Türkiye'de başörtüsü yasağı veya kılık kıyafeti düzenleyen kararlar, başta üniversite öğrencilerine yönelik olmak üzere bütün kamu ve bazı özel kurumlarda kadın çalışanlara uygulanan başörtü yasağı ile bu yasağın sosyal ve siyasal etkileri etrafında yaşanan tartışmalar. Siyasal İslam'ın simgesi olduğu iddia edilen başörtüsünü kamusal alanda yasakladığı iddia edilen mahkeme kararları bu sorunun ön ayağını oluşturmaktadır.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlqTDJOa0wwaGxZV1J6WTJGeVptRnNZVzU1WVM1cWNHY3ZNakl3Y0hndFNHVmhaSE5qWVhKbVlXeGhibmxoTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Arka plan
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpBMEwwRjBZWFFsUXpNbFFrTnlhMTlvWVd4cmJHRmZZbVZ5WVdKbGNsOGxNamcxWDBoaGVtbHlZVzVmTVRreU9DVXlPUzVxY0djdk1qQXdjSGd0UVhSaGRDVkRNeVZDUTNKclgyaGhiR3RzWVY5aVpYSmhZbVZ5WHlVeU9EVmZTR0Y2YVhKaGJsOHhPVEk0SlRJNUxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
Türkiye Cumhuriyeti 1923 yılında kurulduğunda laik bir cumhuriyet tanımı yoktur, hatta dönemin anayasasında devletin dininin İslam olduğu ibaresi mevcuttur. 1928 yılında devletin dininin İslam olduğu ibaresi kaldırıldı ancak laiklik ibaresine yer verilmedi. 1924 Anayasası'nın 2. maddesinde devletin dininin İslam olduğu belirtildi: "Türkiye Devletinin dini, din-i İslam'dır, resmi lisanı Türkçedir." Hilafetin Anayasa'dan önce kaldırılmış bulunmasına, Anayasa'nın kendisinin de laik olmasına karşın, koşullar böyle bir kuralın Anayasa'da yer almasını gerektirdi. Kuralın Anayasa'nın 2. maddesinden çıkartılması ancak 10 Nisan 1928'de yapılan Anayasa değişikliği ile gerçekleştirilebildi. 5 Şubat 1937'de yapılan değişiklikle, 2. maddeye, devletin temel nitelikleri "Türkiye Cumhuriyeti Cumhuriyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik ve İnkılapçıdır" biçiminde girdi.1961 Anayasası'nın 2. maddesinde şu tanım yer aldı: "Türkiye Cumhuriyeti, insan haklarına ve 'Başlangıç'ta belirtilen temel ilkelere dayanan, milli, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir."
Cumhuriyet döneminde başörtüsü hiçbir zaman tamamen yasaklanmadı. 1960'ların sonu ve 1970'lerin başında, başörtüsü giyen üniversite öğrencisi sayısında önemli ölçüde artma oldu. 1984 yılına kadar seyrek olaylar yaşansa da başörtüsü konusunda genel bir kısıtlama olmadı. 1984 yılında, çeşitli üniversitelerde kılık kıyafeti düzenleyen uygulamalar yürürlüğe girdi ama 1980'ler ve 1990'lar boyunca, düzenlemeler yaygın değildi ve çok sayıda öğrenci mezun oldu.
12 Eylül 1980 Darbesi sonrasında çıkarılan ve yaklaşık 31 yıl yürürlükte kalmış olan "Kamuda Kılık Kıyafet Yönetmeliği" nedeniyle kadınlar bazı kamu kurumlarında başörtüleriyle çalışamadı.
Başörtüsü yasağı, çeşitli ilk ve ortaöğretim okullarında ve çeşitli üniversitelerde herkes için geçerliydi. Mahkemeler, devlet daireleri ve diğer resmî kurumlarda öğrenciler, işçiler ve kamu görevlileri için geçerliydi. Ancak ilk ve ortaöğretim okullarında ve bazı üniversitelerde okula ziyaretçi ya da veli olarak gelenler için sorun yoktu.
Kamu kurumlarında ise çalışanlara uygulanan bu düzenlemeler hizmet alanlar için geçerli değildi. Benzer şekilde mahkemelerde yasak sadece yargıçlar, avukatlar, hukukçular ve diğer işçileri kapsamaktaydı. Askerî kurumlarda ise bu yasak en geniş şekliyle uygulandı.
Kimlik, sürücü belgesi ve pasaport gibi resmî belgeler üzerinde başörtülü ve türbanlı fotoğraf serbestti. Ancak çeşitli üniversitelerin uygulamalarında kayıt belgeleri gibi resmî belgeleri üzerinde başörtülü ve türbanlı fotoğraflar yasaktı.
1997 yılında Bursa Üniversitesi Tıp Fakültesi 4. sınıf öğrencisi Leyla Şahin, İstanbul Üniversitesi'ne geçiş yaptı. Bursa Üniversitesinde başörtüsü ile okuyan ve sınavlara giren Şahin, İstanbul Üniversitesi kurallarınca başörtüsü kullanımı yasak olduğu için derslere ve sınavlara kabul edilmedi. Bu gerekçeyle Türkiye'de eğitimini yarıda bırakan Leyla Şahin, 1999 yılından itibaren Viyana Üniversitesine gitti. 2004 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurdu. AİHM, radikal dinci tehlikenin potansiyel olarak mevcut olduğu ülkelerde üniversite yönetimin laik hayat tarzını korumak amacıyla başörtüsü yasağı gibi din özgürlüğünü kısıtlayıcı kararların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini ihlal etmediği yönünde 16'ya 1 oyla karar verdi.
Benzer tarihlerde dönemin AKP'li Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül'ün eşi Hayrünnisa Gül, 1998 yılında Ankara Üniversitesi'nin DTCF Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne kayıt yaptırmak istediği sırada türbanlı olduğu gerekçesiyle reddedildiği için AİHM başvurusu yaptı. Gül, daha sonra başvurusunu "yargı kararlarının tartışılmasına fırsat vermemek, güven ve saygıyı sağlamak'' gerekçesiyle geri çekti.
Türkiye'de bu yasakların özellikle bazı üniversitelerde öğrencilere yönelik uygulanması çok yoğun ve tartışmalı olmuştur. Başörtüsü yasağı, 1990'lı yıllardan itibaren Türkiye'deki feministler arasında da hem bir mücadele hem de çatışma ve tartışma konusu olmuş; kimi feministler ergin kadınların ifade özgürlüğü ve özneleşmesi kapsamında başörtüsü yasağına karşı çıkarken bazı feministler başörtüsü yasağını yerinde bulmuşlardır.
Türban ve başörtüsü kavramları
Anadolu'da (başörtüsünün) yemeni, eşarp, , yazma, çarşaf ve türban gibi çeşitleri bazı kadınlar tarafından kullanılmaktadır. Bu örtüler birbirinden kullanılan kumaşın şekli, deseni, boyutu ve bağlama biçimi gibi çeşitli açılardan ayrılır. Bu yöresel farklılıklar (Türkiye'de başörtüsü) maddesinde daha ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.
Bir kadın giysisi olarak türban ise ince kumaştan yapılmış, başı sıkıca kavrayan özel bir tür başörtüsüdür. Genellikle renkli desenli ve ipek kumaştan yapılan türban, eşarba göre biraz daha büyük boyutludur ve şeffaf değildir. Türban saçın görünmesini engelleyecek şekilde takılan pamuklu kumaştan bir bonenin üzerinden bağlanır. Geleneksel başörtüsünden farklı olarak türban, çok sayıda toplu iğne ile sabitlenir. Türbanın bağlanma şeklinin geleneksel başörtüsünden ayrılan en önemli özelliği, "saçın tek bir telinin bile gözükmemesine" dikkat edilmesidir.
Kavram tartışması
1960'lı yıllardan itibaren kullanılmaya başlanan, 1980'li ve 1990'lı yıllarda ise yaygınlaşan, genellikle renkli, ipek ve geleneksel başörtüsünden farklı olarak kendine özgü bağlama şekli olan başörtüsüne "türban" denmekte ve bazı kesimler tarafından siyasi giyim tarzının bir öğesi olarak kabul edilmektedir.
1984'te YÖK yükseköğrenim kurumlarında "başörtüsü" kullanımını yasaklarken, "modern bir şekilde, türban" kullanılmasına izin vermiştir. (Bu izin Danıştay 8. Dairesi'nin 1984'te verdiği karar ile iptal edilmiştir.) Bu izin ve karar "türban" ile "başörtüsü" kavram tartışmasını da başlatmıştır.
Taraf gazetesi yazarı Ayşe Hür, Kemalist kesimin türbanı kavramsal olarak geleneksel başörtüsünden ayırmak suretiyle genel olarak örtünmeye karşı verdikleri mücadelede hedef daralttıklarını ve sert politikaları için meşruiyet sağladıklarını iddia etmişti.
İstanbul Bilgi Üniversitesi'nden Murat Aksoy ise, "Başörtüsü-türban: Batılılaşma-modernleşme, laiklik ve örtünme" adlı tezinde bu kavram tartışmasına şu şekilde değinmektedir: "Laiklik duyarlılığı" olanlar açısından tartışma "türban" adıyla sürdürülmekte, türbanın "siyasî simge" olduğu ve bunu takanların "laik cumhuriyet rejimini" değiştirmeyi hedefledikleri ifade edilmektedir. İkinci pozisyonu temsil eden "İslamî" kesimde ise tartışma unsuruna "başörtüsü" adı verilmekte, bunun "dinî bir vecibe" olduğu ve başörtüsü kullanmanın "din ve vicdan özgürlüğü" ile yasal güvenceye alındığı ifade edilmektedir. Bu iki pozisyon birbiriyle üç başlıkta karşılaştırılabilir:
Düzenlemeyi savunanlar | Düzenlemeyi reddedenler | |
---|---|---|
Tartışmanın adı | Türban sorunu | Başörtüsü sorunu |
Neden takıldığı | Siyasî simge | Dinî bir vecibe |
İfadesi/Yasal savunması | Laikliğe aykırı | Din ve vicdan özgürlüğü |
Yukarıdaki sınıflamaya aykırı olarak Zaman gazetesi yazarı Mustafa Ünal 9 Şubat 2005 tarihinde "Türbana özgürlük" adlı bir yazı kaleme almıştır. Ancak okuyucularından gelen tepkiler üzerine bir sonraki yazısında şöyle bir not düşmüştür: "Bazı okuyucular türban kelimesini kullanmama tepki gösteriyor. Türban veya başörtüsü, murad edilen aynı değil mi? Kelime tercihi önemsiz."
Kronoloji
Bu maddedeki bilgilerin için ek kaynaklar gerekli.Mayıs 2023) () ( |
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJWbEwxUjFaWEpyWm5KaGRXVnVMbXB3Wnk4eU1qQndlQzFVZFdWeWEyWnlZWFZsYmk1cWNHYz0uanBn.jpg)
- 1951'de sadece erkek öğrencilerin eğitim görmesi için açılan İmam-Hatip okullarının bünyesinde kız öğrencilerin de dinî eğitim alması için kurslar düzenlenmeye başlandı. Bu aynı zamanda kızların başörtüsü ile eğitim alıp alamayacağı tartışmalarını da başlattı.
- 1966 - Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde derslere başörtüsüyle girmek isteyen ilk öğrenci Nesibe Bulaycı yapılan baskılar sonucu okula başörtüsüz devam etmiştir.
- 1967 - Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde derslere türbanla girmek isteyen Hatice Babacan yapılan baskılara başını açmamış ve kısa sürede okuldaki başörtülü sayısı 6'ya ulaşmıştır. İslam tarihi hocasının 'ya başını açarsın ya da sınıftan çıkarsın' demesi üzerine 'başını inancı gereği örttüğünü' iddia eden Babacan dersten ayrılmış, daha sonra da okuldan atılmıştır.
- 1967 - Hatice Babacan olayından sonra Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde protestolar yaşanmış bu protestolara bazı milletvekilleri de destek vermiştir. Bazı öğrencilerin boykotu sonucu önce dekan istifa etmiş, daha sonra ise fakülte bir aylığına kapatılmıştır. Bu olaylar üniversitelerde yaşanan ilk başörtüsü protestolarıdır.
- 1968 - AÜ İlahiyat Fakültesi'nden atılan Hatice Babacan AÜ Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ne başladı. Babacan buradan hiç sorun yaşamadan mezun olacaktır.
- 1972 - 27 Kasım tarihli Tebliğler Dergisi'nde ilk defa bayan öğretmenlerin kıyafeti gündeme getirilmiş ve 'bayan öğretmenler sade ve ağırbaşlı olacak şekilde süsten ve gösterişten sakınacak, derslerde ve görevde başı açık bulunacak' ifadelerine yer verilmiştir.
- 1970-80'li yıllarda başörtülü öğrencilere yönelik şiddet de içerebilen (başörtü ve mantoların zorla çıkartılması) zorlama ve yaptırımlar başladı. Bu çeşitli illerde (Ankara, Konya, Malatya) gerginliklere sebep oldu.
- 1977-78 eğitim döneminde açılan Sakarya Kız İmam-Hatip Okulu yönetimi okula başörtülü devam etmek isteyen 215 öğrenciyi disipline vermiştir.
- 1982 - YÖK, yayınladığı kıyafet genelgesi ile türbanı yasakladı.
- 1984 - YÖK, kıyafet genelgesindeki başörtüsü yasağını kaldırdı.
- 1987 - Başörtüsü üniversitelerde disiplin suçu gerekçesi ile yeniden yasaklandı. 'nin başörtüsünü serbest bırakmak için YÖK yasasındaki yaptığı değişiklik veto edildi.
- 1988 - ikinci yasa değişikliğini çıkardı.
- 1989 - Özal hükûmetinin çıkardığı yasa zamanın cumhurbaşkanı Kenan Evren'in başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi.
- 1990 - Başörtüsüne izin veren üçüncü kanun çıktı. Mecliste grubu bulunan Sosyaldemokrat Halkçı Parti Anayasa Mahkemesine götürdü ve kanun reddedilerek yürürlükten kaldırıldı.
- 1993 - Şenay Karaduman ve Lamiya Bulut'un üniversitede başörtüsü yasağına ilişkin karara karşı AİHM'de Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı açtıkları dava "laik üniversitede okumayı seçen öğrencinin konulan kılık kıyafet kurallarına da uymak zorunda olması" ve kıyafetlerinin "Türbanı takmayan fakat fakülteye giden öğrenciler bakımından kuvvetli bir dinî işaret olarak görülmesi" sebebiyle Türkiye lehine sonuçlandı.
- 1997 - 15 Eylül'de YÖK başkanlığının bir genelgesi ile türbanlı öğrencilerin okullara alınması yasaklandı.
- 1998 - Hayrünnisa Gül, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü kazandı, kaydını yaptıramadı.
- 2004 - Hayrünnisa Gül, okula kayıt yaptıramaması nedeniyle AİHM'de dava açtı, eşi Abdullah Gül Dışişleri Bakanı olunca davayı geri çekti.
- 2004 - İstanbul Üniversitesi 5. sınıfında iken sınavlara alınmadığı için Leyla Şahin tarafından Türkiye'ye karşı açılan davada AİHM, radikal dinci tehlikenin potansiyel olarak mevcut olduğu ülkelerde üniversite yönetimin laik hayat tarzını korumak amacıyla başörtüsü yasağı gibi din özgürlüğünü kısıtlayıcı kararların Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini ihlal etmediği yönünde karar verdi.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdmRISXZkR2gxYldJdk9DODRNeTlJSlVNekpVSkRjbkpwZVdWMFgwZGhlbVYwWlhOcFh6RXdYeVZETlNVNVJYVmlZWFJmTWpBd09DNXFjR2N2TWpJd2NIZ3RTQ1ZETXlWQ1EzSnlhWGxsZEY5SFlYcGxkR1Z6YVY4eE1GOGxRelVsT1VWMVltRjBYekl3TURndWFuQm4uanBn.jpg)
2008 Anayasa değişikliği girişimi
Vikikaynak'ta Anayasa Mahkemesi'nin 2008/116 nolu kararı ile ilgili metin bulabilirsiniz. |
59 ve 60. Hükümet dönemlerinde, bu konuda açıklamalar oldu. Dönemin başbakanı Erdoğan, daha önce pek çok kez dile getirdiği siyâsî simge kabul edilse bile bu yasağın kaldırılmasını isteğini, 2008'in Ocak ayında İspanya'ya yaptığı ziyarette belirtti. Daha sonrasında Adalet ve Kalkınma Partisi ve Milliyetçi Hareket Partisi yetkili kurulları Anayasa değişikliği tasarısı hazırladı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Şubat ayının başında görüşülen bu değişiklik kabul edildi ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün önüne geldi.
Anayasa'nın 10. maddesinin son fıkrasına "... ve her türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında" ibaresini, 42. maddesine de "Kanunda açıkça yazılı olmayan herhangi bir sebeple kimse yüksek öğrenim hakkını kullanmaktan mahrum edilemez. Bu hakkın kullanımının sınırları kanunla belirlenir" fıkrasını ekleyen değişikliğin Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması üzerine, bazı milletvekilleri Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi'ne, anayasa değişikliğinin "iptali veya yok hükmünde kabul edilmesi ve yürürlüğünün durdurulması" için başvurdu.
Davayı kabul eden Anayasa Mahkemesi, 5 Haziran 2008 tarihinde, yapılan anayasa değişikliği için iptal ve yürürlüğünün durdurulması kararını verdi. Anayasa Mahkemesi "9 Şubat 2008 günlü 5735 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair Kanun'un 1. ve 2. maddeleri, Anayasa'nın 2., 4. ve 148. maddeleri gözetilerek iptal edilmiştir. Ayrıca yürürlüğü de durdurulmuştur." açıklamasını yaparak, kararında Anayasa'nın değiştirilemez maddelerine ve Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerine atıfta bulundu.
Kronoloji
- 6 ve 9 Şubat 2008 tarihlerinde üniversitelerde türbana serbestlik getireceği iddia edilen Anayasa değişikliği TBMM'de 518 milletvekilinin katıldığı oylamada 411 olumlu, 103 olumsuz oyla kabul edildi.
- 27 Şubat 2008 tarihinde kamuda başörtüsü serbestliği sağlayan anayasa değişikliği hakkında Deniz Baykal ile birlikte 112 milletvekili, imzası içeren şikayet dilekçesiyle Anayasa Mahkemesinde dava açılma talebiyle resmî başvuru yaptı.
- 6 Mart 2008 tarihinde Anayasa Mahkemesi; Deniz Baykal'ın çağrısı üzerine, üniversitelerde başörtüsüne serbestlik getiren 5735 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un birinci ve ikinci maddelerinin iptali veya yok hükmünde olduklarına karar verilmesi ve dava sonuçlanıncaya kadar yürürlüklerinin durdurulması istemiyle açtığı davada herhangi bir eksiklik tespit etmedi ve davayı kabul etti.
- 5 Haziran 2008'de, Anayasa Mahkemesi 9 Şubat 2008 günlü 5735 sayılı anayasa değişikliğini iptal ve yürürlüğünün durdurulması kararını açıkladı. Anayasa Mahkemesi, açıklamasında, kararını Anayasa'nın 2, 4. ve 148. maddelerini gözeterek verdiğini belirtti ve Anayasa'nın değiştirilemez maddelerine ve Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerine atıfta bulundu.
Yükseköğretim kurumlarında kılık kıyafeti düzenlediği iddia edilen kararlar
Üniversitelerde öğrencilerin genel görünüş, giyiniş ve davranışlarını belirleyen aşağıdaki maddelerden bazılarının başörtüsü yasağının da yasal dayanağını oluşturduğu iddia edilmektedir.
- Anayasanın 11. ve 153. maddeleri11 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Bakanlar Kurulunun 03.02.1935 tarih ve 2/1958 sayılı "Bazı Kisvelerin Giyilmeyeceğine Dair Kanunu Tatbik Suretini Gösterir Nizamname" 8 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- 2547 Sayılı YÖK Kanunun 4., 5., 14. ve 54. maddeleri 26 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Danıştay 8 Dairesinin 13.12.1984 gün ve 1984/636 Esas, 1984/1574 Karar sayılı kararı
- Anayasa Mahkemesinin 7.3.1989 gün ve 1989/1 Esas, 1989/12 Karar sayılı kararı[]
- Danıştay 8 Dairesinin 7.7.1989 gün ve 1988/1173 Esas, 1989/652 Karar sayılı kararı
- Anayasa Mahkemesinin 09.04.1991 gün ve 1990/36 Esas, 1991/8 Karar sayılı kararı[]
- Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmenliğinin 6., 7., 9., 11. ve ilgili diğer maddeleri 7 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
Uluslararası
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin konuya bakışı
AİHM, konuya ilişkin üç karar vermiştir. Bunlar Karaduman, Bulut ve Şahin kararları olmuş, mahkeme Türkiye'de başörtüsü ve kılık kıyafeti düzenleyen uygulamalar hakkında Türk makamlarının daha doğru bir değerlendirmede bulunacağını hükmetmiştir. AİHM'nin davalara ilişkin karar ve yorumları, dönemin Türk makamlarının karar ve yorumlarıyla paralel olmuş, kılık kıyafeti düzenleyen kararlar AİHM kararlarında inanç özgürlüğüne aykırı bulunmamıştır.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ http://tr.wikisource.org/wiki/Te%C5%9Fkilat-%C4%B1_Esasiye_Kanunu 6 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (bkz. madde 2 (Değişik : 29.10.1339 (1923) – 364 sayılı kanun)
- ^ bkz. 1924 Anayasası, 1222 sayılı ve 10/4/1928 günlü kanun (R.G. 14/4/1928-863; 3. T. Düstur, Cilt 9)
- ^ "bkz. TR-96344/1937". 23 Ocak 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 1 Nisan 2021.
- ^ bkz. 1924 Anayasası, 3115 sayılı ve 5/2/1937 günlü kanun (R.G. 13/2/1937-3533; 3. T. Düstur, Cilt 18)
- ^ a b c d e f g h i j k Başörtüsü-türban: batılılaşma-modernleşme, laiklik ve örtünme, Murat Aksoy, Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Bölümü Y. Lisans Tezi ve Kitap Yayınevi
- ^ . aljazeera.com.tr. 30 Aralık 2013. 25 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "KAMU KURUM VE KURULUŞLARINDA ÇALIŞAN PERSONELİN KILIK VE KIYAFETİNE DAİR YÖNETMELİK". 19 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Mayıs 2022.
- ^ . 5 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Nisan 2011.
- ^ "Türbanlı diye doktor görevden alındı". 25 Nisan 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 29 Nisan 2011.
- ^ a b . HUDOC - European Court of Human Rights. 10 Kasım 2005. 31 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2023.
- ^ . Hürriyet. 1 Mart 2004. 11 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2023.
- ^ Diner, Cagla; Toktaş, Şule (Mart 2010). "Waves of feminism in Turkey: Kemalist, Islamist and Kurdish women's movements in an era of globalization". Journal of Balkan and Near Eastern Studies (İngilizce). 12 (1): 41-57. doi:10.1080/19448950903507388. ISSN 1944-8953. 10 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 13 Aralık 2021.
- ^ Savran, Gülnur ve Nesrin Tura (Eylül 1996). "'Çağdaşlaşma' söylemine teslim olmayız". Pazartesi. s. 11.
- ^ Arat, Yeşim (2000). "From Emancipation To Liberation: The Changing Role of Women in Turkey's Public Realm". Journal of International Affairs. 54 (1): 107-123. ISSN 0022-197X. 6 Aralık 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 13 Aralık 2021.
- ^ Düzkan, Ayşe (Eylül 1997). "Yerli bir feminizm". Pazartesi. ss. 2-4.
- ^ . 11 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2011.
- ^ a b . 27 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2011.
- ^ Mustafa Ünal-Türbana özgürlük[]
- ^ Mustafa Ünal-Türban düşmanlığı[]
- ^ a b c d e f g h "Türban yasağının geçmişi". Hürriyet Gazetesi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2008.[]
- ^ (PDF). 23 Ocak 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2011.
- ^ "Gül'ün 28 yıllık bekleyişi". 27 Ocak 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Şubat 2008.
- ^ . Habertürk. 24 Nisan 2007. 22 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023.
- ^ "Erdoğan siyasî simge olarak türbanı savundu". NTVMSNBC. 26 Ocak 2008. Erişim tarihi: 5 Haziran 2008.
- ^ a b c "Türban düzenlemesi reddedildi". NTVMSNBC. 5 Haziran 2008. 6 Haziran 2008 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 5 Haziran 2008.
- ^ "TBMM'den türbana onay". BBCTurkish.com. 14 Ekim 2010 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Şubat 2008.
- ^ . 27 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2011.
- ^ Demir, Hande Seher (Temmuz 2011). Türkiye'de Din ve Vicdan Özgürlüğü. Adalet. .
- ^ Demir, Hande Seher (2012). "Türkiye'de İnanç Özgürlüğünün Kapsamı ve Sınırlandırılmasındaki Sorunlar". Academia.edu. 17 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 26 Ekim 2012.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Turkiye de basortusu yasagi veya kilik kiyafeti duzenleyen kararlar basta universite ogrencilerine yonelik olmak uzere butun kamu ve bazi ozel kurumlarda kadin calisanlara uygulanan basortu yasagi ile bu yasagin sosyal ve siyasal etkileri etrafinda yasanan tartismalar Siyasal Islam in simgesi oldugu iddia edilen basortusunu kamusal alanda yasakladigi iddia edilen mahkeme kararlari bu sorunun on ayagini olusturmaktadir Alanya da basortusu takan kadinlarArka planAtaturk Arifiye de halkla beraber 5 Haziran 1928 Turkiye Cumhuriyeti 1923 yilinda kuruldugunda laik bir cumhuriyet tanimi yoktur hatta donemin anayasasinda devletin dininin Islam oldugu ibaresi mevcuttur 1928 yilinda devletin dininin Islam oldugu ibaresi kaldirildi ancak laiklik ibaresine yer verilmedi 1924 Anayasasi nin 2 maddesinde devletin dininin Islam oldugu belirtildi Turkiye Devletinin dini din i Islam dir resmi lisani Turkcedir Hilafetin Anayasa dan once kaldirilmis bulunmasina Anayasa nin kendisinin de laik olmasina karsin kosullar boyle bir kuralin Anayasa da yer almasini gerektirdi Kuralin Anayasa nin 2 maddesinden cikartilmasi ancak 10 Nisan 1928 de yapilan Anayasa degisikligi ile gerceklestirilebildi 5 Subat 1937 de yapilan degisiklikle 2 maddeye devletin temel nitelikleri Turkiye Cumhuriyeti Cumhuriyetci Halkci Devletci Laik ve Inkilapcidir biciminde girdi 1961 Anayasasi nin 2 maddesinde su tanim yer aldi Turkiye Cumhuriyeti insan haklarina ve Baslangic ta belirtilen temel ilkelere dayanan milli demokratik laik ve sosyal bir hukuk devletidir Cumhuriyet doneminde basortusu hicbir zaman tamamen yasaklanmadi 1960 larin sonu ve 1970 lerin basinda basortusu giyen universite ogrencisi sayisinda onemli olcude artma oldu 1984 yilina kadar seyrek olaylar yasansa da basortusu konusunda genel bir kisitlama olmadi 1984 yilinda cesitli universitelerde kilik kiyafeti duzenleyen uygulamalar yururluge girdi ama 1980 ler ve 1990 lar boyunca duzenlemeler yaygin degildi ve cok sayida ogrenci mezun oldu 12 Eylul 1980 Darbesi sonrasinda cikarilan ve yaklasik 31 yil yururlukte kalmis olan Kamuda Kilik Kiyafet Yonetmeligi nedeniyle kadinlar bazi kamu kurumlarinda basortuleriyle calisamadi Basortusu yasagi cesitli ilk ve ortaogretim okullarinda ve cesitli universitelerde herkes icin gecerliydi Mahkemeler devlet daireleri ve diger resmi kurumlarda ogrenciler isciler ve kamu gorevlileri icin gecerliydi Ancak ilk ve ortaogretim okullarinda ve bazi universitelerde okula ziyaretci ya da veli olarak gelenler icin sorun yoktu Kamu kurumlarinda ise calisanlara uygulanan bu duzenlemeler hizmet alanlar icin gecerli degildi Benzer sekilde mahkemelerde yasak sadece yargiclar avukatlar hukukcular ve diger iscileri kapsamaktaydi Askeri kurumlarda ise bu yasak en genis sekliyle uygulandi Kimlik surucu belgesi ve pasaport gibi resmi belgeler uzerinde basortulu ve turbanli fotograf serbestti Ancak cesitli universitelerin uygulamalarinda kayit belgeleri gibi resmi belgeleri uzerinde basortulu ve turbanli fotograflar yasakti 1997 yilinda Bursa Universitesi Tip Fakultesi 4 sinif ogrencisi Leyla Sahin Istanbul Universitesi ne gecis yapti Bursa Universitesinde basortusu ile okuyan ve sinavlara giren Sahin Istanbul Universitesi kurallarinca basortusu kullanimi yasak oldugu icin derslere ve sinavlara kabul edilmedi Bu gerekceyle Turkiye de egitimini yarida birakan Leyla Sahin 1999 yilindan itibaren Viyana Universitesine gitti 2004 yilinda Avrupa Insan Haklari Mahkemesine basvurdu AIHM radikal dinci tehlikenin potansiyel olarak mevcut oldugu ulkelerde universite yonetimin laik hayat tarzini korumak amaciyla basortusu yasagi gibi din ozgurlugunu kisitlayici kararlarin Avrupa Insan Haklari Sozlesmesini ihlal etmedigi yonunde 16 ya 1 oyla karar verdi Benzer tarihlerde donemin AKP li Disisleri Bakani ve Basbakan Yardimcisi Abdullah Gul un esi Hayrunnisa Gul 1998 yilinda Ankara Universitesi nin DTCF Arap Dili ve Edebiyati Bolumu ne kayit yaptirmak istedigi sirada turbanli oldugu gerekcesiyle reddedildigi icin AIHM basvurusu yapti Gul daha sonra basvurusunu yargi kararlarinin tartisilmasina firsat vermemek guven ve saygiyi saglamak gerekcesiyle geri cekti Turkiye de bu yasaklarin ozellikle bazi universitelerde ogrencilere yonelik uygulanmasi cok yogun ve tartismali olmustur Basortusu yasagi 1990 li yillardan itibaren Turkiye deki feministler arasinda da hem bir mucadele hem de catisma ve tartisma konusu olmus kimi feministler ergin kadinlarin ifade ozgurlugu ve oznelesmesi kapsaminda basortusu yasagina karsi cikarken bazi feministler basortusu yasagini yerinde bulmuslardir Turban ve basortusu kavramlariAntalya ilinin Kalkan koyunden geleneksel basortusu giyen bir Turk kadin Anadolu da basortusunun yemeni esarp yazma carsaf ve turban gibi cesitleri bazi kadinlar tarafindan kullanilmaktadir Bu ortuler birbirinden kullanilan kumasin sekli deseni boyutu ve baglama bicimi gibi cesitli acilardan ayrilir Bu yoresel farkliliklar Turkiye de basortusu maddesinde daha ayrintili bir sekilde incelenmistir Bir kadin giysisi olarak turban ise ince kumastan yapilmis basi sikica kavrayan ozel bir tur basortusudur Genellikle renkli desenli ve ipek kumastan yapilan turban esarba gore biraz daha buyuk boyutludur ve seffaf degildir Turban sacin gorunmesini engelleyecek sekilde takilan pamuklu kumastan bir bonenin uzerinden baglanir Geleneksel basortusunden farkli olarak turban cok sayida toplu igne ile sabitlenir Turbanin baglanma seklinin geleneksel basortusunden ayrilan en onemli ozelligi sacin tek bir telinin bile gozukmemesine dikkat edilmesidir Kavram tartismasi 1960 li yillardan itibaren kullanilmaya baslanan 1980 li ve 1990 li yillarda ise yayginlasan genellikle renkli ipek ve geleneksel basortusunden farkli olarak kendine ozgu baglama sekli olan basortusune turban denmekte ve bazi kesimler tarafindan siyasi giyim tarzinin bir ogesi olarak kabul edilmektedir 1984 te YOK yuksekogrenim kurumlarinda basortusu kullanimini yasaklarken modern bir sekilde turban kullanilmasina izin vermistir Bu izin Danistay 8 Dairesi nin 1984 te verdigi karar ile iptal edilmistir Bu izin ve karar turban ile basortusu kavram tartismasini da baslatmistir Taraf gazetesi yazari Ayse Hur Kemalist kesimin turbani kavramsal olarak geleneksel basortusunden ayirmak suretiyle genel olarak ortunmeye karsi verdikleri mucadelede hedef daralttiklarini ve sert politikalari icin mesruiyet sagladiklarini iddia etmisti Istanbul Bilgi Universitesi nden Murat Aksoy ise Basortusu turban Batililasma modernlesme laiklik ve ortunme adli tezinde bu kavram tartismasina su sekilde deginmektedir Laiklik duyarliligi olanlar acisindan tartisma turban adiyla surdurulmekte turbanin siyasi simge oldugu ve bunu takanlarin laik cumhuriyet rejimini degistirmeyi hedefledikleri ifade edilmektedir Ikinci pozisyonu temsil eden Islami kesimde ise tartisma unsuruna basortusu adi verilmekte bunun dini bir vecibe oldugu ve basortusu kullanmanin din ve vicdan ozgurlugu ile yasal guvenceye alindigi ifade edilmektedir Bu iki pozisyon birbiriyle uc baslikta karsilastirilabilir Duzenlemeyi savunanlar Duzenlemeyi reddedenlerTartismanin adi Turban sorunu Basortusu sorunuNeden takildigi Siyasi simge Dini bir vecibeIfadesi Yasal savunmasi Laiklige aykiri Din ve vicdan ozgurlugu Yukaridaki siniflamaya aykiri olarak Zaman gazetesi yazari Mustafa Unal 9 Subat 2005 tarihinde Turbana ozgurluk adli bir yazi kaleme almistir Ancak okuyucularindan gelen tepkiler uzerine bir sonraki yazisinda soyle bir not dusmustur Bazi okuyucular turban kelimesini kullanmama tepki gosteriyor Turban veya basortusu murad edilen ayni degil mi Kelime tercihi onemsiz KronolojiBu maddedeki bilgilerin dogrulanabilmesi icin ek kaynaklar gerekli Lutfen guvenilir kaynaklar ekleyerek maddenin gelistirilmesine yardimci olun Kaynaksiz icerik itiraz konusu olabilir ve kaldirilabilir Kaynak ara Turkiye de basortusu yasagi haber gazete kitap akademik JSTOR Mayis 2023 Bu sablonun nasil ve ne zaman kaldirilmasi gerektigini ogrenin Almanya da basortusu giymis Turk kadinlar1951 de sadece erkek ogrencilerin egitim gormesi icin acilan Imam Hatip okullarinin bunyesinde kiz ogrencilerin de dini egitim almasi icin kurslar duzenlenmeye baslandi Bu ayni zamanda kizlarin basortusu ile egitim alip alamayacagi tartismalarini da baslatti 1966 Ankara Universitesi Ilahiyat Fakultesi nde derslere basortusuyle girmek isteyen ilk ogrenci Nesibe Bulayci yapilan baskilar sonucu okula basortusuz devam etmistir 1967 Ankara Universitesi Ilahiyat Fakultesi nde derslere turbanla girmek isteyen Hatice Babacan yapilan baskilara basini acmamis ve kisa surede okuldaki basortulu sayisi 6 ya ulasmistir Islam tarihi hocasinin ya basini acarsin ya da siniftan cikarsin demesi uzerine basini inanci geregi orttugunu iddia eden Babacan dersten ayrilmis daha sonra da okuldan atilmistir 1967 Hatice Babacan olayindan sonra Ankara Universitesi Ilahiyat Fakultesi nde protestolar yasanmis bu protestolara bazi milletvekilleri de destek vermistir Bazi ogrencilerin boykotu sonucu once dekan istifa etmis daha sonra ise fakulte bir ayligina kapatilmistir Bu olaylar universitelerde yasanan ilk basortusu protestolaridir 1968 AU Ilahiyat Fakultesi nden atilan Hatice Babacan AU Dil ve Tarih Cografya Fakultesi ne basladi Babacan buradan hic sorun yasamadan mezun olacaktir 1972 27 Kasim tarihli Tebligler Dergisi nde ilk defa bayan ogretmenlerin kiyafeti gundeme getirilmis ve bayan ogretmenler sade ve agirbasli olacak sekilde susten ve gosteristen sakinacak derslerde ve gorevde basi acik bulunacak ifadelerine yer verilmistir 1970 80 li yillarda basortulu ogrencilere yonelik siddet de icerebilen basortu ve mantolarin zorla cikartilmasi zorlama ve yaptirimlar basladi Bu cesitli illerde Ankara Konya Malatya gerginliklere sebep oldu 1977 78 egitim doneminde acilan Sakarya Kiz Imam Hatip Okulu yonetimi okula basortulu devam etmek isteyen 215 ogrenciyi disipline vermistir 1982 YOK yayinladigi kiyafet genelgesi ile turbani yasakladi 1984 YOK kiyafet genelgesindeki basortusu yasagini kaldirdi 1987 Basortusu universitelerde disiplin sucu gerekcesi ile yeniden yasaklandi 45 Hukumet 1 Ozal Hukumeti nin basortusunu serbest birakmak icin YOK yasasindaki yaptigi degisiklik veto edildi 1988 46 Hukumet 2 Ozal Hukumeti ikinci yasa degisikligini cikardi 1989 Ozal hukumetinin cikardigi yasa zamanin cumhurbaskani Kenan Evren in basvurusu uzerine Anayasa Mahkemesi tarafindan iptal edildi 1990 Basortusune izin veren ucuncu kanun cikti Mecliste grubu bulunan Sosyaldemokrat Halkci Parti Anayasa Mahkemesine goturdu ve kanun reddedilerek yururlukten kaldirildi 1993 Senay Karaduman ve Lamiya Bulut un universitede basortusu yasagina iliskin karara karsi AIHM de Turkiye Cumhuriyeti ne karsi actiklari dava laik universitede okumayi secen ogrencinin konulan kilik kiyafet kurallarina da uymak zorunda olmasi ve kiyafetlerinin Turbani takmayan fakat fakulteye giden ogrenciler bakimindan kuvvetli bir dini isaret olarak gorulmesi sebebiyle Turkiye lehine sonuclandi 1997 15 Eylul de YOK baskanliginin bir genelgesi ile turbanli ogrencilerin okullara alinmasi yasaklandi 1998 Hayrunnisa Gul Ankara Universitesi Dil ve Tarih Cografya Fakultesi Arap Dili ve Edebiyati Bolumu nu kazandi kaydini yaptiramadi 2004 Hayrunnisa Gul okula kayit yaptiramamasi nedeniyle AIHM de dava acti esi Abdullah Gul Disisleri Bakani olunca davayi geri cekti 2004 Istanbul Universitesi 5 sinifinda iken sinavlara alinmadigi icin Leyla Sahin tarafindan Turkiye ye karsi acilan davada AIHM radikal dinci tehlikenin potansiyel olarak mevcut oldugu ulkelerde universite yonetimin laik hayat tarzini korumak amaciyla basortusu yasagi gibi din ozgurlugunu kisitlayici kararlarin Avrupa Insan Haklari Sozlesmesini ihlal etmedigi yonunde karar verdi Anayasa degisikliginin Meclis ten gectigi gunun ertesi sabah Hurriyet gazetesi 411 el kaosa kalkti mansetiyle cikti 2008 Anayasa degisikligi girisimiVikikaynak ta Anayasa Mahkemesi nin 2008 116 nolu karari ile ilgili metin bulabilirsiniz 59 ve 60 Hukumet donemlerinde bu konuda aciklamalar oldu Donemin basbakani Erdogan daha once pek cok kez dile getirdigi siyasi simge kabul edilse bile bu yasagin kaldirilmasini istegini 2008 in Ocak ayinda Ispanya ya yaptigi ziyarette belirtti Daha sonrasinda Adalet ve Kalkinma Partisi ve Milliyetci Hareket Partisi yetkili kurullari Anayasa degisikligi tasarisi hazirladi Turkiye Buyuk Millet Meclisi nde Subat ayinin basinda gorusulen bu degisiklik kabul edildi ve Cumhurbaskani Abdullah Gul un onune geldi Anayasa nin 10 maddesinin son fikrasina ve her turlu kamu hizmetlerinden yararlanilmasinda ibaresini 42 maddesine de Kanunda acikca yazili olmayan herhangi bir sebeple kimse yuksek ogrenim hakkini kullanmaktan mahrum edilemez Bu hakkin kullaniminin sinirlari kanunla belirlenir fikrasini ekleyen degisikligin Cumhurbaskani tarafindan yayimlanmasi uzerine bazi milletvekilleri Turkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi ne anayasa degisikliginin iptali veya yok hukmunde kabul edilmesi ve yururlugunun durdurulmasi icin basvurdu Davayi kabul eden Anayasa Mahkemesi 5 Haziran 2008 tarihinde yapilan anayasa degisikligi icin iptal ve yururlugunun durdurulmasi kararini verdi Anayasa Mahkemesi 9 Subat 2008 gunlu 5735 sayili Turkiye Cumhuriyeti Anayasasi nin bazi maddelerinde degisiklik yapilmasina dair Kanun un 1 ve 2 maddeleri Anayasa nin 2 4 ve 148 maddeleri gozetilerek iptal edilmistir Ayrica yururlugu de durdurulmustur aciklamasini yaparak kararinda Anayasa nin degistirilemez maddelerine ve Anayasa Mahkemesi nin gorev ve yetkilerine atifta bulundu Kronoloji 6 ve 9 Subat 2008 tarihlerinde universitelerde turbana serbestlik getirecegi iddia edilen Anayasa degisikligi TBMM de 518 milletvekilinin katildigi oylamada 411 olumlu 103 olumsuz oyla kabul edildi 27 Subat 2008 tarihinde kamuda basortusu serbestligi saglayan anayasa degisikligi hakkinda Deniz Baykal ile birlikte 112 milletvekili imzasi iceren sikayet dilekcesiyle Anayasa Mahkemesinde dava acilma talebiyle resmi basvuru yapti 6 Mart 2008 tarihinde Anayasa Mahkemesi Deniz Baykal in cagrisi uzerine universitelerde basortusune serbestlik getiren 5735 sayili Turkiye Cumhuriyeti Anayasasi nin Bazi Maddelerinde Degisiklik Yapilmasina Dair Kanun un birinci ve ikinci maddelerinin iptali veya yok hukmunde olduklarina karar verilmesi ve dava sonuclanincaya kadar yururluklerinin durdurulmasi istemiyle actigi davada herhangi bir eksiklik tespit etmedi ve davayi kabul etti 5 Haziran 2008 de Anayasa Mahkemesi 9 Subat 2008 gunlu 5735 sayili anayasa degisikligini iptal ve yururlugunun durdurulmasi kararini acikladi Anayasa Mahkemesi aciklamasinda kararini Anayasa nin 2 4 ve 148 maddelerini gozeterek verdigini belirtti ve Anayasa nin degistirilemez maddelerine ve Anayasa Mahkemesi nin gorev ve yetkilerine atifta bulundu Yuksekogretim kurumlarinda kilik kiyafeti duzenledigi iddia edilen kararlarUniversitelerde ogrencilerin genel gorunus giyinis ve davranislarini belirleyen asagidaki maddelerden bazilarinin basortusu yasaginin da yasal dayanagini olusturdugu iddia edilmektedir Anayasanin 11 ve 153 maddeleri11 Mayis 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde Bakanlar Kurulunun 03 02 1935 tarih ve 2 1958 sayili Bazi Kisvelerin Giyilmeyecegine Dair Kanunu Tatbik Suretini Gosterir Nizamname 8 Kasim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde 2547 Sayili YOK Kanunun 4 5 14 ve 54 maddeleri 26 Kasim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde Danistay 8 Dairesinin 13 12 1984 gun ve 1984 636 Esas 1984 1574 Karar sayili karari Anayasa Mahkemesinin 7 3 1989 gun ve 1989 1 Esas 1989 12 Karar sayili karari olu kirik baglanti Danistay 8 Dairesinin 7 7 1989 gun ve 1988 1173 Esas 1989 652 Karar sayili karari Anayasa Mahkemesinin 09 04 1991 gun ve 1990 36 Esas 1991 8 Karar sayili karari olu kirik baglanti Yuksekogretim Kurumlari Ogrenci Disiplin Yonetmenliginin 6 7 9 11 ve ilgili diger maddeleri 7 Aralik 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde UluslararasiAvrupa Insan Haklari Mahkemesinin konuya bakisi AIHM konuya iliskin uc karar vermistir Bunlar Karaduman Bulut ve Sahin kararlari olmus mahkeme Turkiye de basortusu ve kilik kiyafeti duzenleyen uygulamalar hakkinda Turk makamlarinin daha dogru bir degerlendirmede bulunacagini hukmetmistir AIHM nin davalara iliskin karar ve yorumlari donemin Turk makamlarinin karar ve yorumlariyla paralel olmus kilik kiyafeti duzenleyen kararlar AIHM kararlarinda inanc ozgurlugune aykiri bulunmamistir Ayrica bakinizKiyafet Devrimi Tesettur TurbanKaynakca http tr wikisource org wiki Te C5 9Fkilat C4 B1 Esasiye Kanunu 6 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi bkz madde 2 Degisik 29 10 1339 1923 364 sayili kanun bkz 1924 Anayasasi 1222 sayili ve 10 4 1928 gunlu kanun R G 14 4 1928 863 3 T Dustur Cilt 9 bkz TR 96344 1937 23 Ocak 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 1 Nisan 2021 bkz 1924 Anayasasi 3115 sayili ve 5 2 1937 gunlu kanun R G 13 2 1937 3533 3 T Dustur Cilt 18 a b c d e f g h i j k Basortusu turban batililasma modernlesme laiklik ve ortunme Murat Aksoy Bilgi Universitesi Insan Haklari Hukuku Bolumu Y Lisans Tezi ve Kitap Yayinevi aljazeera com tr 30 Aralik 2013 25 Mart 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 25 Mart 2017 KAMU KURUM VE KURULUSLARINDA CALISAN PERSONELIN KILIK VE KIYAFETINE DAIR YONETMELIK 19 Mayis 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Mayis 2022 5 Mayis 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 29 Nisan 2011 Turbanli diye doktor gorevden alindi 25 Nisan 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 29 Nisan 2011 a b HUDOC European Court of Human Rights 10 Kasim 2005 31 Temmuz 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Eylul 2023 Hurriyet 1 Mart 2004 11 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Eylul 2023 Diner Cagla Toktas Sule Mart 2010 Waves of feminism in Turkey Kemalist Islamist and Kurdish women s movements in an era of globalization Journal of Balkan and Near Eastern Studies Ingilizce 12 1 41 57 doi 10 1080 19448950903507388 ISSN 1944 8953 10 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 13 Aralik 2021 Savran Gulnur ve Nesrin Tura Eylul 1996 Cagdaslasma soylemine teslim olmayiz Pazartesi s 11 Arat Yesim 2000 From Emancipation To Liberation The Changing Role of Women in Turkey s Public Realm Journal of International Affairs 54 1 107 123 ISSN 0022 197X 6 Aralik 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 13 Aralik 2021 Duzkan Ayse Eylul 1997 Yerli bir feminizm Pazartesi ss 2 4 11 Mayis 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 18 Kasim 2011 a b 27 Ekim 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Kasim 2011 Mustafa Unal Turbana ozgurluk olu kirik baglanti Mustafa Unal Turban dusmanligi olu kirik baglanti a b c d e f g h Turban yasaginin gecmisi Hurriyet Gazetesi Erisim tarihi 15 Subat 2008 olu kirik baglanti PDF 23 Ocak 2013 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 21 Kasim 2011 Gul un 28 yillik bekleyisi 27 Ocak 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Subat 2008 Haberturk 24 Nisan 2007 22 Aralik 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 20 Mayis 2023 Erdogan siyasi simge olarak turbani savundu NTVMSNBC 26 Ocak 2008 Erisim tarihi 5 Haziran 2008 a b c Turban duzenlemesi reddedildi NTVMSNBC 5 Haziran 2008 6 Haziran 2008 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 5 Haziran 2008 TBMM den turbana onay BBCTurkish com 14 Ekim 2010 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Subat 2008 27 Aralik 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 22 Kasim 2011 Demir Hande Seher Temmuz 2011 Turkiye de Din ve Vicdan Ozgurlugu Adalet ISBN 9786055412500 Demir Hande Seher 2012 Turkiye de Inanc Ozgurlugunun Kapsami ve Sinirlandirilmasindaki Sorunlar Academia edu 17 Agustos 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 26 Ekim 2012