II. Mitridates (Partça: 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 Mihrdāt), MÖ 124'ten 91'e kadar Part İmparatorluğu'nun kralıydı. Hanedanının şimdiye kadar hüküm süren en büyüklerinden biri olarak kabul edilen kendisi, antik çağda Büyük Mitridates olarak biliniyordu.
II. Mitridates Partça: 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 | |
---|---|
Kralların kralı | |
![]() | |
Part Kralı | |
Hüküm süresi | 124 – 91 MÖ |
Önce gelen | I. Erdevân |
Sonra gelen | I. Gotarzes |
Ölüm | 91 MÖ |
Çocuk(lar)ı | I. Gotarzes |
Hanedan | Arşaklılar |
Babası | I. Erdevân |
Dini | Zerdüştçülük |
II. Mitridates , selefi I. Erdevân'ın ani ölümünün ardından kral olarak taç giydi. Hem doğuda hem de batıda askeri baskı nedeniyle gerileyen bir imparatorluğun mirasçısı olan II. Mitridates , Characene'nin bağlılığını kazanarak ve isyancı Elymais Krallığı'nı ve ayrıca Babil'e sürekli baskın yapan Arapları bastırarak Mezopotamya'daki durumu hızla istikrara kavuşturdu. II. Mitridates, Part egemenliğini Ermenistan, İberya ve muhtemelen Kafkas Albanya krallıklarının Part vasal devletleri haline geldiği Kafkasya'ya genişleten ilk Part kralıydı. Doğuda, her iki selefini de öldüren Baktriya'daki göçebe kabileleri yendi ve fethetti. Suren Hanesi'ne tımarlık olarak verilen Sistan da yeniden fethedildi. MÖ 114/113'te Suriye'deki Dura-Europos'u Selefkîler'den ele geçirdi ve MÖ 95'e gelindiğinde kuzey Mezopotamya krallıkları Adiabene, Karduya ve Osroene onun otoritesini kabul etti. II. Mitridates yönetimi altında, Part İmparatorluğu zirve noktasında Suriye ve Kafkasya'dan Orta Asya ve Hindistan'a kadar uzanıyordu. Part İmparatorluğu'nun ilk kez Roma ve Han Hanedanlığı ile diplomatik ilişkiler kurması II. Mitridates döneminde oldu.
Ahameniş geleneklerinin savunucusu olan II. Mitridates, iktidardaki Arsakes hanedanının İran Ahameniş İmparatorluğu ile olan ilişkisini vurgulamaya kararlıydı. Düzenli olarak Kralların kralı unvanını kullanan ilk Part hükümdarıydı ve daha önceki seleflerinin kullandığı Helenistik tacın aksine, kendisini paralarının ön yüzünde İran tacıyla tasvir ediyordu. Ayrıca sikkelerinin arka yüzündeki omphalos'u Ahameniş kökenli yüksek arkalıklı bir tahtla değiştirdi.
İsim
"Mitridates", eski İran güneş tanrısının adı olan " Mithra tarafından verilen" anlamına gelen İranlı Mihrdāt isminin Yunanca tasdikidir. İsmin kendisi Eski İran Miθra-dāta- kelimesinden türemiştir. Mithra, Zerdüşt kaynaklarında öne çıkan bir şahsiyettir ve burada khvarenah'ın, yani krallık şerefinin hamisi rolünü oynar. Mithra, geç İran Ahameniş İmparatorluğu döneminde önemli bir rol oynadı ve Yunan tanrıları Apollon veya Helios veya Babil tanrısı Nabu ile ilişkilendirildiği Yunan Selefkî dönemi boyunca büyümeye devam etti. Mithra'nın rolü Partlar döneminde zirveye ulaştı ve modern tarihçi Marek Jan Olbrycht'e göre " Helenistik dönemde Zerdüştlerin yabancı inançların yayılmasına karşı verdiği mücadelelerden kaynaklanıyor gibi görünüyor."
Babasının kimliği
II. Mitridates'in babasının kimliği belirsizdir. 2. yüzyıl Romalı tarihçi Justinus'a göre II. Mitridates, selefi I. Erdevân'ın oğluydu. Ancak MÖ 119'a ait bir çivi yazılı tablette II. Mitridates'ten "Kardeşim Erdevân'ı öldüren Gutyalılardan, karşılarına (birlikler) yerleştirdim ve onlarla savaştım; aralarında iki adam dışında büyük bir öldürme gerçekleştirdim." şeklinde bahsedilmektedir.
- Priapatius'un Oğlu: Vesta Sarkhosh Curtis'e (2019) göre II. Mitridates çivi yazısında I. Erdevân'dan kardeşi olarak bahsetmektedir. II. Mitridates'in Priapatius'un (aynı zamanda Friapatak olarak da yazılır) oğlu olduğunu ileri sürer ve bu da MÖ 91/90'da Nisa'da oluşturulan bir ostracon tarafından desteklenmektedir. Ostracon'da, bir Part kralı, büyük olasılıkla II. Mitridates'in oğlu Gotarzes'ten "Arsakes Kralı, Arsakes'in [I] yeğeninin oğlu Friapatak'ın torunu" olarak bahsedilir.
- I. Erdevân'ın Oğlu: Olbrycht (2010), II. Mitridates'in I. Erdevân'ın kardeşi değil, onun oğlu olduğunu öne sürüyor. Priapatius'un MÖ 176'da ölmesi nedeniyle II. Mitridates'in tahta çıktığı sırada orta yaşlı bir adam olacağını belirtiyor. Olbrycht'e göre, "İmkansız olmasa da, II. Mitridates'in taht için doğal yarışmacılarının II. Fraates ve I. Mitridates'in oğulları olması nedeniyle bu tarihsel olarak pek olası değildir." I. Mitridates ve I. Erdevân'ın (Priapatius'un oğulları) aksine, II. Mitridates Theopatoros ("babası tanrı olan") unvanını kullanmadı. Erdevân isimli bu kardeş çivi yazısında kral olarak geçmiyor ve büyük olasılıkla savaşta ölen yüksek rütbeli bir subaydı.
Mezopotamya ve Kafkasya'ya ilk seferler
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh4THpGaUwwWmxibTVsY2lVeVExOVNaWE4wTGw5UVpYSnphWE1sTWtOZlVHRnlkR2hwWVNVeVExOUJjbTFsYm1saExsOHhPRE0xWHlVeU9FRWxNamt1YW5Cbkx6SXlNSEI0TFVabGJtNWxjaVV5UTE5U1pYTjBMbDlRWlhKemFYTWxNa05mVUdGeWRHaHBZU1V5UTE5QmNtMWxibWxoTGw4eE9ETTFYeVV5T0VFbE1qa3VhbkJuLmpwZw==.jpg)
Onun tahta geçtiği dönemde Part İmparatorluğu Batı ve Doğu'daki askeri baskılardan dolayı sarsılıyordu. Doğulu göçebelerin elindeki birkaç aşağılayıcı yenilgi, krallığın gücünü ve prestijini zayıflatmıştı. II. Mitridates, başlangıçta Partlarla savaşan Characenean hükümdarı Hyspaosines'in bağlılığını hızla kazandı ve MÖ 127'de Babil'i kısa süreliğine ele geçirdi. Hyspaosines, Arsakes'in tahta tahtını II. Mitridates'e tanrı Bel'e hediye olarak geri verdi. II. Mitridates şimdi gözlerini, başlangıçta doğrudan Part yönetimi altında olan, ancak I. Erdevân'ın ölümünden sonra bağımsız Elam kralı Pittit tarafından ele geçirilen Elymais'e çevirdi. II. Mitridates, Elymais'i işgal etti ve Susa'yı ele geçirdi. Daha sonra son bir savaşta Pittit'le karşılaştı ve burada onu yenerek Elymais'i fethetti. Aynı sıralarda Hyspaosines öldü ve Part komutanı Sindates, Characene'nin valisi olarak atandı.
Part egemenliğinin Kafkasya'ya yayılması ilk kez II. Mitridates döneminde oldu.Ermenistan'ın Küçük Asya, Kafkaslar ve İran arasındaki stratejik konumunu fark etti.y. 120 MÖ II. Mitridates Ermenistan'ı işgal etti ve kralı I. Artavasdes'e Part hükümdarlığını kabul ettirdi. I. Artavasdes, oğlu ya da yeğeni olan II. Tigran'ı Partlara rehin vermek zorunda kaldı. Ermenistan üzerindeki kontrol, hanedanın sonuna kadar Part politikasının en temel hedeflerinden biri olarak kalacaktı.İberya gibi diğer Kafkas krallıkları da büyük olasılıkla bir Part vasal devleti ve muhtemelen Kafkas Albanya'sı haline geldi. Part sikkelerinin Ermenistan ve Kafkasya Arnavutluk'unun yanı sıra İberya'da da büyük miktarda dolaşımı, bu krallıkların Partların etkisiyle etkilendiğini göstermektedir. Babil belgelerine göre Babil, sürekli olarak Arapların akınlarına maruz kalıyordu ve bu durum II. Mitridates'i oldukça tedirgin etmişti. MÖ 119 yılı baharında bir Part kuvveti Arapları, akınlarını bir süre durduracak kadar ağır bir yenilgiye uğrattı.Gücün II. Mitridates tarafından mı yoksa bir Part komutanı tarafından mı yönetildiği belli değildir. Part kuvveti büyük olasılıkla daha sonra, görünüşe göre doğudaki göçebelere karşı yaklaşan sefere katılmak için 'ya doğru yola çıktı.
Part çıkarları aynı zamanda Selefkî kralı (basileus) VII. Antiohos'i (h. 138-129) MÖ 129'da yenen II. Fraates'ten (h. 132-127 MÖ) sonra ilk kez Partlar tarafından talep edilen Suriye'ye yönelikti. MÖ 114/113'te II. Mitridates, Fırat üzerinde yer alan önemli Selefkî kenti Dura-Europos'u ele geçirdi. Selefkî diyarı o zamanlar zayıftı ve Nabatîlere, çeşitli yerel krallara, Yahudilere ve Suriye ve Fenike'deki Yunan şehirlerine karşı bitmek bilmeyen iç çekişmeler ve iktidar mücadeleleri içindeydi.
Doğudaki savaşlar
Justinus'a göre II. Mitridates, "ebeveynlerinin veya atalarının" (ultor iniuriae parentum) ölümünün intikamını aldı; bu da onun I. Erdevân ve II. Fraates'i öldüren Toharlar ile savaştığını ve onları mağlup ettiğini gösteriyor. II. Mitridates ayrıca Batı Baktriya'yı İskitlerden geri aldı. Part sikkeleri ve dağınık raporlar, II. Mitridates'in adaşı I. Mitridates (h. 171 - 132 BC) tarafından ele geçirilen Belh, Kampyrtepa ve Tirmiz'i yönettiğini ima etmektedir.Türkmenabat da dahil olmak üzere orta Ceyhun'un kontrolü Partlar için, Mâverâünnehir'den, özellikle Soğdya'dan gelen göçebelerin saldırılarını engellemek için hayati önem taşıyordu. Part sikkeleri Batı Baktriya'da ve orta Ceyhun'da 'in (h. 40-51) hükümdarlığına kadar basılmaya devam etti.
Göçebe istilaları, güçlü Saka egemenliklerinin kurulduğu doğu Part eyaleti Drangiana'ya da ulaşmıştı böylece Sistan ("Saka ülkesi") adının ortaya çıkmasına neden olmuştu. Bu göçebeler muhtemelen I. Erdevân ve II. Mitridates'in kuzeyde kendilerine uyguladığı baskı nedeniyle bölgeye göç etmişlerdi. MÖ 124 ile 115 yılları arasında II. Mitridates, bölgeyi yeniden ele geçirmek için Suren Hanesi'nden bir generalin komutasındaki bir orduyu gönderdi. Sistan'ın tekrar Part diyarına dahil edilmesinin ardından II. Mitridates, bölgeyi Suren generaline derebeyliği olarak ödüllendirdi. II. Mitridates yönetimindeki Part İmparatorluğu'nun doğu sınırları Arachosia'ya kadar uzanıyordu.
Batıya doğru daha fazla genişleme ve Romalılarla temas
Tigran, y. 96/95 BC, II. Mitridates'in onu serbest bırakıp Ermenistan kralı oldu. Tigran, Hazar Denizi'nde "yetmiş vadi" olarak adlandırılan bölgeyi ya rehin olarak ya da II. Mitridates talep ettiği için II. Mitridates'e bırakmıştır. Tigran'ın kızı Ariazate, modern tarihçi Edward Dąbrowa'nın sadakatinin bir garantisi olarak Ermeni tahtına çıkmadan kısa bir süre önce gerçekleştiğini öne sürdüğü II. Mitridates'in oğluyla da evlenmişti. Tigran, MÖ 80'lerin sonuna kadar Part vassalı olarak kalacaktı. Ertesi yıl II. Mitridates Adiabene, Karduya ve Osroene'ye saldırdı ve bu şehir devletlerini fethederek Part diyarının batı sınırını Fırat'a kaydırdı. Partlar Romalılarla ilk kez orada karşılaştılar. MÖ 96'da II. Mitridates, memurlarından Orobazus'u Sulla'ya elçi olarak gönderdi. Romalıların gücü ve nüfuzu arttıkça, Partlar Romalılarla dostane ilişkiler kurmaya çalıştılar ve böylece iki güç arasında karşılıklı saygıyı güvence altına alan bir anlaşmaya varmak istediler. Bunu Sulla'nın görünüşte üstünlük sağladığı müzakereler takip etti, bu da Orobazus ve Partların yalvaranlar gibi görünmesine neden oldu. Orobazus daha sonra idam edilecek.
Çin ile diplomatik faaliyet
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlqTDJNeEwxTnBiR3RmWm5KdmJWOU5ZWGRoYm1ka2RXbGZNaTVxY0djdk1qSXdjSGd0VTJsc2ExOW1jbTl0WDAxaGQyRnVaMlIxYVY4eUxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
MÖ 121'de Han İmparatoru Wu yönetimindeki Çinliler, doğuda Hiung-nu'yu mağlup etmiş ve güçleriyle batıya doğru yayılıyorlardı. Fergana'da Çinliler Partların nüfuz alanıyla karşılaştı. Part sarayına bir Çin heyetinin MÖ 120 yılı için onaylandığı kanıtlanmıştır. Ertesi yıl İpek Yolu ticarete açıldı. İmparatorluğun II. Mitridates yönetimindeki gücü ve refahı, Çinli bir gezgin tarafından şu şekilde anlatılmıştır:
Sima Qian: 234–235
Ölüm ve veraset
II. Mitridates'in hükümdarlığının son yılları, bilim adamlarında II. Mitridates'in ölümünden (veya son yıllarından) başlayarak Part İmparatorluğu tarihinde otuz yıllık bir döneme atıfta bulunan "Part Karanlık Çağı " olarak adlandırılan bir dönemde gerçekleşti. Görünüşte örtüşen bir dizi hükümdarlık dönemi dışında imparatorlukta bu dönemde yaşanan olaylara ilişkin net bilgilerin bulunmaması nedeniyle "Karanlık Çağ" olarak anılır. Bu sadece II. Orodes'in]] hükümdarlığının başlangıcı y. 57 MÖ ile birlikte , Part hükümdarlarının soyunun yeniden güvenilir bir şekilde izlenebildiğidir. Madeni paralar, kabartmalar ve Babil astronomi günlükleri Gotarzes'i II. Mitridates'in oğlu ve varisi olarak etiketliyor. Behistun'daki ağır hasar görmüş bir rölyefe göre Gotarzes, babasının emrinde "satrapların satrapı" olarak görev yapmıştı. MÖ 91 yılında II. Mitridates'in ölümünden sonra Gotarzes Babil'de kral ilan edildi.
Kaya kabartması
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpka0wwSmxhR2x6ZEhWdVgwbGZZbmxmUjNKbGJHOTBYeVV5T0RNNU5EYzVNak0yTXpVbE1qa3VhbkJuTHpJeU1IQjRMVUpsYUdsemRIVnVYMGxmWW5sZlIzSmxiRzkwWHlVeU9ETTVORGM1TWpNMk16VWxNamt1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Batı İran'daki Behistun Dağı'nda, beşinci bir figüre saygı duruşunda bulunan dört figürün tasvir edildiği bir kaya kabartması bulunmaktadır. Ağır hasar görmüş olan Yunanca yazıtla birlikte kabartma, Alman arkeolog Ernst Herzfeld (ö. 1948) tarafından kısmen yeniden inşaa edilmiştir ve yazıt üzerinde şunlar yazılıdır:
"Kophasates, Mithrates, [...] Gotarzes satrapların satrabı ve büyük kral Mitridates."
Rahim M. Shayegan (2011), diğer bilim adamlarının aksine, kaya kabartmasının II. Mitridates'in hükümdarlığı sırasında değil, oğlu ve halefi Gotarzes'in hükümdarlığı döneminde, belki de II. Mitridates'in krallığı sırasında kendisinin ve subaylarının prestijli statüsünü tasvir ederek onun egemenliğinin meşruiyetini vurgulama girişimi olarak inşa edildiğini ileri sürmüştür. İlk figürü Part satrapı Kofzad ile; ikinci figür Gotarzes döneminde seçkin bir konuma ilk kez yükselen Part komutanı Mitratu ile; üçüncü figür Gotarzes'in oğlu ve varisi Orodes ile ve dördüncüsü, babasının emrinde "satrapların satrabı" olarak görev yapan Gotarzes ile özdeşleştiriyor.
İmparatorluk ideolojisi ve Madeni Paralar
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprNUwxUmxkSEpoWkhKaFkyaHRYMjltWDAxcGRHaHlhV1JoZEdWelgwbEpYMjltWDFCaGNuUm9hV0VsTWtOZmJXbHVkR1ZrWDJGMFgxTmxiR1YxWTJsaFgySmxkSGRsWlc1Zk1USXdYMkZ1WkY4eE1EbGZRa011YW5Cbkx6SXlNSEI0TFZSbGRISmhaSEpoWTJodFgyOW1YMDFwZEdoeWFXUmhkR1Z6WDBsSlgyOW1YMUJoY25Sb2FXRWxNa05mYldsdWRHVmtYMkYwWDFObGJHVjFZMmxoWDJKbGRIZGxaVzVmTVRJd1gyRnVaRjh4TURsZlFrTXVhbkJuLmpwZw==.jpg)
MÖ 2. yüzyılın başlarından itibaren Arsakesler, hanedan ideolojilerine, antik Ahameniş İmparatorluğu'nun mirasıyla olan ilişkilerini vurgulayan açık sinyaller eklemeye başlamışlardı. Bu işaretlerin örnekleri arasında, ilk Arsakes kralı I. Arsakes'in (h. 247 - 217 MÖ) Ahameniş Kralların kralı II. Artaserhas'ın (h. 404 - 358 BC) soyundan geliyordu. Ahameniş unvanları I. Mitridates'in "Kralların Kralı" unvanı da dahil (h. 171 - 132 BC) Arsakesliler tarafından da üstlenildi; bununla birlikte, başlık yalnızca I. Mitridates tarafından nadiren kullanıldı ve ilk olarak II. Mitridates döneminde, y. MÖ 109/8'den itibaren bu unvanın kullanımı düzenli bir özellik haline geldi. Yeni unvan hem madeni paralarda hem de gravürlerde (Yunanca'da BAΣIΛEΥΣ BAΣIΛEΩN olarak tasdik edilmiştir) ve ayrıca šar šarrāni olarak tasdik edilen Babil anlatımlarında kullanıldı. II. Mitridates, Ahameniş mirasının varisi ve koruyucusu olarak seleflerinden daha kararlıydı.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNd0wwTnZhVzVmYjJaZlRXbDBhSEpwWkdGMFpYTmZTVWxmYjJaZlVHRnlkR2hwWVY4bE1qaHZZblpsY25ObFgyRnVaRjl5WlhabGNuTmxKVEpEWDNkbFlYSnBibWRmWVY5a2FXRmtaVzBsTWprbE1rTmZVbUY1WDIxcGJuUXVhbkJuTHpJeU1IQjRMVU52YVc1ZmIyWmZUV2wwYUhKcFpHRjBaWE5mU1VsZmIyWmZVR0Z5ZEdocFlWOGxNamh2WW5abGNuTmxYMkZ1WkY5eVpYWmxjbk5sSlRKRFgzZGxZWEpwYm1kZllWOWthV0ZrWlcwbE1qa2xNa05mVW1GNVgyMXBiblF1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpkbUwwTnZhVzVmYjJaZlRXbDBhSEpwWkdGMFpYTmZTVWxmYjJaZlVHRnlkR2hwWVY4bE1qaHZZblpsY25ObFgyRnVaRjl5WlhabGNuTmxKVEk1SlRKRFgxSmhlVjl0YVc1MExtcHdaeTh5TWpCd2VDMURiMmx1WDI5bVgwMXBkR2h5YVdSaGRHVnpYMGxKWDI5bVgxQmhjblJvYVdGZkpUSTRiMkoyWlhKelpWOWhibVJmY21WMlpYSnpaU1V5T1NVeVExOVNZWGxmYldsdWRDNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Hükümdarlığının başlangıcında II. Mitridates, Ekbatan ve Rhages'deki madeni para darphanelerinde kullanılan Yunanca Soter ("Kurtarıcı") unvanını kısaca kullandı. Unvanın kullanmasının ardındaki sebep belirsizdir. Olbrycht (2010), göçebelere karşı kazandığı zafer nedeniyle bu unvanı benimsediğini öne sürerken; Grenet (2006), Zerdüştlük'te Mithra'nın kurtarıcı rolüyle bağlantılı olarak Soter'in İran bakış açısından Mitraik bir unvan olarak görülebileceğini öne sürdü.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpVMkwwTnZhVzVmYjJaZlFYSmtZWE5vYVhKZlNTVXlRMTl0YVc1MFpXUmZhVzVmU0dGdFlXUmhiaTVxY0djdk1qSXdjSGd0UTI5cGJsOXZabDlCY21SaGMyaHBjbDlKSlRKRFgyMXBiblJsWkY5cGJsOUlZVzFoWkdGdUxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
İlk Arsakes hükümdarları, sikkelerinin ön yüzünde, Ahameniş satrapları tarafından da giyilen, başlyk olarak bilinen yumuşak bir başlıkla tasvir edilmiştir. I. Mitridates'den itibaren Helenistik diadem Arsakes kralları tarafından kullanıldı. Diadem, II. Mitridates'in hükümdarlığının ilk dönemlerinde de kullanıldı, ta ki daha sonra mücevherlerle süslü uzun bir tiara veya kolah (uzun şapka) kullanmaya başlayana kadar. Taç, kökenliydi; Ahameniş döneminde, yüksek rütbeli Med subaylar, Medya ulusal kıyafetinin bir parçası olan uzun, kubbeli bir başlık takarlardı. Orta İran'da Partlara komşu olan bir bölge olan Medya, II. Mitridates yönetimindeki Part krallığının önemli bir parçasıydı.
Justinus'a göre Partça Medce ile birçok özelliği paylaşıyordu. Partlar, Medyan geleneklerine hayrandılar ve görünüşe göre Medya aracılığıyla Ahameniş mirasına aşina olmuşlardı. Tiara, özellikle geç Part döneminde birçok Part kralı tarafından kullanılacaktı. Bu tür taç daha sonra Persis Kralları gibi Partların vasal kralları tarafından da kullanıldı.Sasani İmparatorluğu'nun kurucusu I. Erdeşîr (h. 242-242) da bu tiarayı kullandı. I. Erdevân gibi, II. Mitridates de sikkelerinin ön yüzünde İranlı bir binici kıyafeti (Part pantolonu) giymiş olarak tasvir edilmiştir.
II. Mitridates'in sikke darphanelerinin arka yüüzü de hükümdarlığı sırasında büyük bir şans görüyor. Arsakes hanedanlığının başlangıcından bu yana, madeni paraların arka yüzünde, Ahameniş satrapı Datames'in (ö. MÖ 362) madeni paralarına büyük ölçüde benzeyen, bashlyk giyen oturan bir okçu tasvir ediliyordu. Okçu başlangıçta bir difros üzerinde otururken tasvir edilmişti, ancak I. Mitridates döneminde bu bir omphalos olarak değiştirildi. Orta İran ve Margiana'daki Merv'deki ilk madeni para darphaneleri de dahil olmak üzere II. Mitridates döneminde Seleukia ve Susa'da basılan tetradrahmiler aynı tarzı korudu. Ancak Ekbatan ve Rhages'de basılan sikkelerde okçunun sırtına kuyruk benzeri bir kumaş parçası eklenmiştir. MÖ 117-111'de omfalosun yerini, ilk olarak Ahameniş döneminde kullanılan yüksek sırtlı bir taht aldı. Uzun kumaş parçası da çıkarıldı. Askeri toplantılar ve seferler sırasında sikkelerinin arka yüzünde bir at veya goritos tasviri yapılmıştır.
Değerlendirme ve miras
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpWa0wwMWhjRjl2Wmw5MGFHVmZVR0Z5ZEdocFlXNWZSVzF3YVhKbFgzVnVaR1Z5WDAxcGRHaHlhV1JoZEdWelgwbEpMbk4yWnk4eU1qQndlQzFOWVhCZmIyWmZkR2hsWDFCaGNuUm9hV0Z1WDBWdGNHbHlaVjkxYm1SbGNsOU5hWFJvY21sa1lYUmxjMTlKU1M1emRtY3VjRzVuLnBuZw==.png)
II. Mitridates, onu şimdiye kadar hüküm süren en büyük ve başarılı Part hükümdarlarından biri olarak gören hem antik hem de modern tarihçiler tarafından olumlu karşılanıyor. Justinus onun hakkında şunları söylüyor;
"Onun yerine, başarılarıyla Büyük soyadını alan oğlu Mitridates geçti; çünkü atalarının erdemlerini taklit etme arzusuyla ateşlendiğinden, zihninin engin güçleri sayesinde onların şöhretini aşması mümkün kılınmıştı. Komşularına karşı büyük bir cesaretle birçok savaş yürüttü ve Part krallığına birçok eyalet ekledi. İskitlere karşı da defalarca başarılı bir şekilde savaştı ve atalarının onlardan aldığı yaraların intikamını aldı."
— Justinus, XLI, 2,
Kaynakça
- Özel
- ^ Mayor 2009, s. 1.
- ^ Schmitt 2005.
- ^ Olbrycht 2016, ss. 97, 99–100.
- ^ a b Olbrycht 2016, s. 100.
- ^ a b c d e Curtis 2019, s. 27.
- ^ a b c d e f Olbrycht 2010, s. 151.
- ^ Curtis 2012, s. 69.
- ^ Frye 1984, ss. 212-213.
- ^ Shayegan 2011, ss. 111, 150–151.
- ^ Shayegan 2011, s. 117.
- ^ Shayegan 2011, ss. 117–118.
- ^ Shayegan 2011, ss. 115–116.
- ^ Shayegan 2011, ss. 116–118.
- ^ Shayegan 2011, s. 168.
- ^ a b c d e f g h i j Olbrycht 2009, s. 165.
- ^ Garsoian 2005.
- ^ Olbrycht 2009, ss. 170–171.
- ^ Olbrycht 2009, s. 171.
- ^ Olbrycht 2009, s. 148.
- ^ a b c Olbrycht 2009, s. 149.
- ^ Olbrycht 2015, s. 334.
- ^ Olbrycht 2010, ss. 151–152.
- ^ a b Olbrycht 2010, s. 152.
- ^ Olbrycht 2010, ss. 152–153.
- ^ Frye 1984, s. 193.
- ^ Bosworth 1997, ss. 681–685.
- ^ a b Olbrycht 2010, s. 153.
- ^ a b Gazerani 2015, s. 14.
- ^ Olbrycht 2009, s. 168.
- ^ a b Dąbrowa 2018, s. 78.
- ^ Olbrycht 2009, ss. 165, 182 (see note 57).
- ^ Olbrycht 2009, s. 169.
- ^ Kia 2016, ss. 55, 186.
- ^ a b Dignas & Winter 2007, s. 12.
- ^ Plutarch, Life of Sulla 5.4
- ^ Garthwaite 2005, s. 78.
- ^ a b Schippmann 1986, ss. 525–536.
- ^ Kia 2016, s. 186–187.
- ^ Shayegan 2011, ss. 188–189; Sellwood 1976, s. 2; Mørkholm 1980, s. 33
- ^ Sellwood 1976, s. 2.
- ^ a b Shayegan 2011, s. 225.
- ^ a b Rezakhani 2013, s. 770.
- ^ Assar 2006, s. 62.
- ^ Shayegan 2011, s. 197.
- ^ Shayegan 2011, ss. 197–198.
- ^ a b Shayegan 2011, s. 226.
- ^ Shayegan 2011, s. 198.
- ^ Shayegan 2011, ss. 198–200, 226.
- ^ Shayegan 2011, ss. 198, 225.
- ^ a b c d Dąbrowa 2012, s. 179.
- ^ a b Curtis 2019, s. 29.
- ^ Dąbrowa 2012, s. 179; Frye 1984, s. 217; Curtis 2019, s. 27
- ^ a b Olbrycht 1997, s. 40.
- ^ a b c Olbrycht 2009, s. 155.
- ^ Brosius 2006, ss. 101–102; Curtis 2007, s. 15
- ^ Sellwood 1983, s. 304.
- ^ a b c d e f g Curtis 2019, s. 28.
- ^ Curtis 2012, s. 68.
- ^ Curtis 2012, ss. 68–69.
- ^ Olbrycht 2009, s. 151.
- ^ Olbrycht 2010, s. 152; Kia 2016, s. 185
- ^ Justin, XLI.2.
- Genel
Antik çalışmalar
- Strabo, Geōgraphika.
- Justinus, Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus.
Modern çalışmalar
- Assar, Gholamreza F. (2006). "A Revised Parthian Chronology of the Period 91–55 BC". Parthica. Instituti Editoriali e Poligrafici Internazionali. s. 55-104.
- Assar, Gholamreza F. (2009). "Artabanus of Trogus Pompeius' 41st Prologue". Electrum. Cilt 15. Kraków.
- Bickerman, Elias J. (1983). "The Seleucid Period". Yarshater, Ehsan (Ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 3(1): The Seleucid, Parthian and Sasanian Periods (İngilizce). Cambridge: Cambridge University Press. ss. 3-20. ISBN .
- Bivar, A.D.H. (1983). "The Political History of Iran under the Arsacids". Yarshater, Ehsan (Ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 3(1): The Seleucid, Parthian and Sasanian Periods (İngilizce). Cambridge: Cambridge University Press. ss. 21-99. ISBN .
- Bivar, A. D. H. (2002). "Gondophares". Encyclopaedia Iranica, Vol. XI, Fasc. 2. ss. 135-136.
- Brosius, Maria (2006), The Persians: An Introduction, London & New York: Routledge, ISBN
- Curtis, Vesta Sarkhosh; Stewart, Sarah, (Ed.) (2007), The Age of the Parthians, Ideas of Iran, vol. 2, Londra: I. B. Tauris
- Curtis, Vesta Sarkhosh (2007), "The Iranian Revival in the Parthian Period", Curtis, Vesta Sarkhosh and Sarah Stewart (Ed.), The Age of the Parthians: The Ideas of Iran, 2, London & New York: I.B. Tauris & Co Ltd., in association with the London Middle East Institute at SOAS and the British Museum, ss. 7-25, ISBN
- Curtis, Vesta Sarkhosh (2012). "Parthian coins: Kingship and Divine Glory". The Parthian Empire and its Religions
. Computus Druck Satz & Verlag. ss. 67-83. ISBN .
- Curtis, Vesta Sarkhosh (2019). "From Mithradat I (c. 171-138 BCE) to Mithradat II (c. 122/1-91 BCE): the Formation of Arsacid Parthian Iconography". Afarin Nameh. ss. 25-31. (
)
- Colledge, Malcolm A. R. (1977). Parthian art. Elek. ss. 1-200. ISBN .
- Dąbrowa, Edward (2009). "Mithradates I and the Beginning of the Ruler-cult in Parthia"
. Electrum. Cilt 15. ss. 41-51.
- Dąbrowa, Edward (2010). Rollinger, Robert; Schwinghammer, Gundula; Truschnegg, Brigitte; Schnegg, Kordula (Ed.). "The Arsacids and their State"
. Altertum und Gegenwart. Cilt XI. ss. 21-52.
- Dąbrowa, Edward (2013). "The Parthian Aristocracy: its Social Position and Political Activity"
. Parthica. Cilt 15. ss. 53-62.
- Dąbrowa, Edward (2018). "Arsacid Dynastic Marriages". Electrum. Cilt 25. ss. 73-83. doi:10.4467/20800909EL.18.005.8925
.
- Dąbrowa, Edward (2012). "The Arsacid Empire". Daryaee, Touraj (Ed.). . Oxford University Press. ss. 1-432. ISBN . 1 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2019.
- Dignas, Beate; Winter, Engelbert (2007). Rome and Persia in Late Antiquity: Neighbours and Rivals. Cambridge University Press. ISBN .
- (1984). The History of Ancient Iran
. C.H.Beck. ss. 1-411. ISBN .
false.
- Garthwaite, Gene Ralph (2005), The Persians, Oxford & Carlton: Blackwell Publishing, Ltd., ISBN
- Garsoian, Nina (2005). "Tigran II". Encyclopaedia Iranica.
- Gazerani, Saghi (2015). The Sistani Cycle of Epics and Iran's National History: On the Margins of Historiography. BRILL. ss. 1-250. ISBN .
- Invernizzi, Antonio. "Nisa". Encyclopaedia Iranica.
- Katouzian, Homa (2009), The Persians: Ancient, Medieval, and Modern Iran, New Haven & London: Yale University Press, ISBN
- Kawami, Trudy S. (2013). "Parthian and Elymaean Rock Reliefs". Potts, Daniel T. (Ed.). The Oxford Handbook of Ancient Iran. Oxford University Press. ISBN .
- (1996), "Parthia and Rome: eastern perspectives", Kennedy, David L.; Braund, David (Ed.), The Roman Army in the East, Ann Arbor: Cushing Malloy Inc., Journal of Roman Archaeology: Supplementary Series Number Eighteen, ss. 67-90, ISBN
- Hansman, John F. (1998). "Elymais". Encyclopaedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 4. ss. 373-376.
- Kia, Mehrdad (2016). The Persian Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN .
- Mathiesen, Hans Erik (1992). Sculpture in the Parthian Empire. Aarhus University Press. ss. 1-231. ISBN .
- Mayor, Adrienne (2009). The Poison King: The Life and Legend of Mithradates, Rome's Deadliest Enemy. Princeton University Press. ss. 1-448. ISBN .
- Mørkholm, Otto (1980). "The Parthian Coinage of Seleucia on the Tigris, c. 90-55 B.C.". The Numismatic Chronicle. Cilt 20. Royal Numismatic Society. ss. 33-47. JSTOR 42667078. ()
- Nabel, Jake (2017). "The Seleucids Imprisoned: Arsacid-Roman Hostage Submission and Its Hellenistic Precedents". Schlude, Jason M.; Rubin, Benjamin B. (Ed.). Arsacids, Romans and Local Elites: Cross-Cultural Interactions of the Parthian Empire
. ss. 25-50.
- Olbrycht, Marek Jan (1997). "Parthian King's tiara - Numismatic evidence and some aspects of Arsacid political ideology"
. Notae Numismaticae. Cilt 2. ss. 27-61.
- Olbrycht, Marek Jan (2009). "Mithridates VI Eupator and Iran". Højte, Jakob Munk (Ed.). Mithridates VI and the Pontic Kingdom. Black Sea Studies. 9. Aarhus University Press. ss. 163-190. ISBN . ISSN 1903-4873.
- Olbrycht, Marek Jan (2010). "The early reign of Mithradates II the Great in Parthia"
. Anabasis. Studia Classica et Orientalia. Cilt 1. ss. 144-158.
- Olbrycht, Marek Jan (2015). "Arsacid Iran and the nomads of Central Asia – Ways of cultural transfer"
. Complexity of Interaction Along the Eurasian Steppe Zone in the First Millenium Ce, Edited by Jan Bemmann, Michael Schmauder (Bonn Contributions to Asian Archaeology, Volume 7) Bonn 2015 [Vor- und Fruhgeschichtliche Archäologie, Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn]. ss. 333-390.
- Olbrycht, Marek Jan (2016). "The Sacral Kingship of the early Arsacids I. Fire Cult and Kingly Glory"
. Anabasis. Studia Classica et Orientalia. ss. 91-106.
- Pourshariati, Parvaneh (2008). Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran. London and New York: I.B. Tauris. ISBN .
- (2013). "Arsacid, Elymaean, and Persid Coinage". Potts, Daniel T. (Ed.). The Oxford Handbook of Ancient Iran. Oxford University Press. ISBN .
- Rezakhani, Khodadad (2017). "East Iran in Late Antiquity". ReOrienting the Sasanians: East Iran in Late Antiquity. Edinburgh University Press. ss. 1-256. ISBN . JSTOR 10.3366/j.ctt1g04zr8. ()
- Schippmann, K. (1986). "Arsacids ii. The Arsacid dynasty". Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5. ss. 525-536.
- (2005). "Personal Names, Iranian iv. Parthian Period". Encyclopaedia Iranica.
- Sellwood, David (1976). "The Drachms of the Parthian "Dark Age"". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland. 1 (1). Cambridge University Press. ss. 2-25. doi:10.1017/S0035869X00132988. JSTOR 25203669. ()
- Sellwood, David (1983). "Minor States in Southern Iran". Yarshater, Ehsan (Ed.). The Cambridge History of Iran, Volume 3(1): The Seleucid, Parthian and Sasanian Periods (İngilizce). Cambridge: Cambridge University Press. ss. 299-322. ISBN .
- Shayegan, M. Rahim (2011). Arsacids and Sasanians: Political Ideology in Post-Hellenistic and Late Antique Persia. Cambridge University Press. ss. 1-539. ISBN .
- Sinisi, Fabrizio (2012). "The Coinage of the Parthians". Metcalf, William E. (Ed.). The Oxford Handbook of Greek and Roman Coinage. Oxford University Press. ISBN .
Konuyla ilgili yayınlar
- Overtoom, Nikolaus Leo. (2019). A Reconsideration of Mithridates II's Early Reign : A Savior Restores the Eastern Frontier of the Parthian Empire. 43-55 p. In [Parthica : incontri di culture nel mondo antico : 21, 2019][Pisa : Fabrizio Serra, 2019.] - Permalink: http://digital.casalini.it/10.19272/201903501003
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
II Mitridates Partca 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 Mihrdat MO 124 ten 91 e kadar Part Imparatorlugu nun kraliydi Hanedaninin simdiye kadar hukum suren en buyuklerinden biri olarak kabul edilen kendisi antik cagda Buyuk Mitridates olarak biliniyordu II Mitridates Partca 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕Krallarin kralimirasindan kalma mucevherlerle suslu bir tiara takan II Mitridates Drahmisi MO 96 92 yillari arasinda Rhages de basilmistir Part KraliHukum suresi124 91 MOOnce gelenI ErdevanSonra gelenI GotarzesOlum91 MOCocuk lar iI GotarzesHanedanArsaklilarBabasiI ErdevanDiniZerdustculuk II Mitridates selefi I Erdevan in ani olumunun ardindan kral olarak tac giydi Hem doguda hem de batida askeri baski nedeniyle gerileyen bir imparatorlugun mirascisi olan II Mitridates Characene nin bagliligini kazanarak ve isyanci Elymais Kralligi ni ve ayrica Babil e surekli baskin yapan Araplari bastirarak Mezopotamya daki durumu hizla istikrara kavusturdu II Mitridates Part egemenligini Ermenistan Iberya ve muhtemelen Kafkas Albanya kralliklarinin Part vasal devletleri haline geldigi Kafkasya ya genisleten ilk Part kraliydi Doguda her iki selefini de olduren Baktriya daki gocebe kabileleri yendi ve fethetti Suren Hanesi ne timarlik olarak verilen Sistan da yeniden fethedildi MO 114 113 te Suriye deki Dura Europos u Selefkiler den ele gecirdi ve MO 95 e gelindiginde kuzey Mezopotamya kralliklari Adiabene Karduya ve Osroene onun otoritesini kabul etti II Mitridates yonetimi altinda Part Imparatorlugu zirve noktasinda Suriye ve Kafkasya dan Orta Asya ve Hindistan a kadar uzaniyordu Part Imparatorlugu nun ilk kez Roma ve Han Hanedanligi ile diplomatik iliskiler kurmasi II Mitridates doneminde oldu Ahamenis geleneklerinin savunucusu olan II Mitridates iktidardaki Arsakes hanedaninin Iran Ahamenis Imparatorlugu ile olan iliskisini vurgulamaya kararliydi Duzenli olarak Krallarin krali unvanini kullanan ilk Part hukumdariydi ve daha onceki seleflerinin kullandigi Helenistik tacin aksine kendisini paralarinin on yuzunde Iran taciyla tasvir ediyordu Ayrica sikkelerinin arka yuzundeki omphalos u Ahamenis kokenli yuksek arkalikli bir tahtla degistirdi Isim Mitridates eski Iran gunes tanrisinin adi olan Mithra tarafindan verilen anlamina gelen Iranli Mihrdat isminin Yunanca tasdikidir Ismin kendisi Eski Iran Mi8ra data kelimesinden turemistir Mithra Zerdust kaynaklarinda one cikan bir sahsiyettir ve burada khvarenah in yani krallik serefinin hamisi rolunu oynar Mithra gec Iran Ahamenis Imparatorlugu doneminde onemli bir rol oynadi ve Yunan tanrilari Apollon veya Helios veya Babil tanrisi Nabu ile iliskilendirildigi Yunan Selefki donemi boyunca buyumeye devam etti Mithra nin rolu Partlar doneminde zirveye ulasti ve modern tarihci Marek Jan Olbrycht e gore Helenistik donemde Zerdustlerin yabanci inanclarin yayilmasina karsi verdigi mucadelelerden kaynaklaniyor gibi gorunuyor Babasinin kimligiII Mitridates in babasinin kimligi belirsizdir 2 yuzyil Romali tarihci Justinus a gore II Mitridates selefi I Erdevan in ogluydu Ancak MO 119 a ait bir civi yazili tablette II Mitridates ten Kardesim Erdevan i olduren Gutyalilardan karsilarina birlikler yerlestirdim ve onlarla savastim aralarinda iki adam disinda buyuk bir oldurme gerceklestirdim seklinde bahsedilmektedir Priapatius un Oglu Vesta Sarkhosh Curtis e 2019 gore II Mitridates civi yazisinda I Erdevan dan kardesi olarak bahsetmektedir II Mitridates in Priapatius un ayni zamanda Friapatak olarak da yazilir oglu oldugunu ileri surer ve bu da MO 91 90 da Nisa da olusturulan bir ostracon tarafindan desteklenmektedir Ostracon da bir Part krali buyuk olasilikla II Mitridates in oglu Gotarzes ten Arsakes Krali Arsakes in I yegeninin oglu Friapatak in torunu olarak bahsedilir I Erdevan in Oglu Olbrycht 2010 II Mitridates in I Erdevan in kardesi degil onun oglu oldugunu one suruyor Priapatius un MO 176 da olmesi nedeniyle II Mitridates in tahta ciktigi sirada orta yasli bir adam olacagini belirtiyor Olbrycht e gore Imkansiz olmasa da II Mitridates in taht icin dogal yarismacilarinin II Fraates ve I Mitridates in ogullari olmasi nedeniyle bu tarihsel olarak pek olasi degildir I Mitridates ve I Erdevan in Priapatius un ogullari aksine II Mitridates Theopatoros babasi tanri olan unvanini kullanmadi Erdevan isimli bu kardes civi yazisinda kral olarak gecmiyor ve buyuk olasilikla savasta olen yuksek rutbeli bir subaydi Mezopotamya ve Kafkasya ya ilk seferlerHelenistik Donem de Yakin Dogu yu gosteren harita Joseph Thomas 1835 Onun tahta gectigi donemde Part Imparatorlugu Bati ve Dogu daki askeri baskilardan dolayi sarsiliyordu Dogulu gocebelerin elindeki birkac asagilayici yenilgi kralligin gucunu ve prestijini zayiflatmisti II Mitridates baslangicta Partlarla savasan Characenean hukumdari Hyspaosines in bagliligini hizla kazandi ve MO 127 de Babil i kisa sureligine ele gecirdi Hyspaosines Arsakes in tahta tahtini II Mitridates e tanri Bel e hediye olarak geri verdi II Mitridates simdi gozlerini baslangicta dogrudan Part yonetimi altinda olan ancak I Erdevan in olumunden sonra bagimsiz Elam krali Pittit tarafindan ele gecirilen Elymais e cevirdi II Mitridates Elymais i isgal etti ve Susa yi ele gecirdi Daha sonra son bir savasta Pittit le karsilasti ve burada onu yenerek Elymais i fethetti Ayni siralarda Hyspaosines oldu ve Part komutani Sindates Characene nin valisi olarak atandi Part egemenliginin Kafkasya ya yayilmasi ilk kez II Mitridates doneminde oldu Ermenistan in Kucuk Asya Kafkaslar ve Iran arasindaki stratejik konumunu fark etti y 120 MO II Mitridates Ermenistan i isgal etti ve krali I Artavasdes e Part hukumdarligini kabul ettirdi I Artavasdes oglu ya da yegeni olan II Tigran i Partlara rehin vermek zorunda kaldi Ermenistan uzerindeki kontrol hanedanin sonuna kadar Part politikasinin en temel hedeflerinden biri olarak kalacakti Iberya gibi diger Kafkas kralliklari da buyuk olasilikla bir Part vasal devleti ve muhtemelen Kafkas Albanya si haline geldi Part sikkelerinin Ermenistan ve Kafkasya Arnavutluk unun yani sira Iberya da da buyuk miktarda dolasimi bu kralliklarin Partlarin etkisiyle etkilendigini gostermektedir Babil belgelerine gore Babil surekli olarak Araplarin akinlarina maruz kaliyordu ve bu durum II Mitridates i oldukca tedirgin etmisti MO 119 yili baharinda bir Part kuvveti Araplari akinlarini bir sure durduracak kadar agir bir yenilgiye ugratti Gucun II Mitridates tarafindan mi yoksa bir Part komutani tarafindan mi yonetildigi belli degildir Part kuvveti buyuk olasilikla daha sonra gorunuse gore dogudaki gocebelere karsi yaklasan sefere katilmak icin ya dogru yola cikti Part cikarlari ayni zamanda Selefki krali basileus VII Antiohos i h 138 129 MO 129 da yenen II Fraates ten h 132 127 MO sonra ilk kez Partlar tarafindan talep edilen Suriye ye yonelikti MO 114 113 te II Mitridates Firat uzerinde yer alan onemli Selefki kenti Dura Europos u ele gecirdi Selefki diyari o zamanlar zayifti ve Nabatilere cesitli yerel krallara Yahudilere ve Suriye ve Fenike deki Yunan sehirlerine karsi bitmek bilmeyen ic cekismeler ve iktidar mucadeleleri icindeydi Dogudaki savaslarJustinus a gore II Mitridates ebeveynlerinin veya atalarinin ultor iniuriae parentum olumunun intikamini aldi bu da onun I Erdevan ve II Fraates i olduren Toharlar ile savastigini ve onlari maglup ettigini gosteriyor II Mitridates ayrica Bati Baktriya yi Iskitlerden geri aldi Part sikkeleri ve daginik raporlar II Mitridates in adasi I Mitridates h 171 132 BC tarafindan ele gecirilen Belh Kampyrtepa ve Tirmiz i yonettigini ima etmektedir Turkmenabat da dahil olmak uzere orta Ceyhun un kontrolu Partlar icin Maveraunnehir den ozellikle Sogdya dan gelen gocebelerin saldirilarini engellemek icin hayati onem tasiyordu Part sikkeleri Bati Baktriya da ve orta Ceyhun da in h 40 51 hukumdarligina kadar basilmaya devam etti Gocebe istilalari guclu Saka egemenliklerinin kuruldugu dogu Part eyaleti Drangiana ya da ulasmisti boylece Sistan Saka ulkesi adinin ortaya cikmasina neden olmustu Bu gocebeler muhtemelen I Erdevan ve II Mitridates in kuzeyde kendilerine uyguladigi baski nedeniyle bolgeye goc etmislerdi MO 124 ile 115 yillari arasinda II Mitridates bolgeyi yeniden ele gecirmek icin Suren Hanesi nden bir generalin komutasindaki bir orduyu gonderdi Sistan in tekrar Part diyarina dahil edilmesinin ardindan II Mitridates bolgeyi Suren generaline derebeyligi olarak odullendirdi II Mitridates yonetimindeki Part Imparatorlugu nun dogu sinirlari Arachosia ya kadar uzaniyordu Batiya dogru daha fazla genisleme ve Romalilarla temasTigran y 96 95 BC II Mitridates in onu serbest birakip Ermenistan krali oldu Tigran Hazar Denizi nde yetmis vadi olarak adlandirilan bolgeyi ya rehin olarak ya da II Mitridates talep ettigi icin II Mitridates e birakmistir Tigran in kizi Ariazate modern tarihci Edward Dabrowa nin sadakatinin bir garantisi olarak Ermeni tahtina cikmadan kisa bir sure once gerceklestigini one surdugu II Mitridates in ogluyla da evlenmisti Tigran MO 80 lerin sonuna kadar Part vassali olarak kalacakti Ertesi yil II Mitridates Adiabene Karduya ve Osroene ye saldirdi ve bu sehir devletlerini fethederek Part diyarinin bati sinirini Firat a kaydirdi Partlar Romalilarla ilk kez orada karsilastilar MO 96 da II Mitridates memurlarindan Orobazus u Sulla ya elci olarak gonderdi Romalilarin gucu ve nufuzu arttikca Partlar Romalilarla dostane iliskiler kurmaya calistilar ve boylece iki guc arasinda karsilikli saygiyi guvence altina alan bir anlasmaya varmak istediler Bunu Sulla nin gorunuste ustunluk sagladigi muzakereler takip etti bu da Orobazus ve Partlarin yalvaranlar gibi gorunmesine neden oldu Orobazus daha sonra idam edilecek Cin ile diplomatik faaliyetMO 2 yuzyilda Mawangdui den gelen Han Hanedani Cin ipegi Cin den gelen ipek belki de Partlarin Ipek Yolu nun bati ucunda ticaret yaptigi en kazancli luks urundu MO 121 de Han Imparatoru Wu yonetimindeki Cinliler doguda Hiung nu yu maglup etmis ve gucleriyle batiya dogru yayiliyorlardi Fergana da Cinliler Partlarin nufuz alaniyla karsilasti Part sarayina bir Cin heyetinin MO 120 yili icin onaylandigi kanitlanmistir Ertesi yil Ipek Yolu ticarete acildi Imparatorlugun II Mitridates yonetimindeki gucu ve refahi Cinli bir gezgin tarafindan su sekilde anlatilmistir Anxi Parya Buyuk Yueci bolgesinin birkac bin li batisinda yer almaktadir Insanlar topraga yerlesiyor tarlalari ekip biciyor pirinc ve bugday yetistiriyor Uzumden de sarap yapiyorlar Cesitli buyuklukte yuzlerce sehrin bulundugu Dayuan Farghana halki gibi sehirleri duvarlarla cevrelediler Gui nin Oxus Nehri sinirindaki krallik cok buyuktur ve birkac bin li kare buyuklugundedir Sakinlerin bir kismi araba veya teknelerle komsu ulkelere seyahat eden bazen birkac bin li yolculuk yapan tuccarlardir Ulkenin paralari gumusten yapilmis ve kralin yuzunu tasiyor Kral oldugunde para birimi hemen degistirilir ve halefinin yuzunun yazili oldugu yeni paralar basilir Insanlar deri seritler uzerine yatay olarak yazi yazarak kayit tutuyorlar Batida Tiaozhi Mezopotamya ve kuzeyde Yancai ve Lixuan Hyrcania yer alir Tiaozhi Mezopotamya Anxi nin Partya birkac bin li batisinda yer alir ve bati denizine Basra Korfezi komsudur Hava sicak ve nemli insanlar tarlalari isleyerek ve pirinc ekerek geciniyor Bu bolgede saksi buyuklugunde yumurta birakan buyuk kuslar yasar Halk cok kalabaliktir ve bircok kucuk sef tarafindan yonetilmektedir Anxi nin Parthia hukumdari bu seflere emirler veriyor ve onlari kendi tebaasi olarak goruyor Insanlar gozleri hayrete dusuren numaralar yapma konusunda oldukca yeteneklidirler Sima Qian 234 235Olum ve verasetII Mitridates in hukumdarliginin son yillari bilim adamlarinda II Mitridates in olumunden veya son yillarindan baslayarak Part Imparatorlugu tarihinde otuz yillik bir doneme atifta bulunan Part Karanlik Cagi olarak adlandirilan bir donemde gerceklesti Gorunuste ortusen bir dizi hukumdarlik donemi disinda imparatorlukta bu donemde yasanan olaylara iliskin net bilgilerin bulunmamasi nedeniyle Karanlik Cag olarak anilir Bu sadece II Orodes in hukumdarliginin baslangici y 57 MO ile birlikte Part hukumdarlarinin soyunun yeniden guvenilir bir sekilde izlenebildigidir Madeni paralar kabartmalar ve Babil astronomi gunlukleri Gotarzes i II Mitridates in oglu ve varisi olarak etiketliyor Behistun daki agir hasar gormus bir rolyefe gore Gotarzes babasinin emrinde satraplarin satrapi olarak gorev yapmisti MO 91 yilinda II Mitridates in olumunden sonra Gotarzes Babil de kral ilan edildi Kaya kabartmasiII Mitridates i ve Behistun Dagi ndaki dort soyluyu tasvir eden kaya kabartmasinin cizimi Bati Iran daki Behistun Dagi nda besinci bir figure saygi durusunda bulunan dort figurun tasvir edildigi bir kaya kabartmasi bulunmaktadir Agir hasar gormus olan Yunanca yazitla birlikte kabartma Alman arkeolog Ernst Herzfeld o 1948 tarafindan kismen yeniden insaa edilmistir ve yazit uzerinde sunlar yazilidir Kophasates Mithrates Gotarzes satraplarin satrabi ve buyuk kral Mitridates Rahim M Shayegan 2011 diger bilim adamlarinin aksine kaya kabartmasinin II Mitridates in hukumdarligi sirasinda degil oglu ve halefi Gotarzes in hukumdarligi doneminde belki de II Mitridates in kralligi sirasinda kendisinin ve subaylarinin prestijli statusunu tasvir ederek onun egemenliginin mesruiyetini vurgulama girisimi olarak insa edildigini ileri surmustur Ilk figuru Part satrapi Kofzad ile ikinci figur Gotarzes doneminde seckin bir konuma ilk kez yukselen Part komutani Mitratu ile ucuncu figur Gotarzes in oglu ve varisi Orodes ile ve dorduncusu babasinin emrinde satraplarin satrabi olarak gorev yapan Gotarzes ile ozdeslestiriyor Imparatorluk ideolojisi ve Madeni ParalarII Mitridates Tetradrahmisi Seleukia baskisi MO 2 yuzyilin baslarindan itibaren Arsakesler hanedan ideolojilerine antik Ahamenis Imparatorlugu nun mirasiyla olan iliskilerini vurgulayan acik sinyaller eklemeye baslamislardi Bu isaretlerin ornekleri arasinda ilk Arsakes krali I Arsakes in h 247 217 MO Ahamenis Krallarin krali II Artaserhas in h 404 358 BC soyundan geliyordu Ahamenis unvanlari I Mitridates in Krallarin Krali unvani da dahil h 171 132 BC Arsakesliler tarafindan da ustlenildi bununla birlikte baslik yalnizca I Mitridates tarafindan nadiren kullanildi ve ilk olarak II Mitridates doneminde y MO 109 8 den itibaren bu unvanin kullanimi duzenli bir ozellik haline geldi Yeni unvan hem madeni paralarda hem de gravurlerde Yunanca da BASILEYS BASILEWN olarak tasdik edilmistir ve ayrica sar sarrani olarak tasdik edilen Babil anlatimlarinda kullanildi II Mitridates Ahamenis mirasinin varisi ve koruyucusu olarak seleflerinden daha kararliydi Diadem takan II Mitridates DrahmisiTiara takan II Mitridates Drahmisi MO 96 92 yillari arasinda Rhages te basilmistir Hukumdarliginin baslangicinda II Mitridates Ekbatan ve Rhages deki madeni para darphanelerinde kullanilan Yunanca Soter Kurtarici unvanini kisaca kullandi Unvanin kullanmasinin ardindaki sebep belirsizdir Olbrycht 2010 gocebelere karsi kazandigi zafer nedeniyle bu unvani benimsedigini one surerken Grenet 2006 Zerdustluk te Mithra nin kurtarici roluyle baglantili olarak Soter in Iran bakis acisindan Mitraik bir unvan olarak gorulebilecegini one surdu Sasani krali I Erdesir h 242 242 Drahmisi II Mitridates tarafindan kullanilan ayni tip taci takiyor Ilk Arsakes hukumdarlari sikkelerinin on yuzunde Ahamenis satraplari tarafindan da giyilen baslyk olarak bilinen yumusak bir baslikla tasvir edilmistir I Mitridates den itibaren Helenistik diadem Arsakes krallari tarafindan kullanildi Diadem II Mitridates in hukumdarliginin ilk donemlerinde de kullanildi ta ki daha sonra mucevherlerle suslu uzun bir tiara veya kolah uzun sapka kullanmaya baslayana kadar Tac kokenliydi Ahamenis doneminde yuksek rutbeli Med subaylar Medya ulusal kiyafetinin bir parcasi olan uzun kubbeli bir baslik takarlardi Orta Iran da Partlara komsu olan bir bolge olan Medya II Mitridates yonetimindeki Part kralliginin onemli bir parcasiydi Justinus a gore Partca Medce ile bircok ozelligi paylasiyordu Partlar Medyan geleneklerine hayrandilar ve gorunuse gore Medya araciligiyla Ahamenis mirasina asina olmuslardi Tiara ozellikle gec Part doneminde bircok Part krali tarafindan kullanilacakti Bu tur tac daha sonra Persis Krallari gibi Partlarin vasal krallari tarafindan da kullanildi Sasani Imparatorlugu nun kurucusu I Erdesir h 242 242 da bu tiarayi kullandi I Erdevan gibi II Mitridates de sikkelerinin on yuzunde Iranli bir binici kiyafeti Part pantolonu giymis olarak tasvir edilmistir II Mitridates in sikke darphanelerinin arka yuuzu de hukumdarligi sirasinda buyuk bir sans goruyor Arsakes hanedanliginin baslangicindan bu yana madeni paralarin arka yuzunde Ahamenis satrapi Datames in o MO 362 madeni paralarina buyuk olcude benzeyen bashlyk giyen oturan bir okcu tasvir ediliyordu Okcu baslangicta bir difros uzerinde otururken tasvir edilmisti ancak I Mitridates doneminde bu bir omphalos olarak degistirildi Orta Iran ve Margiana daki Merv deki ilk madeni para darphaneleri de dahil olmak uzere II Mitridates doneminde Seleukia ve Susa da basilan tetradrahmiler ayni tarzi korudu Ancak Ekbatan ve Rhages de basilan sikkelerde okcunun sirtina kuyruk benzeri bir kumas parcasi eklenmistir MO 117 111 de omfalosun yerini ilk olarak Ahamenis doneminde kullanilan yuksek sirtli bir taht aldi Uzun kumas parcasi da cikarildi Askeri toplantilar ve seferler sirasinda sikkelerinin arka yuzunde bir at veya goritos tasviri yapilmistir Degerlendirme ve mirasII Mitridates yonetimindeki Part Imparatorlugu nun haritasi II Mitridates onu simdiye kadar hukum suren en buyuk ve basarili Part hukumdarlarindan biri olarak goren hem antik hem de modern tarihciler tarafindan olumlu karsilaniyor Justinus onun hakkinda sunlari soyluyor Onun yerine basarilariyla Buyuk soyadini alan oglu Mitridates gecti cunku atalarinin erdemlerini taklit etme arzusuyla ateslendiginden zihninin engin gucleri sayesinde onlarin sohretini asmasi mumkun kilinmisti Komsularina karsi buyuk bir cesaretle bircok savas yuruttu ve Part kralligina bircok eyalet ekledi Iskitlere karsi da defalarca basarili bir sekilde savasti ve atalarinin onlardan aldigi yaralarin intikamini aldi Justinus XLI 2 KaynakcaOzel Mayor 2009 s 1 Schmitt 2005 Olbrycht 2016 ss 97 99 100 a b Olbrycht 2016 s 100 a b c d e Curtis 2019 s 27 a b c d e f Olbrycht 2010 s 151 Curtis 2012 s 69 Frye 1984 ss 212 213 Shayegan 2011 ss 111 150 151 Shayegan 2011 s 117 Shayegan 2011 ss 117 118 Shayegan 2011 ss 115 116 Shayegan 2011 ss 116 118 Shayegan 2011 s 168 a b c d e f g h i j Olbrycht 2009 s 165 Garsoian 2005 Olbrycht 2009 ss 170 171 Olbrycht 2009 s 171 Olbrycht 2009 s 148 a b c Olbrycht 2009 s 149 Olbrycht 2015 s 334 Olbrycht 2010 ss 151 152 a b Olbrycht 2010 s 152 Olbrycht 2010 ss 152 153 Frye 1984 s 193 Bosworth 1997 ss 681 685 a b Olbrycht 2010 s 153 a b Gazerani 2015 s 14 Olbrycht 2009 s 168 a b Dabrowa 2018 s 78 Olbrycht 2009 ss 165 182 see note 57 Olbrycht 2009 s 169 Kia 2016 ss 55 186 a b Dignas amp Winter 2007 s 12 Plutarch Life of Sulla 5 4 Garthwaite 2005 s 78 a b Schippmann 1986 ss 525 536 Kia 2016 s 186 187 Shayegan 2011 ss 188 189 Sellwood 1976 s 2 Morkholm 1980 s 33 Sellwood 1976 s 2 a b Shayegan 2011 s 225 a b Rezakhani 2013 s 770 Assar 2006 s 62 Shayegan 2011 s 197 Shayegan 2011 ss 197 198 a b Shayegan 2011 s 226 Shayegan 2011 s 198 Shayegan 2011 ss 198 200 226 Shayegan 2011 ss 198 225 a b c d Dabrowa 2012 s 179 a b Curtis 2019 s 29 Dabrowa 2012 s 179 Frye 1984 s 217 Curtis 2019 s 27 a b Olbrycht 1997 s 40 a b c Olbrycht 2009 s 155 Brosius 2006 ss 101 102 Curtis 2007 s 15 Sellwood 1983 s 304 a b c d e f g Curtis 2019 s 28 Curtis 2012 s 68 Curtis 2012 ss 68 69 Olbrycht 2009 s 151 Olbrycht 2010 s 152 Kia 2016 s 185 Justin XLI 2 GenelAntik calismalar Strabo Geōgraphika Justinus Epitome of the Philippic History of Pompeius Trogus Modern calismalar Assar Gholamreza F 2006 A Revised Parthian Chronology of the Period 91 55 BC Parthica Instituti Editoriali e Poligrafici Internazionali s 55 104 Assar Gholamreza F 2009 Artabanus of Trogus Pompeius 41st Prologue Electrum Cilt 15 Krakow Bickerman Elias J 1983 The Seleucid Period Yarshater Ehsan Ed The Cambridge History of Iran Volume 3 1 The Seleucid Parthian and Sasanian Periods Ingilizce Cambridge Cambridge University Press ss 3 20 ISBN 0 521 20092 X Bivar A D H 1983 The Political History of Iran under the Arsacids Yarshater Ehsan Ed The Cambridge History of Iran Volume 3 1 The Seleucid Parthian and Sasanian Periods Ingilizce Cambridge Cambridge University Press ss 21 99 ISBN 0 521 20092 X Bivar A D H 2002 Gondophares Encyclopaedia Iranica Vol XI Fasc 2 ss 135 136 Brosius Maria 2006 The Persians An Introduction London amp New York Routledge ISBN 0 415 32089 5 Curtis Vesta Sarkhosh Stewart Sarah Ed 2007 The Age of the Parthians Ideas of Iran vol 2 Londra I B Tauris Curtis Vesta Sarkhosh 2007 The Iranian Revival in the Parthian Period Curtis Vesta Sarkhosh and Sarah Stewart Ed The Age of the Parthians The Ideas of Iran 2 London amp New York I B Tauris amp Co Ltd in association with the London Middle East Institute at SOAS and the British Museum ss 7 25 ISBN 978 1 84511 406 0 Curtis Vesta Sarkhosh 2012 Parthian coins Kingship and Divine Glory The Parthian Empire and its Religions Computus Druck Satz amp Verlag ss 67 83 ISBN 9783940598134 Curtis Vesta Sarkhosh 2019 From Mithradat I c 171 138 BCE to Mithradat II c 122 1 91 BCE the Formation of Arsacid Parthian Iconography Afarin Nameh ss 25 31 Colledge Malcolm A R 1977 Parthian art Elek ss 1 200 ISBN 9780236400850 Dabrowa Edward 2009 Mithradates I and the Beginning of the Ruler cult in Parthia Electrum Cilt 15 ss 41 51 Dabrowa Edward 2010 Rollinger Robert Schwinghammer Gundula Truschnegg Brigitte Schnegg Kordula Ed The Arsacids and their State Altertum und Gegenwart Cilt XI ss 21 52 Dabrowa Edward 2013 The Parthian Aristocracy its Social Position and Political Activity Parthica Cilt 15 ss 53 62 Dabrowa Edward 2018 Arsacid Dynastic Marriages Electrum Cilt 25 ss 73 83 doi 10 4467 20800909EL 18 005 8925 Dabrowa Edward 2012 The Arsacid Empire Daryaee Touraj Ed Oxford University Press ss 1 432 ISBN 978 0 19 987575 7 1 Ocak 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Subat 2019 Dignas Beate Winter Engelbert 2007 Rome and Persia in Late Antiquity Neighbours and Rivals Cambridge University Press ISBN 978 0 521 84925 8 1984 The History of Ancient Iran C H Beck ss 1 411 ISBN 9783406093975 false Garthwaite Gene Ralph 2005 The Persians Oxford amp Carlton Blackwell Publishing Ltd ISBN 1 55786 860 3 Garsoian Nina 2005 Tigran II Encyclopaedia Iranica Gazerani Saghi 2015 The Sistani Cycle of Epics and Iran s National History On the Margins of Historiography BRILL ss 1 250 ISBN 9789004282964 Invernizzi Antonio Nisa Encyclopaedia Iranica Katouzian Homa 2009 The Persians Ancient Medieval and Modern Iran New Haven amp London Yale University Press ISBN 978 0 300 12118 6 Kawami Trudy S 2013 Parthian and Elymaean Rock Reliefs Potts Daniel T Ed The Oxford Handbook of Ancient Iran Oxford University Press ISBN 978 0199733309 1996 Parthia and Rome eastern perspectives Kennedy David L Braund David Ed The Roman Army in the East Ann Arbor Cushing Malloy Inc Journal of Roman Archaeology Supplementary Series Number Eighteen ss 67 90 ISBN 1 887829 18 0 Hansman John F 1998 Elymais Encyclopaedia Iranica Vol VIII Fasc 4 ss 373 376 Kia Mehrdad 2016 The Persian Empire A Historical Encyclopedia 2 volumes A Historical Encyclopedia ABC CLIO ISBN 978 1610693912 Mathiesen Hans Erik 1992 Sculpture in the Parthian Empire Aarhus University Press ss 1 231 ISBN 9788772883113 Mayor Adrienne 2009 The Poison King The Life and Legend of Mithradates Rome s Deadliest Enemy Princeton University Press ss 1 448 ISBN 9780691150260 Morkholm Otto 1980 The Parthian Coinage of Seleucia on the Tigris c 90 55 B C The Numismatic Chronicle Cilt 20 Royal Numismatic Society ss 33 47 JSTOR 42667078 kayit gerekli Nabel Jake 2017 The Seleucids Imprisoned Arsacid Roman Hostage Submission and Its Hellenistic Precedents Schlude Jason M Rubin Benjamin B Ed Arsacids Romans and Local Elites Cross Cultural Interactions of the Parthian Empire ss 25 50 Olbrycht Marek Jan 1997 Parthian King s tiara Numismatic evidence and some aspects of Arsacid political ideology Notae Numismaticae Cilt 2 ss 27 61 Olbrycht Marek Jan 2009 Mithridates VI Eupator and Iran Hojte Jakob Munk Ed Mithridates VI and the Pontic Kingdom Black Sea Studies 9 Aarhus University Press ss 163 190 ISBN 978 8779344433 ISSN 1903 4873 Olbrycht Marek Jan 2010 The early reign of Mithradates II the Great in Parthia Anabasis Studia Classica et Orientalia Cilt 1 ss 144 158 Olbrycht Marek Jan 2015 Arsacid Iran and the nomads of Central Asia Ways of cultural transfer Complexity of Interaction Along the Eurasian Steppe Zone in the First Millenium Ce Edited by Jan Bemmann Michael Schmauder Bonn Contributions to Asian Archaeology Volume 7 Bonn 2015 Vor und Fruhgeschichtliche Archaologie Rheinische Friedrich Wilhelms Universitat Bonn ss 333 390 Olbrycht Marek Jan 2016 The Sacral Kingship of the early Arsacids I Fire Cult and Kingly Glory Anabasis Studia Classica et Orientalia ss 91 106 Pourshariati Parvaneh 2008 Decline and Fall of the Sasanian Empire The Sasanian Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran London and New York I B Tauris ISBN 978 1 84511 645 3 2013 Arsacid Elymaean and Persid Coinage Potts Daniel T Ed The Oxford Handbook of Ancient Iran Oxford University Press ISBN 978 0199733309 Rezakhani Khodadad 2017 East Iran in Late Antiquity ReOrienting the Sasanians East Iran in Late Antiquity Edinburgh University Press ss 1 256 ISBN 9781474400305 JSTOR 10 3366 j ctt1g04zr8 kayit gerekli Schippmann K 1986 Arsacids ii The Arsacid dynasty Encyclopaedia Iranica Vol II Fasc 5 ss 525 536 2005 Personal Names Iranian iv Parthian Period Encyclopaedia Iranica Sellwood David 1976 The Drachms of the Parthian Dark Age The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland 1 1 Cambridge University Press ss 2 25 doi 10 1017 S0035869X00132988 JSTOR 25203669 kayit gerekli Sellwood David 1983 Minor States in Southern Iran Yarshater Ehsan Ed The Cambridge History of Iran Volume 3 1 The Seleucid Parthian and Sasanian Periods Ingilizce Cambridge Cambridge University Press ss 299 322 ISBN 0 521 20092 X Shayegan M Rahim 2011 Arsacids and Sasanians Political Ideology in Post Hellenistic and Late Antique Persia Cambridge University Press ss 1 539 ISBN 9780521766418 Sinisi Fabrizio 2012 The Coinage of the Parthians Metcalf William E Ed The Oxford Handbook of Greek and Roman Coinage Oxford University Press ISBN 978 0195305746 Konuyla ilgili yayinlarOvertoom Nikolaus Leo 2019 A Reconsideration of Mithridates II s Early Reign A Savior Restores the Eastern Frontier of the Parthian Empire 43 55 p In Parthica incontri di culture nel mondo antico 21 2019 Pisa Fabrizio Serra 2019 Permalink http digital casalini it 10 19272 201903501003