Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Bu madde, uygun değildir. (Ekim 2016) |
Nöropsikofarmakoloji (yunanca: neuron + psyche + pharmacon + logos => sinir - ruh/akıl - ilaç - bilim)
Nöropsikofarmakoloji 20’inci yüzyılın ilk yarısında psikoloji ve psikiyatri bilimleri fenomenolojik, yani gözleme dayalı bilimlerdi. Hastalarda gözlenen davranışlar veya temalar, çocukluk deneyimleri, kalıtsal olarak geçen eğilimler veya beynin belirli kısımlarında oluşan zedelenmeler ile açıklanırdı. Zihnin fonksiyonlarını veya fonksiyon bozukluklarını açıklamanın yolu bu idi. Gerçekten de psikolojinin davranışsal dalı fonksiyon bozukluklarını bir “yazılım” hatası olarak görme eğilimindeydi.
Nöropsikofarmakoloji 1950’lerin başlarında, MAO inhibitörleri, trisiklik antidepresanlar, thorazine ve lityum gibi, depresyon ve şizofrenide işe yarayan ilaçların keşfi ile başlar. O güne kadar bu karmaşık hastalıkların herhangi bir ilacı yoktu. Beyin devrelerini ve nörotransmitter’ları doğrudan etkilemek için lobotomi denen beyin ameliyatları veya beyne kuvvetli elektrik akımı vererek hastanın katılaşmasına yol açan yöntemler tedavi olarak kullanılırdı.
Nöropsikofarmakoloji’nin ima yolu ile iddia ettiği şudur; zihnin gerek normal, gerekse ilaç vasıtası ile değişikliğe uğramış tüm halleri ve de zihinsel veya bilişsel fonksiyon bozuklukları, temelde nöro- kimyasal kaynaklıdır, daha detaylı bir bakışta ise merkezi sinir sisteminin devrelerini oluşturan yollardan kaynaklanır (). Dolayısı ile nöronların veya sinir hücrelerinin çalışma şeklinin anlaşılması zihnin anlaşılması için ön şarttır.
Bu bilimin nihai amaçlarından biri, farklı nöro-patolojik durumlar ve psikiyatrik bozukluklar için farklı reçeteler düzenlemek ve geliştirmektir.
Nöropsikofarmakolojik araştırmaların sonucu ise nörotransmitter (taşıyıcı) sistemin içinde belli seçilmiş ve spesifik reseptörlere (alıcı) etki eden ilaçlar tasarlamak ve geliştirmektir.
Bu aşırı-seçici ilaçlar, beynin belli bir sinirsel aktiviteyi kontrol eden bir bölümünü hedefleyerek, bir yandan etkiyi azami seviyeye çıkarırken diğer yandan da istenmeyen yan etkileri asgariye indirmeyi amaçlar. Beyin üzerine yapılmış araştırmalar, beyinde oluşan hemen her şeyin, nöronların ateşlemesi ve geri çekilmesi ile oluştuğu yönündedir. 20’inci yüzyılın son 10 senesinde nörotransmission sürecinin anlaşılması için gerekli bilgiler edinilmiştir.
Bunlar başlıca:
Nörotransmitter maddelerinin sentezi ve depolanması
Bu iç içe baloncuk şeklinde maddelerin geçirgen hücrelere bağlanması
Reseptörlerin (alıcı) aktivasyonu ve peş peşe kimyasal reaksiyona girmesi Taşıma mekanizmaları (tekrar yükleme) ve/veya enzim bozulması
Daha önceden bilindiği üzere, hücrelerin voltajı ve elektrik alışverişi, hücreler arası iyon kanalları vasıtası ile oluşur. Potasyum, Sodyum, Magnezyum gibi farklı iyonik değerlere sahip madensel tuzların, hücre içerisinde bulundukları farklı yoğunluklar hücrelerin voltajını belirler. Bu akımların nasıl kontrol edildiği, alıcı (reseptör) yapısı ve G proteinlerin anlaşılması ile çok daha açıkça anlaşılır hale gelmiştir. Birçok reseptör, beşli halde bir arada yoğunlaşan, hücreler arası geçiş sağlayan proteinler veya amino asit zincirleridir. Transmitter (taşıyıcı) genellikle bu iki proteinin birleşim noktalarına, hücre duvarının hemen dışına yapışır.
Komple nörotransmisyon prosesi genetik seviyeye kadar uzanan bir prosestir. Bir gen’in içerisinde bulunan bilgi o genin imal ettiği proteinin yapısını belirler. Bu insandan insana değişen bir özelliktir. RNA tarafından imal edilen enzimler farklılık gösterir. Dolayısı ile nörotransmitter’ları sentezleyen veya parçalayan enzimler, reseptörler ve iyon kanalları, DNA’mızda bulunan kodlara göre mRNA (mesaj taşıyıcı RNA) tarafından imal edilirler. Bu tür ilaçlara yaklaşım ise çok açıktır: bir hedef proteinin hareketliliğini azaltan veya arttıran herhangi bir kimyasal, bu kullanım amacı ile incelenmelidir. Esas amaç ise belli bir hedef reseptöre özel ve yan etkisi olmayan bir ilaç bulmaktır.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu madde Vikipedi bicem el kitabina uygun degildir Maddeyi Vikipedi standartlarina uygun bicimde duzenleyerek Vikipedi ye katkida bulunabilirsiniz Gerekli duzenleme yapilmadan bu sablon kaldirilmamalidir Ekim 2016 Noropsikofarmakoloji yunanca neuron psyche pharmacon logos gt sinir ruh akil ilac bilim Noropsikofarmakoloji 20 inci yuzyilin ilk yarisinda psikoloji ve psikiyatri bilimleri fenomenolojik yani gozleme dayali bilimlerdi Hastalarda gozlenen davranislar veya temalar cocukluk deneyimleri kalitsal olarak gecen egilimler veya beynin belirli kisimlarinda olusan zedelenmeler ile aciklanirdi Zihnin fonksiyonlarini veya fonksiyon bozukluklarini aciklamanin yolu bu idi Gercekten de psikolojinin davranissal dali fonksiyon bozukluklarini bir yazilim hatasi olarak gorme egilimindeydi Noropsikofarmakoloji 1950 lerin baslarinda MAO inhibitorleri trisiklik antidepresanlar thorazine ve lityum gibi depresyon ve sizofrenide ise yarayan ilaclarin kesfi ile baslar O gune kadar bu karmasik hastaliklarin herhangi bir ilaci yoktu Beyin devrelerini ve norotransmitter lari dogrudan etkilemek icin lobotomi denen beyin ameliyatlari veya beyne kuvvetli elektrik akimi vererek hastanin katilasmasina yol acan yontemler tedavi olarak kullanilirdi Noropsikofarmakoloji nin ima yolu ile iddia ettigi sudur zihnin gerek normal gerekse ilac vasitasi ile degisiklige ugramis tum halleri ve de zihinsel veya bilissel fonksiyon bozukluklari temelde noro kimyasal kaynaklidir daha detayli bir bakista ise merkezi sinir sisteminin devrelerini olusturan yollardan kaynaklanir Dolayisi ile noronlarin veya sinir hucrelerinin calisma seklinin anlasilmasi zihnin anlasilmasi icin on sarttir Bu bilimin nihai amaclarindan biri farkli noro patolojik durumlar ve psikiyatrik bozukluklar icin farkli receteler duzenlemek ve gelistirmektir Noropsikofarmakolojik arastirmalarin sonucu ise norotransmitter tasiyici sistemin icinde belli secilmis ve spesifik reseptorlere alici etki eden ilaclar tasarlamak ve gelistirmektir Bu asiri secici ilaclar beynin belli bir sinirsel aktiviteyi kontrol eden bir bolumunu hedefleyerek bir yandan etkiyi azami seviyeye cikarirken diger yandan da istenmeyen yan etkileri asgariye indirmeyi amaclar Beyin uzerine yapilmis arastirmalar beyinde olusan hemen her seyin noronlarin ateslemesi ve geri cekilmesi ile olustugu yonundedir 20 inci yuzyilin son 10 senesinde norotransmission surecinin anlasilmasi icin gerekli bilgiler edinilmistir Bunlar baslica Norotransmitter maddelerinin sentezi ve depolanmasi Bu ic ice baloncuk seklinde maddelerin gecirgen hucrelere baglanmasi Reseptorlerin alici aktivasyonu ve pes pese kimyasal reaksiyona girmesi Tasima mekanizmalari tekrar yukleme ve veya enzim bozulmasi Daha onceden bilindigi uzere hucrelerin voltaji ve elektrik alisverisi hucreler arasi iyon kanallari vasitasi ile olusur Potasyum Sodyum Magnezyum gibi farkli iyonik degerlere sahip madensel tuzlarin hucre icerisinde bulunduklari farkli yogunluklar hucrelerin voltajini belirler Bu akimlarin nasil kontrol edildigi alici reseptor yapisi ve G proteinlerin anlasilmasi ile cok daha acikca anlasilir hale gelmistir Bircok reseptor besli halde bir arada yogunlasan hucreler arasi gecis saglayan proteinler veya amino asit zincirleridir Transmitter tasiyici genellikle bu iki proteinin birlesim noktalarina hucre duvarinin hemen disina yapisir Komple norotransmisyon prosesi genetik seviyeye kadar uzanan bir prosestir Bir gen in icerisinde bulunan bilgi o genin imal ettigi proteinin yapisini belirler Bu insandan insana degisen bir ozelliktir RNA tarafindan imal edilen enzimler farklilik gosterir Dolayisi ile norotransmitter lari sentezleyen veya parcalayan enzimler reseptorler ve iyon kanallari DNA mizda bulunan kodlara gore mRNA mesaj tasiyici RNA tarafindan imal edilirler Bu tur ilaclara yaklasim ise cok aciktir bir hedef proteinin hareketliligini azaltan veya arttiran herhangi bir kimyasal bu kullanim amaci ile incelenmelidir Esas amac ise belli bir hedef reseptore ozel ve yan etkisi olmayan bir ilac bulmaktir