John Davison Rockefeller, Senior (8 Temmuz 1839 - 23 Mayıs 1937), Birleşik Devletler'in ilk milyarderi ve tüm zamanların en zengin insanlarından biri olan Amerikalı işletmeci, sanayici ve hayırseverdi. Kardeşi William Jr. ile Rockefeller ailesini kurmuş ve ölene kadar hanedan reisliği yapmış; aynı zamanda Rockefeller Vakfı'nı kurmuş ve ölene kadar vakıf başkanlığı yapmıştır.
John D. Rockefeller Sr. | |
---|---|
![]() 1888'de J. D. Rockefeller | |
Doğum | John Davison Rockefeller 8 Temmuz 1839 Richford, New York, Birleşik Devletler |
Ölüm | 23 Mayıs 1937 (97 yaşında) Rockefeller Köşkü, Ormond Beach, Florida, Birleşik Devletler |
Defin yeri | Lake View Asiller Mezarlığı, Cleveland, Ohio 41°30′40″N 81°35′28″W / 41.511°K 81.591°B |
Milliyet | Amerikalı |
Diğer ad(lar)ı | The Oil Tycoon ("Petrol Kralı") |
Meslek |
|
Etkin yıllar | 1855-1937 |
Tanınma nedeni |
|
Özvarlık | US$418 milyarForbes: |
Boy | 1,79 m (5 ft 10+1⁄2 in) |
Siyasi parti | Cumhuriyetçi |
Din | Baptist Kilisesi |
Evlilik | Laura Spelman Rockefeller (e. 1864; ö. 1915) |
Çocuk(lar) |
|
Ebeveyn(ler) | William A. Rockefeller (babası) Eliza Davison Rockefeller (annesi) |
Aile | Rockefeller ailesi |
Kardeşleri
| |
Rockefeller, 1839'da New York'a bağlı Richford köyünde, kalabalık ve yoksul bir çiftçi ailede 8 kardeşin üçüncüsü olarak dünyaya geldi. Babası ve annesinin ayrılmaları sebebiyle ailecek zor günler geçirdiler. Annesiyle birlikte yaşamaya devam eden John ve diğer kardeşleri, tarlada patates ve mısır ekip bunları satan annelerine yardım ederek bir süre yaşama tutundular, lakin ilerleyen zamanlarda ailede iyice büyüyen ekonomik geçimsizlik sebebiyle John, ailenin en büyük erkek çocuğu olarak lise eğitimini sonlandırıp erken yaşta iş hayatına atılmak zorunda kaldı. Kariyerine ilk defa 16 yaşında, ürün komisyonculuğu yapan bir şirkette muhasebeci çırağı olarak başladı. Gençliğinden beri çevresi ve yakınları tarafından hep "yüksek vizyonlu" bir insan olarak tanımlanmış John, 20 yaşından sonra petrolün büyük bir kaynak olacağını öngördü ve dönemin dünyasında damıtılması zor, çamurla eşit değere sahip, lakin geleceğin dünyasında "kara altın" denilecek kadar kıymetli bir enerji kaynağı olacak olan petrol işine girişti. 1870'te Standard Oil'i kurdu, 1897'ye kadar işletti ve en büyük hissedarı olarak kaldı. Kurduğu üniversitelerden olan Chicago Üniversitesi ve Rockefeller Üniversitesi'nde, petrokimya üzerine araştırmalar yaptırttı ve günümüz dünyasında neredeyse hayatın her yerinde olan plastik ve türevlerini buldurttu.
Petrol'ün kullanım sınırı dünya genelinde elektriğin girişine kadar bir ışık kaynağı olarak kullanılan gazyağı ve otomobilin icadından sonra yakıt olarak kullanılan benzin ile yetiniyordu. Rockefeller'ın serveti ise gazyağı ve benzin önem kazandıkça yükseldi ve sonunda ABD'deki tüm petrolün %90'ını en üst düzeyde kontrol ederek ülkedeki en zengin kişi oldu. Dahası Rockefeller, kendi petrollerini başka bir taşımacı şirketi aracı yapmadan, doğrudan kendi döşettiği ana boru hatları ile taşıttırdı. Böylece hem onu düşman gören demiryolu şirketlerini hem de sektöründeki diğer petrol rafinericilerini hızla iflasa sürükletti.
Zamanla Rockefeller petrol endüstrisinde bir devrim yarattı; yaptığı sermaye ile dünyaya petrolün nasıl bir değer olduğunu gösterdi. Büyüyen teknolojik yeniliklerle birlikte petrol daha çok çıkarılmaya başladı ve Rockefeller, bu petrolü işleten tek kişi haline geldi; bu yüzden ülkede, kendisine karşı büyük bir muhtaçlık hissi duyulurdu. Rockefeller'ın bu şekilde malî ve manevî büyümesi, Ida Tarbell gibi yorumcu yazarlarıda endişeye sokmuştu. Tarbell, yazılarında Rockefeller'ı çokça eleştirdi ve Rockefeller'ın, sahip olduğu bu gücü kötü kullanacağından endişe duyduğunu belitti. Büyüme süreci içerisinde gerek rakipleri, gerekse de yüksek sınıf halk tarafından pek sevilmeyen John'a, sırasıyla 1884 ve 1896'da iki defa silahlı suikast girişiminde bulunuldu, ancak her ikisindende ufak yaralanmalar alarak kurtuldu. Kamuoyundaki kötü imajını tam tersine çevirmek için dönemin halkla ilişkiler babası sayılan Ivy Lee'den yardım aldı.
1911'de Birleşik Devletler Yüksek Mahkemesi, federalleşmiş petrol şirketi Standart Oil'in, federal tekel yasalarını ihlal ettiği gerekçesi ile şirketin dağıtılması gerektiği kararını verdi. Bu davadan sonra Rockefeller'ın şirketi: ExxonMobil, Chevron Corporation, BP gibi günümüzde hâlâ dünyada en yüksek gelire sahip olan şirketleri içeren 34 ayrı petrol şirketine bölündü. Rockefeller, bu şirketler üzerinde de kontrol kurdu ve şirketin 34 parçaya bölünmesi, piyasada hareketlilik yarattı; böylece satışlar anormal bir şekilde artmaya başladı. Bu 34 şirketin toplam değeri, önceki şirket Standart Oil'in toplam değerinin önce iki, sonra üç katı kadar arttı. Sonuç olarak John Davison Rockefeller Sr., ülkenin ilk milyarderi, dönemin yaşayan en zengini ve kaydedilmiş tarihin en zengini oldu; öyle ki kişisel serveti günümüze kadar geçen süre içerisinde (107 yıl) hâlâ geçilemedi. Eğer günümüzde yaşasaydı 418 milyar dolarlık bireysel servetiyle tüm ABD ekonomisinin %2'sini tek başına kontrol edebilirdi.
İlk yılları
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpWbEwwcHZhRzVmUkM1ZlVtOWphMlZtWld4c1pYSWxNamR6WDJKcGNuUm9jR3hoWTJWZllYUmZVbWxqYUdadmNtUWxNa05mVG1WM1gxbHZjbXN1YW5Cbkx6SXlNSEI0TFVwdmFHNWZSQzVmVW05amEyVm1aV3hzWlhJbE1qZHpYMkpwY25Sb2NHeGhZMlZmWVhSZlVtbGphR1p2Y21RbE1rTmZUbVYzWDFsdmNtc3VhbkJuLmpwZw==.jpg)
Rockefeller, 1839'da Richford, New York'ta, Alman ve İngiliz kökenli William A. "Şeytan Bill" Rockefeller ve İskoç-İrlandalı kökenli Eliza Davison'un ilk oğlu olarak kalabalık, yoksul ve çiftçi bir ailede doğdu. Kendinden büyük bir ablası, Lucy Rockefeller ve kendinden küçük dört kardeşi vardı, William A. Jr., Mary ve ikiz kardeşler Franklin ve Frances. Babası Bill, çiftçilik dışında serbest mesleklede uğraşıyordu; bir dönem çiftçilik ve , bir dönem seyyar bitkisel ilaç satıcılığı yaptı. Bill, çok karanlık ve sinsi bir adamdı; bu yüzden olsa gerek yerli halk ona "Şeytan Bill" anlamına gelen Devil Bill lakabını takmıştı. Bill, geleneksel katı ahlâkın aksine özgürlükçülüğü tercih eden bir babaydı. Bill, yaşamı boyunca hep içine kapanık, değişik planlar çeviren bir adam olarak görüldü. Ayrıca Bill, metrisi olan Nancy Brown isimli bir kadından, yaşça Lucy ve John'un arasında olan ancak genç yaşta ölen Clorinda adında bir kız evlada sahipti. Daha sonra ikilinin Cornelia adında bir kızları oldu.
Annesi Eliza, Bill'in yola çıkıp uzun süreler dönmemesi nedeniyle, çocuklarına hem analık hem babalık yapan dindar bir Baptistti. Aile içi ekonomik durumun kötü olması nedeniyle anne Eliza, çok tutumlu davranıyordu ve çocuklarına da bunu aşılıyordu. John, annesinin tutumluluğunu: "Annem çok tasarruflu bir kadındı, hiçbir zaman israf etmedi ve israf etmeyen bireyler yetiştirmek için bize de bunu öğretti." diyerek özetledi. John, diğer kardeşleri gibi ev işlerinden payına düşeni yaptı. Hindi, tavuk yetiştirmesinde ve patates, mısır ekimlerinde ailesine yardım etti ve bunları satarak geçindiler. John, babasının 'yemek için ticaret' sözünü çok benimsemişti. Bu sözün etkisiyle küçük yaşlarında, komşuları ile ufak alım-satımlar gerçekleştirmişti. Baba Bill, değişik planlar çeviren bir adamdı ve çocukları için: "Çocuklarımı, işlerimi yapmaları için bir an önce büyütmek istiyorum." düşüncesiydi. Annesi, Bill'in tam tersi, John'un ve kardeşlerinin yetişmesinde daha olumlu etki yaratmıştı; onların, her birinin eğitimini almış, hoşgörülü, tasarruflu, saygılı ve uyanık bireyler olmaları için uğraşıyordu. Bu büyük farkdan dolayı John, büyüdükçe babasından uzaklaştı ve zaman içerisinde babasından nefret etmeye başladı.
Rockefeller henüz çocukken, ailesi 1851'de önce Strongsville, Ohio'ya taşındı ve burada Cleveland's Central Lisesine eğitim gördü. Daha sonra, muhasebe eğitimi aldığı Folsom'sp Commercial College'da on haftalık kurs aldı. Babasının yokluğuna ve ailesinin sık sık yer değiştirmesine rağmen iyi huylu, ciddi ve çalışkan bir çocuktu. Yaşıtları onu çekingen, ciddi, dindar, metodik ve sağduyulu olarak tanımlıyorlardı. Girdiği her ikili münazarada, tartışma yeteneğini gösteriyordu ve kendini her zaman doğru ifade edebiliyordu. Ayrıca Rockefeller'ın derin bir müzik aşkı vardı; hatta bunu kariyer olarak düşündüğü zamanlar dahi oldu.
'ya, sonra ise işlerin ters gitmesi nedeniyle 6 ay sonra 'ya taşındı ve John bu şehirde, Owego Academy'de eğitim aldı. 1853'te ise ailesiStandard Oil öncesi kariyeri
Muhasebecilik zamanları
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTltTDJZMEwwcHZhRzVmUkM1ZlVtOWphMlZtWld4c1pYSmZZV2RsWkY4eE9GOHRYMUJ5YjJwbFkzUmZSM1YwWlc1aVpYSm5YMlZVWlhoMFh6RTNNRGt3TG1wd1p5OHlNakJ3ZUMxS2IyaHVYMFF1WDFKdlkydGxabVZzYkdWeVgyRm5aV1JmTVRoZkxWOVFjbTlxWldOMFgwZDFkR1Z1WW1WeVoxOWxWR1Y0ZEY4eE56QTVNQzVxY0djPS5qcGc=.jpg)
Eylül 1855'te 16 yaşındaki Rockefeller, ilk işi olan Cleveland'daki ürün komisyonculuğu şirketi Hewitt & Tuttle'a muhasebeci çırağı olarak girdi. Zamanla kendini ofisinin her işini yapabilecek kadar geliştirdi; öyle ki, şirketin nakliye masraflarını hesaplamada ustalaştı. Gelecekte, "kariyerimdeki en önemli noktalar arasında" olarak işaret edeceği bu şirkette Rockefeller, hesaplama dışında mavna kanalı sahipleri, gemi kaptanları ve nakliye acenteleri ile müzakere ediyordu. Bu görüşmeler sayesinde, sabit olduğunu düşündüğü nakledilen nakliye oranlarının navlun koşullarına, zamanlamasına ve tercih edilen nakliyecilerin indirim kullanmasına bağlı olarak değiştirilebileceğini öğrendi. Rockefeller'in işini severek ve kusursuz yapmasını gören Hewitt & Tuttle şirketi yöneticileri, Rockefeller'a bir görev daha verdi: Şirkete borçlu olanlardan borçları toplamak. Bu görev ile Rockefeller, gelecekte işine çok yarayacak olan psikolojik konuşma yeteneğini geliştirdi.
Üç ay yardımcı çırağı olarak çalıştığı Hewitt & Tuttle şirketinden ilk ay, dönemin parasıyla $16 aldı. İkinci ay $31, üçüncü ay ise $58 aldı ve yıl sonlarına kadar $58 alarak devam etti. Rockefeller, aynı dönem yanında çalışan muhasebeci arkadaşına iki büyük hedefinin olduğu söylemişti; $100.000'a sahip olmak (1), 100 yaşına kadar yaşamak (2).
İlk iş ortaklıkları ve Amerikan İç Savaşı'ndaki hizmetleri
1859'da Rockefeller, ortağı Maurice B. Clark ile birlikte $4.000 sermaye toplayıp üretim komisyonculuğu işine girdi. Clark, ilk adımı atmak için kendi parasının yanında, John'dan da $2.000 istedi. Ancak John'un o zamanlar güçlüklerle biriktirdiği sadece $800'ı vardı, bu yüzden babası Bill Rockefeller'den %10 faizle $2.000 borç aldı. Daha sonra Rockefeller, bu dertten istikrarlı bir şekilde sıyrıldı, ilerledi ve geçmiş kariyerinde hiç kazanamadığı kadar büyük paralar kazanmaya başladı. Zamanla ülke içinde Amerikan İç Savaşı patlak verdi. John ve Clark, gıda sektöründe komisyonculuğa girdi ve Birlik Ordusu'na muazzam miktarda yiyecek ve malzeme tedarik ettiler. Öyle ki; Clark & Rockefeller ikilisi, birinci yıllarında $4.400, ikinci yıllarında ise $17.000 kâr elde ettiler. Kardeşi Frank Rockefeller savaşırken, John işi ile uğraştı ve yedek askerler tuttu. Savaştan kaçmak için tomarca para ödeyen birçok zengin Kuzeylinin aksine John D. Rockefeller: "Orduya girmek ve üzerine düşeni yapmak isterim." dedi. Ancak gelecekte Rockefeller, bir kitabında: "Ama bu söz konusu bile olamazdı çünkü yerimi alacak kimse yoktu. Yeni bir işin içindeydik ve eğer ölecek olsaydım, tüm işler duracaktı ve bu ülke için daha kötü sonuçlar doğururdu." dedi.
Rockefeller, Başkan Abraham Lincoln'e oy veren ve o zamanki yeni Cumhuriyetçi Parti'yi destekleyen kölelik karşıtı biriydi. 1862'de Federal hükûmet, petrol fiyatlarını sübvanse ederek fiyatı önce $0,35/varil, sonra ise $13,75/varil olacak şekilde yükseltti. Bu, binlerce spekülatörün servet kazanmaya çalışacağı bir 'petrol sondajı furyası' başlattı. Birçoğu başarısız oldu, fakat başarılı olanların verimli olmasına dahi gerek yoktu; petrolün verimsiz işlemesi bile değerli idi. Toprağa sondajlar açıp ellerinden geldiğince petrolü çektiler ve bunu yaparkende doğaya oldukça zarar verdiler; dere ve nehirlerin, su yerine petrol ile akmalarına sebebiyet verdiler.
Gazyağı formundaki rafine petrol için büyük miktarda talep vardı. Kömür, daha önceki yıllar kerosen çıkarmak için kullanılmıştı, ancak zahmetli ekstraksiyon süreci ve yüksek fiyatı geniş kullanım alanını darattı. İç Savaş yıllarında taşımacılığının yüksek maliyetleri ve yüksek devlet vergileri olsa dahi alış-verişten elde edilen ciro, dolayısıyla kârlar büyüktü. Rafine petrolün 1863'teki fiyatı yaklaşık $13/varil, kâr marjı ise varil başına $5-$8 civarındaydı. O dönemlerde rafineri kurmak için ufak sermaye harcamaları yeterliydi; yaklaşık $1.000 ila $1.500 ve faaliyet göstermesi için sadece birkaç adam gerektiriyordu. Bu riskli ve tehlikeli dönemde ortaklar, gıda sektöründen tekrar petrole geçtiler ve 1863'te, gelişen petrol sanayisi bölgesi olan Cleveland şehrine "The Flats" isminde bir petrol rafinerisi inşa ettiler. Rafineri, doğrudan Clark & Rockefeller, kimyager ve M.B. Clark'ın iki erkek kardeşinden oluşan Andrews-Clark & Company'ye aitti. O zamanlar ticarî petrol piyasası, henüz yeni doğmuş bir bebekti ve aydınlatma için çok iyi bir araçtı; önceden kullanılan balina yağı, kitleler için daha pahalı ve masraflıydı.
Dönemin birçok rafineri şirketi, petrolden %60'lık gazyağını alıp, geri kalan %40'lık kısmı ise 'atık' olarak nitelendirip nehirlere veya büyük çamur yığınlarına atıyordu. Ancak John D. Rockefeller, fakirlikten geldiği ve annesinin ona israfın kötü bir şey olduğunu empoze ederek büyütmesi sebebiyle petrolün %40'lık kısmının atılmasını ziyan olarak görüyordu ve onu değerlendirmek istiyordu. Zamanla, kimyasal çalışmalara ayrıdığı büyük paraların karşılığını aldı ve 'atık' olarak görülen %40'lık petrol kısmını yağlama yağı, vazelin ve parafin mumu gibi ürünlerin hammaddesi olarak kullandı. Yine petrolden elde edilen ve atık olarak nitelendirilen kaftanı asfaltlamada kullandı. Aynı şekilde Rockefeller, tesisatçılarını petrolü taşıyacak boruları döşemek için rakip şirketlere kiralattı; karşılığında $2,50/varil kadar maal edilecek petrolü, $0,96/varil kadardan satın aldı. Şubat 1865'te ise, gelecekte petrol endüstrisi tarihçisi 'in "Rockefeller'in kritik hamlesi" olarak tanımlayacağı satın alımı gerçekleşti; John D. Rockefeller, Clark kardeşlerin şirketini $72.500'a satın aldı ve Rockefeller'in büyüme yolundaki sıçrayışlarından biri oldu, öyle ki Rockefeller bu satın alımı için gelecekte: "Şirketimin dönüm noktası oldu." dedi. Zamanla Rockefeller, iç savaş sonrası başlıyan ekonomik büyümeden, demiryollarının gelişmesinden ve petrol yakıtlı bir ekonominin hazırlanmasında sorumluluk sahibi bir konuma geldi. Şirket gittikçe büyük paraları döndürdü, değişen pazarlara hızla adapte oldu ve hızla büyüyen endüstriyi takip etmek için gözlemciler görevlendirdi.
Petrol işinde büyüme
1866'da, kardeşi William Rockefeller Jr., Cleveland'da başka bir rafineri kurdu ve ağabeyi John'u da dahil etti. 1867'de ise finansör , şirkete ortak oldu ve Rockefeller, Andrews & Flagler firması kuruldu. 1868'e gelindiğinde Rockefeller, kârlarını yatırıma dönüştürmüş veya farklı firmaları kendine borçlandırtmıştı. Rafinerilerden çıkan atıkların uygulama alanlarına göre değerlendirilmesini isteyen John, kimyager 'den yardım alıyordu. Şirket zamanla, Cleveland'daki rafinerilere sahip oldu ve New York'ta, büyük bir pazarlama kuruluşu kurdu; dönemin dünyasında en büyük petrol şirketi haline geldi.
Standard Oil Company
Kuruluş öncesi, kuruluş ve erken büyüme
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpjekwwcHZhRzR0UkMxU2IyTnJaV1psYkd4bGNpMXpaVzR1YW5Cbkx6SXlNSEI0TFVwdmFHNHRSQzFTYjJOclpXWmxiR3hsY2kxelpXNHVhbkJuLmpwZw==.jpg)
Amerikan İç Savaşı'ndan sonra Cleveland şehri, Birleşik Devletler'deki beş büyük petrol arıtma merkezinden biriydi. 1869'a gelindiğinde, piyasaya üretim oranından üç kat daha fazla kerosen talebi vardı ve talep yıllarca zirvede kaldı.
10 Ocak 1870'te John D. Rockefeller, Andrews & Flagler ortaklığından çıkarak "Ohio'nun Standard Oil'i" ismiyle şirketi kurdu. Kısa zamanda büyük kâr elde eden Rockefeller, önce Ohio'un en kârlı rafinericisi, sonra ise ülkenin en büyük petrol ve gazyağı nakliyecilerinden biri haline geldi. Ülkedeki petrol taşımacılığının çok masraflı olması, hızla büyüyen şirketinin mutluluğunu yaşayan John'un canını çok sıkıyordu. Büyük çabalarının ardından John, büyük meblalar ödeyerek demiryollarını kontrol altına almayı başardı ve rakip şirketlerin petrollerini, kendi demiryollarından taşıtmadı.
Navlun oranlarını kontrol etmek için kartel oluşturmaya girişti ve 'yi kurdu. Kartel, büyük hacimli petrol tedarik edenlere karşı ayrıcalık sağladı. John, pazarlama bilgisini kullanarak, büyük hacimli petrol alan müşterilerine karşı %50'ye varan büyük indirimler yaptı; böylece, rakip petrol şirketlerinin müşterilerini de kendine çekti ve o şirketleri iflasa sürükletti.
Önümüzdeki on yıl boyunca, gazyağı Bu stratejisinin bir diğer amacı, hızla artan navlun fiyatlarının yavaşlatılması veya daha iyisi olan durdurulmasıydı. Bu sabotajları, bağımsız petrol kuyusu işletmecilerinin protestolarını ateş pahasına yükseltti ve bu da onları Standard Oil ile antlaşma yapmaya mecbur bıraktı. ve başkanlığındaki, New York'un en büyük rafinerisi olan , Standard Oil'in bu strajisini diğer şirketler gibi fark edip buna muhalefet oldu. Standard Oil ise, Pennsylvania kartelin sözleşmesini iptal etti piyasa standartlarını uygulamaya aldı. Rakipler her ne kadar mutsuz olsa da Rockefeller'ın girişimi, Amerikalı tüketicilere daha ucuz gazyağı ve diğer petrol yan ürünlerini getirdi. 1870'ten önce, ışık kaynağı olarak balina yağı yakıtı kullanılıyordu ve bu yalnızca zenginler içindi. Önlerindeki on yıl boyunca gazyağı, işçi sınıfı ve orta sınıf için yaygın olarak kullanımda kaldı.
Rockefeller, basının ilk kez onu kötülemesine rağmen yılmadan rakip rafinerileri satın alma döngüsüne devam etti, operasyonlarının verimliliğini artırdı, petrol sevkiyatlarında indirim için baskı yaptı, gizli anlaşmalar yaptı ve yatırım havuzlarını yükseltti. 1872 yılında, dört aydan kısa bir süre içinde Standard Oil, Cleveland şehrindeki 26 büyük rakip şirketinden 22'sini satın alıp bünyesine kattı (bu olay gelecek yıllarda kimisi tarafından "Cleveland fethi", kimisi tarafındansa "Cleveland katliamı" olarak anıldı). En sonunda John D.'nin ve şirketi Standard Oil'in muhalifleri, John D. ve şirketiyle rekabet etmenin çözüm olmadığını gördü. 1874'te John D. ile yazılı antlaşma yapmak zorunda kaldılar ve John'un yükselen patronluğunu kabul ettiler.
Petrol İmparatorluğu ve tekelden yönetim
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTltTDJaaEwxQjFZMnREWVhKMGIyOXVMVlJsWkdSNVVtOXZjMlYyWld4MExUQTFMVEl6TFRFNU1EWXVhbkJuTHpJek1IQjRMVkIxWTJ0RFlYSjBiMjl1TFZSbFpHUjVVbTl2YzJWMlpXeDBMVEExTFRJekxURTVNRFl1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Rockefeller, yüzlerce rakibi olmasına rağmen şirketi Standard Oil'i, yatay entegrasyon yolu ile Amerika Birleşik Devletleri'nin pazar payı içerisinde, petrol rafinajında ve satışlarında hakimiyet kazanmasını sağladı. Zamanla ABD pazarının %90'ını kontrol edebilecek kadar güçlendi. Gazyağı endüstrisindeki eski dağıtım sistemini şirket, kendi dikey sistemiyle değiştirdi. Standard Oil'in ticari uygulamaları yoğun tartışmalara yol açtı. Aynı zamanda gazyağı ürünlerinin kalitesini ve bulunabilirliğini artırırken, kamuya olan maliyetlerini de büyük ölçüde düşürdü (gazyağı fiyatı şirketin ömrü boyunca toplam yaklaşık %80 düştü). Standard Oil Co.'nın rakiplerine karşı en güçlü silahları düşük satış, farklı fiyatlandırma ve gizli nakliye indirimleri oldu.
Ayrıca bakınız
Notlar
- Dipnotlar
- ^ Fortune Magazine, en zengin Amerikalıları doların değişen değerine göre değil, GSYİH yüzdesine göre listeliyor. Rockefeller,
servet/GSYİH ile kredilendirilmiştir.
- ^ 2019 enflasyonuna göre $2,74 milyona denk gelmektedir.
- ^ 2019 enflasyonuna göre $113.822'a denk gelmektedir.
- ^ Dönemin hükûmeti, savaş sebebiyle zor elde edilen millî geliri arttırmak için rafine petrole, ¢20/galon vergi biçmişti.
- ^ 2019 enflasyonuna göre $1 milyona denk gelmektedir.
- Kaynak notları
- ^ Bu değer, 2019 USD enflasyonuna göre hesaplanmıştır ve en yüksek net değeridir. Farklı tahminler de vardır, ancak birçoğu 300 ila 450 milyar USD arasında değişiklik göstermektedir. Bazı kaynaklar 200 milyar gibi aşırı düşük veya 660 milyar gibi aşırı yüksek değerler belirtebiliyor. Ancak en güvebilir kaynaklar (örneğin Forbes, Bloomberg) 300-400 milyar arası tahminler veriyor. Bu tahminler TÜFE oranlarına değil, kontrol ettiği ve mevcut B.D. GSYİH'sına göre ayarlanmış GSYİH'nın oranına dayanmaktadır.
- ^ Standart Oil'in dağılışından iki yıl sonra (1913) hesaplanmış değerinin 2019 enflasyonu ile çarpılması sonucu bu değer elde edilmiştir.
Kaynakça
- ^ "The All-Time Richest Americans". All the Money in the World. Forbes. 14 Eylül 2007. 15 Ekim 2007 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Mayıs 2014.
- ^ "The 20 Richest People Of All Time". Business Insider. 2 Eylül 2010. 4 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Mayıs 2014.
- ^ "The Rockefellers". PBS. 27 Ekim 2000 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 29 Mayıs 2007.
- ^ "Top 10 Richest Men of All Time". . 1 Mart 2001 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 29 Mayıs 2007.
- ^ a b "The Richest Americans". Fortune. CNN. 31 Aralık 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 25 Mart 2016.
- ^ "The Wealthiest Americans Ever". The New York Times. 15 Temmuz 2007. 15 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 17 Temmuz 2007.
- ^ "10 Things You May Not Know About John D. Rockefeller", 30 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde . history.com; accessed Ekim 21, 2016.
- ^ United States Department of Labor: Bureau of Labor Statistics; the family fortune is estimated at 11 billion in 2016 Fox Business Report September 1, 2016
- ^ Hanson, Elizabeth (January 2000). The Rockefeller University Achievements: A Century of Science for the Benefit of Humankind, 1901-2001. The Rockefeller University Press. .
- ^ US Gross Domestic Product 1913-1939 Stuck on Stupid Us Economy
- ^ 10 richest people in the entire history 25 Eylül 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., fbacs.com; accessed October 21, 2016.
- ^ Chernow, Ron (1998). Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr. . s. 7. ISBN .
A prudent, straitlaced Baptist of Scotch-Irish descent, deeply attached to his daughter, John Davison must have sensed the world of trouble that awaited Eliza...
- ^ Chernow 1998, s. 11.
- ^ Chernow 1998, s. 6.
- ^ Chernow, Ron (1998). "The Flimflam Man". New York Times. 21 Ocak 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Ağustos 2020.
- ^ Chernow 1998, s. 43.
- ^ Segall 2001, s. 14.
- ^ Segall 2001, s. 15-16.
- ^ Coffey, Ellen Greenman; Shuker, Nancy (1989), John D. Rockefeller, empire builder, Silver Burdett, ss. 18-30
- ^ Chernow 1998, s. 40.
- ^ "John D. Rockefeller | Biography, Facts, & Death". Encyclopedia Britannica (İngilizce). 14 Kasım 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 24 Ağustos 2017.
- ^ Chernow 1998, s. 46.
- ^ Hawke 1980, ss. 22-24.
- ^ Hawke 1980, s. 22.
- ^ Federal Reserve Bank of Minneapolis. "Consumer Price Index (estimate) 1800–". 19 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde . Retrieved January 1, 2020.
- ^ (2008). Rich is a Religion: Breaking the Timeless Code to Wealth. John Wiley & Sons. s. 135. ISBN .
- ^ Hawke 1980, s. 26.
- ^ Segall 2001, s. 25.
- ^ Segall 2001, ss. 24-28.
- ^ a b c Burton W. Folsom, The Myth of the Robber Barons, Chapter 5, John D. Rockefeller and the Oil Industry
- ^ Williamson and Daum, American Petroleum Industry, pp. 82-194
- ^ Hawke 1980, ss. 31-32.
- ^ Hawke 1980, ss. 29–36.
- ^ Chernow 1998, ss. 73–74.
- ^ a b Nevins, Rockefeller, 1.183-85, 197-8
- ^ Segall 2001, s. 32.
- ^ Segall 2001, ss. 32–35.
- ^ "People & Events: John D. Rockefeller Senior, 1839-1937". PBS. 16 Aralık 2000 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 Haziran 2008.
- ^ "Our History". ExxonMobil. 11 Ekim 2007 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 Haziran 2008.
- ^ Yergin, Daniel (1992). The Prize: The Epic Quest for Oil, Money & Power. ISBN .
- ^ Chernow 1998, s. 132.
- ^ Segall 2001, s. 42.
- ^ a b Segall 2001, s. 43.
- ^ Chernow 1998, s. 258.
Bibliyografya
- Bringhurst, Bruce (10 Mayıs 1979). Antitrust and the Oil Monopoly: The Standard Oil Cases, 1890-1911 (Contributions in Legal Studies). Praeger. ISBN .
- (1998). Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr. Random House. ISBN . online free
- ——— (1998). . Warner. ISBN . March 10, 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2006.
- Collier, Peter; Horowitz, David (1976). The Rockefellers: An American Dynasty. New York: Holt, Rinehart & Winston.
- Ernst, Joseph W., editor. "Dear Father"/"Dear Son: Correspondence of John D. Rockefeller and John D. Rockefeller, Jr. New York: Fordham University Press, with the Rockefeller Archive Center, 1994.
- Folsom, Jr., Burton W. The Myth of the Robber Barons. New York: Young America, 2003.
- Fosdick, Raymond B. The Story of the Rockefeller Foundation. New York: Transaction, reprint, 1989.
- Gates, Frederick Taylor. Chapters in My Life. New York: The Free Press, 1977.
- Giddens, Paul H. Standard Oil Company (Companies and men). New York: Ayer Co. Publishing, 1976.
- Goulder, Grace. John D. Rockefeller: The Cleveland Years. Western Reserve Historical Society, 1972.
- Harr, John Ensor, and Peter J. Johnson. The Rockefeller Century: Three Generations of America's Greatest Family. New York: Charles Scribner's Sons, 1988.
- ———; Johnson, Peter J. (1992). The Rockefeller Conscience: An American Family in Public and in Private. New York: Charles Scribner's Sons.
- Hawke, David Freeman. John D: The Founding Father of the Rockefellers. New York: Harper and Row, 1980.
- Hidy, Ralph W. and Muriel E. Hidy. History of Standard Oil Company (New Jersey: Pioneering in Big Business). New York: Ayer Co., reprint, 1987.
- Hofstadter, Richard (1992) [1944]. Social Darwinism in American Thought, 1860-1915. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. ISBN . 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Ağustos 2020.
- Jonas, Gerald. The Circuit Riders: Rockefeller Money and the Rise of Modern Science. New York: W.W. Norton & Co., 1989.
- Josephson, Matthew. The Robber Barons. London: Harcourt, 1962.
- Kert, Bernice. Abby Aldrich Rockefeller: The Woman in the Family. New York: Random House, 1993.
- Klein, Henry H. Dynastic America and Those Who Own It. New York: Kessinger, [1921] 2003.
- Knowlton, Evelyn H. and George S. Gibb. History of Standard Oil Company: Resurgent Years 1956.
- Latham, Earl, (Ed.) (1949). John D. Rockefeller: Robber Baron or Industrial Statesman?.
- Manchester, William. A Rockefeller Family Portrait: From John D. to Nelson. New York: Little, Brown, 1958.
- Morris, Charles R. The Tycoons: How Andrew Carnegie, John D. Rockefeller, Jay Gould, and J. P. Morgan Invented the American Supereconomy. New York: Owl Books, reprint, 2006.
- Nevins, Allan. John D. Rockefeller: The Heroic Age of American Enterprise (1940); 710pp; favorable scholarly biography; online
- Nevins, Allan (1953). Study in Power: John D. Rockefeller, Industrialist and Philanthropist. 2 vols. New York: Charles Scribner's Sons.
- Pyle, Tom, as told to Beth Day. Pocantico: Fifty Years on the Rockefeller Domain. New York: Duell, Sloan and Pierce, 1964.
- Roberts, Ann Rockefeller. The Rockefeller Family Home: . New York: Abbeville Publishing Group, 1998.
- Rockefeller, John D. (1984) [1909]. Random Reminiscences of Men and Events. New York: Sleepy Hollow Press and Rockefeller Archive Center.
- Rose, Kenneth W.; Stapleton, Darwin H. (1992). "Toward a 'Universal Heritage': Education and the Development of Rockefeller Philanthropy, 1884-1913". Teachers College Record. 93 (3): 536-55. ISSN 0161-4681. 2 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Ağustos 2020.
- Sampson, Anthony (1975). The Seven Sisters: The Great Oil Companies and the World They Made. Hodder & Stoughton.
- Segall, Grant (8 Şubat 2001). John D. Rockefeller: Anointed With Oil. Oxford University Press. ISBN . 24 Haziran 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Aralık 2012.
- Stasz, Clarice. The Rockefeller Women: Dynasty of Piety, Privacy, and Service. St. Martins Press, 1995.
- Tarbell, Ida M. (1963) [1904]. The History of the Standard Oil Company. 2 vols. Gloucester, MA: Peter Smith.
- Williamson, Harold F. and Arnold R. Daum. The American Petroleum Industry: The Age of Illumination, 1959; also vol 2, American Petroleum Industry: The Age of Energy, 1964.
- Yergin, Daniel. The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power. New York: Simon & Schuster, 1991.
- Public Diary of John D. Rockefeller, now found in the Cleveland Western Historical Society
Dış bağlantılar
Wikimedia Commons'ta John D. Rockefeller ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |
Vikisöz'de John D. Rockefeller ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |
- John D. Rockefeller çalışmaları – Gutenberg Projesi
- The Rockefeller Archive Center 12 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- John D. Rockefeller Biography 26 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Timeline of the Rockefeller family history since his birth 20 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- A genealogy of his family 9 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Illustrated article about John D Rockefeller and the Standard Oil Company28 Ağustos 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Financier's Fortune in Oil Amassed in Industrial Era of 'Rugged Individualism' 6 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde . NY Times Obituary, May 24, 1937
- A Capital Life 22 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde . A New York Times book review of "Titan" by Ron Chernow (1998).
- American Experience: The Rockefellers 29 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde . A full transcript of the PBS documentary on the family history, with contributions from Paul Krugman and author .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
John Davison Rockefeller Senior 8 Temmuz 1839 23 Mayis 1937 Birlesik Devletler in ilk milyarderi ve tum zamanlarin en zengin insanlarindan biri olan Amerikali isletmeci sanayici ve hayirseverdi Kardesi William Jr ile Rockefeller ailesini kurmus ve olene kadar hanedan reisligi yapmis ayni zamanda Rockefeller Vakfi ni kurmus ve olene kadar vakif baskanligi yapmistir John D Rockefeller Sr 1888 de J D RockefellerDogumJohn Davison Rockefeller 8 Temmuz 1839 Richford New York Birlesik DevletlerOlum23 Mayis 1937 97 yasinda Rockefeller Kosku Ormond Beach Florida Birlesik DevletlerDefin yeriLake View Asiller Mezarligi Cleveland Ohio 41 30 40 N 81 35 28 W 41 511 K 81 591 B 41 511 81 591MilliyetAmerikaliDiger ad lar iThe Oil Tycoon Petrol Krali MeslekIsletmeci sanayici hayirseverEtkin yillar1855 1937Taninma nedeniInsanlik tarihinin en zenginlerinden Rockefeller ailesinin kurucusu Petrol endustrisinin babasiOzvarlikUS 418 milyarForbes Boy1 79 m 5 ft 10 1 2 in Siyasi partiCumhuriyetciDinBaptist KilisesiEvlilikLaura Spelman Rockefeller e 1864 o 1915 Cocuk lar Elizabeth Rockefeller Strong kizi Alice Rockefeller kizi Alta Rockefeller Prentice kizi Edith Rockefeller McCormick kizi John Rockefeller Jr oglu Ebeveyn ler William A Rockefeller babasi Eliza Davison Rockefeller annesi AileRockefeller ailesiKardesleri Lucy Rockefeller abla Clorinda Rockefeller uvey abla John D Rockefeller William Rockefeller Jr erkek kardes Mary Rockefeller kiz kardes Cornelia Rockefeller uvey kiz kardes Franklin Rockefeller Frances in ikizi Frances Rockefeller Franklin in ikizi Rockefeller 1839 da New York a bagli Richford koyunde kalabalik ve yoksul bir ciftci ailede 8 kardesin ucuncusu olarak dunyaya geldi Babasi ve annesinin ayrilmalari sebebiyle ailecek zor gunler gecirdiler Annesiyle birlikte yasamaya devam eden John ve diger kardesleri tarlada patates ve misir ekip bunlari satan annelerine yardim ederek bir sure yasama tutundular lakin ilerleyen zamanlarda ailede iyice buyuyen ekonomik gecimsizlik sebebiyle John ailenin en buyuk erkek cocugu olarak lise egitimini sonlandirip erken yasta is hayatina atilmak zorunda kaldi Kariyerine ilk defa 16 yasinda urun komisyonculugu yapan bir sirkette muhasebeci ciragi olarak basladi Gencliginden beri cevresi ve yakinlari tarafindan hep yuksek vizyonlu bir insan olarak tanimlanmis John 20 yasindan sonra petrolun buyuk bir kaynak olacagini ongordu ve donemin dunyasinda damitilmasi zor camurla esit degere sahip lakin gelecegin dunyasinda kara altin denilecek kadar kiymetli bir enerji kaynagi olacak olan petrol isine giristi 1870 te Standard Oil i kurdu 1897 ye kadar isletti ve en buyuk hissedari olarak kaldi Kurdugu universitelerden olan Chicago Universitesi ve Rockefeller Universitesi nde petrokimya uzerine arastirmalar yaptirtti ve gunumuz dunyasinda neredeyse hayatin her yerinde olan plastik ve turevlerini buldurttu Petrol un kullanim siniri dunya genelinde elektrigin girisine kadar bir isik kaynagi olarak kullanilan gazyagi ve otomobilin icadindan sonra yakit olarak kullanilan benzin ile yetiniyordu Rockefeller in serveti ise gazyagi ve benzin onem kazandikca yukseldi ve sonunda ABD deki tum petrolun 90 ini en ust duzeyde kontrol ederek ulkedeki en zengin kisi oldu Dahasi Rockefeller kendi petrollerini baska bir tasimaci sirketi araci yapmadan dogrudan kendi dosettigi ana boru hatlari ile tasittirdi Boylece hem onu dusman goren demiryolu sirketlerini hem de sektorundeki diger petrol rafinericilerini hizla iflasa surukletti Zamanla Rockefeller petrol endustrisinde bir devrim yaratti yaptigi sermaye ile dunyaya petrolun nasil bir deger oldugunu gosterdi Buyuyen teknolojik yeniliklerle birlikte petrol daha cok cikarilmaya basladi ve Rockefeller bu petrolu isleten tek kisi haline geldi bu yuzden ulkede kendisine karsi buyuk bir muhtaclik hissi duyulurdu Rockefeller in bu sekilde mali ve manevi buyumesi Ida Tarbell gibi yorumcu yazarlarida endiseye sokmustu Tarbell yazilarinda Rockefeller i cokca elestirdi ve Rockefeller in sahip oldugu bu gucu kotu kullanacagindan endise duydugunu belitti Buyume sureci icerisinde gerek rakipleri gerekse de yuksek sinif halk tarafindan pek sevilmeyen John a sirasiyla 1884 ve 1896 da iki defa silahli suikast girisiminde bulunuldu ancak her ikisindende ufak yaralanmalar alarak kurtuldu Kamuoyundaki kotu imajini tam tersine cevirmek icin donemin halkla iliskiler babasi sayilan Ivy Lee den yardim aldi 1911 de Birlesik Devletler Yuksek Mahkemesi federallesmis petrol sirketi Standart Oil in federal tekel yasalarini ihlal ettigi gerekcesi ile sirketin dagitilmasi gerektigi kararini verdi Bu davadan sonra Rockefeller in sirketi ExxonMobil Chevron Corporation BP gibi gunumuzde hala dunyada en yuksek gelire sahip olan sirketleri iceren 34 ayri petrol sirketine bolundu Rockefeller bu sirketler uzerinde de kontrol kurdu ve sirketin 34 parcaya bolunmesi piyasada hareketlilik yaratti boylece satislar anormal bir sekilde artmaya basladi Bu 34 sirketin toplam degeri onceki sirket Standart Oil in toplam degerinin once iki sonra uc kati kadar artti Sonuc olarak John Davison Rockefeller Sr ulkenin ilk milyarderi donemin yasayan en zengini ve kaydedilmis tarihin en zengini oldu oyle ki kisisel serveti gunumuze kadar gecen sure icerisinde 107 yil hala gecilemedi Eger gunumuzde yasasaydi 418 milyar dolarlik bireysel servetiyle tum ABD ekonomisinin 2 sini tek basina kontrol edebilirdi Ilk yillariRockefeller in dogdugu ve bir sure ailesiyle beraber yasadiklari ciftlik evi Richford New York Rockefeller 1839 da Richford New York ta Alman ve Ingiliz kokenli William A Seytan Bill Rockefeller ve Iskoc Irlandali kokenli Eliza Davison un ilk oglu olarak kalabalik yoksul ve ciftci bir ailede dogdu Kendinden buyuk bir ablasi Lucy Rockefeller ve kendinden kucuk dort kardesi vardi William A Jr Mary ve ikiz kardesler Franklin ve Frances Babasi Bill ciftcilik disinda serbest mesleklede ugrasiyordu bir donem ciftcilik ve bir donem seyyar bitkisel ilac saticiligi yapti Bill cok karanlik ve sinsi bir adamdi bu yuzden olsa gerek yerli halk ona Seytan Bill anlamina gelen Devil Bill lakabini takmisti Bill geleneksel kati ahlakin aksine ozgurlukculugu tercih eden bir babaydi Bill yasami boyunca hep icine kapanik degisik planlar ceviren bir adam olarak goruldu Ayrica Bill metrisi olan Nancy Brown isimli bir kadindan yasca Lucy ve John un arasinda olan ancak genc yasta olen Clorinda adinda bir kiz evlada sahipti Daha sonra ikilinin Cornelia adinda bir kizlari oldu Annesi Eliza Bill in yola cikip uzun sureler donmemesi nedeniyle cocuklarina hem analik hem babalik yapan dindar bir Baptistti Aile ici ekonomik durumun kotu olmasi nedeniyle anne Eliza cok tutumlu davraniyordu ve cocuklarina da bunu asiliyordu John annesinin tutumlulugunu Annem cok tasarruflu bir kadindi hicbir zaman israf etmedi ve israf etmeyen bireyler yetistirmek icin bize de bunu ogretti diyerek ozetledi John diger kardesleri gibi ev islerinden payina duseni yapti Hindi tavuk yetistirmesinde ve patates misir ekimlerinde ailesine yardim etti ve bunlari satarak gecindiler John babasinin yemek icin ticaret sozunu cok benimsemisti Bu sozun etkisiyle kucuk yaslarinda komsulari ile ufak alim satimlar gerceklestirmisti Baba Bill degisik planlar ceviren bir adamdi ve cocuklari icin Cocuklarimi islerimi yapmalari icin bir an once buyutmek istiyorum dusuncesiydi Annesi Bill in tam tersi John un ve kardeslerinin yetismesinde daha olumlu etki yaratmisti onlarin her birinin egitimini almis hosgorulu tasarruflu saygili ve uyanik bireyler olmalari icin ugrasiyordu Bu buyuk farkdan dolayi John buyudukce babasindan uzaklasti ve zaman icerisinde babasindan nefret etmeye basladi Rockefeller henuz cocukken ailesi 1851 de once en ya sonra ise islerin ters gitmesi nedeniyle 6 ay sonra en ya tasindi ve John bu sehirde Owego Academy de egitim aldi 1853 te ise ailesi Strongsville Ohio ya tasindi ve burada Cleveland s Central Lisesine egitim gordu Daha sonra muhasebe egitimi aldigi Folsom sp Commercial College da on haftalik kurs aldi Babasinin yokluguna ve ailesinin sik sik yer degistirmesine ragmen iyi huylu ciddi ve caliskan bir cocuktu Yasitlari onu cekingen ciddi dindar metodik ve sagduyulu olarak tanimliyorlardi Girdigi her ikili munazarada tartisma yetenegini gosteriyordu ve kendini her zaman dogru ifade edebiliyordu Ayrica Rockefeller in derin bir muzik aski vardi hatta bunu kariyer olarak dusundugu zamanlar dahi oldu Standard Oil oncesi kariyeriMuhasebecilik zamanlari Muhasebecilik zamanlarinda John D Rockefeller 17 18 yaslarinda Eylul 1855 te 16 yasindaki Rockefeller ilk isi olan Cleveland daki urun komisyonculugu sirketi Hewitt amp Tuttle a muhasebeci ciragi olarak girdi Zamanla kendini ofisinin her isini yapabilecek kadar gelistirdi oyle ki sirketin nakliye masraflarini hesaplamada ustalasti Gelecekte kariyerimdeki en onemli noktalar arasinda olarak isaret edecegi bu sirkette Rockefeller hesaplama disinda mavna kanali sahipleri gemi kaptanlari ve nakliye acenteleri ile muzakere ediyordu Bu gorusmeler sayesinde sabit oldugunu dusundugu nakledilen nakliye oranlarinin navlun kosullarina zamanlamasina ve tercih edilen nakliyecilerin indirim kullanmasina bagli olarak degistirilebilecegini ogrendi Rockefeller in isini severek ve kusursuz yapmasini goren Hewitt amp Tuttle sirketi yoneticileri Rockefeller a bir gorev daha verdi Sirkete borclu olanlardan borclari toplamak Bu gorev ile Rockefeller gelecekte isine cok yarayacak olan psikolojik konusma yetenegini gelistirdi Uc ay yardimci ciragi olarak calistigi Hewitt amp Tuttle sirketinden ilk ay donemin parasiyla 16 aldi Ikinci ay 31 ucuncu ay ise 58 aldi ve yil sonlarina kadar 58 alarak devam etti Rockefeller ayni donem yaninda calisan muhasebeci arkadasina iki buyuk hedefinin oldugu soylemisti 100 000 a sahip olmak 1 100 yasina kadar yasamak 2 Ilk is ortakliklari ve Amerikan Ic Savasi ndaki hizmetleri 1859 da Rockefeller ortagi Maurice B Clark ile birlikte 4 000 sermaye toplayip uretim komisyonculugu isine girdi Clark ilk adimi atmak icin kendi parasinin yaninda John dan da 2 000 istedi Ancak John un o zamanlar gucluklerle biriktirdigi sadece 800 i vardi bu yuzden babasi Bill Rockefeller den 10 faizle 2 000 borc aldi Daha sonra Rockefeller bu dertten istikrarli bir sekilde siyrildi ilerledi ve gecmis kariyerinde hic kazanamadigi kadar buyuk paralar kazanmaya basladi Zamanla ulke icinde Amerikan Ic Savasi patlak verdi John ve Clark gida sektorunde komisyonculuga girdi ve Birlik Ordusu na muazzam miktarda yiyecek ve malzeme tedarik ettiler Oyle ki Clark amp Rockefeller ikilisi birinci yillarinda 4 400 ikinci yillarinda ise 17 000 kar elde ettiler Kardesi Frank Rockefeller savasirken John isi ile ugrasti ve yedek askerler tuttu Savastan kacmak icin tomarca para odeyen bircok zengin Kuzeylinin aksine John D Rockefeller Orduya girmek ve uzerine duseni yapmak isterim dedi Ancak gelecekte Rockefeller bir kitabinda Ama bu soz konusu bile olamazdi cunku yerimi alacak kimse yoktu Yeni bir isin icindeydik ve eger olecek olsaydim tum isler duracakti ve bu ulke icin daha kotu sonuclar dogururdu dedi Rockefeller Baskan Abraham Lincoln e oy veren ve o zamanki yeni Cumhuriyetci Parti yi destekleyen kolelik karsiti biriydi 1862 de Federal hukumet petrol fiyatlarini subvanse ederek fiyati once 0 35 varil sonra ise 13 75 varil olacak sekilde yukseltti Bu binlerce spekulatorun servet kazanmaya calisacagi bir petrol sondaji furyasi baslatti Bircogu basarisiz oldu fakat basarili olanlarin verimli olmasina dahi gerek yoktu petrolun verimsiz islemesi bile degerli idi Topraga sondajlar acip ellerinden geldigince petrolu cektiler ve bunu yaparkende dogaya oldukca zarar verdiler dere ve nehirlerin su yerine petrol ile akmalarina sebebiyet verdiler Gazyagi formundaki rafine petrol icin buyuk miktarda talep vardi Komur daha onceki yillar kerosen cikarmak icin kullanilmisti ancak zahmetli ekstraksiyon sureci ve yuksek fiyati genis kullanim alanini daratti Ic Savas yillarinda tasimaciliginin yuksek maliyetleri ve yuksek devlet vergileri olsa dahi alis veristen elde edilen ciro dolayisiyla karlar buyuktu Rafine petrolun 1863 teki fiyati yaklasik 13 varil kar marji ise varil basina 5 8 civarindaydi O donemlerde rafineri kurmak icin ufak sermaye harcamalari yeterliydi yaklasik 1 000 ila 1 500 ve faaliyet gostermesi icin sadece birkac adam gerektiriyordu Bu riskli ve tehlikeli donemde ortaklar gida sektorunden tekrar petrole gectiler ve 1863 te gelisen petrol sanayisi bolgesi olan Cleveland sehrine The Flats isminde bir petrol rafinerisi insa ettiler Rafineri dogrudan Clark amp Rockefeller kimyager ve M B Clark in iki erkek kardesinden olusan Andrews Clark amp Company ye aitti O zamanlar ticari petrol piyasasi henuz yeni dogmus bir bebekti ve aydinlatma icin cok iyi bir aracti onceden kullanilan balina yagi kitleler icin daha pahali ve masrafliydi Donemin bircok rafineri sirketi petrolden 60 lik gazyagini alip geri kalan 40 lik kismi ise atik olarak nitelendirip nehirlere veya buyuk camur yiginlarina atiyordu Ancak John D Rockefeller fakirlikten geldigi ve annesinin ona israfin kotu bir sey oldugunu empoze ederek buyutmesi sebebiyle petrolun 40 lik kisminin atilmasini ziyan olarak goruyordu ve onu degerlendirmek istiyordu Zamanla kimyasal calismalara ayridigi buyuk paralarin karsiligini aldi ve atik olarak gorulen 40 lik petrol kismini yaglama yagi vazelin ve parafin mumu gibi urunlerin hammaddesi olarak kullandi Yine petrolden elde edilen ve atik olarak nitelendirilen kaftani asfaltlamada kullandi Ayni sekilde Rockefeller tesisatcilarini petrolu tasiyacak borulari dosemek icin rakip sirketlere kiralatti karsiliginda 2 50 varil kadar maal edilecek petrolu 0 96 varil kadardan satin aldi Subat 1865 te ise gelecekte petrol endustrisi tarihcisi in Rockefeller in kritik hamlesi olarak tanimlayacagi satin alimi gerceklesti John D Rockefeller Clark kardeslerin sirketini 72 500 a satin aldi ve Rockefeller in buyume yolundaki sicrayislarindan biri oldu oyle ki Rockefeller bu satin alimi icin gelecekte Sirketimin donum noktasi oldu dedi Zamanla Rockefeller ic savas sonrasi basliyan ekonomik buyumeden demiryollarinin gelismesinden ve petrol yakitli bir ekonominin hazirlanmasinda sorumluluk sahibi bir konuma geldi Sirket gittikce buyuk paralari dondurdu degisen pazarlara hizla adapte oldu ve hizla buyuyen endustriyi takip etmek icin gozlemciler gorevlendirdi Petrol isinde buyume 1866 da kardesi William Rockefeller Jr Cleveland da baska bir rafineri kurdu ve agabeyi John u da dahil etti 1867 de ise finansor sirkete ortak oldu ve Rockefeller Andrews amp Flagler firmasi kuruldu 1868 e gelindiginde Rockefeller karlarini yatirima donusturmus veya farkli firmalari kendine borclandirtmisti Rafinerilerden cikan atiklarin uygulama alanlarina gore degerlendirilmesini isteyen John kimyager den yardim aliyordu Sirket zamanla Cleveland daki rafinerilere sahip oldu ve New York ta buyuk bir pazarlama kurulusu kurdu donemin dunyasinda en buyuk petrol sirketi haline geldi Standard Oil CompanyKurulus oncesi kurulus ve erken buyume Kendi sirketi Standad Oil de patronluk zamanlarinda Rockefeller 34 yasinda Amerikan Ic Savasi ndan sonra Cleveland sehri Birlesik Devletler deki bes buyuk petrol aritma merkezinden biriydi 1869 a gelindiginde piyasaya uretim oranindan uc kat daha fazla kerosen talebi vardi ve talep yillarca zirvede kaldi 10 Ocak 1870 te John D Rockefeller Andrews amp Flagler ortakligindan cikarak Ohio nun Standard Oil i ismiyle sirketi kurdu Kisa zamanda buyuk kar elde eden Rockefeller once Ohio un en karli rafinericisi sonra ise ulkenin en buyuk petrol ve gazyagi nakliyecilerinden biri haline geldi Ulkedeki petrol tasimaciliginin cok masrafli olmasi hizla buyuyen sirketinin mutlulugunu yasayan John un canini cok sikiyordu Buyuk cabalarinin ardindan John buyuk meblalar odeyerek demiryollarini kontrol altina almayi basardi ve rakip sirketlerin petrollerini kendi demiryollarindan tasitmadi Navlun oranlarini kontrol etmek icin kartel olusturmaya giristi ve yi kurdu Kartel buyuk hacimli petrol tedarik edenlere karsi ayricalik sagladi John pazarlama bilgisini kullanarak buyuk hacimli petrol alan musterilerine karsi 50 ye varan buyuk indirimler yapti boylece rakip petrol sirketlerinin musterilerini de kendine cekti ve o sirketleri iflasa surukletti Onumuzdeki on yil boyunca gazyagi Bu stratejisinin bir diger amaci hizla artan navlun fiyatlarinin yavaslatilmasi veya daha iyisi olan durdurulmasiydi Bu sabotajlari bagimsiz petrol kuyusu isletmecilerinin protestolarini ates pahasina yukseltti ve bu da onlari Standard Oil ile antlasma yapmaya mecbur birakti ve baskanligindaki New York un en buyuk rafinerisi olan Standard Oil in bu strajisini diger sirketler gibi fark edip buna muhalefet oldu Standard Oil ise Pennsylvania kartelin sozlesmesini iptal etti piyasa standartlarini uygulamaya aldi Rakipler her ne kadar mutsuz olsa da Rockefeller in girisimi Amerikali tuketicilere daha ucuz gazyagi ve diger petrol yan urunlerini getirdi 1870 ten once isik kaynagi olarak balina yagi yakiti kullaniliyordu ve bu yalnizca zenginler icindi Onlerindeki on yil boyunca gazyagi isci sinifi ve orta sinif icin yaygin olarak kullanimda kaldi Rockefeller basinin ilk kez onu kotulemesine ragmen yilmadan rakip rafinerileri satin alma dongusune devam etti operasyonlarinin verimliligini artirdi petrol sevkiyatlarinda indirim icin baski yapti gizli anlasmalar yapti ve yatirim havuzlarini yukseltti 1872 yilinda dort aydan kisa bir sure icinde Standard Oil Cleveland sehrindeki 26 buyuk rakip sirketinden 22 sini satin alip bunyesine katti bu olay gelecek yillarda kimisi tarafindan Cleveland fethi kimisi tarafindansa Cleveland katliami olarak anildi En sonunda John D nin ve sirketi Standard Oil in muhalifleri John D ve sirketiyle rekabet etmenin cozum olmadigini gordu 1874 te John D ile yazili antlasma yapmak zorunda kaldilar ve John un yukselen patronlugunu kabul ettiler Petrol Imparatorlugu ve tekelden yonetim Puck dergisinin 23 Mayis 1906 sayili karikaturu Bebek Herkul ve Standart Oil yilani ABD Baskani Theodore Roosevelt orta sol ve John D Rockefeller sag yukari Rockefeller yuzlerce rakibi olmasina ragmen sirketi Standard Oil i yatay entegrasyon yolu ile Amerika Birlesik Devletleri nin pazar payi icerisinde petrol rafinajinda ve satislarinda hakimiyet kazanmasini sagladi Zamanla ABD pazarinin 90 ini kontrol edebilecek kadar guclendi Gazyagi endustrisindeki eski dagitim sistemini sirket kendi dikey sistemiyle degistirdi Standard Oil in ticari uygulamalari yogun tartismalara yol acti Ayni zamanda gazyagi urunlerinin kalitesini ve bulunabilirligini artirirken kamuya olan maliyetlerini de buyuk olcude dusurdu gazyagi fiyati sirketin omru boyunca toplam yaklasik 80 dustu Standard Oil Co nin rakiplerine karsi en guclu silahlari dusuk satis farkli fiyatlandirma ve gizli nakliye indirimleri oldu Ayrica bakinizRockefeller ailesi Standard Oil Company Petrol endustrisiNotlarDipnotlar Fortune Magazine en zengin Amerikalilari dolarin degisen degerine gore degil GSYIH yuzdesine gore listeliyor Rockefeller 165 displaystyle frac 1 65 servet GSYIH ile kredilendirilmistir 2019 enflasyonuna gore 2 74 milyona denk gelmektedir 2019 enflasyonuna gore 113 822 a denk gelmektedir Donemin hukumeti savas sebebiyle zor elde edilen milli geliri arttirmak icin rafine petrole 20 galon vergi bicmisti 2019 enflasyonuna gore 1 milyona denk gelmektedir Kaynak notlari Bu deger 2019 USD enflasyonuna gore hesaplanmistir ve en yuksek net degeridir Farkli tahminler de vardir ancak bircogu 300 ila 450 milyar USD arasinda degisiklik gostermektedir Bazi kaynaklar 200 milyar gibi asiri dusuk veya 660 milyar gibi asiri yuksek degerler belirtebiliyor Ancak en guvebilir kaynaklar ornegin Forbes Bloomberg 300 400 milyar arasi tahminler veriyor Bu tahminler TUFE oranlarina degil kontrol ettigi ve mevcut B D GSYIH sina gore ayarlanmis GSYIH nin oranina dayanmaktadir Standart Oil in dagilisindan iki yil sonra 1913 hesaplanmis degerinin 2019 enflasyonu ile carpilmasi sonucu bu deger elde edilmistir Kaynakca The All Time Richest Americans All the Money in the World Forbes 14 Eylul 2007 15 Ekim 2007 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Mayis 2014 The 20 Richest People Of All Time Business Insider 2 Eylul 2010 4 Mayis 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Mayis 2014 The Rockefellers PBS 27 Ekim 2000 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 29 Mayis 2007 Top 10 Richest Men of All Time 1 Mart 2001 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 29 Mayis 2007 a b The Richest Americans Fortune CNN 31 Aralik 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 25 Mart 2016 The Wealthiest Americans Ever The New York Times 15 Temmuz 2007 15 Agustos 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 17 Temmuz 2007 10 Things You May Not Know About John D Rockefeller 30 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde history com accessed Ekim 21 2016 United States Department of Labor Bureau of Labor Statistics the family fortune is estimated at 11 billion in 2016 Fox Business Report September 1 2016 Hanson Elizabeth January 2000 The Rockefeller University Achievements A Century of Science for the Benefit of Humankind 1901 2001 The Rockefeller University Press ISBN 9780874700312 US Gross Domestic Product 1913 1939 Stuck on Stupid Us Economy 10 richest people in the entire history 25 Eylul 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde fbacs com accessed October 21 2016 Chernow Ron 1998 Titan The Life of John D Rockefeller Sr s 7 ISBN 978 1 4000 7730 4 A prudent straitlaced Baptist of Scotch Irish descent deeply attached to his daughter John Davison must have sensed the world of trouble that awaited Eliza Chernow 1998 s 11 Chernow 1998 s 6 Chernow Ron 1998 The Flimflam Man New York Times 21 Ocak 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Agustos 2020 Chernow 1998 s 43 Segall 2001 s 14 Segall 2001 s 15 16 Coffey Ellen Greenman Shuker Nancy 1989 John D Rockefeller empire builder Silver Burdett ss 18 30 Chernow 1998 s 40 John D Rockefeller Biography Facts amp Death Encyclopedia Britannica Ingilizce 14 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 24 Agustos 2017 Chernow 1998 s 46 Hawke 1980 ss 22 24 Hawke 1980 s 22 Federal Reserve Bank of Minneapolis Consumer Price Index estimate 1800 19 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde Retrieved January 1 2020 2008 Rich is a Religion Breaking the Timeless Code to Wealth John Wiley amp Sons s 135 ISBN 978 0 470 25287 1 Hawke 1980 s 26 Segall 2001 s 25 Segall 2001 ss 24 28 a b c Burton W Folsom The Myth of the Robber Barons Chapter 5 John D Rockefeller and the Oil Industry Williamson and Daum American Petroleum Industry pp 82 194 Hawke 1980 ss 31 32 Hawke 1980 ss 29 36 Chernow 1998 ss 73 74 a b Nevins Rockefeller 1 183 85 197 8 Segall 2001 s 32 Segall 2001 ss 32 35 People amp Events John D Rockefeller Senior 1839 1937 PBS 16 Aralik 2000 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 Haziran 2008 Our History ExxonMobil 11 Ekim 2007 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 Haziran 2008 Yergin Daniel 1992 The Prize The Epic Quest for Oil Money amp Power ISBN 978 1 4391 1012 6 Chernow 1998 s 132 Segall 2001 s 42 a b Segall 2001 s 43 Chernow 1998 s 258 BibliyografyaBringhurst Bruce 10 Mayis 1979 Antitrust and the Oil Monopoly The Standard Oil Cases 1890 1911 Contributions in Legal Studies Praeger ISBN 978 0 313 20642 9 1998 Titan The Life of John D Rockefeller Sr Random House ISBN 978 0 679 43808 3 online free 1998 Warner ISBN 0 679 75703 1 March 10 2007 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Eylul 2006 Collier Peter Horowitz David 1976 The Rockefellers An American Dynasty New York Holt Rinehart amp Winston Ernst Joseph W editor Dear Father Dear Son Correspondence of John D Rockefeller and John D Rockefeller Jr New York Fordham University Press with the Rockefeller Archive Center 1994 Folsom Jr Burton W The Myth of the Robber Barons New York Young America 2003 Fosdick Raymond B The Story of the Rockefeller Foundation New York Transaction reprint 1989 Gates Frederick Taylor Chapters in My Life New York The Free Press 1977 Giddens Paul H Standard Oil Company Companies and men New York Ayer Co Publishing 1976 Goulder Grace John D Rockefeller The Cleveland Years Western Reserve Historical Society 1972 Harr John Ensor and Peter J Johnson The Rockefeller Century Three Generations of America s Greatest Family New York Charles Scribner s Sons 1988 Johnson Peter J 1992 The Rockefeller Conscience An American Family in Public and in Private New York Charles Scribner s Sons Hawke David Freeman John D The Founding Father of the Rockefellers New York Harper and Row 1980 Hidy Ralph W and Muriel E Hidy History of Standard Oil Company New Jersey Pioneering in Big Business New York Ayer Co reprint 1987 Hofstadter Richard 1992 1944 Social Darwinism in American Thought 1860 1915 Philadelphia University of Pennsylvania Press ISBN 978 0 8070 5503 8 3 Agustos 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Agustos 2020 Jonas Gerald The Circuit Riders Rockefeller Money and the Rise of Modern Science New York W W Norton amp Co 1989 Josephson Matthew The Robber Barons London Harcourt 1962 Kert Bernice Abby Aldrich Rockefeller The Woman in the Family New York Random House 1993 Klein Henry H Dynastic America and Those Who Own It New York Kessinger 1921 2003 Knowlton Evelyn H and George S Gibb History of Standard Oil Company Resurgent Years 1956 Latham Earl Ed 1949 John D Rockefeller Robber Baron or Industrial Statesman Manchester William A Rockefeller Family Portrait From John D to Nelson New York Little Brown 1958 Morris Charles R The Tycoons How Andrew Carnegie John D Rockefeller Jay Gould and J P Morgan Invented the American Supereconomy New York Owl Books reprint 2006 Nevins Allan John D Rockefeller The Heroic Age of American Enterprise 1940 710pp favorable scholarly biography online Nevins Allan 1953 Study in Power John D Rockefeller Industrialist and Philanthropist 2 vols New York Charles Scribner s Sons Pyle Tom as told to Beth Day Pocantico Fifty Years on the Rockefeller Domain New York Duell Sloan and Pierce 1964 Roberts Ann Rockefeller The Rockefeller Family Home New York Abbeville Publishing Group 1998 Rockefeller John D 1984 1909 Random Reminiscences of Men and Events New York Sleepy Hollow Press and Rockefeller Archive Center Rose Kenneth W Stapleton Darwin H 1992 Toward a Universal Heritage Education and the Development of Rockefeller Philanthropy 1884 1913 Teachers College Record 93 3 536 55 ISSN 0161 4681 2 Agustos 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Agustos 2020 Sampson Anthony 1975 The Seven Sisters The Great Oil Companies and the World They Made Hodder amp Stoughton Segall Grant 8 Subat 2001 John D Rockefeller Anointed With Oil Oxford University Press ISBN 978 0 19512147 6 24 Haziran 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Aralik 2012 Stasz Clarice The Rockefeller Women Dynasty of Piety Privacy and Service St Martins Press 1995 Tarbell Ida M 1963 1904 The History of the Standard Oil Company 2 vols Gloucester MA Peter Smith Williamson Harold F and Arnold R Daum The American Petroleum Industry The Age of Illumination 1959 also vol 2 American Petroleum Industry The Age of Energy 1964 Yergin Daniel The Prize The Epic Quest for Oil Money and Power New York Simon amp Schuster 1991 Public Diary of John D Rockefeller now found in the Cleveland Western Historical SocietyDis baglantilarWikimedia Commons ta John D Rockefeller ile ilgili ortam dosyalari bulunmaktadir Vikisoz de John D Rockefeller ile ilgili sozleri bulabilirsiniz John D Rockefeller calismalari Gutenberg Projesi The Rockefeller Archive Center 12 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde John D Rockefeller Biography 26 Mayis 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde Timeline of the Rockefeller family history since his birth 20 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde A genealogy of his family 9 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde Illustrated article about John D Rockefeller and the Standard Oil Company28 Agustos 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde Financier s Fortune in Oil Amassed in Industrial Era of Rugged Individualism 6 Subat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde NY Times Obituary May 24 1937 A Capital Life 22 Mayis 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde A New York Times book review of Titan by Ron Chernow 1998 American Experience The Rockefellers 29 Subat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde A full transcript of the PBS documentary on the family history with contributions from Paul Krugman and author