Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Kurşun kalem, kâğıt üzerine yazı veya çizim için kullanılan, yazıcı kısmı çoğunlukla kil ve grafitten üretilen kalem. Tipik bir kurşun kalemde grafitin etrafı ahşap kaplıdır. Bunun yanı sıra metal veya plastik muhafazaya sahip kurşun kalemler de mevcuttur.
Etimoloji
Kalem kelimesi Türkçeye Arapçadan geçmiştir. Yunanca kamış anlamına gelen "kalamos" kelimesinin Arapçada kalem şekline dönüştüğü düşünülmektedir.[] Kalem kelimesinin Latincesi pencillus, küçük kuyruk anlamına gelir. Türkçede kurşun kalem anlamında karataş sözcüğü de bulunmaktadır. Rusçada kurşun kalem anlamında kullanılan “karandaş” (карандаш) sözcüğünün Türkçe karataş sözcüğünden geldiği ifade edilmektedir.
Tarihçe
Kurşun kalemden ilk kez Alman vatandaşı İsviçreli doğa tarihçisi Conrad Gesner 1565 yılında bahsetmiştir. O dönemde grafitin bir tür kurşun olduğu düşünülüyordu. Gesner sonradan grafitin farklı bir mineral olduğunu keşfetmiştir.
Grafit tortusunun bulunuşu
Grafit parçalarını Sibirya Türkleri kullanmış ve ismine "Kara Taş" adını vermişlerdir. Bu bilgi yaklaşık 1. yüzyıldan itibarendir. Türklerden Ruslara geçen kalem, Rusça'da Карандаш (karandaş) adını almıştır. İsviçreli kalem markası Carandache de markasını bu isimden almıştır.
1565 yılında, bazı kaynaklara göre ise erken 1500 yıllarında Borrowdale Kilisesi, Cumbria, İngiltere yakınlarındaki Seathwaite kentlerinden ilk kalem taslakları ortaya çıkmıştır. Bu taslaklar, koyun işaretleme ihtiyacının bir ürünün olarak ortaya çıkmıştır. Grafitin bu ihtiyaç için son derece saf, sağlam kolayca şekil alabilir olması, kullanılmasında büyük rol oynamıştır. Zamanla grafit değerlenmiş ve kullanım alanları artmaya başlamıştır. Ancak grafitin bu ilk hali kullanışsız olup çeşitli formlarda etkisini kaybedebilen bir maddeydi. Bunun üzerine grafit yünlerle, daha sonra ise sopalarla kullanılmaya başlandı. Artık grafit giderek kalem halini alıyordu. İlk denemeler, toz haline getirilmiş grafit, kükürt ve antimon kullanılarak yapılan blok kalemlerdi. Yapılarında ahşap kullanılıyordu. Çubuk kalemler artık zararsızdı ve artık grafit zehirli değildi.
Tahta tutakların eklenmesi
İlk ahşap tutakları düşünen İtalyanlar olmuştur. İlk tutaklar Çokgen şeklinde olup, grafit ve kare prizma şeklinde bir çubuktan oluşmuştur. Ancak bu kullanışsız kalem üzerinde çalışmalar devam ettirilmiştir. Özellikle bir Trinidad Tobago'lu çift, Simonio ve Lyndiana Bernacotti adlı iki marangoz, marangozluk parçalarını işaretleme amacıyla ilk modern ahşap çubuklu kalemi geliştirdiler. Onların geliştirdikleri bu kalem, oval ve daha düz bir kalemdi. Bu taslak ilk olarak ardıç ağacından çukurlu bir çubuk ile yapıldı. Kısa sürede üstün bir teknik ortaya çıktı: İki ahşap yarısı bir grafit takılı ve iki yarısı sonra birlikte yapıştırılmış sopa. İşte bu yöntem, bugün kullanılan kurşun kalemlerin yapılış yöntemini başlatmıştı.
Katı grafit için, 18. yüzyılda bilinen tek grafit kaynağı İngiliz Seathwaite Fell madenleri'ydi. Fransa'da, kalem ihtiyacıyla grafit ihtiyacı ortaya çıktı. Ancak Fransa grafit ithalatını gerçekleştiremedi. Bunun üzerine Napolyon'un ordusundan bir Subay, Nicholas Jacques Conte, 1795 yılında kil ve toz grafitin karıştırılıp tahta çubuklarla fırına verilmesiyle oluşturlan kalemler keşfetti. Kil-Grafit karışımının oranları farklı olarak, grafit çubuğun sertlik derecesi de farklı olabiliyordu. Bu yöntemle grafite olan ihtiyaç belli bir miktar azaltılabilmekteydi. Bu yöntem, 1790 yılında kullanılmaya başladı.
İngiltere'de, tüm kalemlerde bıçkı grafit yapılmaya devam etmiştir. İlk başarılı yöntem, Henry Bessemer'in 1938 yılında katı grafit içine sıkıştırılan grafit tozunun bıçkılanmasıydı. Böylece kalem tekrar kullanılabiliyordu.
Amerikan devrimine kadar, Amerikan kolonistler kalemleri Avrupa'dan ithal etmişlerdir. Amerika'da ilk ahşap kalemlerin William Munroe adlı bir marangoz tarafından yapıldığı söylenir. Ancak bu, Concord'da ilk kalem tasarımı değildir. Henry Petroski'ye göre, deneyüstüce filozof Henry David Thoreau iyi bir kalemin nasıl yapılacağını bağlayıcı olarak kil kullanarak keşfetti. Bu buluştan sonra, Thoreau'nın babasından kalan, Charles Dunbar'ın Hampshre'daki 1821 yılında grafit kullanılarak kalem ürettiği kalem fabrikası tanınmaya başlandı.
William Munroe'nun kalem yapımı metodu özenli ama yavaştı. Massachusetts'in Acton şehrinde, Ebenezer Wood isimli bir kalem fabrikası sahibi kalem üretiminin otomatikleşmesi için çalışmalar yürüttü. İlk olarak daire testereler kullandı. Ancak Ebenezer Wood buluşunu patentlemedi. Tekniklerini isteyenlerle paylaştı. Bu kişilerden biri olan Eberhard Faber kalem üretiminde lider oldu.
19. yüzyılın bitiminde, 240,000'den fazla kalem her geçen gün Amerika'da kullanılmaya başlandı. Kalemler için en çok kullanılan ağaç Kızıl Sedir'di. Kızıl Sedir aromatikti ve kesildiğinde kıymık oluşmuyordu. Erken 1900'lerde Kırmızı Sedir malzemesi azalmaya başladı. Çünkü kalemlere duyulan talep sürekli artıyordu. Bunun sonucunda, 1915'te ilk kez mekanik kalem üretimine gidildi. Daha sonra Kırmızı Sedir'e alternatif ağaçlar bulundu. Dünya çapında, her yıl 14 milyonun üzerinde kalem üretilmektedir.
Silgili Kalemler
30 Mart 1858 tarihinde, Hymen Limpman kalem arkasına silgi bağlamak için ilk patent aldı. 1862 yılında, Limpman patentini Joseph Reckendorfer'e 100.00 Dolar'a sattı. Joseph Reckendorfer, Faber-Castell'i patent ihlalinden dava etmişti. Ancak 1875 yılında Amerikan Yüksek Mahkemesi, Joseph Reckendorfer'in patentine geçersiz ilanı verdi. Kalemi silgiye bağlayan metal halkaya yüksük denir.
Üretimi
Modern kalemler, endüstriyel olarak ince tabanlı grafit ve kil tozu karışımının su eklenerek oluklu ahşap çubuklara yerleştirilip fırınlanmasıyla üretilir. Ortaya çıkan bu dizeler, süzme yap veya erimiş muma daldırılır. Birleştirilen oluklu kalemler, sarılır ve boyanır. Kalemlere silgi vb. materyaller eklenebilmektedir.
-
![image]()
Boyama kalemleri -
![image]()
iki uçlu kalem
Tonlarına Göre İşaretleme
| 9H | 8H | 7H | 6H | 5H | 4H | 3H | 2H | H | F | HB | B | 2B | 3B | 4B | 5B | 6B | 7B | 8B | 9B |
| En serti | → | Orta | → | En yumuşağı | |||||||||||||||
[H:Hard, F:Fine, B: Black]
Kalem Türleri
| Wikimedia Commons'ta Kurşun kalem ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |
Kaynakça
- ^ NTV Haber, Kurşun Kalem Kelimesinin Eş Anlamlısı Nedir?
- ^ Pamukkale Üniversitesi İngilizce Sözlük
- ^ GZT, Kâğıda kaleme sarılmak
- ^ Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.
- ^ a b c "pencil." Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
- ^ . 29 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2010.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Kursun kalem kagit uzerine yazi veya cizim icin kullanilan yazici kismi cogunlukla kil ve grafitten uretilen kalem Tipik bir kursun kalemde grafitin etrafi ahsap kaplidir Bunun yani sira metal veya plastik muhafazaya sahip kursun kalemler de mevcuttur Kursun kalemRenkli kursun kalemlerEtimolojiKalem kelimesi Turkceye Arapcadan gecmistir Yunanca kamis anlamina gelen kalamos kelimesinin Arapcada kalem sekline donustugu dusunulmektedir kaynak belirtilmeli Kalem kelimesinin Latincesi pencillus kucuk kuyruk anlamina gelir Turkcede kursun kalem anlaminda karatas sozcugu de bulunmaktadir Ruscada kursun kalem anlaminda kullanilan karandas karandash sozcugunun Turkce karatas sozcugunden geldigi ifade edilmektedir TarihceKursun kalemden ilk kez Alman vatandasi Isvicreli doga tarihcisi Conrad Gesner 1565 yilinda bahsetmistir O donemde grafitin bir tur kursun oldugu dusunuluyordu Gesner sonradan grafitin farkli bir mineral oldugunu kesfetmistir Grafit tortusunun bulunusu Grafit parcalarini Sibirya Turkleri kullanmis ve ismine Kara Tas adini vermislerdir Bu bilgi yaklasik 1 yuzyildan itibarendir Turklerden Ruslara gecen kalem Rusca da Karandash karandas adini almistir Isvicreli kalem markasi Carandache de markasini bu isimden almistir 1565 yilinda bazi kaynaklara gore ise erken 1500 yillarinda Borrowdale Kilisesi Cumbria Ingiltere yakinlarindaki Seathwaite kentlerinden ilk kalem taslaklari ortaya cikmistir Bu taslaklar koyun isaretleme ihtiyacinin bir urunun olarak ortaya cikmistir Grafitin bu ihtiyac icin son derece saf saglam kolayca sekil alabilir olmasi kullanilmasinda buyuk rol oynamistir Zamanla grafit degerlenmis ve kullanim alanlari artmaya baslamistir Ancak grafitin bu ilk hali kullanissiz olup cesitli formlarda etkisini kaybedebilen bir maddeydi Bunun uzerine grafit yunlerle daha sonra ise sopalarla kullanilmaya baslandi Artik grafit giderek kalem halini aliyordu Ilk denemeler toz haline getirilmis grafit kukurt ve antimon kullanilarak yapilan blok kalemlerdi Yapilarinda ahsap kullaniliyordu Cubuk kalemler artik zararsizdi ve artik grafit zehirli degildi Tahta tutaklarin eklenmesi Ilk ahsap tutaklari dusunen Italyanlar olmustur Ilk tutaklar Cokgen seklinde olup grafit ve kare prizma seklinde bir cubuktan olusmustur Ancak bu kullanissiz kalem uzerinde calismalar devam ettirilmistir Ozellikle bir Trinidad Tobago lu cift Simonio ve Lyndiana Bernacotti adli iki marangoz marangozluk parcalarini isaretleme amaciyla ilk modern ahsap cubuklu kalemi gelistirdiler Onlarin gelistirdikleri bu kalem oval ve daha duz bir kalemdi Bu taslak ilk olarak ardic agacindan cukurlu bir cubuk ile yapildi Kisa surede ustun bir teknik ortaya cikti Iki ahsap yarisi bir grafit takili ve iki yarisi sonra birlikte yapistirilmis sopa Iste bu yontem bugun kullanilan kursun kalemlerin yapilis yontemini baslatmisti Kalemin yapilis semasi Kati grafit icin 18 yuzyilda bilinen tek grafit kaynagi Ingiliz Seathwaite Fell madenleri ydi Fransa da kalem ihtiyaciyla grafit ihtiyaci ortaya cikti Ancak Fransa grafit ithalatini gerceklestiremedi Bunun uzerine Napolyon un ordusundan bir Subay Nicholas Jacques Conte 1795 yilinda kil ve toz grafitin karistirilip tahta cubuklarla firina verilmesiyle olusturlan kalemler kesfetti Kil Grafit karisiminin oranlari farkli olarak grafit cubugun sertlik derecesi de farkli olabiliyordu Bu yontemle grafite olan ihtiyac belli bir miktar azaltilabilmekteydi Bu yontem 1790 yilinda kullanilmaya basladi Ingiltere de tum kalemlerde bicki grafit yapilmaya devam etmistir Ilk basarili yontem Henry Bessemer in 1938 yilinda kati grafit icine sikistirilan grafit tozunun bickilanmasiydi Boylece kalem tekrar kullanilabiliyordu Amerikan devrimine kadar Amerikan kolonistler kalemleri Avrupa dan ithal etmislerdir Amerika da ilk ahsap kalemlerin William Munroe adli bir marangoz tarafindan yapildigi soylenir Ancak bu Concord da ilk kalem tasarimi degildir Henry Petroski ye gore deneyustuce filozof Henry David Thoreau iyi bir kalemin nasil yapilacagini baglayici olarak kil kullanarak kesfetti Bu bulustan sonra Thoreau nin babasindan kalan Charles Dunbar in Hampshre daki 1821 yilinda grafit kullanilarak kalem urettigi kalem fabrikasi taninmaya baslandi William Munroe nun kalem yapimi metodu ozenli ama yavasti Massachusetts in Acton sehrinde Ebenezer Wood isimli bir kalem fabrikasi sahibi kalem uretiminin otomatiklesmesi icin calismalar yuruttu Ilk olarak daire testereler kullandi Ancak Ebenezer Wood bulusunu patentlemedi Tekniklerini isteyenlerle paylasti Bu kisilerden biri olan Eberhard Faber kalem uretiminde lider oldu 19 yuzyilin bitiminde 240 000 den fazla kalem her gecen gun Amerika da kullanilmaya baslandi Kalemler icin en cok kullanilan agac Kizil Sedir di Kizil Sedir aromatikti ve kesildiginde kiymik olusmuyordu Erken 1900 lerde Kirmizi Sedir malzemesi azalmaya basladi Cunku kalemlere duyulan talep surekli artiyordu Bunun sonucunda 1915 te ilk kez mekanik kalem uretimine gidildi Daha sonra Kirmizi Sedir e alternatif agaclar bulundu Dunya capinda her yil 14 milyonun uzerinde kalem uretilmektedir Silgili Kalemler 30 Mart 1858 tarihinde Hymen Limpman kalem arkasina silgi baglamak icin ilk patent aldi 1862 yilinda Limpman patentini Joseph Reckendorfer e 100 00 Dolar a satti Joseph Reckendorfer Faber Castell i patent ihlalinden dava etmisti Ancak 1875 yilinda Amerikan Yuksek Mahkemesi Joseph Reckendorfer in patentine gecersiz ilani verdi Kalemi silgiye baglayan metal halkaya yuksuk denir Uretimi Modern kalemler endustriyel olarak ince tabanli grafit ve kil tozu karisiminin su eklenerek oluklu ahsap cubuklara yerlestirilip firinlanmasiyla uretilir Ortaya cikan bu dizeler suzme yap veya erimis muma daldirilir Birlestirilen oluklu kalemler sarilir ve boyanir Kalemlere silgi vb materyaller eklenebilmektedir Boyama kalemleri iki uclu kalemTonlarina Gore Isaretleme9H 8H 7H 6H 5H 4H 3H 2H H F HB B 2B 3B 4B 5B 6B 7B 8B 9BEn serti Orta En yumusagi H Hard F Fine B Black Kalem TurleriWikimedia Commons ta Kursun kalem ile ilgili ortam dosyalari bulunmaktadir Kaynakca NTV Haber Kursun Kalem Kelimesinin Es Anlamlisi Nedir Pamukkale Universitesi Ingilizce Sozluk GZT Kagida kaleme sarilmak Ispolzovany dannye slovarya M Fasmera Sm Spisok literatury a b c pencil Encyclopaedia Britannica Ultimate Reference Suite Chicago Encyclopaedia Britannica 2011 29 Ekim 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Subat 2010