatyali sefler ve dailer Ismaili dini liderler tarafina bir kez daha teslim oldu Mart 928 de Ebu Tahir El Cennabi komutasindaki Karatyalilar El Rahba yi fethettiler ve cok sayida sakinini katlettiler Sakinleri cevredeki bolgedeki ic catismalar nedeniyle birkac yil daha zorluklarla karsilasti Baris Bagdat merkezli halifeligin diktatoru Baykam tarafindan sevk edilen Adl adli Abbasi komutaninin gelmesiyle 942 yilinda kuruldu Adl daha sonra Firat ve Habur vadisi bolgelerinin valisi oldu Hamdaniler donemi El Rahba birkac yil sonra Hamdaniler yonetimine girdi ve Musul merkezli emirligin Firat semtinin tarikul Furat bir parcasi oldu O zamanlar kasaba Pers cografyacisi El Istahri tarafindan Firat in karsi tarafindaki antik Circesium dan daha buyuk olarak tanimlanmisti El Rahba nin efendisi Jaman Musul un Hamdaniler emiri Nasiru d Devle ye isyan etti r 929 968 9 Jaman kasabadan kacti ve Firat Nehri nde boguldu ancak El Rahba isyanin bastirilmasinda agir hasar gormeden once degil Nasiru d Devle sevdigi oglu Ebu l Musuzefar Hamdan a El Rahba nin Diyar Mudar ilcesinin kontrolunu ve mahallenin gelirlerini bagisladi Nasiru d Devle nin ogullari 969 da babalarinin ifade vermesinin ardindan Rahba nin kontrolune itiraz ettiler Nihayet kardesi ve emrindeki komutan Hibat Allah surpriz bir saldiriyla Hamdan dan ele gecirince oglu Ebu Talib e gecti Ebu Talib El Rahba nin duvarlarini yeniden insa ettirdi Ebu Talib i baltalamak icin Hamdan la ittifak kurarak Buyid dusmani Izz El Devle El Bahtiyar in olasiligini engellemek icin El Rahba yi Hamdan a iade etti Hamdaniler 978 de El Rahba nin kontrolunu kaybetti ve ardindan Buyid emiri Fena Husrev h 949 983 tarafindan ele gecirildi 991 de El Rahba sakinleri Adud un oglu Emir Baha El Devle r 988 1012 tarafindan atanan bir vali talep etti ve kabul etti Kasaba 10 yuzyilin sonlarinda Kuduslu cografyaci El Makdisi tarafindan colun kenarinda bulunan Firat bolgesinin merkezi yarim daire seklinde ve guclu bir kale tarafindan savunulan olarak tanimlandi Ayrica daha genis cevrenin bol hurma agaclari ve ayva bahceleri ile oldukca sulanan ve verimli topraklarla karakterize edildigini belirtti Ukayliler ve Mirdasogullari donemi 11 yuzyilin baslarinda Musul un Uceylileri ile Misir in Fatimileri arasinda El Rahba nin kontrolu tartisildi Bu catismadan once Fatimi halifesi El Hakim El Khafajah kabilesinin bir uyesi olan Ebu Ali ibn Thimal i Rahba nin efendisi olarak atadi Ebu Ali 1008 09 tarihinde Isa ibn Khalat liderligindeki rakipleri Uceylid ile bir savas sirasinda olduruldu Ikincisi El Rahba yi baska bir Uceylid emiri Badran ibn Mukallid e kaptirdi Sam in Fatimi emiri Lu lu kisa sure sonra hem El Rahba yi hem de kuzeybatida mustahkem bir sehir olan Rakka yi ele gecirdiginde ikincisinin zaferi kisa surdu Rahba ya bir vali atadi ve Sam a dondu El Rahba nin zengin bir sakini olan Ibn Mahkan Fatimilere karsi ayaklandi ve Lu lu nun ayrilmasindan kisa bir sure sonra kasabanin kontrolunu ele gecirdi Fatimi valisini devirebilse de Ibn Mahkan kasabayi disaridan destek almadan elinde tutamadi cunku El Rahba kasabaya goz diken birkac bolgesel gucun kavsaginda bulunuyordu Boylece Banu Kilab asiretinin Mirdasogullari emiri Salih ibn Mirdas in destegini kazandi Ibn Mahkan ile Salih arasinda ikincisinin El Rahba yi kusatmasina yol acan catisma cikti Ikili baristi ve ardindan Ibn Mahkan ve adamlari Anbar daki mustahkem Anah kasabasini ele gecirdiler Ancak Ibn Mahkan Anah taki bir isyani bastirmak icin Salih in destegini aradiginda ikincisi Ibn Mahkan i oldurme firsatini kullandi Salih Ibn Mahkan i ortadan kaldirdiktan sonra El Rahba nin efendisi oldu ve Fatimiler e biat etti El Rahba Salih in sahip oldugu ilk buyuk toprakti ve Halep te ve Suriye nin buyuk bolumunde kuracagi emirligin mihenk tasiydi Oglu Thimal daha sonra Halep emiri olarak onun yerine gecti ve El Rahba wazirlerinin danismanlarinin veya bakanlarinin cogunun geldigi ana guc ussu oldu Daha sonra Fatimiler tarafindan El Rahba yi muttefikleri olan ve Selcuklu efendilerine ve Abbasi Halifeligine isyan eden bir Turk general olan Arslan al Basasiri ye teslim etmeye zorladi El Rahba nin Basasiri ye birakilmasi Thimal in Mirdasogullari emirligini kaybetmesinin ilk adimi oldu Rakka nin kaybedilmesiyle birlikte Thimal in kardesi Atiyya nin Mirdasogullari emirligini yeniden kurmaya karar vermesiyle Banu Kilab icinde anlasmazliga neden oldu El Basasiri isyani nihayetinde basarisiz oldu ve 1059 da olduruldu ve Atiyya nin 1060 Nisan inda El Rahba yi ele gecirmesine neden oldu Daha sonra Agustos 1061 de Atiyya El Rahba yi Numayrid ilerlemelerine karsi basariyla savundu Mirdasogullari 1067 de Abbasi ye bagli Selcuklularin bir vasal olan Ukayliler emiri Seref El Devle ya Daha once Atiyya ve ordusunun bir kismi Humus ta bulunuyordu ve Sarafad Davla El Rahba nin Banu Kilab savunucularini bozguna ugratma firsati verdi Daha sonra El Rahba nin baglilik degisikliginin resmi bir kabulu olan Fatimiler yerine sehrin hutbesinde Cuma namazlari Abbasi halifesinin adi okundu 1086 da Selcuklu sultani Meliksah El Rahba ve onun Yukari Mezopotamya bagimlilari olan Harran Rakka Saruj ve Habur u Saraf Davla nin oglu Muhammed e verdi Selcuklu donemi Bir noktada Selcuklular veya Arap muttefikleri El Rahba yi kaybetti ancak 1093 te Sam in Selcuklu hukumdari Tutus diger bazi Yukari Mezopotamya kentleriyle birlikte onu ele gecirdi Olumunun ardindan El Rahba nin mulkiyeti Ukaylilere geri dondu ancak 1096 da El Hillah in Karbogazi sehri ele gecirdi ve yagmaladi Selcuklu sultani Alp Arslan in eski Memluk kole askeri Kaymaz in kontrolunu ele gecirdigi 1102 yilina kadar elinde tuttu Tutus un oglu Dukak ve yardimcisi Tughtakin kasabayi kusatti ancak onu ele geciremedi Kaymaz Aralik 1102 de oldu ve El Rahba kendisine yonelik darbe suphesiyle bircok El Rahba nin ileri gelenlerini tutuklayan ve Qaymaz in bircok subayini gorevden alan Hasan adli Turk memleketlerinden birine gecti Dukak kusatmayi yeniledi ancak bu kez El Rahba nin kasaba halki tarafindan karsilandi ve Hasan i kaleye cekilmeye zorladi Hasan Dukaktan guvenli gecis ve Suriye nin baska yerlerinde bir ikta timar teminati aldiktan sonra teslim oldu 12 yuzyil tarihcisi Ibnu l Esir e gore El Rahba nin sakinleri sehrin yonetimini yeniden duzenleyen orada bir garnizon kuran ve ona Banu Seyban kabilesinden Muhammed ibn Sabbak tan bir vali atayan Dukak tarafindan iyi muamele gordu Selcuklu Sultani I Muhammed in generali Cevali bir ay suren kusatmanin ardindan 1107 Mayis inda Ibn Sabbak tan El Rahba yi fethetti Ibnu l Esir El Rahba sakinlerinin kusatma sirasinda buyuk zarar gordugunu ve bazi kasabalilarin guvenlik vaatleri karsiliginda kalenin savunmasindaki zayif noktadan Cevali ye bilgi verdigini kaydetti Cevali sehre girdiginde ve onu yagmaladiginda Ibn Sabbak teslim oldu ve Cevali nin hizmetine katildi 1127 de Musul un Selcuklu efendisi Izzaddin Mes ud ibn el Bursuqi Suriye yi isgal girisiminin bir parcasi olarak kusatildi ve El Rahba yi fethetti Ancak hastalandi ve kisa bir sure sonra orada oldu Musul daki lordlugu Imad ad Din Zengi tarafindan ele gecirilirken El Rahba onu Zengi nin bir asti olarak yoneten El Bursuqi nin memleketi el Cevali nin kontrolune birakildi Zengi nin oglu Kubad Din birkac yil sonra El Rahba yi ele gecirdi 1149 da Kutubeddin in kardesi Nurad Din Zengid reisleri arasinda Selcuklu sponsorlugundaki gorusmelerde El Rahba yi kabul etti El Rahba El Cedide Eyyubi donemi Mayadin sehrinden goruldugu sekliyle El Rahba kalesi El Rahba 1157 de meydana gelen bir depremde yikildi Dort yil sonra Nuraddin El Rahba ve Humus topraklarini Sirkuh a onun adina Yusuf ibn Mallah i yonettiren Sirkuh a verdi 14 yuzyil Eyyubi tarihcisi Ebu l Fida ya gore Sirkuh Rahba yi yeniden insa etti Ebu l Fida nin iddiasi yanlis olabilir veya Sirkuh tarafindan insa edilen kale yuzyilin sonundan once bir noktada yikici bir duruma dustu Her halukarda El Rahba El Cedide olarak bilinen yeni kale Firat in bati kiyisinin yaklasik bes kilometre batisinda orijinal yer olan Rahbat Malik ibn Tawk in bulundugu yere tasindi Sirkuh oldugunde topraklari Nur ad Din e geri dondu Ancak Sirkuh un yegeni ve Eyyubi Sultanligi nin kurucusu Selahaddin 1182 de Nuraddin in topraklarini fethetti ve Humus ve El Rahba yi Sirkuh un oglu Nasirad Din Muhammed e kalitsal emirlik olarak verdi Eyyubi donemi tarihcisi ve bir zamanlar El Rahba sakini Ibn Nazif e gore El Rahba kalesi 1207 de Sirkuh un torunu II Mucadih Sirkuh r 1186 1240 tarafindan yeniden insa edildi El Rahba Sirkuh II nin Humus merkezli emirliginin en dogudaki kalesiydi ve emirligin dort ana merkezinden biriydi diger ucu Humus un kendisi Salamiyah ve Palmira idi El Rahba nin kalintilarinin yikilmasini ve yeni kalenin insasini sahsen denetledi El Rahba 1260 yilinda Eyyubid Suriye nin Memluk Sultanligi tarafindan ilhak edilmesinden birkac yil sonrasina kadar Sirkuh un soyundan gelenlerin elinde kaldi Memluk donemi 1264 yilinda Memluk sultani Baybars r 1260 1277 Eyyubi El Rahba valisini Misirli Memluk subaylarindan biriyle degistirdi El Rahba nin garnizonu ve komutani Memluk askeri hiyerarsisinde yuksek bir yere sahipti Kuzeydeki Birecik ile birlikte kale Mogollarin Suriye nin dogu sinirini isgal etmesine karsi baslica Memluk siperi olarak ortaya cikti 10 yuzyildan beri Firat Vadisi nde geleneksel Musluman merkezi olan Rakka nin yerini alan Firat Nehri boyunca Memluklerin en onemli kalesiydi Mogollarin yonettigi bolgelerden gelen buyuk bir multeci nufusu bitisik mustahkem Meshed El Rahba kasabasindan Rahbat Malik ibn Tawk in eski yeri gunumuz Mayadin bircok insanin yaptigi gibi El Rahba ya yerlesti Ayni zamanda Memluk baridinin posta yolu terminal duragi ve bir idari merkezdi Eyyubi ve Memluk donemleri boyunca El Rahba El Fadl in asiret topraklarinin yakininda bulunuyordu Yaklasik dort yuz El Fadl asireti Baybars in Bagdat i Mogollardan geri almak icin gonderdigi Misir merkezli Abbasi halifesi Halife el Mustansir in kucuk ordusuna Rahba ya ulastiginda katildi Ikincisi el Mustansir in Sam dan ayrildiktan sonraki ilk duragiydi ancak sonunda seferi basarisiz oldu ve el Anbar da bir Mogol pusuda olduruldu Ilhanli Irak Mogollari Memluklerle yaptiklari savaslarda El Rahba ye onemli hasar verdiler Kale hukumdarliginin sonlarina dogru bir noktada Baybars tarafindan restore edildi 1279 da Suriye Memluk genel valisi Sunqur al Ashqar Sultan Qalawun a 1279 1290 isyan etti ve Mogol hukumdari Abaqa Khan in mudahalesini talep ettigi El Rahba da Al Fadl reisi Isa ibn Muhanna ya sigindi Mogollar ona yardim edemeyince Sungur a gelen Memluk ordusundan kacarken Isa kaleye barikat kurdu 1312 13 te Ilhanli hukumdari Olcaytu tarafindan komuta edilen bir ay suren kusatmanin ardindan Mogollarin El Rahba yi ele gecirememesi Ilhanlilarin Memluk Suriye sini isgal etmeye yonelik son girisimi oldu Isa nin oglu Muhanna 1320 de Sultan Nasir Muhammed e 1310 1341 isyan etti ve Memluk ordusu tarafindan El Rahba ya kadar takip edildi Sonraki catisma sirasinda kale yikilmis olabilir Osmanli donemi 16 yuzyilin baslarinda Suriye ve Irak i fetheden Osmanlilar doneminde El Rahba nin askeri kullanimi gorunuste azaldi Orta Cag boyunca Palmira ile El Rahba arasindaki yol Suriye nin en onemli col rotasiydi ancak onemi Osmanli yonetimi sirasinda azaldi O zamandan beri El Rahba cogunlukla yakin koylerden cobanlar ve suruleri icin bir barinak olarak kullanildi 1588 de harap bir kalenin ve altinda yasayan Rahabi olarak bilinen sakinlerin dikkatini ceken Venedikli gezgin Gasparo Balbi tarafindan ziyaret edildi Fransiz gezgin Jean Baptiste Tavernier 1632 deki seyahatleri sirasinda kalenin 9 7 kilometre 6 0 mil guneybatisindaki Mashhad Rahba dan bahsetti 1797 de Fransiz gezgin Guillaume Antoine Olivier El Rahba nin yanindan gecti ve buranin bir kale ve harap bir yer oldugundan bahsetti KazilarKale erozyon sonucu onemli olcude bozulmustur 1976 1981 yillari arasinda Suriye Eski Eserler ve Muzeler Genel Mudurlugu Institut Francais d Etudes Arabes de Damas ve Lyon Universitesi II Daha sonraki yillarda Suriyeli Amerikali ve Avrupali arkeologlardan olusan cok disiplinli ekipler tarafindan sahanin ve cevresindeki colun ve Firat ve Habur vadilerinin arastirmalari gerceklestirildi Fransiz arastirmacilardan J L Paillet 1983 tarihli doktora tezi Le chateau de Rahba etude d architecture militaire islamique medievale de detaylandirilan kalenin planlarini ve yukseltilerini cizdi 1976 ve 1978 yillari arasinda kalenin etegindeki kazilar duvarlari 30 metre 98 ft uzunluga ve 4 metre 13 ft yukseklige kadar olculen dortgen bir muhafaza icinde bir Orta Cag yerlesimini ortaya cikardi Duvarlar genellikle 1 metre 3 3 ft kalinliga sahiptir Ortaya cikarilan yapilar arasinda olasilikla bir hanin kervansaray kalintilari kucuk bir hitabetli cemaat camisi ve bir suvari kislasi vardi Ayrica tatli su getiren ve lagimlari bosaltan bir kanal sistemi vardi Kalede ve altindaki eski yerlesim yerinde bulunan eserler arasinda canak comlek parcalari ve sikkeler cogunlukla Memluk ve birkac Eyyubi ile Mogol kusatmacilarinin biraktigi oklara ait cok sayida tuy fletler bulunuyordu Surmekte olan Suriye Ic Savasi sirasinda El Rahba da yagma ve antika icin yasadisi kazilar meydana geldi Etkilenen alanlar arasinda kalenin depo odalari ve avlularinin yani sira etegindeki Orta Cag yerlesimi sayilabilir MimariOzellikler ve bilesenler El Rahba kalesi tarihci Janusz Bylinski tarafindan kale icinde bir kale olarak tanimlanmaktadir Ozunde kabaca 60 x 30 metre 197 ft x 98 ft boyutlarinda dort katli besgen sekilli bir kaleden olusur Kale kabaca 270 x 95 metre 886 ft 312 ft boyutlarinda besgen seklinde bir duvarla cevrelenmistir Dis duvarin sekli Paillet tarafindan iki paralel acisinin yivli ve kisa perde duvarlarla ikame edilmis bir ucgen olarak tanimlandi Kalenin oturdugu yapay hendek cevresinde 22 metre 72 ft derinlige ve 80 metre 260 ft genislige sahip bir hendek vardir El Rahba nin hendegi Eyyubid donemine ait Palmira ve Shumaimis col kalelerinden cok daha derindir Kalenin en alt katini buyuk bir sarnic olusturur Kalenin dis duvarlari boyunca birkac burc insa edilmistir Bati ve guneydogu taraflari El Rahba nin en buyuk dort burcunu iceriyordu en buyugu 17 2 x 15 2 metre 56 ft x 50 ft ve en kucugu 12 4 x 12 4 metre 41 ft x 41 ft Bu burclar agir savunma topcularini destekliyordu Bylinski ye gore yukseklikleri Palmyra ve Shumaimis in kulelerini asti cunku Bylinski ye gore ikinci kalelerin izole tepelerdeki konumlari son teknoloji savunma topcusu gerektirmiyordu Buna karsilik El Rahba de dusman kusatma silahlari kale ile neredeyse ayni hizada olan yakin yaylalara yerlestirilebilirdi El Rahba nin en kucuk burcu kuzeydeki daha az savunmasiz duvarindadir ve 5 2 x 4 4 metre 17 ft 14 ft boyutlarindadir El Rahba nin en kucuk burcu kuzeydeki daha az savunmasiz duvarindadir ve 5 2 x 4 4 metre 17 ft x 14 ft boyutlarindadir AHem dis duvarlar hem de kalenin etrafindakiler kalenin korkuluklari konumlandirilmis sekilde merlons ve parapetler ile donatilmisti Dis duvar boyunca benzerlerinden 6 5 metre daha yuksektir Bu binanin savunucularinin dis duvarlari asan saldirganlara ok atmasini saglayan ikincil bir savunma hatti olusturmak icin yapildi Ana bina koridorlar ve odalarla dis surlara baglanmistir Insaat asamalari Binanin buyuk bir kismi harabe halinde olmasina ragmen kazilar El Rahba nin muhtemelen Eyyubi doneminin baslarindan itibaren en az sekiz tarihsiz insaat asamasindan gectigini tespit etti Cogunlukla her asamada farkli mimari teknikler ve tahkimat konseptleri kullanildi ve asamalarin hicbiri bir seferde binanin tum kapsamini etkilemedi Asamalarin ortak bir temasi El Rahba nin col platosuna bakan ve kalenin en cok maruz kalan alanlari olan bati ve guneydogu taraflarinin restorasyonu veya guclendirilmesiydi Buna karsilik nufus merkezlerine bakan kuzey tarafi buyuk olcude degismeden kaldi Ilk asamada Firat bolgesi yapilarinin cok yaygin bir ozelligi olan kerpicten yapilmis duvarlar gorulmustur Binanin ilk asamasindan sonraki sekli belirlenemese de Paillet buyuk olasilikla mevcut binanin boyutuna karsilik geldigini varsaymaktadir Kuzey duvarinin disina cikan kucuk cikintili burc ilk evreye tarihlenmektedir Insaatin ikinci asamasi her biri kuzey burcunun iki katindan buyuk olan uc goze carpan burc ekledi Yeni burclar El Rahba nin kalesinin batidaki cole bakan kismina yerlestirildi Ikinci asamadaki insaatcilar ayni zamanda El Rahba nin duvarlarini yuksek kaliteli harcla birbirine sabitlenmis kabaca kesilmis cakiltasi bloklarla guclendirdiler Ucuncu asamada daha kaliteli kerpic kullanilmis bati perde duvari yukseltilmis ve guneybati perde duvari degistirilerek Arapca yazit bantlari ile suslenmistir Ayrica kuzeybati burcunun zemin seviyesindeki odasinin uzerine buyuk tugla bir kubbe insa edilmistir Kalenin dis duvarlari ucuncu asamada nihai sekline ulasti ancak sonraki yillarda daha fazla restorasyon olacakti Dorduncu asamada El Rahba nin savunucularinin kullanmasi icin ek bir platform saglamak icin bati ve guneybati perdelerine alcakta yatan casematlar eklendi Paillet II Sirkuh ve Eyyubi cagdaslarinin Suriye kalelerini guclendirme cabalarina atfettigi besinci asamada ozellikle dogu tarafindaki duvarlar guclendirildi Bu asamada kullanilan yapim teknigi buyuk olasilikla onemli miktarda fon ekipman ve teknik uzmanlik gerektiriyordu Guneydogu kulenin yeniden insa edilmesi ve kuzeydogu kulesinin ek bir duvar ve tonozlu bir kat ile guclendirilmesi de dahil olmak uzere cesitli degisiklikler yapildi Ayrica dis duvarin kuzey yamaci buyuk konglomera bloklardan insa edilen bir sev ile daha da guclendirilmistir Bu asamada El Rahba nin merkezinde bir bina insa edildi ve muhtemelen eski bir yapinin veya bir avlunun yerini aldi Son buyuk insaat asamasi Mogol kusatmacilari tarafindan ciddi sekilde hasar gordukten sonra dogu ve bati dis duvarlarinin restorasyonunu goren altinci asamaydi Dogu ve bati burclarindan cok daha kucuk kuzeydogu cikintili bir burc da insa edildi Besinci asamadaki duvarcilik yeni alcitasi kirectasi ve diger malzemelerle birlikte yeniden insa icin yeniden kullanildi Yedinci ve sekizinci evrelerin her ikisi de El Rahba nin bati dis duvarlarinin yukseltilmesinden olusuyordu Kaynakca a b c d e f Bianquis 1995 p 395 a b c d Monuments of Syria A Guide New York I B Tauris and Company Limited 1992 s 238 ISBN 978 1 84511 947 8 10 Ekim 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Kasim 2020 a b c d Bylinski 2004 p 159 a b Remarks and Occurrences in a Journey from Aleppo to Bassora by the way of the Desert The Desert Route to India Being the Journals of Four Travellers by the Great Desert Caravan Route between Aleppo and Basra 1745 1751 Londra Hakluyt Society 1929 s 6 n 4 Bianquis 1995 p 393 Hitti Philip K 1916 The Origins of the Islamic State Being a Translation from the Arabic Accompanied with Annotations Geographic and Historic Notes of the Kitab Fituh Al buldan of Al Imam Abu l Abbas Ahmad Ibn Jabir Al Baladhuri Volume 1 Londra Longmans Green and Company s 281 Zakkar 1971 p 90 a b c d e f g h i j k l m n o p q Bianquis 1995 p 394 Ashtor 1976 p 88 Halm 1996 p 86 Halm 1996 p 186 Halm 1996 p 184 Halm 1996 p 190 a b c d Bianquis 1995 p 396 Islamic Culture January 1998 p 19 Islamic Culture January 1998 p 31 Islamic Culture January 1998 p 56 a b c Ashtor 1976 p 187 Zakkar 1971 p 88 Zakkar 1971 p 89 Amabe 2016 p 60 Amabe 2016 p 67 Zakkar 1971 pp 149 150 Zakkar 1971 p 155 Zakkar 1971 p 163 Zakkar 1971 p 170 Ibn al Athir ed Richards 2010 p 163 Encyclopedia of Islam Volume 7 2nd Leiden Brill 1993 s 120 ISBN 90 04 09419 9 Ibn al Athir ed Richards 2010 p 229 Basan 2010 p 99 Basan 2010 p 38 a b Ibn al Athir ed Richards 2010 pp 72 73 Basan 2010 pp 116 Ibn al Athir ed Richards 2010 pp 115 116 Ibn al Athir ed Richards 2010 p 268 Mawdud b Imad al Din Zanki The Encyclopedia of Islam Volume 6 2nd Leiden Brill 1991 s 870 ISBN 90 04 08112 7 29 Kasim 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Kasim 2020 Major Balasz 2001 Al Malik Al Mujahid Ruler of Homs and the Hospitallers The Evidence in the Chronicle of Ibn Wasil Hunyadi Zsolt Laszlovszky Joszef Ed The Crusades and the Military Orders Expanding the Frontiers of Medieval Latin Christianity Budapeste Department of Medieval Studies Central European University s 62 ISBN 963 9241 42 3 1 Aralik 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Kasim 2020 Bylinski 1999 p 162 Amitai Preisse 1995 p 77 Urban Life in Syria Under the Early Mamluks Greenwood Press 1953 s 57 Saracen Strongholds 1100 1500 The Central and Eastern Islamic Lands Botley Osprey Publishing 2009 s 39 ISBN 978 1 84603 375 9 Amitai Preisse 1995 p 75 Amitai Preiss 1995 p 64 Amitai Preiss 1995 pp 57 58 Tritton 1948 The Tribes of Syria in the Fourteenth and Fifteenth Centuries Bulletin of the School of Oriental and African Studies 12 3 4 568 doi 10 1017 s0041977x00083129 The Armenian Kingdom and the Mamluks War and Diplomacy During the Reigns of Hetʻum II 1289 1307 Leiden Brill 2001 s 181 ISBN 90 04 12292 3 Kingship and Ideology in the Islamic and Mongol Worlds New York Cambridge University Press 2008 ISBN 978 0 521 85265 4 The Syrian Desert Caravans Travel and Exploration Kegan Paul International 2003 s 40 ISBN 0 7103 0845 0 Bianquis 1995 pp 395 396 Badran A Heritage For Peace 19 Mayis 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Mayis 2016 a b Bylinski 2004 p 162 a b c Bylinski 2004 p 160 a b Bylinski 2004 p 161 Bylinski 2004 pp 160 161