Türk Kurultayı, Türk devlet ve toplulukları arasındaki dostluk, kardeşlik ve iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla, 1993'ten beri düzenlenen etkinliklerdir.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) ile Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Vakfının (TÜDEV) iş birliğinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu benzeri bir forumdur. Kurultayın onuncusu 18-20 Eylül 2006'da Antalya'da, On birincisi Kasım 2007'de Bakü'de düzenlenmiştir.
Tarihçe
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJReEwwdGhlbUZyYUhOZmNHVnZjR3hsTG1wd1p5OHpNREJ3ZUMxTFlYcGhhMmh6WDNCbGIzQnNaUzVxY0djPS5qcGc=.jpg)
Sovyetler Birliği'nin 1991 yılında dağılmasının ardından Kafkaslar'da Azeriler, Orta Asya'da Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler ve Türkmenler bağımsızlıklarını kazanarak ulusal devletlerini kurmuşlardır.
Türkçe konuşan ülkeler arasında tarihten gelen ortak kültür ve yakınlık, birbirinden bağımsız hareket etmelerini engellemektedir. Bu nedenle, bu ülkeler arası çeşitli alanlarda iş birliğinin sağlanması ve fikir telakkileri yapılması konusunda, ve TİKA 1993 yılından itibaren Türk kurultayları düzenlemeye başlamıştır.
Kurultaya bağımsız Türki devletler yanında, Rusya Federasyonu içerisinde bulunan özerk cumhuriyetler ile bölgeler katılmaktadır. Çin ve İran'daki Türk toplulukları yanında Balkanlar ve diğer bölgelerdeki Türk azınlıkları da delege göndermektedir. Tarihten gelen akrabalık nedeniyle Moğolistan ve diğer Moğol topluluklar da iştirak etmektedir. Hatta ABD'de yaşayan Meluncanlar da toplantıda yer almaktadırlar.[]
Bugüne kadar 11 kurultay gerçekleştirilmiş olup, ilk on kurultay Türkiye'nin Antalya, Samsun, İzmir gibi çeşitli şehirlerinde yapılmıştır. Kurultay (forum) 2001 yılına kadar aralıksız olarak her yıl yapılmış ancak 2006'ya kadar 5 yıl ara verilmiştir. En son 2007 yılında Bakü'de gerçekleştirilerek ilk defa Türkiye dışında düzenlenmiştir.
Bazı yıllarda KKTC tarafından düzenlenmek istenmiş ancak diğer Türki ülkeler bu konuya mesafeli durmuşlardır.[] 12. kurultayın Bişkek'te yapılması öngörülmüştür.
Kurultayın başlama anında demir dövülmesi geleneksel ritüeli haline gelmiştir. Türkçe Konuşan Ülkeler Zirvesi daimi sekretaryasının kurulması ardından kurultayın merkezinin de belirlenmesi ve iki yılda bir yapılmak üzere kurumsallaştırılması öngörülmektedir.
Kurultaya ülkelerden bürokratlar, uzmanlar, akademisyenler, iş adamları ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katılmaktadır.
10. Kurultay (İstanbul)
16-18 Eylül 2006 tarihleri arasında Antalya'da yapılan kurultaya çeşitli ülkelerden 600'den fazla delege katılmıştır. Ancak Türkmenistan ile Özbekistan düşük düzeyde katılmışlardır. 10. Kurultayda üzerinde durulan konu, Türklerin tarihsel aktör olduğundan hareketle, bölgede nesne değil özne olması gerektiği ve bunun ortaklıktan geçtiği olmuştur. Türklerin tarihte derinliği olan, tarihe istikamet veren bir toplum olduğu vurgulanmıştır.
Öneriler
Commonwealth gibi Türkçe konuşan ülkeler topluluğu oluşturulması önerisi. (bkz. Türk Konseyi ![]() |
Ortak Türk Tarihi müfredatı ve ortak alfabe oluşturulması önerisi. (Türk Dünyası Akademisi kuruldu ![]() |
Başta enerji alanında ekonomik iş birliği yaparak ülkelerin birbirine bağlanması önerisi. (bkz. BTC-Aktau ![]() |
Kazakistan delegesinin Parlemantolararası Konsey oluşturulması teklifi. (bkz. TÜRKPA ![]() |
Kazakistan delegesinin Akil adamlar Heyeti oluşturulması önerisi. (Kuruldu ![]() |
11. Kurultay (Bakü)
İlk defa Türkiye dışında yapılan kurultaya 200 civarında delege katılmıştır. Türkmenistan'dan düşük katılım gerçekleşmiş, Özbekistan'dan katılım olmamıştır. Böyle olmakla beraber Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızıstan ile Türkiye ne olursa olsun dört devlet olarak yola devam edileceği toplantının ana gündemi olmuştur. İstikrara kavuşmuş, iç bütünlüğünü tamamlamış, bölgesel sorunlara ortak bir refleksle hızlı şekilde cevap veren bir Türk Dünyası Topluluğu'nun tüm insanlığın yararına olacak ve küresel barışa da hizmet edeceği görüşünde birleşilmiştir.
Öneriler
Kazak ve Türkiye delegesinin Türkçe Konuşan Ülkeler Zirvesi daimi sekreteryasının ivedilikle oluşturulması önerisi (bkz. Türk Konseyi ![]() |
Tüm ülkelerce, Türk dünyasının ortak sesi olmak üzere TRT Türk kanalının "Türk dünyasının ortak televizyonuna" dönüştürülmesi önerisi. (bkz. TRT Avaz ![]() |
Azerbaycan delegesi, uluslararası platformlarda daha fazla etkinlik sağlamak amacıyla Türkçe konuşan devletler topluluğu kurulması önerisi ve bunun için yeteri kadar servetimiz ve tabii kaynaklarımız var vurgusu ![]() |
11. Kurultay bildirisinde, Türk dili konuşan ülkelerin parlamenter asamblesinin kurulması için gerekli görüşmelerin tamamlanması, Türk halklarının maruz kaldığı terör ve soykırımların, uluslararası kamuoyuna anlatılmalı ve terörle mücadele konusunda iş birliğine gidilmesi üzerinde bulunularak. KKTC tehciri konusunda ve Ermeni soykırımı iddialarına karşı, iş birliği geliştirilmesi, Orta Asya ülkeleri arasındaki sınır sorunlarının ivedilikle giderilmesi gerektiği vurgulandı.
Türklerin edilgen olduğu Doğu Türkistan, Batı Trakya, Makedonya, Kırım Türkleri ile Çuvaş, Tatar, Nogay ve diğer devletlerde yaşayan Türklerin korunması için çaba gösterilmesi gerektiği Avrupa ve Amerika'daki Türk diasporaları teşkilatları arasında iletişim ve birlik artırılması gerektiği hususunda önemle duruldu. Orta Asya'ya kadar uzanan demir yolu hattının hızla bitirilmesi temennisinde bulunuldu.
Kurultayın yapısı
Bürokrattan akademisyenlere, sivil toplum ve düşünce kuruluşlarından, ticaret ve sanayi odalarına ve medya temsilcilerine kadar çeşitli sektörlerdeki kişilerin bir araya getirilerek Türk Dünyası hakkında görüş alışverişi yapmaktır. Bu alanda,
- Türk devlet ve topluluklarının modern anlamda ekonomik gelişmelerini ve refahlarını sağlamak,
- Uluslararası platformlarda dayanışmalarını güçlendirmek,
- Kültürel bağlarını derinleştirmek,
- Somut iş birliği alanlarını kamu kesimini de içine katarak gerçekleştirme yolunda atılacak adımları belirlemek,
- Halen yürütülen müşterek çalışmaları ve projeleri daha etkin hale getirmek,
- Kısa ve orta vadede uygulanabilir yeni iş birliği alanlarını ortaya çıkarmak.
Kurultayda, bürokratlar, uzmanlar, akademisyenler, iş adamları ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katılmaktadır. Kamu ve sivil alandaki mevcut iş birliği çalışmaları gözden geçirilerek, bunların daha etkili ve verimli hale getirilmesi ile yakın gelecekte yapılabilecek yeni iş birliği alanlarının oluşturulması hedeflenmektedir.
Kurultayda faaliyet gösteren komisyonlar:
- Uluslararası İlişkiler,
- Medya ve İletişim Komisyonu,
- İktisadi, Ticari, Mali İlişkiler ve Turizm Komisyonu,
- Kültür Komisyonu,
- Eğitim/Öğretim, Bilim ve Teknoloji Komisyonu,
- Gençlik Komisyonu,
- Toplum Yönetimi ve Hukuk Komisyonu'dur.
Katılımcılar
Azerbaycan
Kazakistan
Kırgızistan
Moğolistan
Özbekistan
Tacikistan
Türkiye
Türkmenistan
Kuzey Kıbrıs
Tataristan
Başkurdistan
Çuvaşistan
Kırım Özerk Cumhuriyeti
Yakutistan
Altay Cumhuriyeti
Dağıstan
Gagavuzya
Hakasya
Kabardino-Balkarya
Karaçay-Çerkesya
Tuva Cumhuriyeti
Doğu Türkistan
Taymir
Buryatya
- Rusya, İran, Irak, Afganistan, Gürcistan, Batı Trakya, Kosova, Romanya, Makendonya, Bulgaristan, Bosna-Hersek, Arnavutluk temsilcileri.
- Almanya, Fransa, ABD, Avustralya, Belçika ve İsviçre'de yaşayan Türk diasporası.
Toplantılar
- 1. Kurultay:
Antalya, 21-23 Mart 1993
- 2. Kurultay:
İzmir, 20-23 Ekim 1994
- 3. Kurultay:
İzmir, 1995
- 4. Kurultay:
Ankara, 1996
- 5. Kurultay:
İstanbul, 1997
- 6. Kurultay:
Bursa, 1998
- 7. Kurultay:
Denizli, 1999
- 8. Kurultay:
Samsun, 2000
- 9. Kurultay:
İstanbul, 2001
- 10. Kurultay:
Antalya, 16-18 Eylül 2006
- 11. Kurultay:
Bakü, 17-19 Kasım 2007
- 12. Kurultay:
Bişkek, 2009
Kaynakça
- ^ http://www.tika.gov.tr/TR/Icerik_Detay.asp?Icerik=588[]
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 14 Şubat 2010 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Eylül 2009.
- ^ http://www.baremdergisi.com/news_print.php?id=7500[]
Ayrıca bakınız
Ortak organizasyonlar
Diğer
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Turk Kurultayi Turk devlet ve topluluklari arasindaki dostluk kardeslik ve is birliginin gelistirilmesi amaciyla 1993 ten beri duzenlenen etkinliklerdir Turk Isbirligi ve Koordinasyon Ajansi Baskanligi TIKA ile Turk Devlet ve Topluluklari Dostluk Kardeslik ve Isbirligi Vakfinin TUDEV is birliginde duzenlenen Dunya Ekonomik Forumu benzeri bir forumdur Kurultayin onuncusu 18 20 Eylul 2006 da Antalya da On birincisi Kasim 2007 de Baku de duzenlenmistir TarihceSovyetler Birligi nin 1991 yilinda dagilmasinin ardindan Kafkaslar da Azeriler Orta Asya da Kazaklar Kirgizlar Ozbekler ve Turkmenler bagimsizliklarini kazanarak ulusal devletlerini kurmuslardir Turkce konusan ulkeler arasinda tarihten gelen ortak kultur ve yakinlik birbirinden bagimsiz hareket etmelerini engellemektedir Bu nedenle bu ulkeler arasi cesitli alanlarda is birliginin saglanmasi ve fikir telakkileri yapilmasi konusunda ve TIKA 1993 yilindan itibaren Turk kurultaylari duzenlemeye baslamistir Kurultaya bagimsiz Turki devletler yaninda Rusya Federasyonu icerisinde bulunan ozerk cumhuriyetler ile bolgeler katilmaktadir Cin ve Iran daki Turk topluluklari yaninda Balkanlar ve diger bolgelerdeki Turk azinliklari da delege gondermektedir Tarihten gelen akrabalik nedeniyle Mogolistan ve diger Mogol topluluklar da istirak etmektedir Hatta ABD de yasayan Meluncanlar da toplantida yer almaktadirlar kaynak belirtilmeli Bugune kadar 11 kurultay gerceklestirilmis olup ilk on kurultay Turkiye nin Antalya Samsun Izmir gibi cesitli sehirlerinde yapilmistir Kurultay forum 2001 yilina kadar araliksiz olarak her yil yapilmis ancak 2006 ya kadar 5 yil ara verilmistir En son 2007 yilinda Baku de gerceklestirilerek ilk defa Turkiye disinda duzenlenmistir Bazi yillarda KKTC tarafindan duzenlenmek istenmis ancak diger Turki ulkeler bu konuya mesafeli durmuslardir kaynak belirtilmeli 12 kurultayin Biskek te yapilmasi ongorulmustur Kurultayin baslama aninda demir dovulmesi geleneksel ritueli haline gelmistir Turkce Konusan Ulkeler Zirvesi daimi sekretaryasinin kurulmasi ardindan kurultayin merkezinin de belirlenmesi ve iki yilda bir yapilmak uzere kurumsallastirilmasi ongorulmektedir Kurultaya ulkelerden burokratlar uzmanlar akademisyenler is adamlari ve sivil toplum kuruluslarinin temsilcileri katilmaktadir 10 Kurultay Istanbul 16 18 Eylul 2006 tarihleri arasinda Antalya da yapilan kurultaya cesitli ulkelerden 600 den fazla delege katilmistir Ancak Turkmenistan ile Ozbekistan dusuk duzeyde katilmislardir 10 Kurultayda uzerinde durulan konu Turklerin tarihsel aktor oldugundan hareketle bolgede nesne degil ozne olmasi gerektigi ve bunun ortakliktan gectigi olmustur Turklerin tarihte derinligi olan tarihe istikamet veren bir toplum oldugu vurgulanmistir Oneriler Commonwealth gibi Turkce konusan ulkeler toplulugu olusturulmasi onerisi bkz Turk Konseyi Ortak Turk Tarihi mufredati ve ortak alfabe olusturulmasi onerisi Turk Dunyasi Akademisi kuruldu Basta enerji alaninda ekonomik is birligi yaparak ulkelerin birbirine baglanmasi onerisi bkz BTC Aktau Kazakistan delegesinin Parlemantolararasi Konsey olusturulmasi teklifi bkz TURKPA Kazakistan delegesinin Akil adamlar Heyeti olusturulmasi onerisi Kuruldu 11 Kurultay Baku Ilk defa Turkiye disinda yapilan kurultaya 200 civarinda delege katilmistir Turkmenistan dan dusuk katilim gerceklesmis Ozbekistan dan katilim olmamistir Boyle olmakla beraber Azerbaycan Kazakistan ve Kirgizistan ile Turkiye ne olursa olsun dort devlet olarak yola devam edilecegi toplantinin ana gundemi olmustur Istikrara kavusmus ic butunlugunu tamamlamis bolgesel sorunlara ortak bir refleksle hizli sekilde cevap veren bir Turk Dunyasi Toplulugu nun tum insanligin yararina olacak ve kuresel barisa da hizmet edecegi gorusunde birlesilmistir Oneriler Kazak ve Turkiye delegesinin Turkce Konusan Ulkeler Zirvesi daimi sekreteryasinin ivedilikle olusturulmasi onerisi bkz Turk Konseyi Tum ulkelerce Turk dunyasinin ortak sesi olmak uzere TRT Turk kanalinin Turk dunyasinin ortak televizyonuna donusturulmesi onerisi bkz TRT Avaz Azerbaycan delegesi uluslararasi platformlarda daha fazla etkinlik saglamak amaciyla Turkce konusan devletler toplulugu kurulmasi onerisi ve bunun icin yeteri kadar servetimiz ve tabii kaynaklarimiz var vurgusu 11 Kurultay bildirisinde Turk dili konusan ulkelerin parlamenter asamblesinin kurulmasi icin gerekli gorusmelerin tamamlanmasi Turk halklarinin maruz kaldigi teror ve soykirimlarin uluslararasi kamuoyuna anlatilmali ve terorle mucadele konusunda is birligine gidilmesi uzerinde bulunularak KKTC tehciri konusunda ve Ermeni soykirimi iddialarina karsi is birligi gelistirilmesi Orta Asya ulkeleri arasindaki sinir sorunlarinin ivedilikle giderilmesi gerektigi vurgulandi Turklerin edilgen oldugu Dogu Turkistan Bati Trakya Makedonya Kirim Turkleri ile Cuvas Tatar Nogay ve diger devletlerde yasayan Turklerin korunmasi icin caba gosterilmesi gerektigi Avrupa ve Amerika daki Turk diasporalari teskilatlari arasinda iletisim ve birlik artirilmasi gerektigi hususunda onemle duruldu Orta Asya ya kadar uzanan demir yolu hattinin hizla bitirilmesi temennisinde bulunuldu Kurultayin yapisiBurokrattan akademisyenlere sivil toplum ve dusunce kuruluslarindan ticaret ve sanayi odalarina ve medya temsilcilerine kadar cesitli sektorlerdeki kisilerin bir araya getirilerek Turk Dunyasi hakkinda gorus alisverisi yapmaktir Bu alanda Turk devlet ve topluluklarinin modern anlamda ekonomik gelismelerini ve refahlarini saglamak Uluslararasi platformlarda dayanismalarini guclendirmek Kulturel baglarini derinlestirmek Somut is birligi alanlarini kamu kesimini de icine katarak gerceklestirme yolunda atilacak adimlari belirlemek Halen yurutulen musterek calismalari ve projeleri daha etkin hale getirmek Kisa ve orta vadede uygulanabilir yeni is birligi alanlarini ortaya cikarmak Kurultayda burokratlar uzmanlar akademisyenler is adamlari ve sivil toplum kuruluslarinin temsilcileri katilmaktadir Kamu ve sivil alandaki mevcut is birligi calismalari gozden gecirilerek bunlarin daha etkili ve verimli hale getirilmesi ile yakin gelecekte yapilabilecek yeni is birligi alanlarinin olusturulmasi hedeflenmektedir Kurultayda faaliyet gosteren komisyonlar Uluslararasi Iliskiler Medya ve Iletisim Komisyonu Iktisadi Ticari Mali Iliskiler ve Turizm Komisyonu Kultur Komisyonu Egitim Ogretim Bilim ve Teknoloji Komisyonu Genclik Komisyonu Toplum Yonetimi ve Hukuk Komisyonu dur KatilimcilarTurklerin yasadigi cografya Azerbaycan Kazakistan Kirgizistan Mogolistan Ozbekistan Tacikistan Turkiye Turkmenistan Kuzey Kibris Tataristan Baskurdistan Cuvasistan Kirim Ozerk Cumhuriyeti Yakutistan Altay Cumhuriyeti Dagistan Gagavuzya Hakasya Kabardino Balkarya Karacay Cerkesya Tuva Cumhuriyeti Dogu Turkistan Taymir Buryatya Rusya Iran Irak Afganistan Gurcistan Bati Trakya Kosova Romanya Makendonya Bulgaristan Bosna Hersek Arnavutluk temsilcileri Almanya Fransa ABD Avustralya Belcika ve Isvicre de yasayan Turk diasporasi Toplantilar1 Kurultay Antalya 21 23 Mart 1993 2 Kurultay Izmir 20 23 Ekim 1994 3 Kurultay Izmir 1995 4 Kurultay Ankara 1996 5 Kurultay Istanbul 1997 6 Kurultay Bursa 1998 7 Kurultay Denizli 1999 8 Kurultay Samsun 2000 9 Kurultay Istanbul 2001 10 Kurultay Antalya 16 18 Eylul 2006 11 Kurultay Baku 17 19 Kasim 2007 12 Kurultay Biskek 2009Kaynakca http www tika gov tr TR Icerik Detay asp Icerik 588 olu kirik baglanti Arsivlenmis kopya 14 Subat 2010 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Eylul 2009 http www baremdergisi com news print php id 7500 olu kirik baglanti Ayrica bakinizOrtak organizasyonlar Turk Dili Konusan Ulkeler Zirvesi Uluslararasi Turk Kulturu Teskilati TURKPA Diger Turk Birligi Turkculuk Orta Asya Birligi