Nazilerden arındırma veya denazifikasyon (Almanca: Entnazifizierung), II. Dünya Savaşı'nın ardından Müttefik Devletler tarafından Alman ve Avusturya toplumlarında uygulanan ve nasyonal sosyalizmin etkisini kültür, toplum, ekonomi, basın, hukuk ve siyaset alanlarından silmek için uygulanan politikaları anlatır. Politika kapsamında sorumlu örgüt liderleri görevden alınmış, ilgili kurumlar kapatılmıştır. Politika, savaşın hemen ardından toplanan Potsdam Konferansı'nda kararlaştırılmıştır. Politika kapsamındaki uygulamalar Soğuk Savaş'ın başlamasıyla beraber fiilen sona erdirilmiştir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJRMEwwUmxibUY2YVdacFkyRjBhVzl1TFhOMGNtVmxkQzVxY0djdk1qY3djSGd0UkdWdVlYcHBabWxqWVhScGIyNHRjM1J5WldWMExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
Genel çerçeve
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJMkwwSjFibVJsYzJGeVkyaHBkbDlDYVd4a1h6RTRNeTB4TkRBMU9TMHdNREUySlRKRFgxQnZkSE5rWVcxbGNsOUxiMjVtWlhKbGJub2xNa05mVFc5c2IzUnZkeVV5UTE5Q2VYSnVaWE1sTWtOZlJXUmxiaTVxY0djdk1qQXdjSGd0UW5WdVpHVnpZWEpqYUdsMlgwSnBiR1JmTVRnekxURTBNRFU1TFRBd01UWWxNa05mVUc5MGMyUmhiV1Z5WDB0dmJtWmxjbVZ1ZWlVeVExOU5iMnh2ZEc5M0pUSkRYMEo1Y201bGN5VXlRMTlGWkdWdUxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın teslimiyetinden sonra 17 Temmuz 1945 - 2 Ağustos 1945 tarihleri arasında Almanya'nın başkenti Berlin'nin 26 km güneybatısındaki Potsdam'da toplanan Potsdam Konferansı özellikle Almanya ve Avusturya topraklarında nazilerden arındırma faaliyetlerinin başlatılmasını karar altına alır. Berlin'deki Müttefik Komutanlığı 1946 yılı Ocak ayından itibaren konuyla ilgili uygulamalara başlar. Bu kapsamda belirli kişiler ve kuruluşlar gözlemlenerek bunlara dair kararlar alınır. Tüm Müttefik Devletler genel prensipte uzlaşmış olsa da denetimlerindeki topraklarda uygulamalar çok farklılık arz etmiştir. Nazilerden arındırma faaliyeti nazi rejiminin sembollerinin de kaldırılmasını içerir.
Müttefik işgal bölgelerinde durum
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJVM0wxZFhTVWtsTWtOZlJYVnliM0JsSlRKRFgwWnlZVzVqWlNVeVExOGxNakpIWlhKdFlXNWZVRTlYYzE4dFh6RXdKVEpETURBd1gwNWhlbWxmVUhKcGMyOXVaWEp6SlRJeVh5MWZUa0ZTUVY4dFh6RTVOVFExT1M1MGFXWXZiRzl6YzNrdGNHRm5aVEV0TWpBd2NIZ3RWMWRKU1NVeVExOUZkWEp2Y0dVbE1rTmZSbkpoYm1ObEpUSkRYeVV5TWtkbGNtMWhibDlRVDFkelh5MWZNVEFsTWtNd01EQmZUbUY2YVY5UWNtbHpiMjVsY25NbE1qSmZMVjlPUVZKQlh5MWZNVGsxTkRVNUxuUnBaaTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THpsbUwwUmxabVZ1WkdGdWRITmZhVzVmZEdobFgyUnZZMnRmWVhSZmRHaGxYMDUxY21WdFltVnlaMTlVY21saGJITXVhbkJuTHpJd01IQjRMVVJsWm1WdVpHRnVkSE5mYVc1ZmRHaGxYMlJ2WTJ0ZllYUmZkR2hsWDA1MWNtVnRZbVZ5WjE5VWNtbGhiSE11YW5Cbi5qcGc=.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpBeUwwY2xRek1sUWtOdWRHVnlYMGR5WVhOelgxQlBWMTl5WldOdmNtUXVhbkJuTHpJd01IQjRMVWNsUXpNbFFrTnVkR1Z5WDBkeVlYTnpYMUJQVjE5eVpXTnZjbVF1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
ABD
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpBMEwwVjFjbVZmVTJOb2RXeGtMbXB3Wnk4eU1qQndlQzFGZFhKbFgxTmphSFZzWkM1cWNHYz0uanBn.jpg)
ABD Genelkurmay Başkanı Dwight Eisenhower yayınlanan 1067 numaralı emir çerçevesinde konuyu ele alır. Konu kapsamında ABD denetimindeki bölgelerdeki 18 yaşının üzerindekiler için belirli kategoriler oluşturulur:
- Öne çıkan suçlular
- Suçlular (militanlar, savaştan para kazananlar)
- Düşük seviyedeki suçlular
- Sempatizanlar
- Suçsuzlar
Yapılan çalışmalarda Alman halkının uzun vadede eğitilmesi ihtiyacından bahsedilmiş, sorumluluğun da işgal yönetiminde olduğu belirtilmiştir. 1 Nisan 1946 tarihine gelindiğinde kanuni olarak nazilerden arındırma programının sorumluluğu Alman yönetimine devredilmiştir. 1947 yılı itibarıyla ABD denetimindeki bölgelerde 90 bin Nazi tutuklanmış, 1.9 milyon kişinin de mesleklerini icra etmeleri yasaklanmış, sadece el emeğine dayanan işlerde çalışmasına izin verilmiştir.
1948 yılıyla birlikte Soğuk Savaş koşulları nazilerden arındırma sürecini doğrudan etkilemeye başlar. Oluşmakta olan Doğu Bloku daha çok gündeme gelmiş, arındırma mahkemeleri hızlandırılmış ve yüzeysel olmaya başlamıştır. Sanıkların yeterince araştırılmadığı süreçlerde kısa sürede karar verme baskısı süreci anlamsızlaştırmıştır.Harry S. Truman Başkanlığında Nazilerden arındırma süreçleri artık cadı avına benzedikleri için eleştirilir hale gelmiştir.
SSCB
Başından beri, Sovyet bölgesindeki Nazilerden arındırma, sosyalist topluma dönüşümün kritik bir unsuru olarak görüldü ve hızlı ve etkili bir şekilde uygulamaya konuldu.Nazi Partisi ve örgütlerinin üyeleri tutuklandı ve gözaltına alındı.NKVD bu süreçten doğrudan sorumluydu ve kampları denetledi. 1948'de kamplar Sovyet hükûmetindeki gulag ile aynı yönetim altına alındı. Resmi kayıtlara göre 122.600 kişi gözaltına alındı. Bu süreçte gözaltına alınanların 34.700'ü Sovyet vatandaşı, geri kalanı ise Alman olarak kabul edildi. Bu süreç, aynı zamanda eski Nazi destekçisi olan büyük toprak sahiplerinin ve Junkerlerin kamulaştırılmasıyla aynı zamanda gerçekleşti.
Eski Nazi yetkilileri, Batı Müttefikleri tarafından kontrol edilen bölgelerde daha az engelle ve soruşturmayla karşılaşacaklarını hemen fark etti. Birçoğu anti-komünizm bahanesiyle Batı'ya sığınma şansı gördü. Toplama kamplarındaki koşullar çok kötüydü ve 42.000 ile 80.000 arasında mahkûm öldü. 1950'de kamplar kapatıldığında mahkûmlar Doğu Almanya hükûmetine teslim edildi.
Sovyet işgal bölgesindeki görevlilerin çoğu daha önce Nazi rejimi tarafından yargılanmış olduğundan, NSDAP'ye önceden üye olmak bile suç olarak değerlendiriliyordu.
Batı Almanya'da Nazilerden arındırma resmi olarak terk edilmeden önce bile, Doğu Alman propagandası sıklıkla kendisini tek gerçek anti-faşist devlet olarak tasvir ediyor ve Batı Alman devletinin, hükûmeti yöneten aynı yetkilileri istihdam eden Nazi rejiminin bir devamı olduğunu savunuyordu. Nazi diktatörlüğü sırasında. 1950'lerden itibaren bu suçlamaların gerekçesi, Nazi rejiminin birçok eski görevlisinin Batı Almanya hükûmetindeki pozisyonlarda görev yaptığı gerçeğine odaklandı. Ancak Doğu Alman propagandası, bizzat Nazi rejimi tarafından hapsedilen Kurt Schumacher gibi politikacıları bile Nazi olarak suçlamaya çalıştı. Bu tür iddialar Almanya Sosyalist Birlik Partisi'nin resmi gazetesi Neues Deutschland'da sık sık yer alıyordu. 1953'te Berlin'deki Doğu Alman ayaklanmasının suçu resmi olarak Batı Berlin'den gelen Nazi ajan provokatörlerine atfedildi. Neues Deutschland bunların o zamanlar Batı hükûmetiyle işbirliği içinde tüm Almanya'da Nazi yönetimini yeniden kurma amacıyla çalıştığını iddia etti. Berlin Duvarı'na resmi olarak Doğu Alman hükûmeti tarafından Anti-Faşist Güvenlik Duvarı (Antifaschistischer Schutzwall) adı verildi. Batı Almanya'ya karşı yürütülen propaganda kampanyasının bir parçası olarak, soykırıma karışan eski Nazi liderleri Theodor Oberländer ve Hans Globke, Doğu Almanya'da suçlanan ilk federal politikacılar arasındaydı. Her ikisi de Nisan 1960 ve Temmuz 1963'te Doğu Almanya tarafından gıyaben ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Özellikle Batı Almanya'nın başkanı Heinrich Lübke, Doğu Almanya'nın Ulusal Anıtlarında düzenlenen Buchenwald ve Sachsenhausen toplama kamplarının kurtarılmasıyla ilgili resmi anma törenleri sırasında kınandı.
İngiltere
İngiltere 1942 yılında hazırlanan bir plan ışığında işgal edilen topraklarda yönetimi ele almak üzere sivil yönetimlerin hazırlığını yapmıştır. Buna göre nazi sempatisi besleyenler cezalandırılmış ve görevlerinden alınmıştır. İngiliz yönetimleri genellikle Fransa ve ABD ile koordineli şekilde hareket etmiştir.
Fransa
Fransızlar İngilizlerin aksine sadece en üst tabakadaki Nazilerin değil tüm işbirlikçilerin cezalandırılmasını istiyorlardı. Alman topraklarının işgali sırasında intikam duyguları içindeki Fransa birliklerinin çoğunlukla disiplinsiz davrandıkları gözlemlenmiştir. Alman savaş esirlerinin Fransa'ya zorunlu işçilik için götürüldüğü de bilinmektedir.
Batı Almanya'ya etkileri
Nazilerden arındırma kültürü ileride Batı Almanya olarak anılacak bölgelerdeki parlamenter hayatı derinden etkilemiştir. 8 Mayıs 1949 tarihinde hazırlanan ve 23 Mayıs günü onaylanan Batı Almanya Anayasası bu yönde oluşturulmuştur. Nazilerden arındırma döneminin kapanmasıyla birlikte batıda Avrupa Birliği adını alacak olan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun temelleri atılabilmiştir.
Anketler
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpobUwwNWhlbWxEYjI1alpXNTBjbUYwYVc5dVEyRnRjQzVuYVdZdk1qSXdjSGd0VG1GNmFVTnZibU5sYm5SeVlYUnBiMjVEWVcxd0xtZHBaZz09LmdpZg==.gif)
ABD, işgal altındaki Almanya'nın Amerika bölgesinde kamuoyu araştırmaları yaptı. Tony Judt, Savaş Sonrası: 1945'ten Bu Yana Avrupa Tarihi adlı kitabında bunlardan bazılarını çıkarıp kullandı.
- 1945-1949 yıllarındaki çoğunluk Nazizmin iyi bir fikir olduğunu ancak kötü uygulandığını belirtti.
- 1946'da Almanların %6'sı Nürnberg duruşmalarının adil olmadığını düşünüyordu.
- 1946'da ABD işgal bölgesinde yaşayanların yüzde 37'si "Yahudilerin, Polonyalıların ve diğer Aryan olmayanların imhası Almanların güvenliği için gerekli değildi" ifadesine "hayır" cevabını vermişti.
- 1946'da ABD işgal bölgesindeki her 3 kişiden 1'i Yahudilerin Aryan ırkına mensup olanlarla aynı haklara sahip olmaması gerektiğini söylüyordu.
- 1950'de her 3 kişiden 1'i Nürnberg duruşmalarının adil olmadığını söyledi.
- 1952'de katılımcıların %37'si Almanya'nın kendi topraklarında Yahudiler olmadan daha iyi durumda olduğunu düşünüyordu.
- 1952'de halkın yüzde 25'i Hitler hakkında olumlu görüşlere sahipti.
İngiliz tarihçi Ian Kershaw, The "Hitler Myth": Image and Reality in the Third Reich adlı kitabında Alman nüfusu üzerinde yürütülen çeşitli araştırmalar hakkında yazıyor:
- 1945'te genç Almanların %42'si ve yetişkin Almanların %22'si, Almanya'nın yeniden inşasının en iyi şekilde "güçlü yeni bir Führer" tarafından uygulanacağını düşünüyordu.
- 1952'de Almanların %10'u Hitler'in en büyük devlet adamı olduğunu ve büyüklüğünün ancak daha sonraki bir tarihte anlaşılacağını düşünüyordu ve %22'si onun "bazı hatalar" yaptığını ancak yine de mükemmel bir lider olduğunu düşünüyordu.
- 1953'te Almanların yüzde 14'ü yine Hitler gibi birine oy vereceğini söyledi.
Ancak Hitler, Almanlar ve "Yahudi Sorunu" nda Sarah Ann Gordon anketlerden sonuç çıkarmanın zorluğuna dikkat çekiyor. Örneğin, katılımcılara soru 1'de olduğu gibi seçebilecekleri üç alternatif verilmiştir:
İfade | Yüzde katılıyorum |
---|---|
Hitler Yahudilere yönelik muamelesinde haklıydı: | 0 |
Hitler, Yahudilere yönelik muamelesinde çok ileri gitti ama onları sınırda tutmak için bir şeyler yapılması gerekiyordu: | 19 |
Yahudilere karşı yapılan eylemler hiçbir şekilde haklı değildi: | 77 |
Bir Aryan'ın bir Yahudi ile evlenmesinin kınanması gerekip gerekmediği sorusuna ise yüzde 91'i "Hayır" yanıtını verdi. "Sivillerin öldürülmesi emrini veren veya cinayete katılanların yargılanması gerekip gerekmediği" sorusuna yüzde 94'ü "Evet" yanıtını verdi.
Sonu
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpoaUwwSjFibVJsYzJGeVkyaHBkbDlDWHpFME5WOUNhV3hrTFVZd01UVXdOVEV0TURBd01TVXlRMTlJWVc1elgwZHNiMkpyWlM1cWNHY3ZNakl3Y0hndFFuVnVaR1Z6WVhKamFHbDJYMEpmTVRRMVgwSnBiR1F0UmpBeE5UQTFNUzB3TURBeEpUSkRYMGhoYm5OZlIyeHZZbXRsTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Özellikle ABD yönetimi tarafından sahip çıkılmamaya başlanan nazilerden arındırma süreci Batı Almanya Başbakanı Konrad Adenauer'ün girişimleriyle sona erdirilmiştir. Adenauer, süreç boyunca ana suçluların cezalandırıldığını savunarak hükûmet olarak başvuru yapan rejim kurbanlarına tazminat vermeyi kabul eden bir politikayı uygulamaya başlamıştır. Nazilerden arındırma yasaları yürürlükten kaldırılınca eski nazilere yeniden devlette iş olanakları yaratılmıştır. Tahminen 792.176 kişiyi etkileyen çeşitli af yasaları da çıkarıldı. Affedilenler arasında altı ay hapis cezasına çarptırılan kişiler, bir yıla kadar hapis cezasına çarptırılan 35.000 kişi ve mağdurları hapishanelere ve kamplara sürüklemeye katılan SA, SS ve Nazi Partisi'nin 3.000'den fazla görevlisi de bulunuyor, 20.000 diğer Nazi "hayata karşı eylemlerden" (muhtemelen cinayet) mahkûm edildi. 30.000 kişi bedensel yaralanmaya neden olmaktan mahkûm edildi ve 5.200 kişi "görevde suç ve kabahat" işledi. Sonuç olarak, eski Nazi geçmişine sahip pek çok insan yeniden Batı Almanya'nın siyasi aygıtına dahil oldu. 1957'de Alman Adalet Bakanlığı üst düzey yetkililerinin %77'si eski Nazi Partisi üyesiydi.
Nazi örgütlerine üyelik hâlâ açık bir tartışma konusu değil. Almanya Cumhurbaşkanı Walter Scheel ve Şansölye Kurt Georg Kiesinger, Nazi Partisi'nin eski üyeleriydi. 1950'de, Konrad Adenauer'in Devlet Bakanı Hans Globke'nin, Nazi Almanyası'nda Yahudi karşıtı Nürnberg Irk Yasalarının hazırlanmasında önemli bir rol oynadığının ortaya çıkmasıyla büyük bir tartışma çıktı. 1980'lerde eski BM Genel Sekreteri ve Avusturya Cumhurbaşkanı Kurt Waldheim, Balkanlar'daki savaş zamanı sicili hakkında yalan söylediği iddialarıyla karşı karşıya kaldı.
Batı Almanya eleştirisi
Soğuk Savaş sebebiyle nazilerden arındırma sürecinin durdurulması Doğu Almanya hükûmetlerinin yanı sıra batıdaki sol gruplar tarafından da eleştirilmiştir. Özellikle Kızıl Ordu Fraksiyonu adlı örgüt Batı Alman hükûmetini Nazi döneminin devamı olarak görerek eylemler yapmıştır. Batı Almanya siyasi arenasında çok sayıda eski nazinin faaliyet göstermesine izin verilirken Almanya Komünist Partisi'nin mahkeme kararıyla kapatılması örneği örgüt tarafından bu fikri desteklemek için verilmiştir.
Günümüzdeki durum
Günümüzde ünlü Alman yazar Günter Grass'ın gençliğinde Waffen-SS'de yardımcı olarak görev yaptığını açıklaması ve kamuoyunda ortaya çıkan tepkiler konunun hâlen toplumsal alanda önemli yer tuttuğunu göstermektedir. Açıklananın çok ötesinde sayıda kişinin nazi rejimine bir şekilde destek verdiği ve bu geçmişle kamuoyu önünde yüzleşemediği düşünülmektedir.
Diğer ülkelerdeki uygulamalar
Fiiliyatta nazilerden arındırma süreçleri işgal altında kalmış çoğu ülkede farklı isimlerle gerçekleştirilmiştir. Fransa'daki sürece Épuration légale adı verilmiştir. Müttefik Devletler'in topraklarında esir edilen tutsaklar da ülkelerine dönmeden arındırma sürecine tabi tutulmuşlardır. Benzer şekilde Belçika, Norveç, Yunanistan ve Yugoslavya'da da süreç işletilmiştir.
Kaynakça
- ^ . Ferhat Atik. Şalom Gazetesi. 25 Nisan 2019. 26 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Jeffrey K. Olick, "In the house of the hangman: the agonies of German defeat, 1943–1949", p. 98, footnote 12(books google)
- ^ tarafından yazılan Diğer Kayıplar adlı eserde özellikle ABD işgal kuvvetlerinin bilerek Alman savaş esirlerini bilerek aç bıraktığı ve kitlesel şekilde ölüme terk ettiği iddia edilir
James Bacque, Diğer Kayıplar, E Yayınları (Çeviri: Belkıs Dişbudak Çorakçı) - ^ Almanca: Hauptschuldige
- ^ Almanca: Belastete
- ^ Almanca: Minderbelastete
- ^ Almanca: Mitläufer, en tanınan örnekleri arasında Herbert von Karajan, Martin Heidegger ve Leni Riefenstahl sayılabilir
- ^ Almanca: Entlastete
- ^ Bu dönemde kurulan 545 sivil mahkeme (Almanca: Spruchkammern) 900 binin üzerinde dosyaya bakmakla sorumluydu
- ^ 1952 yılına gelindiğinde azılı SS komutanlarından Otto Skorzeny bile aklanmıştır
- ^ Sperk, Alexander (2003). Entnazifizierung und Personalpolitik in der sowjetischen Besatzungszone Köthen/Anhalt. Eine Vergleichsstudie (1945–1948) [Denazification and personal politics in the Soviet Occupied Zone of Köthen/Anhalt. A comparative study (1945–1948).] (Almanca). Dößel: Verlag Janos Stekovics. ISBN .
- ^ a b Dieter Schenk: Auf dem rechten Auge blind. Köln 2001.
- ^ Ritscher, Bodo (1999). Das Speziallager Nr. 2 1945–1950. Katalog zur ständigen historischen Ausstellung [Special Camp No. 2 1945–1950. A catalog of the historical site.]. Wallstein Verlag. ISBN .
- ^ Taylor (2011), pp. 236–241.
- ^ Ralph Giordano Die zweite Schuld. Köln 2000.
- ^ Vollnhals, Clemens (1995). Entnazifizierung, Politische Säuberung unter alliierter Herrschaft [Denazification, Political cleansing under Allied administration]. Munich. s. 377. ISBN .
- ^ Wolle, Stefan (2013). Der große Plan - Alltag und Herrschaft in der DDR 1949–1961 [The Greatest Plan: Everyday life and governance in the GDR 1949–1961]. Christoph Links Verlag. ss. 205-207. ISBN .
- ^ "Rare East German Photographs: The Other Side of the Berlin Wall". Spiegel Online. 2011. 13 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 2 Temmuz 2013.
- ^ Weinke, Annette (2002). Die Verfolgung von NS-Tätern im geteilten Deutschland. Schöningh. s. 157. ISBN .
- ^ Tillack-Graf, Anne-Kathleen (2012). Erinnerungspolitik der DDR. Dargestellt an der Berichterstattung der Tageszeitung "Neues Deutschland" über die Nationalen Mahn- und Gedenkstätten Buchenwald, Ravensbrück und Sachsenhausen. Frankfurt am Main: Peter Lang. ss. 49-50. ISBN .
- ^ a b c d e f g h Postwar: a History of Europe since 1945, Pimlico, 2007, s. 58, ISBN Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (); Yazar
|ad1=
eksik|soyadı1=
() - ^ Judt Book Review Webarşiv şablonunda hata:
|url=
value. Boş. - ^ Ian Kershaw (2001). The "Hitler Myth": Image and Reality in the Third Reich. Oxford University Press. ss. 264-66. ISBN .
- ^ Gordon, Sarah Ann (1 Mart 1984). Hitler, Germans, and the "Jewish Question". Princeton University Press. ss. 202-205. ISBN .
- ^ Herf, Jeffrey (10 Mart 2003). "Amnesty and Amnesia". The New Republic. ISSN 0028-6583. 25 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 25 Ağustos 2021.
- ^ "Germany's post-war justice ministry was infested with Nazis protecting former comrades, study reveals". The Daily Telegraph. 10 Ekim 2016. 12 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Tetens, T.H. The New Germany and the Old Nazis, New York: Random House, 1961 pp. 37–40.
- ^ Özellikle hava kuvvetlerine ait uçaksavar bataryalarında yardımcı olarak görev yapmaya zorlanan 18 yaşın altındaki gençlere Flakhelfer, bu nesle de Flakhelfer-Generation denilmektedir.
- ^ Yasal tasfiye
- ^ Yunan Direnişi tarafından işgalden kurtarılan ülkede nazilerle işbirliği yapan başbakanlar yargılanmış ve idam edilmiştir. Ancak çıkan Yunan İç Savaşı nedeniyle koyu anti-komünist olan bu unsurlar derhal komünistlere karşı milliyetçi cephelere katılmıştır.
Ayrıca bakınız
Wikimedia Commons'ta Nazilerden arındırma ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Nazilerden arindirma veya denazifikasyon Almanca Entnazifizierung II Dunya Savasi nin ardindan Muttefik Devletler tarafindan Alman ve Avusturya toplumlarinda uygulanan ve nasyonal sosyalizmin etkisini kultur toplum ekonomi basin hukuk ve siyaset alanlarindan silmek icin uygulanan politikalari anlatir Politika kapsaminda sorumlu orgut liderleri gorevden alinmis ilgili kurumlar kapatilmistir Politika savasin hemen ardindan toplanan Potsdam Konferansi nda kararlastirilmistir Politika kapsamindaki uygulamalar Soguk Savas in baslamasiyla beraber fiilen sona erdirilmistir Trier deki eski Adolf Hitler Strasse nin bugunku Steinbruckstrasse tabelalarini kaldiran isciler 12 Mayis 1945Genel cercevePotsdam da Disisleri Bakanlari Molotov Byrnes ve Eden II Dunya Savasi sirasinda Nazi Almanyasi nin teslimiyetinden sonra 17 Temmuz 1945 2 Agustos 1945 tarihleri arasinda Almanya nin baskenti Berlin nin 26 km guneybatisindaki Potsdam da toplanan Potsdam Konferansi ozellikle Almanya ve Avusturya topraklarinda nazilerden arindirma faaliyetlerinin baslatilmasini karar altina alir Berlin deki Muttefik Komutanligi 1946 yili Ocak ayindan itibaren konuyla ilgili uygulamalara baslar Bu kapsamda belirli kisiler ve kuruluslar gozlemlenerek bunlara dair kararlar alinir Tum Muttefik Devletler genel prensipte uzlasmis olsa da denetimlerindeki topraklarda uygulamalar cok farklilik arz etmistir Nazilerden arindirma faaliyeti nazi rejiminin sembollerinin de kaldirilmasini icerir Muttefik isgal bolgelerinde durumEsir Alman askerlerNurnberg Uluslararasi Askeri Ceza MahkemesiGunter Grass savasin sonunda yakalandigi zaman hakkinda tutulan dosyasiABD Diese Schandtaten Eure Schuld Bu zulumler sizin sucunuz 1945 yilinda ABD li isgalciler tarafindan dagitilan posterlerden biri ABD Genelkurmay Baskani Dwight Eisenhower yayinlanan 1067 numarali emir cercevesinde konuyu ele alir Konu kapsaminda ABD denetimindeki bolgelerdeki 18 yasinin uzerindekiler icin belirli kategoriler olusturulur One cikan suclular Suclular militanlar savastan para kazananlar Dusuk seviyedeki suclular Sempatizanlar Sucsuzlar Yapilan calismalarda Alman halkinin uzun vadede egitilmesi ihtiyacindan bahsedilmis sorumlulugun da isgal yonetiminde oldugu belirtilmistir 1 Nisan 1946 tarihine gelindiginde kanuni olarak nazilerden arindirma programinin sorumlulugu Alman yonetimine devredilmistir 1947 yili itibariyla ABD denetimindeki bolgelerde 90 bin Nazi tutuklanmis 1 9 milyon kisinin de mesleklerini icra etmeleri yasaklanmis sadece el emegine dayanan islerde calismasina izin verilmistir 1948 yiliyla birlikte Soguk Savas kosullari nazilerden arindirma surecini dogrudan etkilemeye baslar Olusmakta olan Dogu Bloku daha cok gundeme gelmis arindirma mahkemeleri hizlandirilmis ve yuzeysel olmaya baslamistir Saniklarin yeterince arastirilmadigi sureclerde kisa surede karar verme baskisi sureci anlamsizlastirmistir Harry S Truman Baskanliginda Nazilerden arindirma surecleri artik cadi avina benzedikleri icin elestirilir hale gelmistir SSCB Basindan beri Sovyet bolgesindeki Nazilerden arindirma sosyalist topluma donusumun kritik bir unsuru olarak goruldu ve hizli ve etkili bir sekilde uygulamaya konuldu Nazi Partisi ve orgutlerinin uyeleri tutuklandi ve gozaltina alindi NKVD bu surecten dogrudan sorumluydu ve kamplari denetledi 1948 de kamplar Sovyet hukumetindeki gulag ile ayni yonetim altina alindi Resmi kayitlara gore 122 600 kisi gozaltina alindi Bu surecte gozaltina alinanlarin 34 700 u Sovyet vatandasi geri kalani ise Alman olarak kabul edildi Bu surec ayni zamanda eski Nazi destekcisi olan buyuk toprak sahiplerinin ve Junkerlerin kamulastirilmasiyla ayni zamanda gerceklesti Eski Nazi yetkilileri Bati Muttefikleri tarafindan kontrol edilen bolgelerde daha az engelle ve sorusturmayla karsilasacaklarini hemen fark etti Bircogu anti komunizm bahanesiyle Bati ya siginma sansi gordu Toplama kamplarindaki kosullar cok kotuydu ve 42 000 ile 80 000 arasinda mahkum oldu 1950 de kamplar kapatildiginda mahkumlar Dogu Almanya hukumetine teslim edildi Sovyet isgal bolgesindeki gorevlilerin cogu daha once Nazi rejimi tarafindan yargilanmis oldugundan NSDAP ye onceden uye olmak bile suc olarak degerlendiriliyordu Bati Almanya da Nazilerden arindirma resmi olarak terk edilmeden once bile Dogu Alman propagandasi siklikla kendisini tek gercek anti fasist devlet olarak tasvir ediyor ve Bati Alman devletinin hukumeti yoneten ayni yetkilileri istihdam eden Nazi rejiminin bir devami oldugunu savunuyordu Nazi diktatorlugu sirasinda 1950 lerden itibaren bu suclamalarin gerekcesi Nazi rejiminin bircok eski gorevlisinin Bati Almanya hukumetindeki pozisyonlarda gorev yaptigi gercegine odaklandi Ancak Dogu Alman propagandasi bizzat Nazi rejimi tarafindan hapsedilen Kurt Schumacher gibi politikacilari bile Nazi olarak suclamaya calisti Bu tur iddialar Almanya Sosyalist Birlik Partisi nin resmi gazetesi Neues Deutschland da sik sik yer aliyordu 1953 te Berlin deki Dogu Alman ayaklanmasinin sucu resmi olarak Bati Berlin den gelen Nazi ajan provokatorlerine atfedildi Neues Deutschland bunlarin o zamanlar Bati hukumetiyle isbirligi icinde tum Almanya da Nazi yonetimini yeniden kurma amaciyla calistigini iddia etti Berlin Duvari na resmi olarak Dogu Alman hukumeti tarafindan Anti Fasist Guvenlik Duvari Antifaschistischer Schutzwall adi verildi Bati Almanya ya karsi yurutulen propaganda kampanyasinin bir parcasi olarak soykirima karisan eski Nazi liderleri Theodor Oberlander ve Hans Globke Dogu Almanya da suclanan ilk federal politikacilar arasindaydi Her ikisi de Nisan 1960 ve Temmuz 1963 te Dogu Almanya tarafindan giyaben omur boyu hapis cezasina carptirildi Ozellikle Bati Almanya nin baskani Heinrich Lubke Dogu Almanya nin Ulusal Anitlarinda duzenlenen Buchenwald ve Sachsenhausen toplama kamplarinin kurtarilmasiyla ilgili resmi anma torenleri sirasinda kinandi Ingiltere Ingiltere 1942 yilinda hazirlanan bir plan isiginda isgal edilen topraklarda yonetimi ele almak uzere sivil yonetimlerin hazirligini yapmistir Buna gore nazi sempatisi besleyenler cezalandirilmis ve gorevlerinden alinmistir Ingiliz yonetimleri genellikle Fransa ve ABD ile koordineli sekilde hareket etmistir Fransa Fransizlar Ingilizlerin aksine sadece en ust tabakadaki Nazilerin degil tum isbirlikcilerin cezalandirilmasini istiyorlardi Alman topraklarinin isgali sirasinda intikam duygulari icindeki Fransa birliklerinin cogunlukla disiplinsiz davrandiklari gozlemlenmistir Alman savas esirlerinin Fransa ya zorunlu iscilik icin goturuldugu de bilinmektedir Bati Almanya ya etkileriNazilerden arindirma kulturu ileride Bati Almanya olarak anilacak bolgelerdeki parlamenter hayati derinden etkilemistir 8 Mayis 1949 tarihinde hazirlanan ve 23 Mayis gunu onaylanan Bati Almanya Anayasasi bu yonde olusturulmustur Nazilerden arindirma doneminin kapanmasiyla birlikte batida Avrupa Birligi adini alacak olan Avrupa Komur ve Celik Toplulugu nun temelleri atilabilmistir AnketlerABD Ordusu askerleri Weimar daki Alman sivillere Buchenwald toplama kampinda bulunan cesetleri gosteriyor 16 Nisan 1945 ABD isgal altindaki Almanya nin Amerika bolgesinde kamuoyu arastirmalari yapti Tony Judt Savas Sonrasi 1945 ten Bu Yana Avrupa Tarihi adli kitabinda bunlardan bazilarini cikarip kullandi 1945 1949 yillarindaki cogunluk Nazizmin iyi bir fikir oldugunu ancak kotu uygulandigini belirtti 1946 da Almanlarin 6 si Nurnberg durusmalarinin adil olmadigini dusunuyordu 1946 da ABD isgal bolgesinde yasayanlarin yuzde 37 si Yahudilerin Polonyalilarin ve diger Aryan olmayanlarin imhasi Almanlarin guvenligi icin gerekli degildi ifadesine hayir cevabini vermisti 1946 da ABD isgal bolgesindeki her 3 kisiden 1 i Yahudilerin Aryan irkina mensup olanlarla ayni haklara sahip olmamasi gerektigini soyluyordu 1950 de her 3 kisiden 1 i Nurnberg durusmalarinin adil olmadigini soyledi 1952 de katilimcilarin 37 si Almanya nin kendi topraklarinda Yahudiler olmadan daha iyi durumda oldugunu dusunuyordu 1952 de halkin yuzde 25 i Hitler hakkinda olumlu goruslere sahipti Ingiliz tarihci Ian Kershaw The Hitler Myth Image and Reality in the Third Reich adli kitabinda Alman nufusu uzerinde yurutulen cesitli arastirmalar hakkinda yaziyor 1945 te genc Almanlarin 42 si ve yetiskin Almanlarin 22 si Almanya nin yeniden insasinin en iyi sekilde guclu yeni bir Fuhrer tarafindan uygulanacagini dusunuyordu 1952 de Almanlarin 10 u Hitler in en buyuk devlet adami oldugunu ve buyuklugunun ancak daha sonraki bir tarihte anlasilacagini dusunuyordu ve 22 si onun bazi hatalar yaptigini ancak yine de mukemmel bir lider oldugunu dusunuyordu 1953 te Almanlarin yuzde 14 u yine Hitler gibi birine oy verecegini soyledi Ancak Hitler Almanlar ve Yahudi Sorunu nda Sarah Ann Gordon anketlerden sonuc cikarmanin zorluguna dikkat cekiyor Ornegin katilimcilara soru 1 de oldugu gibi secebilecekleri uc alternatif verilmistir Ifade Yuzde katiliyorumHitler Yahudilere yonelik muamelesinde hakliydi 0Hitler Yahudilere yonelik muamelesinde cok ileri gitti ama onlari sinirda tutmak icin bir seyler yapilmasi gerekiyordu 19Yahudilere karsi yapilan eylemler hicbir sekilde hakli degildi 77 Bir Aryan in bir Yahudi ile evlenmesinin kinanmasi gerekip gerekmedigi sorusuna ise yuzde 91 i Hayir yanitini verdi Sivillerin oldurulmesi emrini veren veya cinayete katilanlarin yargilanmasi gerekip gerekmedigi sorusuna yuzde 94 u Evet yanitini verdi SonuAdenauer in Disisleri Bakani Hans Globke Yahudi karsiti Nurnberg Irk Yasalarinin hazirlanmasinda onemli bir rol oynamisti Ozellikle ABD yonetimi tarafindan sahip cikilmamaya baslanan nazilerden arindirma sureci Bati Almanya Basbakani Konrad Adenauer un girisimleriyle sona erdirilmistir Adenauer surec boyunca ana suclularin cezalandirildigini savunarak hukumet olarak basvuru yapan rejim kurbanlarina tazminat vermeyi kabul eden bir politikayi uygulamaya baslamistir Nazilerden arindirma yasalari yururlukten kaldirilinca eski nazilere yeniden devlette is olanaklari yaratilmistir Tahminen 792 176 kisiyi etkileyen cesitli af yasalari da cikarildi Affedilenler arasinda alti ay hapis cezasina carptirilan kisiler bir yila kadar hapis cezasina carptirilan 35 000 kisi ve magdurlari hapishanelere ve kamplara suruklemeye katilan SA SS ve Nazi Partisi nin 3 000 den fazla gorevlisi de bulunuyor 20 000 diger Nazi hayata karsi eylemlerden muhtemelen cinayet mahkum edildi 30 000 kisi bedensel yaralanmaya neden olmaktan mahkum edildi ve 5 200 kisi gorevde suc ve kabahat isledi Sonuc olarak eski Nazi gecmisine sahip pek cok insan yeniden Bati Almanya nin siyasi aygitina dahil oldu 1957 de Alman Adalet Bakanligi ust duzey yetkililerinin 77 si eski Nazi Partisi uyesiydi Nazi orgutlerine uyelik hala acik bir tartisma konusu degil Almanya Cumhurbaskani Walter Scheel ve Sansolye Kurt Georg Kiesinger Nazi Partisi nin eski uyeleriydi 1950 de Konrad Adenauer in Devlet Bakani Hans Globke nin Nazi Almanyasi nda Yahudi karsiti Nurnberg Irk Yasalarinin hazirlanmasinda onemli bir rol oynadiginin ortaya cikmasiyla buyuk bir tartisma cikti 1980 lerde eski BM Genel Sekreteri ve Avusturya Cumhurbaskani Kurt Waldheim Balkanlar daki savas zamani sicili hakkinda yalan soyledigi iddialariyla karsi karsiya kaldi Bati Almanya elestirisiSoguk Savas sebebiyle nazilerden arindirma surecinin durdurulmasi Dogu Almanya hukumetlerinin yani sira batidaki sol gruplar tarafindan da elestirilmistir Ozellikle Kizil Ordu Fraksiyonu adli orgut Bati Alman hukumetini Nazi doneminin devami olarak gorerek eylemler yapmistir Bati Almanya siyasi arenasinda cok sayida eski nazinin faaliyet gostermesine izin verilirken Almanya Komunist Partisi nin mahkeme karariyla kapatilmasi ornegi orgut tarafindan bu fikri desteklemek icin verilmistir Gunumuzdeki durumGunumuzde unlu Alman yazar Gunter Grass in gencliginde Waffen SS de yardimci olarak gorev yaptigini aciklamasi ve kamuoyunda ortaya cikan tepkiler konunun halen toplumsal alanda onemli yer tuttugunu gostermektedir Aciklananin cok otesinde sayida kisinin nazi rejimine bir sekilde destek verdigi ve bu gecmisle kamuoyu onunde yuzlesemedigi dusunulmektedir Diger ulkelerdeki uygulamalarFiiliyatta nazilerden arindirma surecleri isgal altinda kalmis cogu ulkede farkli isimlerle gerceklestirilmistir Fransa daki surece Epuration legale adi verilmistir Muttefik Devletler in topraklarinda esir edilen tutsaklar da ulkelerine donmeden arindirma surecine tabi tutulmuslardir Benzer sekilde Belcika Norvec Yunanistan ve Yugoslavya da da surec isletilmistir Kaynakca Ferhat Atik Salom Gazetesi 25 Nisan 2019 26 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Jeffrey K Olick In the house of the hangman the agonies of German defeat 1943 1949 p 98 footnote 12 books google tarafindan yazilan Diger Kayiplar adli eserde ozellikle ABD isgal kuvvetlerinin bilerek Alman savas esirlerini bilerek ac biraktigi ve kitlesel sekilde olume terk ettigi iddia edilir James Bacque Diger Kayiplar E Yayinlari ISBN 9753900423 Ceviri Belkis Disbudak Corakci Almanca Hauptschuldige Almanca Belastete Almanca Minderbelastete Almanca Mitlaufer en taninan ornekleri arasinda Herbert von Karajan Martin Heidegger ve Leni Riefenstahl sayilabilir Almanca Entlastete Bu donemde kurulan 545 sivil mahkeme Almanca Spruchkammern 900 binin uzerinde dosyaya bakmakla sorumluydu 1952 yilina gelindiginde azili SS komutanlarindan Otto Skorzeny bile aklanmistir Sperk Alexander 2003 Entnazifizierung und Personalpolitik in der sowjetischen Besatzungszone Kothen Anhalt Eine Vergleichsstudie 1945 1948 Denazification and personal politics in the Soviet Occupied Zone of Kothen Anhalt A comparative study 1945 1948 Almanca Dossel Verlag Janos Stekovics ISBN 3 89923 027 2 a b Dieter Schenk Auf dem rechten Auge blind Koln 2001 Ritscher Bodo 1999 Das Speziallager Nr 2 1945 1950 Katalog zur standigen historischen Ausstellung Special Camp No 2 1945 1950 A catalog of the historical site Wallstein Verlag ISBN 3 89244 284 3 Taylor 2011 pp 236 241 Ralph Giordano Die zweite Schuld Koln 2000 Vollnhals Clemens 1995 Entnazifizierung Politische Sauberung unter alliierter Herrschaft Denazification Political cleansing under Allied administration Munich s 377 ISBN 3 492 12056 3 Wolle Stefan 2013 Der grosse Plan Alltag und Herrschaft in der DDR 1949 1961 The Greatest Plan Everyday life and governance in the GDR 1949 1961 Christoph Links Verlag ss 205 207 ISBN 978 3 86153 738 0 Rare East German Photographs The Other Side of the Berlin Wall Spiegel Online 2011 13 Mayis 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 2 Temmuz 2013 Weinke Annette 2002 Die Verfolgung von NS Tatern im geteilten Deutschland Schoningh s 157 ISBN 978 3506797247 Tillack Graf Anne Kathleen 2012 Erinnerungspolitik der DDR Dargestellt an der Berichterstattung der Tageszeitung Neues Deutschland uber die Nationalen Mahn und Gedenkstatten Buchenwald Ravensbruck und Sachsenhausen Frankfurt am Main Peter Lang ss 49 50 ISBN 978 3 631 63678 7 a b c d e f g h Postwar a History of Europe since 1945 Pimlico 2007 s 58 ISBN 978 1446418024 Birden fazla yazar name list parameters kullanildi yardim Yazar ad1 eksik soyadi1 yardim Judt Book Review Webarsiv sablonunda hata url value Bos Ian Kershaw 2001 The Hitler Myth Image and Reality in the Third Reich Oxford University Press ss 264 66 ISBN 0192802062 Gordon Sarah Ann 1 Mart 1984 Hitler Germans and the Jewish Question Princeton University Press ss 202 205 ISBN 0 691 10162 0 Herf Jeffrey 10 Mart 2003 Amnesty and Amnesia The New Republic ISSN 0028 6583 25 Agustos 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 25 Agustos 2021 Germany s post war justice ministry was infested with Nazis protecting former comrades study reveals The Daily Telegraph 10 Ekim 2016 12 Ocak 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Tetens T H The New Germany and the Old Nazis New York Random House 1961 pp 37 40 Ozellikle hava kuvvetlerine ait ucaksavar bataryalarinda yardimci olarak gorev yapmaya zorlanan 18 yasin altindaki genclere Flakhelfer bu nesle de Flakhelfer Generation denilmektedir Yasal tasfiye Yunan Direnisi tarafindan isgalden kurtarilan ulkede nazilerle isbirligi yapan basbakanlar yargilanmis ve idam edilmistir Ancak cikan Yunan Ic Savasi nedeniyle koyu anti komunist olan bu unsurlar derhal komunistlere karsi milliyetci cephelere katilmistir Ayrica bakinizWikimedia Commons ta Nazilerden arindirma ile ilgili ortam dosyalari bulunmaktadir Alman direnisi Odessa Paperclip Harekati Nurnberg Uluslararasi Askeri Ceza Mahkemesi Neo Nazizm Nazi kacis yollari