Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Bu maddedeki bilgilerin için ek kaynaklar gerekli. (Nisan 2021) () |
Uganda-Tanzanya savaşı, Ekim 1978'den Haziran 1979'a kadar süren ve Uganda Devlet Başkanı Idi Amin'in devrilmesiyle sonuçlanan ve Tanzanya lehine sonuçlanmış bir savaştır. 1971'de Idi Amin'in dönemin Devlet Başkanı Milton Obote'yi devirmesiyle iki ülke arasındaki ilişkiler bozulmaya başladı. Tanzanya Devlet Başkanı Julius Nyerere, Obote ile yakın ilişki içindeydi ve 1972'de Uganda'da Obote'nin isyan başlatma girişimini destekledi. Ufak çaplı bir çatışmaya yol açan bu isyan yine Tanzanya Devlet Başkanı'nın desteğiyle son buldu. İki lider arasında gerginlik devam ederken Idi Amin Tanzanya sınırları içerisindeki Kagera Salient'in Uganda'nın yetki alanına alınması gerektiğini iddia etmeye başladı. Sonraki yıllarda Amin rejimi şiddetli tasfiyeler, ekonomik sorunlar ve içindeki memnuniyetsizlik nedeniyle istikrarsızlaştırıldı.
| Uganda-Tanzanya Savaşı | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Uganda-Tanzanya Savaşı | |||||||
 | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
|
Destekleyenler:  Pakistan Suudi Arabistan | Destekleyenler:  Zambiya Angola Etiyopya Cezayir | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
 Idi Amin Yusuf Gowon Isaac Maliyamungu Ali Fadhul Muammer Kaddafi Mutlaq Hamdan × Mahmoud Da'as |  Julius Nyerere Abdallah Twalipo Tumainiel Kiwelu David Musuguri Silas Mayunga Tito Okello David Oyite-Ojok Yoweri Museveni | ||||||
| Güçler | |||||||
| ~20,000 Uganda Askeri ~4,500 Libya Askeri 400'den Fazla Filistin askeri | 150,000 Tanzanya askeri 2,000 Uganda Ulusal Kurtuluş Cephesi Askeri  800 Mozambik Askeri | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| ~1,000 Ugandalı öldürüldü ~3,000 Ugandalı esir düştü ~600 Libya'lı öldürüldü ~59 Libyalı esir düştü ~200 Filistinli öldürüldü | ~373 Tanzanyalı öldürüldü ~150 askeri öldürüldü | ||||||
| ~1,500 Tanzanyalı ve 500'den fazla Ugandalı sivil hayatını kaybetti. | |||||||
Ekim 1978'de Ugandalı kuvvetler Tanzanya'ya akınlar düzenlemeye başladı. O ayın ilerleyen günlerinde Uganda Ordusu Kagera'ya bir istila başlatarak mülkleri yağmalayıp sivilleri öldürdü. Uganda resmi haber ajansı Kagera Salient'in ilhakını ilan etti. 2 Kasım'da Nyerere Uganda'ya savaş ilan ettiğini açıkladı ve Tanzanya Halk Savunma Kuvvetini Kagera Salient'in geri alınması için seferber etti. Afrika Birliği Örgütü, bu sorunu diplomatik yollara başvurarak çözmeye çalıştı ancak başarılı olamadı ve Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Kagera'yı yeniden güvence altına alan ve Uganda'nın sınır kasabalarını işgal eden bir saldırı başlattı. Nyerere ayrıca, Amin'in rejimini zayıflatmak için Obote ve Yoweri Museveni 'ye sadık Ugandalı isyancıları harekete geçirdi. Nyerere ilk başta sadece Tanzanya topraklarını savunmak istese de Amin'in Kagera ile alakalı iddaalarından vazgeçmemesi sebebiyle güney Uganda'daki ve kasabalarını işgal etti.
Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Uganda'nın başkenti Kampala'ya yol açmaya hazırlanırken, Libya'nın lideri ve Amin'in müttefiki Muammer Kaddafi, Uganda Ordusuna yardım etmek için Uganda'ya birkaç bin asker gönderdi. Filistin Kurtuluş Örgütü de Amin'e yardım etmek için bölgeye yüzlerce gerilla gönderdi. Mart ayında savaşın en büyük çarpışması Tanzanyalılar ve Ugandalı isyancıların, birleşik Uganda-Libya-Filistin kuvvetini 'da yendiklerinde meydana geldi. Lukaya'nın kaybı Uganda Ordusunun çökmeye başlamasına neden oldu. Nisan ayı başlarında Tanzanya Halk Savunma Kuvveti, Entebbe'deki havalimanını ele geçirdi. Bu stratejik konumu ele geçirmesiyle Tanzanya Halk Savunma Kuvveti, Libya birliklerine ağır kayıplar verdirdi ve Uganda Ordusu Hava Kuvvetlerini yok etti. Bu sonuçla birlikte Libya desteğini sona erdirdi ve sağ kalan askerler ülkeyi terk etti. 10 Nisan'da Tanzanya Halk Savunma Kuvveti ve Uganda Ulusal Kurtuluş Cephesi Başkent Kampala'ya saldırdı ve bölgeyi ele geçirdi. Böylece Uganda'nın başkenti düşmüş oldu. Amin, Uganda Ulusal Kurtuluş Cephesi hükûmeti kurulurken ülkeden kaçtı. Sonraki aylarda Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Uganda'yı işgal etti ve sadece dağınık bir direnişle karşılaştı. Haziran ayında Uganda-Sudan sınırını güvence altına alarak savaşı sona erdirdi.
Kaynakça
- ^ . The Independent (Kampala). 8 Nisan 2019. 9 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2020.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bu maddedeki bilgilerin dogrulanabilmesi icin ek kaynaklar gerekli Lutfen guvenilir kaynaklar ekleyerek maddenin gelistirilmesine yardimci olun Kaynaksiz icerik itiraz konusu olabilir ve kaldirilabilir Kaynak ara Uganda Tanzanya Savasi haber gazete kitap akademik JSTOR Nisan 2021 Bu sablonun nasil ve ne zaman kaldirilmasi gerektigini ogrenin Uganda Tanzanya savasi Ekim 1978 den Haziran 1979 a kadar suren ve Uganda Devlet Baskani Idi Amin in devrilmesiyle sonuclanan ve Tanzanya lehine sonuclanmis bir savastir 1971 de Idi Amin in donemin Devlet Baskani Milton Obote yi devirmesiyle iki ulke arasindaki iliskiler bozulmaya basladi Tanzanya Devlet Baskani Julius Nyerere Obote ile yakin iliski icindeydi ve 1972 de Uganda da Obote nin isyan baslatma girisimini destekledi Ufak capli bir catismaya yol acan bu isyan yine Tanzanya Devlet Baskani nin destegiyle son buldu Iki lider arasinda gerginlik devam ederken Idi Amin Tanzanya sinirlari icerisindeki Kagera Salient in Uganda nin yetki alanina alinmasi gerektigini iddia etmeye basladi Sonraki yillarda Amin rejimi siddetli tasfiyeler ekonomik sorunlar ve icindeki memnuniyetsizlik nedeniyle istikrarsizlastirildi Uganda Tanzanya SavasiUganda Tanzanya SavasiTarih9 Ekim 1978 3 Haziran 1979BolgeTanzanya ve UgandaSonucTanzanya zaferi Idi Amin hukumeti devrildi Uganda da ic savas cikmasina sebep oldu Taraflar Uganda Libya Filistin Kurtulus Orgutu Destekleyenler Pakistan Suudi Arabistan Tanzanya Mozambik Destekleyenler Zambiya Angola Etiyopya CezayirKomutanlar ve liderlerIdi Amin Yusuf Gowon Isaac Maliyamungu Ali Fadhul Muammer Kaddafi Mutlaq Hamdan Mahmoud Da asJulius Nyerere Abdallah Twalipo Tumainiel Kiwelu David Musuguri Silas Mayunga Tito Okello David Oyite Ojok Yoweri MuseveniGucler 20 000 Uganda Askeri 4 500 Libya Askeri 400 den Fazla Filistin askeri150 000 Tanzanya askeri 2 000 Uganda Ulusal Kurtulus Cephesi Askeri 800 Mozambik AskeriKayiplar 1 000 Ugandali olduruldu 3 000 Ugandali esir dustu 600 Libya li olduruldu 59 Libyali esir dustu 200 Filistinli olduruldu 373 Tanzanyali olduruldu 150 askeri olduruldu 1 500 Tanzanyali ve 500 den fazla Ugandali sivil hayatini kaybetti Ekim 1978 de Ugandali kuvvetler Tanzanya ya akinlar duzenlemeye basladi O ayin ilerleyen gunlerinde Uganda Ordusu Kagera ya bir istila baslatarak mulkleri yagmalayip sivilleri oldurdu Uganda resmi haber ajansi Kagera Salient in ilhakini ilan etti 2 Kasim da Nyerere Uganda ya savas ilan ettigini acikladi ve Tanzanya Halk Savunma Kuvvetini Kagera Salient in geri alinmasi icin seferber etti Afrika Birligi Orgutu bu sorunu diplomatik yollara basvurarak cozmeye calisti ancak basarili olamadi ve Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Kagera yi yeniden guvence altina alan ve Uganda nin sinir kasabalarini isgal eden bir saldiri baslatti Nyerere ayrica Amin in rejimini zayiflatmak icin Obote ve Yoweri Museveni ye sadik Ugandali isyancilari harekete gecirdi Nyerere ilk basta sadece Tanzanya topraklarini savunmak istese de Amin in Kagera ile alakali iddaalarindan vazgecmemesi sebebiyle guney Uganda daki ve kasabalarini isgal etti Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Uganda nin baskenti Kampala ya yol acmaya hazirlanirken Libya nin lideri ve Amin in muttefiki Muammer Kaddafi Uganda Ordusuna yardim etmek icin Uganda ya birkac bin asker gonderdi Filistin Kurtulus Orgutu de Amin e yardim etmek icin bolgeye yuzlerce gerilla gonderdi Mart ayinda savasin en buyuk carpismasi Tanzanyalilar ve Ugandali isyancilarin birlesik Uganda Libya Filistin kuvvetini da yendiklerinde meydana geldi Lukaya nin kaybi Uganda Ordusunun cokmeye baslamasina neden oldu Nisan ayi baslarinda Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Entebbe deki havalimanini ele gecirdi Bu stratejik konumu ele gecirmesiyle Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Libya birliklerine agir kayiplar verdirdi ve Uganda Ordusu Hava Kuvvetlerini yok etti Bu sonucla birlikte Libya destegini sona erdirdi ve sag kalan askerler ulkeyi terk etti 10 Nisan da Tanzanya Halk Savunma Kuvveti ve Uganda Ulusal Kurtulus Cephesi Baskent Kampala ya saldirdi ve bolgeyi ele gecirdi Boylece Uganda nin baskenti dusmus oldu Amin Uganda Ulusal Kurtulus Cephesi hukumeti kurulurken ulkeden kacti Sonraki aylarda Tanzanya Halk Savunma Kuvveti Uganda yi isgal etti ve sadece daginik bir direnisle karsilasti Haziran ayinda Uganda Sudan sinirini guvence altina alarak savasi sona erdirdi Kaynakca The Independent Kampala 8 Nisan 2019 9 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Mart 2020