Hırvat milliyetçiliği, Hırvatların milliyetini savunan ve Hırvatların kültürel birliğini destekleyen milliyetçiliktir.
Modern Hırvat milliyetçiliği ilk olarak 19. yüzyılda Macarlaştırmaya yönelik artan baskının ardından ortaya çıktı ve özellikle Macar Krallığı altındaki Hırvat özerkliğini görmezden gelen Nisan Yasaları'ndan sonra büyümeye başladı. Bu anlayış iki ana fikre dayanıyordu: Orta Çağ Hırvat devletiyle sürekliliğe dayanan tarihi bir devlet hakkı ve Slavlarla ilişkili bir kimlik. Bu dönem, 'yı yaratan ve "İlirya" dilini destekleyen İlirya Hareketi ile başladı. İliryacılık iki siyasi hareketi doğurdu: Adını devlet hakkı kavramından alan Ante Starčević'in önderlik ettiği (pravaštvo) Haklar Partisi ve Josip Juraj Strossmayer'in yönetimindeki Yugoslavizm düşüncesi, her ikisi de entelijansiya ile sınırlıydı.
Avusturya-Macaristan altındaki bölünmelerine karşı Hırvat topraklarının birleşmesini sağlamanın bir yolu olarak Yugoslavizm lehine savunuculuk, Strossmayer'in bunun federalize bir Yugoslav monarşisi içinde başarılabilir olduğunu savunmasıyla başladı.
Yugoslavya'nın 1918'de kurulmasının ardından, 1921 St. Vitus Günü Anayasası'nda Sırp milliyetçi arzuları doğrultusunda Sırpların birliğini sağlamak için oldukça merkezi bir devlet kuruldu, bu da Hırvatlar ve Yugoslavya'daki diğer halklar arasında kızgınlığa neden oldu. Birinci Dünya Savaşı döneminin başlıca Yugoslav lideri Dalmaçyalı Hırvat Ante Trumbić, Aziz Vitus Günü Anayasasını Yugoslavya'da Hırvatlar ve Yugoslavya'daki diğer halkların çıkarlarına aykırı bir Sırp hegemonyası kurmakla suçladı. Hırvat milliyetçileri, merkezi devlete karşı çıktı ve ılımlı milliyetçiler Yugoslavya içinde özerk bir Hırvatistan talep ettiler. Hırvat milliyetçiliği, Stjepan Radić'in Hırvat Köylü Partisi aracılığıyla Yugoslavya Krallığında kitlesel bir hareket haline geldi. Ilımlı Hırvat milliyetçilerinin Yugoslavya içinde özerk bir Hırvatistan talebi Yugoslav hükûmeti tarafından 1939 tarihli Cvetković-Maček Anlaşması ile kabul edildi. Anlaşma, birliği zayıflattığı gerekçesiyle anlaşmaya karşı çıkan ve "Güçlü Sırplık, Güçlü Yugoslavya" sloganıyla Yugoslavya için anlaşmanın önemini ortaya koyan Sırp milliyetçilerini kızdırdı. Anlaşma ayrıca Bosna-Hersek'in bölünmesini kınayan Yugoslav Müslüman Örgütü (JMO) dahil olmak üzere Boşnakları da (o zamanlar Yugoslav Müslümanları olarak biliniyordu) kızdırdı.
İkinci Dünya Savaşı'ndan önce Ante Pavelić'in Ustaşa hareketi içinde gelişen ve II. Dünya Savaşı sırasında Bağımsız Hırvatistan Devleti'nde Nazi Almanyası ve Faşist İtalya ile iş birliği yapan şiddetli bir mezhepçi Hırvat milliyetçiliği gelişti. Hırvat milliyetçiliği daha sonra Hırvat Baharı hariç, Yugoslavya'nın dağılmasına ve Hırvat Kurtuluş Savaşı'na kadar büyük ölçüde uykuda kaldı. Daha aşırı haliyle, Hırvat milliyetçiliği, bir Büyük Hırvat devleti kurma arzusu, köylünün ve ataerkil değerlerin idealleştirilmesi ve Sırp karşıtı duyarlılıkla belirginleşmiştir.
Tarihi
Avusturya-Macaristan
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJGbUwwRnVkR1ZmVTNSaGNpVkROQ1U0UkdWMmFTVkROQ1U0TjE5d2IzSjBjbUZwZEM1cWNHY3ZNakl3Y0hndFFXNTBaVjlUZEdGeUpVTTBKVGhFWlhacEpVTTBKVGczWDNCdmNuUnlZV2wwTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
19. yüzyılda Hırvatların Macarlaşmaya muhalefeti ve Avusturya-Macaristan'dan bağımsızlık arzusu Hırvat milliyetçiliğinin yükselmesine yol açtı. İlirya hareketi, Hırvat ulusal bilincini uyandırmaya ve çeşitli lehçelerde var olan bölgesel edebi gelenekleri tek bir edebi dilde standartlaştırmaya çalıştı. Hırvat toprakları kültürel olarak birleştirildiğinde, hareket Güney Slavların geri kalanını dirilen İlirya adı altında birleştirmeyi amaçlıyordu.1848 Devrimleri sırasında İliryalılar, federal bir Habsburg monarşisi içinde Hırvatistan'ın siyasi özerkliğini sağlamaya çalıştılar., 1861'de Hırvatistan'da Haklar Partisi'ni kurdu ve Hırvatistan'ın devlet olma hakkının Habsburg monarşisi tarafından yasal olarak kaldırılmadığını ve bu nedenle Hırvatistan'ın yasal olarak bağımsız bir devlet olma hakkına sahip olduğunu iddia etti. Starčević, Hırvatistan'ın sadece günümüz Hırvatistan'ını değil, aynı zamanda şu anda Bosna-Hersek'i, Slovenya'yı (Karintiya Dükalığı, Carniola, Steiermark) ve bugün Sırbistan'ın (Novi Pazar Sancağı, Sirem) bazı kısımlarını da içerdiğini kabul etti. Bu düşüncenin bir yansıması olarak Büyük Hırvatistan'da Katolik, Müslüman veya Ortodoks insanlar Hırvatlar olarak tanımlanıyordu.
19. yüzyıldan 20. yüzyılın ortalarına kadar Hırvat milliyetçileri, giderek artan Pan-Slav İlirya hareketiyle ve Yugoslavlarla Hırvatların kimliği konusunda rekabet ettiler. Yugoslavizmin kurucusu Hırvat Piskoposu , Hırvat topraklarının diğer Yugoslavlarla birlikte Yugoslav monarşik federal devleti altında birleştirilmesini savundu. Bununla birlikte, hem Starčević'in hem de Strossmayer'in rakip kimlik vizyonlarına rağmen, görüşlerinden hiçbirinin Hırvatistan'ın entelijansiyasının ötesinde fazla etkisi yoktu.
Yugoslavya Krallığı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpJNUwwSjFibVJsYzJGeVkyaHBkbDlDYVd4a1h6RTRNeTB5TURFd0xUQTBNakF0TlRBeUpUSkRYMU4wWldaaGJsOVNZV1JwWXlVeVExOWpjbTl3Y0dWa0xtcHdaeTh5TWpCd2VDMUNkVzVrWlhOaGNtTm9hWFpmUW1sc1pGOHhPRE10TWpBeE1DMHdOREl3TFRVd01pVXlRMTlUZEdWbVlXNWZVbUZrYVdNbE1rTmZZM0p2Y0hCbFpDNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Hırvat milliyetçiliği, Yugoslavya'nın kurulmasıyla 1918'den sonra Hırvat Halk Köylü Partisi lideri liderliğinde bir kitle hareketi haline geldi. Radić, sayısal olarak daha büyük Sırpların hakim olduğu oldukça merkezi bir ifade ile Hırvatların ulusal haklarının kaybedilmesinden korktuğu için Yugoslavya'nın birleşmesine karşı çıktı. Radić'in 1928'de öldürülmesi Hırvat milliyetçilerini merkezileştirilmiş Yugoslav devletine karşı kışkırttı ve kızdırdı ve 1928'den 1939'a kadar Hırvat milliyetçiliği, Belgrad'dan bir tür özerklik veya bağımsızlık koparmak peşinde koşmak olarak tanımlandı. 1939'da, Yugoslav hükûmeti ile Vladko Maček liderliğindeki özerk Hırvat Köylü Partisi arasında, Yugoslavya'da olarak bilinen özerk bir Hırvatistan'ın kurulması ile bir uzlaşma sağlandı.
Bağımsız Hırvatistan Devleti
Mihver Devletleri'nin Yugoslavya'yı işgalinden ve Faşist İtalya ve Nazi Almanyası'nın emriyle bir İtalyan-Alman müşteri devleti olarak NDH'nin kurulmasından sonra Hırvat milliyetçiliği, II. Dünya Savaşı sırasında, Hırvat aşırı milliyetçi ve faşist Ustaşa hareketinin Hırvatistan Bağımsız Devletini (NDH) yönetmeye başlamasıyla, gelişiminde kritik bir noktaya ulaştı. Ustaşalar, Sırplara, Yahudilere ve Romanlara karşı kitlesel soykırım gerçekleştirdi ve bunlara karşı savaşan komünist Yugoslav Partizanlar ve Çetnikler de dahil olmak üzere siyasi muhaliflere zulmetti.
Komünist Yugoslavya
Mihver Devletleri'nin 1945'teki yenilgisinden ve komünist Josip Broz Tito'nun yeni komünist liderliğindeki Yugoslavya'nın lideri olarak yükselişinden sonra, Hırvat milliyetçiliği ve diğer milliyetçilikler devlet yetkilileri tarafından bastırıldı. Komünist dönemde, bazı Hırvat komünistler sırasıyla Ivan Krajačić ve Andrija Hebrang olmak üzere Hırvat milliyetçileri olarak etiketlendi. Hebrang, Sırp gazeteleri tarafından Tito'yu Sırp çıkarlarına aykırı davranması için etkilediğiyle suçlandı, gerçekte Tito ve Hebrang siyasi rakiplerdi, çünkü Hebrang federal düzeyde Hırvat çıkarlarını savundu ve başlıca Yugoslav Partizan liderlerinden biri oldu. Hebrang, Hırvat sınırlarının Milovan Đilas'ın komisyonu tarafından kırpıldığı için Hırvat sınırlarının değiştirilmesini de savundu. Ayrıca, 1945'ten sonra Hırvatistan'a uygulanan adaletsiz döviz kurlarına karşı çıktı ve iş birlikçi olarak etiketlenen insanlara karşı yapılan gösteri davalarını kınadı. Hebrang, Sırp çıkarları için ciddi bir tehdit değildi, çünkü birkaç kez rütbesi indirildi ve 1948'de ev hapsine alındı ve daha sonra öldürüldü.
Hırvat milliyetçiliği ortadan kalkmadı, ancak 1960'ların sonlarından 1970'lerin başlarına kadar, Hırvat Baharı hareketinin ademi merkeziyetçi bir Yugoslavya'ya karşı Hırvatistan ve diğer cumhuriyetler için federal hükûmet kontrolünden daha fazla özerklik çağrısında bulunulmasının patlak vermesiyle birlikte uykuda kaldı. Bu talepler Tito rejimi tarafından etkin bir şekilde uygulandı. Hırvat komünistler, parti mevkilerini, ordudaki görevleri, polis ve gizli polisi komuta etmede Sırp hakimiyetini belirtmeye başladılar. Ancak asıl konu, o zamanlar Sırp-Hırvatça'nın Batılı bir türü olarak kabul edilen Hırvat edebi dilinin algılanan ikincil statüsüydü. 1967'de Hırvat Yazarlar Derneği, Hırvat dilinin hem eğitim hem de yayıncılık için ayrı bir dil olarak belirlenmesi çağrısında bulundu. Bu tür talepler nedeniyle Tito, 1971 ve 1972'de reformcuları tasfiye etme emri verdi. Yaklaşık 1.600 Hırvat komünist Komünist Partiden ihraç edildi veya tutuklandı.
Bu tür önlemler Yugoslavya'da milliyetçiliğin yükselişini durdurdu, ancak Hırvat milliyetçiliği Güney Amerika, Avustralya, Kuzey Amerika ve Avrupa'da Hırvat diasporası arasında büyümeye devam etti. Hırvat siyasi göçü iyi finanse edildi ve çoğu zaman sıkı bir şekilde koordine edildi. Bu gruplar, 1945'te Yugoslavya'yı terk eden siyasi göçmenlerden geldikleri için anti-komünistti.
Hırvat milliyetçiliği, güçlü bir şekilde merkezileştirilmiş bir Yugoslavya arayışında olan Slobodan Milošević'in Sırp milliyetçi gündeminin algılanan tehdidine yanıt olarak 1980'lerin sonlarında hem radikal, bağımsızlıkçı hem de aşırılıkçı biçimlerde yeniden canlandı. Hırvatistan, 1991'de Yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan etti ve 1991'den 1995'e kadar Hırvat Savaşı'na yol açtı.
Hırvat egemen seçkinler, Bosnalı siyasi oluşum 'nin (HDZ) iktidara gelmesine yardımcı oldu. Bosnalı HDZ'nin ilk liderleri Tuđman'ın Bosna-Hersek'in Hırvatistan ile Sırbistan arasında bölünmesi fikrine karşı çıktılar; buna karşılık, Mate Boban, HDZ'nin lideri oldu. Savaşın sonunda Bosna-Hersek'i Hırvatistan ile birleştirmek amacıyla Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti'ni kurdu. Boban'ın projesi 1994 yılında Bosna Hersek Federasyonu'nun kurulmasıyla çöktü.
Modern Hırvatistan ve Bosna-Hersek
1980'lerden itibaren, Hırvat milliyetçi hareketi eski komünist general ve tarihçi Franjo Tuđman tarafından yönetiliyordu. Tuđman başlangıçta önde gelen bir komünistti, ancak 1960'larda milliyetçiliği benimsemeye başladı. Kısa süre sonra Hırvat diasporasının desteğini kazandı ve bağımsız bir Hırvatistan kurma hedefine doğru milyonlarca dolar toplamasına yardım etti. Tuđman, Diyasporalı Hırvatlar arasından MASPOK aydınlarını ve sempatizanlarını topladı ve 1989'da Hırvat Demokrat Birliği'ni (HDZ) kurdu. 1990'da Tuđman'ın HDZ'si, Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki ilk demokratik seçimleri kazandı. 1991'de Hırvatistan Savaşı ve ertesi yıl Bosna Savaşı çıktı.
Hırvat egemen seçkinler, Bosnalı HDZ'nin iktidara gelmesine yardımcı oldu. Bosnalı HDZ'nin ilk liderleri Tuđman'ın Bosna-Hersek'in Hırvatistan ile Sırbistan arasında bölünmesi fikrine karşı çıktılar; Buna karşılık, Mate Boban, HDZ'nin lideri oldu. Savaşın sonunda Bosna-Hersek'i Hırvatistan ile birleştirmek amacıyla Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti'ni kurdu. Boban'ın projesi 1994 yılında Bosna Hersek Federasyonu'nun kurulmasıyla çöktü.
Partiler
Günümüzdekiler
- Bosna Hersek Hırvat Demokratik Birliği (1990-günümüz)
- Hırvat Haklar Partisi (1990-günümüz)
- Bosna Hersek Haklar Partisi 1861 (1990-günümüz)
- Hırvat Saf Haklar Partisi (1992-günümüz)
- Bosna Hersek Hırvat Köylü Partisi (1993-günümüz)
- 1861 Hırvat Haklar Partisi (1995-günümüz)
- Bosna Hersek Haklar Hırvat Partisi (2004-günümüz)
- Hırvat Sağ Partisi (2004-günümüz)
- Otantik Hırvat Haklar Partisi (2005-günümüz)
- Hırvat Demokrat Birliği 1990 (2006-günümüz)
- Sadece Hırvatistan - Hırvatistan Hareketi (2007-günümüz)
- Hırvatistan için Bağımsızlar (2017-günümüz)
- Vatan Hareketi (2020-günümüz)
Tarihi
- Hırvat Halk Birliği (1910–2010)
- Hırvat Gerçek Uyanışı (2002–2011)
- Hırvat Bloğu (2002–2009)
- Hırvat Koalisyonu (2010–2011)
Kaynakça
- ^ Motyl 2001, s. 103-104.
- ^ a b c d Motyl 2001, s. 104.
- ^ . 2 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Motyl 2001, s. 105.
- ^ Spencer Tucker. Encyclopedia of World War I: A Political, Social, and Military History. Santa Barbara, California, USA: ABC-CLIO, 2005. Pp. 1189.
- ^ Motyl 2001, s. 471.
- ^ Motyl 2001, s. 57.
- ^ Blamires 2006, s. 155.
- ^ a b "hrvatski narodni preporod", (Hırvatça), , 1999–2009
- ^ MacDonald 2002, s. 191.
- ^ a b c d e f g h i MacDonald 2002, s. 99.
- ^ a b Nizich 1992, s. 29.
- ^ a b c MacDonald 2002, s. 100.
Kaynakça
- Arbanas, Martin (2016), Hrvatski nacionalizam i revolucija godine 1848, University of Pula. Faculty of Philosophy
- Bayram, Mürsel (2015). (PDF). Review of International Law and Politics. ISSN 1305-5208. 9 Nisan 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2016.
- Blamires, Cyprian P. (2006). World Fascism: A Historical Encyclopedia. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. ISBN .
- Krestić, Vasilije Đ. (2014). "Croatian pretensions to Bosnia and Herzegovina since 1848". Balcanica. 45: 267-294.
- (2002). Balkan holocausts?: Serbian and Croatian victim-centred propaganda and the war in Yugoslavia. Manchester: Manchester University Press. ISBN .
- (2001). Encyclopedia of Nationalism, Volume II. Academic Press. ISBN . 7 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Şubat 2013.
- Nizich, Ivana (1992). War Crimes in Bosnia-Herzegovina. Manchester: . ISBN .
- Ramet, Sabrina P. (1999). The Radical Right in Central and Eastern Europe Since 1989. The Pennsylvania University Press. ISBN .
- Uzelac, Gordana (2006). The Development of the Croatian Nation: An Historical and Sociological Analysis. Lewiston, NY: Edwin Mellen Press.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Hirvat milliyetciligi Hirvatlarin milliyetini savunan ve Hirvatlarin kulturel birligini destekleyen milliyetciliktir 1495 te Hirvatistan Kralligi nin armasi olarak Hirvatistan armasinin erken donem versiyonu Zagreb deki Kral Tomislav heykeli Tomislav ilk Hirvat kraliydi Modern Hirvat milliyetciligi ilk olarak 19 yuzyilda Macarlastirmaya yonelik artan baskinin ardindan ortaya cikti ve ozellikle Macar Kralligi altindaki Hirvat ozerkligini gormezden gelen Nisan Yasalari ndan sonra buyumeye basladi Bu anlayis iki ana fikre dayaniyordu Orta Cag Hirvat devletiyle sureklilige dayanan tarihi bir devlet hakki ve Slavlarla iliskili bir kimlik Bu donem yi yaratan ve Ilirya dilini destekleyen Ilirya Hareketi ile basladi Iliryacilik iki siyasi hareketi dogurdu Adini devlet hakki kavramindan alan Ante Starcevic in onderlik ettigi pravastvo Haklar Partisi ve Josip Juraj Strossmayer in yonetimindeki Yugoslavizm dusuncesi her ikisi de entelijansiya ile sinirliydi Avusturya Macaristan altindaki bolunmelerine karsi Hirvat topraklarinin birlesmesini saglamanin bir yolu olarak Yugoslavizm lehine savunuculuk Strossmayer in bunun federalize bir Yugoslav monarsisi icinde basarilabilir oldugunu savunmasiyla basladi Yugoslavya nin 1918 de kurulmasinin ardindan 1921 St Vitus Gunu Anayasasi nda Sirp milliyetci arzulari dogrultusunda Sirplarin birligini saglamak icin oldukca merkezi bir devlet kuruldu bu da Hirvatlar ve Yugoslavya daki diger halklar arasinda kizginliga neden oldu Birinci Dunya Savasi doneminin baslica Yugoslav lideri Dalmacyali Hirvat Ante Trumbic Aziz Vitus Gunu Anayasasini Yugoslavya da Hirvatlar ve Yugoslavya daki diger halklarin cikarlarina aykiri bir Sirp hegemonyasi kurmakla sucladi Hirvat milliyetcileri merkezi devlete karsi cikti ve ilimli milliyetciler Yugoslavya icinde ozerk bir Hirvatistan talep ettiler Hirvat milliyetciligi Stjepan Radic in Hirvat Koylu Partisi araciligiyla Yugoslavya Kralliginda kitlesel bir hareket haline geldi Ilimli Hirvat milliyetcilerinin Yugoslavya icinde ozerk bir Hirvatistan talebi Yugoslav hukumeti tarafindan 1939 tarihli Cvetkovic Macek Anlasmasi ile kabul edildi Anlasma birligi zayiflattigi gerekcesiyle anlasmaya karsi cikan ve Guclu Sirplik Guclu Yugoslavya sloganiyla Yugoslavya icin anlasmanin onemini ortaya koyan Sirp milliyetcilerini kizdirdi Anlasma ayrica Bosna Hersek in bolunmesini kinayan Yugoslav Musluman Orgutu JMO dahil olmak uzere Bosnaklari da o zamanlar Yugoslav Muslumanlari olarak biliniyordu kizdirdi Ikinci Dunya Savasi ndan once Ante Pavelic in Ustasa hareketi icinde gelisen ve II Dunya Savasi sirasinda Bagimsiz Hirvatistan Devleti nde Nazi Almanyasi ve Fasist Italya ile is birligi yapan siddetli bir mezhepci Hirvat milliyetciligi gelisti Hirvat milliyetciligi daha sonra Hirvat Bahari haric Yugoslavya nin dagilmasina ve Hirvat Kurtulus Savasi na kadar buyuk olcude uykuda kaldi Daha asiri haliyle Hirvat milliyetciligi bir Buyuk Hirvat devleti kurma arzusu koylunun ve ataerkil degerlerin ideallestirilmesi ve Sirp karsiti duyarlilikla belirginlesmistir TarihiAvusturya Macaristan Ulusun Babasi lakapli Ante Starcevic Hirvat milliyetciliginin babasi olarak kabul edilir 19 yuzyilda Hirvatlarin Macarlasmaya muhalefeti ve Avusturya Macaristan dan bagimsizlik arzusu Hirvat milliyetciliginin yukselmesine yol acti Ilirya hareketi Hirvat ulusal bilincini uyandirmaya ve cesitli lehcelerde var olan bolgesel edebi gelenekleri tek bir edebi dilde standartlastirmaya calisti Hirvat topraklari kulturel olarak birlestirildiginde hareket Guney Slavlarin geri kalanini dirilen Ilirya adi altinda birlestirmeyi amacliyordu 1848 Devrimleri sirasinda Iliryalilar federal bir Habsburg monarsisi icinde Hirvatistan in siyasi ozerkligini saglamaya calistilar 1861 de Hirvatistan da Haklar Partisi ni kurdu ve Hirvatistan in devlet olma hakkinin Habsburg monarsisi tarafindan yasal olarak kaldirilmadigini ve bu nedenle Hirvatistan in yasal olarak bagimsiz bir devlet olma hakkina sahip oldugunu iddia etti Starcevic Hirvatistan in sadece gunumuz Hirvatistan ini degil ayni zamanda su anda Bosna Hersek i Slovenya yi Karintiya Dukaligi Carniola Steiermark ve bugun Sirbistan in Novi Pazar Sancagi Sirem bazi kisimlarini da icerdigini kabul etti Bu dusuncenin bir yansimasi olarak Buyuk Hirvatistan da Katolik Musluman veya Ortodoks insanlar Hirvatlar olarak tanimlaniyordu 19 yuzyildan 20 yuzyilin ortalarina kadar Hirvat milliyetcileri giderek artan Pan Slav Ilirya hareketiyle ve Yugoslavlarla Hirvatlarin kimligi konusunda rekabet ettiler Yugoslavizmin kurucusu Hirvat Piskoposu Hirvat topraklarinin diger Yugoslavlarla birlikte Yugoslav monarsik federal devleti altinda birlestirilmesini savundu Bununla birlikte hem Starcevic in hem de Strossmayer in rakip kimlik vizyonlarina ragmen goruslerinden hicbirinin Hirvatistan in entelijansiyasinin otesinde fazla etkisi yoktu Yugoslavya Kralligi Stjepan Radic Hirvat milliyetciligi Yugoslavya nin kurulmasiyla 1918 den sonra Hirvat Halk Koylu Partisi lideri liderliginde bir kitle hareketi haline geldi Radic sayisal olarak daha buyuk Sirplarin hakim oldugu oldukca merkezi bir ifade ile Hirvatlarin ulusal haklarinin kaybedilmesinden korktugu icin Yugoslavya nin birlesmesine karsi cikti Radic in 1928 de oldurulmesi Hirvat milliyetcilerini merkezilestirilmis Yugoslav devletine karsi kiskirtti ve kizdirdi ve 1928 den 1939 a kadar Hirvat milliyetciligi Belgrad dan bir tur ozerklik veya bagimsizlik koparmak pesinde kosmak olarak tanimlandi 1939 da Yugoslav hukumeti ile Vladko Macek liderligindeki ozerk Hirvat Koylu Partisi arasinda Yugoslavya da olarak bilinen ozerk bir Hirvatistan in kurulmasi ile bir uzlasma saglandi Bagimsiz Hirvatistan Devleti Mihver Devletleri nin Yugoslavya yi isgalinden ve Fasist Italya ve Nazi Almanyasi nin emriyle bir Italyan Alman musteri devleti olarak NDH nin kurulmasindan sonra Hirvat milliyetciligi II Dunya Savasi sirasinda Hirvat asiri milliyetci ve fasist Ustasa hareketinin Hirvatistan Bagimsiz Devletini NDH yonetmeye baslamasiyla gelisiminde kritik bir noktaya ulasti Ustasalar Sirplara Yahudilere ve Romanlara karsi kitlesel soykirim gerceklestirdi ve bunlara karsi savasan komunist Yugoslav Partizanlar ve Cetnikler de dahil olmak uzere siyasi muhaliflere zulmetti Komunist Yugoslavya Mihver Devletleri nin 1945 teki yenilgisinden ve komunist Josip Broz Tito nun yeni komunist liderligindeki Yugoslavya nin lideri olarak yukselisinden sonra Hirvat milliyetciligi ve diger milliyetcilikler devlet yetkilileri tarafindan bastirildi Komunist donemde bazi Hirvat komunistler sirasiyla Ivan Krajacic ve Andrija Hebrang olmak uzere Hirvat milliyetcileri olarak etiketlendi Hebrang Sirp gazeteleri tarafindan Tito yu Sirp cikarlarina aykiri davranmasi icin etkiledigiyle suclandi gercekte Tito ve Hebrang siyasi rakiplerdi cunku Hebrang federal duzeyde Hirvat cikarlarini savundu ve baslica Yugoslav Partizan liderlerinden biri oldu Hebrang Hirvat sinirlarinin Milovan Đilas in komisyonu tarafindan kirpildigi icin Hirvat sinirlarinin degistirilmesini de savundu Ayrica 1945 ten sonra Hirvatistan a uygulanan adaletsiz doviz kurlarina karsi cikti ve is birlikci olarak etiketlenen insanlara karsi yapilan gosteri davalarini kinadi Hebrang Sirp cikarlari icin ciddi bir tehdit degildi cunku birkac kez rutbesi indirildi ve 1948 de ev hapsine alindi ve daha sonra olduruldu Hirvat milliyetciligi ortadan kalkmadi ancak 1960 larin sonlarindan 1970 lerin baslarina kadar Hirvat Bahari hareketinin ademi merkeziyetci bir Yugoslavya ya karsi Hirvatistan ve diger cumhuriyetler icin federal hukumet kontrolunden daha fazla ozerklik cagrisinda bulunulmasinin patlak vermesiyle birlikte uykuda kaldi Bu talepler Tito rejimi tarafindan etkin bir sekilde uygulandi Hirvat komunistler parti mevkilerini ordudaki gorevleri polis ve gizli polisi komuta etmede Sirp hakimiyetini belirtmeye basladilar Ancak asil konu o zamanlar Sirp Hirvatca nin Batili bir turu olarak kabul edilen Hirvat edebi dilinin algilanan ikincil statusuydu 1967 de Hirvat Yazarlar Dernegi Hirvat dilinin hem egitim hem de yayincilik icin ayri bir dil olarak belirlenmesi cagrisinda bulundu Bu tur talepler nedeniyle Tito 1971 ve 1972 de reformculari tasfiye etme emri verdi Yaklasik 1 600 Hirvat komunist Komunist Partiden ihrac edildi veya tutuklandi Bu tur onlemler Yugoslavya da milliyetciligin yukselisini durdurdu ancak Hirvat milliyetciligi Guney Amerika Avustralya Kuzey Amerika ve Avrupa da Hirvat diasporasi arasinda buyumeye devam etti Hirvat siyasi gocu iyi finanse edildi ve cogu zaman siki bir sekilde koordine edildi Bu gruplar 1945 te Yugoslavya yi terk eden siyasi gocmenlerden geldikleri icin anti komunistti Hirvat milliyetciligi guclu bir sekilde merkezilestirilmis bir Yugoslavya arayisinda olan Slobodan Milosevic in Sirp milliyetci gundeminin algilanan tehdidine yanit olarak 1980 lerin sonlarinda hem radikal bagimsizlikci hem de asirilikci bicimlerde yeniden canlandi Hirvatistan 1991 de Yugoslavya dan bagimsizligini ilan etti ve 1991 den 1995 e kadar Hirvat Savasi na yol acti Hirvat egemen seckinler Bosnali siyasi olusum nin HDZ iktidara gelmesine yardimci oldu Bosnali HDZ nin ilk liderleri Tuđman in Bosna Hersek in Hirvatistan ile Sirbistan arasinda bolunmesi fikrine karsi ciktilar buna karsilik Mate Boban HDZ nin lideri oldu Savasin sonunda Bosna Hersek i Hirvatistan ile birlestirmek amaciyla Hersek Bosna Hirvat Cumhuriyeti ni kurdu Boban in projesi 1994 yilinda Bosna Hersek Federasyonu nun kurulmasiyla coktu Modern Hirvatistan ve Bosna Hersek Franjo Tuđman 1980 lerden itibaren Hirvat milliyetci hareketi eski komunist general ve tarihci Franjo Tuđman tarafindan yonetiliyordu Tuđman baslangicta onde gelen bir komunistti ancak 1960 larda milliyetciligi benimsemeye basladi Kisa sure sonra Hirvat diasporasinin destegini kazandi ve bagimsiz bir Hirvatistan kurma hedefine dogru milyonlarca dolar toplamasina yardim etti Tuđman Diyasporali Hirvatlar arasindan MASPOK aydinlarini ve sempatizanlarini topladi ve 1989 da Hirvat Demokrat Birligi ni HDZ kurdu 1990 da Tuđman in HDZ si Hirvatistan Sosyalist Cumhuriyeti ndeki ilk demokratik secimleri kazandi 1991 de Hirvatistan Savasi ve ertesi yil Bosna Savasi cikti Hirvat egemen seckinler Bosnali HDZ nin iktidara gelmesine yardimci oldu Bosnali HDZ nin ilk liderleri Tuđman in Bosna Hersek in Hirvatistan ile Sirbistan arasinda bolunmesi fikrine karsi ciktilar Buna karsilik Mate Boban HDZ nin lideri oldu Savasin sonunda Bosna Hersek i Hirvatistan ile birlestirmek amaciyla Hersek Bosna Hirvat Cumhuriyeti ni kurdu Boban in projesi 1994 yilinda Bosna Hersek Federasyonu nun kurulmasiyla coktu PartilerGunumuzdekiler Bosna Hersek Hirvat Demokratik Birligi 1990 gunumuz Hirvat Haklar Partisi 1990 gunumuz Bosna Hersek Haklar Partisi 1861 1990 gunumuz Hirvat Saf Haklar Partisi 1992 gunumuz Bosna Hersek Hirvat Koylu Partisi 1993 gunumuz 1861 Hirvat Haklar Partisi 1995 gunumuz Bosna Hersek Haklar Hirvat Partisi 2004 gunumuz Hirvat Sag Partisi 2004 gunumuz Otantik Hirvat Haklar Partisi 2005 gunumuz Hirvat Demokrat Birligi 1990 2006 gunumuz Sadece Hirvatistan Hirvatistan Hareketi 2007 gunumuz Hirvatistan icin Bagimsizlar 2017 gunumuz Vatan Hareketi 2020 gunumuz Tarihi Hirvat Halk Birligi 1910 2010 Hirvat Gercek Uyanisi 2002 2011 Hirvat Blogu 2002 2009 Hirvat Koalisyonu 2010 2011 Kaynakca Motyl 2001 s 103 104 a b c d Motyl 2001 s 104 2 Aralik 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Motyl 2001 s 105 Spencer Tucker Encyclopedia of World War I A Political Social and Military History Santa Barbara California USA ABC CLIO 2005 Pp 1189 Motyl 2001 s 471 Motyl 2001 s 57 Blamires 2006 s 155 a b hrvatski narodni preporod Hirvatca 1999 2009 MacDonald 2002 s 191 a b c d e f g h i MacDonald 2002 s 99 a b Nizich 1992 s 29 a b c MacDonald 2002 s 100 KaynakcaArbanas Martin 2016 Hrvatski nacionalizam i revolucija godine 1848 University of Pula Faculty of Philosophy Bayram Mursel 2015 PDF Review of International Law and Politics ISSN 1305 5208 9 Nisan 2016 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 29 Mart 2016 Blamires Cyprian P 2006 World Fascism A Historical Encyclopedia Santa Barbara California ABC CLIO ISBN 1 57607 940 6 Krestic Vasilije Đ 2014 Croatian pretensions to Bosnia and Herzegovina since 1848 Balcanica 45 267 294 2002 Balkan holocausts Serbian and Croatian victim centred propaganda and the war in Yugoslavia Manchester Manchester University Press ISBN 0 7190 6466 X 2001 Encyclopedia of Nationalism Volume II Academic Press ISBN 0 12 227230 7 7 Temmuz 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Subat 2013 Nizich Ivana 1992 War Crimes in Bosnia Herzegovina Manchester ISBN 1 56432 083 9 Ramet Sabrina P 1999 The Radical Right in Central and Eastern Europe Since 1989 The Pennsylvania University Press ISBN 0 271 01810 0 Uzelac Gordana 2006 The Development of the Croatian Nation An Historical and Sociological Analysis Lewiston NY Edwin Mellen Press