Mesudiye (Osmanlıca: ﻣﺴﻌﻮﺩ یه, anlamı: Mutluluk), Osmanlı donanması için 1871-1875 yılları arasında İngiltere'deki Thames Ironworks'te inşa edilmiş merkezî bataryalı zırhlı korvettir. İnşa edilmiş en büyük iki merkezî bataryalı zırhlı korvetten biriydi. Mesudiye'nin Hamidiye adında bir kardeş gemisi olması planlanmıştı; ancak bu gemi Kraliyet Donanması tarafından satın alındı ve HMS Superb adıyla görevlendirildi. Ana silahları merkezî zırhlı bir bataryada yer alan on iki 250 mm toptu.
![]() Mesudiye | |
Tarihçe | |
---|---|
Adı | Mesudiye |
İnşa eden | Thames Ironworks, İngiltere |
Kızağa konuluşu | 1872 |
Denize indirilişi | 1874 |
Görevlendirme | Aralık 1875 |
Akıbet | 13 Aralık 1914'te Birleşik Krallık denizaltısı B11 tarafından batırıldı |
Genel karakteristik (1874) | |
Sınıf ve tipi | Merkezî bataryalı zırhlı korvet |
Deplasman | 8.938 t (8.797 emperyal ton; 9.852 küçük ton) |
Uzunluk | 101,02 m |
Genişlik | 17,98 m |
Su çekimi | 7,9 m |
Kurulu güç |
|
İtme gücü | 1 bileşik buhar motoru |
Hız | 13,7 kn (25,4 km/sa; 15,8 mph) |
Kişi kapasitesi | 700 |
Silah donanımı |
|
Zırh | |
Genel karakteristik (1903) | |
Sınıf ve tipi | Ön dretnot zırhlı |
Deplasman | 9.120 t (8.980 emperyal ton; 10.050 küçük ton) |
Kurulu güç |
|
İtme gücü | 2 üçlü genleşmeli buhar motoru |
Hız | 17 kn (31 km/sa; 20 mph) |
Kişi kapasitesi | 800 |
Silah donanımı |
|
Mesudiye, Osmanlı-Rus Savaşı (1877-1878) ve Osmanlı-Yunan Savaşı (1897) arasındaki yirmi yıllık dönem de dahil olmak üzere kariyerinin çoğunda yetersiz bakım gördü. Sonuç olarak, 1890'ların sonlarında çok kötü bir durumdaydı, Cenova'da modernize edilerek ön dretnot tasarımlarına benzer şekilde büyük bir ölçüde yeniden inşa edildi. Bu yeniden inşada geminin silahları elden geçirildi; ancak 230 mm silah taretlerinin topları hiçbir zaman monte edilmedi. Ayrıca gemi performansını önemli ölçüde artıran yeni bir tahrik sistemi de kuruldu.
Gemi, Birinci Balkan Savaşı (1912-1913) sırasında İmroz Muharebesi (Aralık 1912) ve Mondros Muharebesi (Ocak 1913) de dahil olmak üzere çok sayıda görevde yer aldı. İkinci angajman sırasında, bir Yunan topçu mermisinden aldığı önemli hasar nedeniyle geri çekilmek zorunda kaldı. 1914'te I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinin ardından Mesudiye, önemli ateş gücüne sahip olması nedeniyle Çanakkale Boğazı'na girişi engelleyen mayın tarlalarını koruması ve karadaki istihkâmlara yardımcı olması için yüzer tabya olarak için Nara Burnu'nda, Sarısığılar mevkiinde sığ suda demirledi. Savaşın başlarında, 13 Aralık 1914 sabahı teğmen Norman Douglas Holbrook emrindeki Birleşik Krallık denizaltısı HMS B11 mayın tarlalarından geçti ve Mesudiye'yi torpidoladı. Batan gemideki 598 kişilik mürettebattan 10 subay ve 15 er öldü. Gemideki silahlarının birçoğu kurtarılarak Çanakkale Boğazı'nın savunmasını güçlendirmek için kullanıldı. Geminin onuruna Mesudiye Tabyası olarak adlandırılan bu batarya, Mart 1915'te Fransız zırhlısı Bouvet'nin batırılmasına yardımcı oldu.
Tasarım
Genel özellikler ve makineler
Mesudiye 101,02 m uzunlukta ve 17,98 m genişlikteydi, su çekimi ise 7,9 metreydi. İlk inşa edildiği haliyle deplasmanı 8.938 metrik tondu. Gövdesi demirden yapılmıştı ve burunda bir mahmuz taşımaktaydı. Mürettebatı, 700 subay ve denizciden oluşmaktaydı.
Gücünü tek bir yatay, iki silindirli bileşik buhar motorundan alırken, buhar ise kömürle çalışan sekiz kutu kazan tarafından sağlanmaktaydı. Kazanlar yer alan bir çift bacaya bağlıydı. 7.431 indike beygir gücü (5.541 kW) olarak derecelendirilen motorlar, gemiyi saatte 13,7 deniz mili (25,4 km/sa) hıza ulaştırabiliyordu. 1884 yılına gelindiğinde, on yıllık kötü bakımın ardından en yüksek hız saatte 10 deniz miline (19 km/sa) düşmüştü. Gemi 600 metrik ton kömür taşıyabiliyordu. Her ne kadar öncelikli olarak buharlı bir gemi olsa da Mesudiye'de, üç direkli bir barka yelken teçhizatı da bulunmaktaydı.
Silahlar ve zırh
Mesudiye'nin ana silah gücü, hepsi merkezî bir bataryaya monte edilmiş on iki RML 10 inç 18 ton toptan oluşan bir ana bataryaydı. Her yandaki altı toptan dördü borda ateşi için yanlara bakacak şekilde; biri başa, biri ise kıça doğru açılı olmak üzere monte edilmişti. Üst güvertede ayrıca ikisi ileriye, biri kıça doğru konumlandırılmış üç RML 7 inçlik top bulunmaktaydı. 1891'de altı 76 mm ve altı 25,4 mm seri ateşli top daha monte edildi.
Zırh koruması demir plakalardan oluşuyordu. Kemer zırhının makine ve mühimmatın yer aldığı orta kısımda maksimum 305 mm kalınlıktaydı, uçlara doğru ise önce 127 mm, sonra 76 mm kalınlığa düşmekteydi. Kemerin en kalın kısmı su hattının 1,5 m altına ve 1,2 m üstüne dek devam etmekte ve üç zırhlı plakadan oluşmaktaydı. Ortadaki en kalın plaka 254 mm kalınlığındaydı, alt plaka ise 230 mm'den 150 mm'ye incelmekteydi. Alttaki 254 mm, üstteki 178 mm kalınlığında olmak üzere topçu bataryası iki zırh plakasıyla korunuyordu.
Hizmet geçmişi
Sipariş ve faaliyetsiz dönem
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdmRISXZkR2gxYldJdllpOWlOaTlQZEhSdmJXRnVYMmx5YjI1amJHRmtYMlpzWldWMExtcHdaeTh5TWpCd2VDMVBkSFJ2YldGdVgybHliMjVqYkdGa1gyWnNaV1YwTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Rus filosunun Sinop'ta tüm Osmanlı filosunu tahrip ettiği Kırım Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğu, bir donanma inşa programına başladı. Program, Osmanlı ekonomisinin kronik zayıflığı nedeniyle sınırlı büyüklükteydi. 1860'larda ve 1870'lerde başta Birleşik Krallık ve Fransız tersanelerinden olmak üzere çeşitli zırhlı savaş gemileri sipariş edildi. Fon sıkıntısına rağmen 1870'lerin sonlarına doğru Osmanlılar, on üç büyük zırhlı ve dokuz küçük zırhlı savaş gemisinden oluşan bir filo satın almıştı.Mesudiye tarafından yakın zamanda inşa edilen Birleşik Krallık zırhlısı temel alınarak tasarlanmıştı.
1871 yılında sipariş edilen Mesudiye'nin inşasına ertesi yıl Londra'daki Thames Ironworks tersanesinde başlandı. 28 Ekim 1874'te denize indirilmesinin ardından Aralık 1875'te deniz denemelerine çıktı. Kardeş gemi olarak planlanan Mahmudiye, yapım aşamasındayken Hamidiye olarak yeniden adlandırıldı;; ancak gemi tamamlanmadan önce Birleşik Krallık tarafından satın alınarak Kraliyet Donanması'nda HMS Superb adıyla hizmete girdi.Mesudiye ve Superb, inşa edilmiş en büyük kazamatlı zırhlı korvetlerdir. Eylül 1876'da Mesudiye, Osmanlı Karadeniz Filosunun amiral gemisi oldu; ancak Nisan 1877'de patlak veren 93 Harbi'nde bir çatışmaya girmedi.
93 Harbi'ndeki Osmanlı yenilgisinden sonra filo Haliç'e çekildi ve sonraki yirmi yıl boyunca büyük ölçüde gözetimsiz bırakıldı. Bu hareketsizlik döneminde Mesudiye, Haliç'teki Tersâne-i Âmire'de bir modernizasyon geçirdi. Şubat 1897'de Osmanlı-Yunan Savaşı'nın başlangıcında Mesudiye'nin, filodaki diğer büyük savaş gemilerinin çoğu gibi savaşa hazır olmadığı görüldü. 15 Mayıs'ta Mesudiye ve diğer birkaç savaş gemisi daha çok mürettebat moralini arttırmayı amaçlayan bir eğitim tatbikatı düzenledi.
Yeniden inşa
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpoaEwwMWxjM1ZrYVhsbExtcHdaeTh5TWpCd2VDMU5aWE4xWkdsNVpTNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Savaşın sona ermesinin ardından hükûmet, bir donanma yeniden yapılanma programı başlatmaya karar verdi. Programın ilk aşaması Mesudiye de dahil olmak üzere eski zırhlı savaş gemilerinin modernizasyonu için teklif toplamaktı. Teklif istekleri yabancı tersanelere gönderildi. Ekim 1898'de Cenova'daki tersanesi Mesudiye ve Asar-ı Tevfik gemilerini inceleme izni istedi. Her iki gemi de Ocak 1899'da Cenova'ya gönderildi ve 28 Ocak'ta vardılar; ancak Ansaldo sadece Mesudiye'nin modernizasyon ihalesini aldı.Mesudiye, burada ön dretnot tipte bir gemi olacak şekilde yeniden inşa edildi.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZNEx6RTVNRFZmTUROZk1ERmZVMlZvWW1Gc1gwMWxjM1ZrYVhsbFgxcHBjbWhzYVhOcExtcHdaeTh5TWpCd2VDMHhPVEExWHpBelh6QXhYMU5sYUdKaGJGOU5aWE4xWkdsNVpWOWFhWEpvYkdsemFTNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Gövdenin radikal bir şekilde yeniden inşasını içeren modernleştirme çalışmaları kapsamında, gövdenin burun ve kıç kısımları kesilerek birer adet 230 mm 40 kalibre Vickers top taşıyan iki taret monte edildi. Taretlerin ön yüzleri 230 mm kalınlığında zırh sahipti; ancak topları hiçbir zaman monte edilmedi ve bunun yerine taretlere tahtadan sahte toplar yerleştirildi. Eski namludan dolma topların yerine on iki adet 150 mm QF toptan oluşan bir ana batarya takıldı ve ayrıca on altı 76 mm QF top üst bataryaya monte edildi. Bunların yanı sıra on adet 57 mm ve iki adet 47 mm top da eklenmişti.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNMUx6RTVNRFZmTUROZk1ERmZVMlZvWW1Gc1gwMWxjM1ZrYVhsbFgxcHBjbWhzYVhOcFh6SXVhbkJuTHpJeU1IQjRMVEU1TURWZk1ETmZNREZmVTJWb1ltRnNYMDFsYzNWa2FYbGxYMXBwY21oc2FYTnBYekl1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Geminin ortasına büyük bir üstyapı ve 200 mm zırha sahip yeni bir kumanda kulesi inşa edildi. Geminin deplasmanı normal yükte 9.120 metrik ton, tam yükte ise 9.710 metrik tona yükseldi. On altı kömür yakıtlı Niclausse kazan tarafından beslenen iki adet üçlü genleşme motoru kurularak güç sistemi tamamen değiştirildi. Geminin iki pervanesi birbiriyle örtüşecek şekilde, iskele pervanesi sancak pervanesinin biraz önünde kalacak şekilde yerleştirildi. Motor gücünün 11.000 nominal beygirgücü (8.200 kW) seviyesine yükseltilmesiyle geminin son hızı 17 knot (31 km/sa; 20 mph) seviyesine ulaştı. Modifikasyonlar sonucunda mürettebatı 800 kişiye yükseldi.Mesudiye, 15 Mart 1904'te deniz denemelerini tamamladı ve ardından İstanbul'a döndü.
Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşları
1909'da Mesudiye, yirmi yıldır Osmanlı donanması tarafından yürütülen ilk filo manevrasına katıldı. Temmuz 1911'den başlayarak Mesudiye, Beyrut'a yapılan rutin yaz gezisinde doruğa çıkan bir dizi egzersiz için dört muhrip, ön dretnotlar Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis ile bir torpido botuna katıldı. Filo, 29 Eylül 1911'de İtalya Trablusgarp Savaşı'nı ilan ettiğinde İstanbul'a dönüyordu. Mesudiye ve filonun geri kalanı 2 Ekim'de Nara Burnu'nda demirledi ve ertesi gün İstanbul'a döndü. Daha sonra Mesudiye, yeniden inşa edilen zırhlı korvet Asar-ı Tevfik ve torpido kruvazörü Berk-i Satvet ile beraber yedek tümene atandı. Osmanlı donanması savaşı limanda geçirdiğinden herhangi bir çatışmaya girmedi. Bu kısmen Balkan Savaşları öncesinde Balkanlarda artan gerilimlerden kaynaklanıyordu; Osmanlılar filolarını limanda tutarak olası bir çatışmaya hazırlık yapıyorlardı.
Ekim 1912'de Balkan Birliği, Trablusgarp Savaşı'nın sona ermesinden bir ay önce Osmanlılara savaş ilan etti. Savaş ilan edildiği esnada Mesudiye, Büyükdere'de torpido botlar ve Kütahya ile beraber bekçi gemisi olarak görevlendirilmişti. Aralık'ta Osmanlı filosu yeniden düzenlendi ve Mesudiye, komutasında yeni kurulan Savaş Gemisi Tümeni'ne katıldı. Bölümde ayrıca Barbaros Hayreddin, Turgut Reis ve Asar-ı Tevfik de vardı. Gemi, 15 Kasım'da Büyükçekmece'ye giderek filonun geri kalanına katıldı. İki gün sonra Mesudiye ve Barbaros Hayreddin, Çatalca Hattı'nı tutan Osmanlı birliklerini desteklemek için kıyı bombardımanları düzenledi. Bombardımanlar, saldıran Bulgaristan'a önemli bir maddi zarar vermedi; ancak Osmanlı moralini artırdı.
İmroz Deniz Muharebesi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpWbEwwOTBkRzl0WVc1ZmRuTmZSM0psWld0ZlpteGxaWFFsTWtOZk1Ua3hNeTV3Ym1jdk1qSXdjSGd0VDNSMGIyMWhibDkyYzE5SGNtVmxhMTltYkdWbGRDVXlRMTh4T1RFekxuQnVadz09LnBuZw==.png)
Gemiler, 16 Aralık 1912'de 93 Harbi'nden bu yana büyük savaş gemilerini içeren ilk Osmanlı deniz çatışması olan İmroz Deniz Muharebesi'ne katıldı. Osmanlı donanması saat 09.30'da Çanakkale Boğazı'ndan ayrıldı; küçük gemiler Boğaz çıkışında kaldı, zırhlılar ise kıyıyı takip ederek kuzeye doğru yola çıktı. Limni adasından kalkan zırhlı kruvazör Georgios Averof ve üç Hydra sınıfı zırhlı korvet içeren Yunan filosu, Osmanlı savaş gemilerinin ilerlemesini engellemek için kuzeydoğuya doğru yön değiştirdi. Osmanlı gemileri 09.40'ta 14.000 metre mesafeden Yunanlar ateş açtı. Beş dakika sonra, Georgios Averof Osmanlı filosunun diğer tarafına geçti ve Osmanlıları her iki taraftan da ateş altında kaldıkları elverişsiz bir pozisyonuna düşürdü.
Saat 09.50'de Yunan filosunun yoğun baskısı altında, Osmanlı gemileri rotalarını tersine çeviren 16 noktalık bir dönüşü tamamladı ve boğazların güvenliğine yöneldi. Dönüş başarısız bir şekilde yürütülmüştü, gemiler formasyonu kaybederek birbirlerinin ateş alanlarını engelleyen pozisyonlarda kaldılar. Barbaros Hayreddin, Turgut Reis ve Mesudiye çatışma sırasında birkaç isabet aldı; ancak sadece Barbaros Hayreddin önemli ölçüde hasar gördü. 10.17'de her iki taraf ateş etmeyi bıraktı ve Osmanlı donanması Çanakkale Boğazı'na çekildi. Boğazlara yaklaştıklarında, Mesudiye ve Asar-ı Tevfik, hasar gören ön dretnotların geri çekilmesini koruyacak şekilde pozisyon aldı. Gemiler saat 13.00'te limana ulaştı ve yaralılarını hastane gemisi 'ya nakletti.
Mondros Deniz Muharebesi
Aralık ayı sonlarında Osmanlılar, son zamanlarda Yunanlar tarafından ele geçirilen adalara karşı Ege Denizi'nde baskın ve devriye operasyonları başlattı. Osmanlı ordusu, Aralık sonunda Yunanistan'ın savaşta daha önce ele geçirdiği Bozcaada'ya çıkartma yapmayı planlamaya başladı. Mesudiye ve Savaş Gemisi Tümeni'nin geri kalanı 4 Ocak 1913 sabahı Çanakkale Boğazı'ndan ayrıldı; ancak Yunan filosunun gözlemlenmesinin ardından operasyon durduruldu. 10 Ocak'ta filo başka bir saldırı operasyonu başlattı, bu sefer Gökçeada'ya bir baskın düzenledi. Yunan muhripleriyle kısa ve sonuçsuz bir çatışmadan sonra filo tekrar Çanakkale Boğazı'nın güvenliğine çekildi. Sekiz gün sonra, savaşın ikinci büyük deniz çatışması olan Mondros Deniz Muharebesi'ne yol açan başka bir filo operasyonu başladı. Osmanlıların planı, hızlı Georgios Averof'u Çanakkale Boğazı'ndan uzağa çekmeyi içeriyordu. Bu amaçla Hamidiye kruvazörü, Yunan ablukasını atlatarak Ege Denizi'ne çıktı ve Yunan kruvazörünü kendisini takip etmeye zorlamaya çalıştı. Kruvazörün tehdidine rağmen, Yunan komutanı Georgios Averof'u filodan ayırmayı reddetti.
Osmanlı donanması 18 Ocak sabahı saat 08.20'de Çanakkale Boğazı'ndan ayrıldı ve 11 knot (20 km/sa; 13 mph) hızda Limni adasına doğru yola çıktı. Barbaros Hayreddin, formasyonun her iki tarafında bir torpido botu filosuyla savaş gemilerine liderlik etti. 11:55 civarında Osmanlı filosunun 8.000 metre menzilde ateş açması ile iki saat sürecek uzun menzilli topçu düellosu başladı. Osmanlı filosu atışlarını Georgios Averof'a yoğunlaştırırken Yunan gemisi 12.00'de karşı ateş açtı. 12.50'de Yunanlar, Osmanlı filosuna karşı T geçişi manevrası yapmaya çalıştı; ancak Barbaros Hayreddin Yunan manevrasını engellemek için kuzeye döndü. O sırada Mesudiye, 15 cm'lik toplarından üçünü hizmet dışı bırakan bir isabet aldı. Bu hasar, kazan sıkıntısıyla birleşince Osmanlı komutanının gemiyi filodan ayırmasına ve limana geri göndermesine yol açtı.
5 Şubat'ta Mesudiye, Marmara Denizi'ndeki Şarköy operasyonlarını destekleyerek şehri işgal eden Bulgar birliklerini bombaladı. Bu, gemi tarafından yapılan son savaş zamanı operasyonuydu. Üç gün sonra Şarköy'e yapılan amfibi saldırıya katılmadı. Osmanlı donanması, savaşın kalan aylarını limanda geçirdi. Nisan'da ilan edilen ateşkes ile çatışmalar sona erdi.
I. Dünya Savaşı
Temmuz 1914'ün sonlarında Avrupa'da I. Dünya Savaşı patlak verdi. Osmanlılar savaşın ilk döneminde tarafsız kaldı. 6 Eylül 1914'te Mesudiye, Çanakkale Boğazı'nın girişinde yer alan mayın tarlalarını korumak üzere mayın gemisi Nusret ve römorkör İntibah desteğinde Nara Burnu'na gönderildi. Osmanlılar ve Çanakkale Boğazı'na girişte devriye gezen bir Birleşik Krallık filosu arasındaki gerilim, İngiltere ve Fransa'nın Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan ettiği 5 Kasım'a kadar giderek arttı.
13 Aralık sabahı Teğmen Norman Holbrook komutasındaki Birleşik Krallık denizaltısı B11, Çanakkale Boğazı'na girdi. 11.30 civarında demirlemiş halde olan Mesudiye'yi gözlemledi ve 750 metre mesafeden tek bir torpido ateşledi. Torpido geminin kıç tarafına çarparak gemiye hasar verdi. Mesudiye'nin topları bir süre B11'in periskopuna ateş açtı. Mesudiye, aldığı yara sonucu alabora olarak sığ suda battı. Bu arada B11, Çanakkale Boğazı'ndan başarıyla çıkarak limana döndü. Mürettebatta kayıplar görece hafifti, 10 subay ve 27 bahriyeli öldü. Bir kurtarma çabası ile 150 mm ve 76 mm toplar sökülerek Çanakkale'nin savunmasını güçlendirmek için kullanıldı. B11'in kaptanı Holbrook, Mesudiye'yi batırdığı için Victoria Haçı ile ödüllendirildi.
Mesudiye'den kurtarılan 150 mm toplar, Çanakkale'de kıyıya yerleştirilerek "Mesudiye Tabyası" kuruldu. Bu silahlar, 18 Mart 1915'te Çanakkale Deniz Savaşı'nda kullanıldı. Tabya, Fransız savaş Bouvet'ye sekiz kez isabet sağladı, bu isabetlerden biri geminin ön taretini devre dışı bıraktı.Bouvet daha sonra bir mayına çarparak battı, mürettebatının büyük kısmı öldü.
Galeri
- Mesudiye
- Mesudiye'yi batıran B11'in harekâtı
- Mesudiye'nin subay ve eratı
- Geminin arka salonu
Kaynakça
- Özel
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 197.
- ^ a b c d e f g h Gardiner 1979, s. 391.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 134.
- ^ a b c Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 135.
- ^ Gardiner 1979, ss. 388-389.
- ^ a b Sondhaus 2001, s. 123.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, ss. 134-135.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, ss. 5-8.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, ss. 8-9, 135.
- ^ a b Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 10.
- ^ Sondhaus 2001, s. 218.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 14.
- ^ a b Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 20.
- ^ Beehler 1913, s. 12.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 18.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, ss. 20-22.
- ^ a b Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 25.
- ^ Erickson 2003, s. 133.
- ^ Sondhaus 2001, s. 219.
- ^ a b Fotakis 2005, s. 50.
- ^ a b Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 22.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, ss. 22-23.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, ss. 23-24.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 27.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 30.
- ^ Langensiepen & Güleryüz 1995, s. 34.
- ^ Halpern 2005, s. 119.
- ^ Corbett & Newbolt 1921, s. 73.
- ^ Corbett & Newbolt 1921, s. 161.
- ^ Gardiner 1979, s. 294.
- ^ Corbett & Newbolt 1921, s. 218.
- Genel
- Beehler, William Henry (1913). The History of the Italian-Turkish War: September 29, 1911, to October 18, 1912. Annapolis: United States Naval Institute. OCLC 1408563. 16 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Mart 2020.
- Corbett, Julian Stafford; Newbolt, Henry John (1921). Naval Operations: From the Battle of the Falklands to the entry of Italy into the war in May 1915. II. Londra: Longmans, Green & Co. OCLC 1185863.
- Erickson, Edward J. (2003). Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913. Greenwood Publishing Group. ISBN .
- Fotakis, Zisis (2005). Greek Naval Strategy and Policy, 1910–1919. Londra: Routledge. ISBN .
- Gardiner, Robert, (Ed.) (1979). Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905. Londra: Conway Maritime Press. ISBN .
- Halpern, Paul G. (1994). A Naval History of World War I. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN .
- Langensiepen, Bernd; Güleryüz, Ahmet (1995). The Ottoman Steam Navy 1828–1923. Londra: Conway Maritime Press. ISBN .
- Sondhaus, Lawrence (2001). Naval Warfare, 1815–1914. Londra: Routledge. ISBN .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Mesudiye Osmanlica ﻣﺴﻌﻮﺩ یه anlami Mutluluk Osmanli donanmasi icin 1871 1875 yillari arasinda Ingiltere deki Thames Ironworks te insa edilmis merkezi bataryali zirhli korvettir Insa edilmis en buyuk iki merkezi bataryali zirhli korvetten biriydi Mesudiye nin Hamidiye adinda bir kardes gemisi olmasi planlanmisti ancak bu gemi Kraliyet Donanmasi tarafindan satin alindi ve HMS Superb adiyla gorevlendirildi Ana silahlari merkezi zirhli bir bataryada yer alan on iki 250 mm toptu MesudiyeTarihceOsmanli ImparatorluguAdiMesudiyeInsa edenThames Ironworks IngiltereKizaga konulusu1872Denize indirilisi1874GorevlendirmeAralik 1875Akibet13 Aralik 1914 te Birlesik Krallik denizaltisi B11 tarafindan batirildiGenel karakteristik 1874 Sinif ve tipiMerkezi bataryali zirhli korvetDeplasman8 938 t 8 797 emperyal ton 9 852 kucuk ton Uzunluk101 02 mGenislik17 98 mSu cekimi7 9 mKurulu guc7 431 ihp 5 541 kW 8 kutu kazanItme gucu1 bilesik buhar motoruHiz13 7 kn 25 4 km sa 15 8 mph Kisi kapasitesi700Silah donanimi12 RML 10 inc 254 mm 18 ton top 3 RML 7 inc 178 mm topZirhKemer 305 mm Batarya 254 mmGenel karakteristik 1903 Sinif ve tipiOn dretnot zirhliDeplasman9 120 t 8 980 emperyal ton 10 050 kucuk ton Kurulu guc11 000 ihp 8 200 kW 16Itme gucu2 uclu genlesmeli buhar motoruHiz17 kn 31 km sa 20 mph Kisi kapasitesi800Silah donanimi2 230 mm top monte edilmedi 12 150 mm top 16 76 mm top 10 57 mm top 2 47 mm Hotchkiss top Mesudiye Osmanli Rus Savasi 1877 1878 ve Osmanli Yunan Savasi 1897 arasindaki yirmi yillik donem de dahil olmak uzere kariyerinin cogunda yetersiz bakim gordu Sonuc olarak 1890 larin sonlarinda cok kotu bir durumdaydi Cenova da modernize edilerek on dretnot tasarimlarina benzer sekilde buyuk bir olcude yeniden insa edildi Bu yeniden insada geminin silahlari elden gecirildi ancak 230 mm silah taretlerinin toplari hicbir zaman monte edilmedi Ayrica gemi performansini onemli olcude artiran yeni bir tahrik sistemi de kuruldu Gemi Birinci Balkan Savasi 1912 1913 sirasinda Imroz Muharebesi Aralik 1912 ve Mondros Muharebesi Ocak 1913 de dahil olmak uzere cok sayida gorevde yer aldi Ikinci angajman sirasinda bir Yunan topcu mermisinden aldigi onemli hasar nedeniyle geri cekilmek zorunda kaldi 1914 te I Dunya Savasi nin patlak vermesinin ardindan Mesudiye onemli ates gucune sahip olmasi nedeniyle Canakkale Bogazi na girisi engelleyen mayin tarlalarini korumasi ve karadaki istihkamlara yardimci olmasi icin yuzer tabya olarak icin Nara Burnu nda Sarisigilar mevkiinde sig suda demirledi Savasin baslarinda 13 Aralik 1914 sabahi tegmen Norman Douglas Holbrook emrindeki Birlesik Krallik denizaltisi HMS B11 mayin tarlalarindan gecti ve Mesudiye yi torpidoladi Batan gemideki 598 kisilik murettebattan 10 subay ve 15 er oldu Gemideki silahlarinin bircogu kurtarilarak Canakkale Bogazi nin savunmasini guclendirmek icin kullanildi Geminin onuruna Mesudiye Tabyasi olarak adlandirilan bu batarya Mart 1915 te Fransiz zirhlisi Bouvet nin batirilmasina yardimci oldu TasarimGenel ozellikler ve makineler Mesudiye 101 02 m uzunlukta ve 17 98 m genislikteydi su cekimi ise 7 9 metreydi Ilk insa edildigi haliyle deplasmani 8 938 metrik tondu Govdesi demirden yapilmisti ve burunda bir mahmuz tasimaktaydi Murettebati 700 subay ve denizciden olusmaktaydi Gucunu tek bir yatay iki silindirli bilesik buhar motorundan alirken buhar ise komurle calisan sekiz kutu kazan tarafindan saglanmaktaydi Kazanlar yer alan bir cift bacaya bagliydi 7 431 indike beygir gucu 5 541 kW olarak derecelendirilen motorlar gemiyi saatte 13 7 deniz mili 25 4 km sa hiza ulastirabiliyordu 1884 yilina gelindiginde on yillik kotu bakimin ardindan en yuksek hiz saatte 10 deniz miline 19 km sa dusmustu Gemi 600 metrik ton komur tasiyabiliyordu Her ne kadar oncelikli olarak buharli bir gemi olsa da Mesudiye de uc direkli bir barka yelken techizati da bulunmaktaydi Silahlar ve zirh Mesudiye nin ana silah gucu hepsi merkezi bir bataryaya monte edilmis on iki RML 10 inc 18 ton toptan olusan bir ana bataryaydi Her yandaki alti toptan dordu borda atesi icin yanlara bakacak sekilde biri basa biri ise kica dogru acili olmak uzere monte edilmisti Ust guvertede ayrica ikisi ileriye biri kica dogru konumlandirilmis uc RML 7 inclik top bulunmaktaydi 1891 de alti 76 mm ve alti 25 4 mm seri atesli top daha monte edildi Zirh korumasi demir plakalardan olusuyordu Kemer zirhinin makine ve muhimmatin yer aldigi orta kisimda maksimum 305 mm kalinliktaydi uclara dogru ise once 127 mm sonra 76 mm kalinliga dusmekteydi Kemerin en kalin kismi su hattinin 1 5 m altina ve 1 2 m ustune dek devam etmekte ve uc zirhli plakadan olusmaktaydi Ortadaki en kalin plaka 254 mm kalinligindaydi alt plaka ise 230 mm den 150 mm ye incelmekteydi Alttaki 254 mm ustteki 178 mm kalinliginda olmak uzere topcu bataryasi iki zirh plakasiyla korunuyordu Hizmet gecmisiSiparis ve faaliyetsiz donem Halic te demirli Osmanli zirhlilari Mesudiye en soldaki gemidir Rus filosunun Sinop ta tum Osmanli filosunu tahrip ettigi Kirim Savasi sonrasinda Osmanli Imparatorlugu bir donanma insa programina basladi Program Osmanli ekonomisinin kronik zayifligi nedeniyle sinirli buyuklukteydi 1860 larda ve 1870 lerde basta Birlesik Krallik ve Fransiz tersanelerinden olmak uzere cesitli zirhli savas gemileri siparis edildi Fon sikintisina ragmen 1870 lerin sonlarina dogru Osmanlilar on uc buyuk zirhli ve dokuz kucuk zirhli savas gemisinden olusan bir filo satin almisti Mesudiye tarafindan yakin zamanda insa edilen Birlesik Krallik zirhlisi temel alinarak tasarlanmisti 1871 yilinda siparis edilen Mesudiye nin insasina ertesi yil Londra daki Thames Ironworks tersanesinde baslandi 28 Ekim 1874 te denize indirilmesinin ardindan Aralik 1875 te deniz denemelerine cikti Kardes gemi olarak planlanan Mahmudiye yapim asamasindayken Hamidiye olarak yeniden adlandirildi ancak gemi tamamlanmadan once Birlesik Krallik tarafindan satin alinarak Kraliyet Donanmasi nda HMS Superb adiyla hizmete girdi Mesudiye ve Superb insa edilmis en buyuk kazamatli zirhli korvetlerdir Eylul 1876 da Mesudiye Osmanli Karadeniz Filosunun amiral gemisi oldu ancak Nisan 1877 de patlak veren 93 Harbi nde bir catismaya girmedi 93 Harbi ndeki Osmanli yenilgisinden sonra filo Halic e cekildi ve sonraki yirmi yil boyunca buyuk olcude gozetimsiz birakildi Bu hareketsizlik doneminde Mesudiye Halic teki Tersane i Amire de bir modernizasyon gecirdi Subat 1897 de Osmanli Yunan Savasi nin baslangicinda Mesudiye nin filodaki diger buyuk savas gemilerinin cogu gibi savasa hazir olmadigi goruldu 15 Mayis ta Mesudiye ve diger birkac savas gemisi daha cok murettebat moralini arttirmayi amaclayan bir egitim tatbikati duzenledi Yeniden insa Yeniden insasi sonrasinda Mesudiye Savasin sona ermesinin ardindan hukumet bir donanma yeniden yapilanma programi baslatmaya karar verdi Programin ilk asamasi Mesudiye de dahil olmak uzere eski zirhli savas gemilerinin modernizasyonu icin teklif toplamakti Teklif istekleri yabanci tersanelere gonderildi Ekim 1898 de Cenova daki Gio Ansaldo amp C tersanesi Mesudiye ve Asar i Tevfik gemilerini inceleme izni istedi Her iki gemi de Ocak 1899 da Cenova ya gonderildi ve 28 Ocak ta vardilar ancak Ansaldo sadece Mesudiye nin modernizasyon ihalesini aldi Mesudiye burada on dretnot tipte bir gemi olacak sekilde yeniden insa edildi 1 Mart 1909 tarihli Sehbal dergisinde Mesudiye zirhlisinda suvari beklenirken Govdenin radikal bir sekilde yeniden insasini iceren modernlestirme calismalari kapsaminda govdenin burun ve kic kisimlari kesilerek birer adet 230 mm 40 kalibre Vickers top tasiyan iki taret monte edildi Taretlerin on yuzleri 230 mm kalinliginda zirh sahipti ancak toplari hicbir zaman monte edilmedi ve bunun yerine taretlere tahtadan sahte toplar yerlestirildi Eski namludan dolma toplarin yerine on iki adet 150 mm QF toptan olusan bir ana batarya takildi ve ayrica on alti 76 mm QF top ust bataryaya monte edildi Bunlarin yani sira on adet 57 mm ve iki adet 47 mm top da eklenmisti 1 Mart 1909 tarihli Sehbal dergisinde Mesudiye zirhlisi zabitan ve murettebati Geminin ortasina buyuk bir ustyapi ve 200 mm zirha sahip yeni bir kumanda kulesi insa edildi Geminin deplasmani normal yukte 9 120 metrik ton tam yukte ise 9 710 metrik tona yukseldi On alti komur yakitli Niclausse kazan tarafindan beslenen iki adet uclu genlesme motoru kurularak guc sistemi tamamen degistirildi Geminin iki pervanesi birbiriyle ortusecek sekilde iskele pervanesi sancak pervanesinin biraz onunde kalacak sekilde yerlestirildi Motor gucunun 11 000 nominal beygirgucu 8 200 kW seviyesine yukseltilmesiyle geminin son hizi 17 knot 31 km sa 20 mph seviyesine ulasti Modifikasyonlar sonucunda murettebati 800 kisiye yukseldi Mesudiye 15 Mart 1904 te deniz denemelerini tamamladi ve ardindan Istanbul a dondu Trablusgarp Savasi ve Balkan Savaslari 1909 da Mesudiye yirmi yildir Osmanli donanmasi tarafindan yurutulen ilk filo manevrasina katildi Temmuz 1911 den baslayarak Mesudiye Beyrut a yapilan rutin yaz gezisinde doruga cikan bir dizi egzersiz icin dort muhrip on dretnotlar Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis ile bir torpido botuna katildi Filo 29 Eylul 1911 de Italya Trablusgarp Savasi ni ilan ettiginde Istanbul a donuyordu Mesudiye ve filonun geri kalani 2 Ekim de Nara Burnu nda demirledi ve ertesi gun Istanbul a dondu Daha sonra Mesudiye yeniden insa edilen zirhli korvet Asar i Tevfik ve torpido kruvazoru Berk i Satvet ile beraber yedek tumene atandi Osmanli donanmasi savasi limanda gecirdiginden herhangi bir catismaya girmedi Bu kismen Balkan Savaslari oncesinde Balkanlarda artan gerilimlerden kaynaklaniyordu Osmanlilar filolarini limanda tutarak olasi bir catismaya hazirlik yapiyorlardi Ekim 1912 de Balkan Birligi Trablusgarp Savasi nin sona ermesinden bir ay once Osmanlilara savas ilan etti Savas ilan edildigi esnada Mesudiye Buyukdere de torpido botlar ve Kutahya ile beraber bekci gemisi olarak gorevlendirilmisti Aralik ta Osmanli filosu yeniden duzenlendi ve Mesudiye komutasinda yeni kurulan Savas Gemisi Tumeni ne katildi Bolumde ayrica Barbaros Hayreddin Turgut Reis ve Asar i Tevfik de vardi Gemi 15 Kasim da Buyukcekmece ye giderek filonun geri kalanina katildi Iki gun sonra Mesudiye ve Barbaros Hayreddin Catalca Hatti ni tutan Osmanli birliklerini desteklemek icin kiyi bombardimanlari duzenledi Bombardimanlar saldiran Bulgaristan a onemli bir maddi zarar vermedi ancak Osmanli moralini artirdi Imroz Deniz Muharebesi Osmanli ve Yunan filolarinin 1912 deki illustrasyonu Mesudiye Osmanli kisminda alttan ucuncu gemidir Gemiler 16 Aralik 1912 de 93 Harbi nden bu yana buyuk savas gemilerini iceren ilk Osmanli deniz catismasi olan Imroz Deniz Muharebesi ne katildi Osmanli donanmasi saat 09 30 da Canakkale Bogazi ndan ayrildi kucuk gemiler Bogaz cikisinda kaldi zirhlilar ise kiyiyi takip ederek kuzeye dogru yola cikti Limni adasindan kalkan zirhli kruvazor Georgios Averof ve uc Hydra sinifi zirhli korvet iceren Yunan filosu Osmanli savas gemilerinin ilerlemesini engellemek icin kuzeydoguya dogru yon degistirdi Osmanli gemileri 09 40 ta 14 000 metre mesafeden Yunanlar ates acti Bes dakika sonra Georgios Averof Osmanli filosunun diger tarafina gecti ve Osmanlilari her iki taraftan da ates altinda kaldiklari elverissiz bir pozisyonuna dusurdu Saat 09 50 de Yunan filosunun yogun baskisi altinda Osmanli gemileri rotalarini tersine ceviren 16 noktalik bir donusu tamamladi ve bogazlarin guvenligine yoneldi Donus basarisiz bir sekilde yurutulmustu gemiler formasyonu kaybederek birbirlerinin ates alanlarini engelleyen pozisyonlarda kaldilar Barbaros Hayreddin Turgut Reis ve Mesudiye catisma sirasinda birkac isabet aldi ancak sadece Barbaros Hayreddin onemli olcude hasar gordu 10 17 de her iki taraf ates etmeyi birakti ve Osmanli donanmasi Canakkale Bogazi na cekildi Bogazlara yaklastiklarinda Mesudiye ve Asar i Tevfik hasar goren on dretnotlarin geri cekilmesini koruyacak sekilde pozisyon aldi Gemiler saat 13 00 te limana ulasti ve yaralilarini hastane gemisi ya nakletti Mondros Deniz Muharebesi Aralik ayi sonlarinda Osmanlilar son zamanlarda Yunanlar tarafindan ele gecirilen adalara karsi Ege Denizi nde baskin ve devriye operasyonlari baslatti Osmanli ordusu Aralik sonunda Yunanistan in savasta daha once ele gecirdigi Bozcaada ya cikartma yapmayi planlamaya basladi Mesudiye ve Savas Gemisi Tumeni nin geri kalani 4 Ocak 1913 sabahi Canakkale Bogazi ndan ayrildi ancak Yunan filosunun gozlemlenmesinin ardindan operasyon durduruldu 10 Ocak ta filo baska bir saldiri operasyonu baslatti bu sefer Gokceada ya bir baskin duzenledi Yunan muhripleriyle kisa ve sonucsuz bir catismadan sonra filo tekrar Canakkale Bogazi nin guvenligine cekildi Sekiz gun sonra savasin ikinci buyuk deniz catismasi olan Mondros Deniz Muharebesi ne yol acan baska bir filo operasyonu basladi Osmanlilarin plani hizli Georgios Averof u Canakkale Bogazi ndan uzaga cekmeyi iceriyordu Bu amacla Hamidiye kruvazoru Yunan ablukasini atlatarak Ege Denizi ne cikti ve Yunan kruvazorunu kendisini takip etmeye zorlamaya calisti Kruvazorun tehdidine ragmen Yunan komutani Georgios Averof u filodan ayirmayi reddetti Osmanli donanmasi 18 Ocak sabahi saat 08 20 de Canakkale Bogazi ndan ayrildi ve 11 knot 20 km sa 13 mph hizda Limni adasina dogru yola cikti Barbaros Hayreddin formasyonun her iki tarafinda bir torpido botu filosuyla savas gemilerine liderlik etti 11 55 civarinda Osmanli filosunun 8 000 metre menzilde ates acmasi ile iki saat surecek uzun menzilli topcu duellosu basladi Osmanli filosu atislarini Georgios Averof a yogunlastirirken Yunan gemisi 12 00 de karsi ates acti 12 50 de Yunanlar Osmanli filosuna karsi T gecisi manevrasi yapmaya calisti ancak Barbaros Hayreddin Yunan manevrasini engellemek icin kuzeye dondu O sirada Mesudiye 15 cm lik toplarindan ucunu hizmet disi birakan bir isabet aldi Bu hasar kazan sikintisiyla birlesince Osmanli komutaninin gemiyi filodan ayirmasina ve limana geri gondermesine yol acti 5 Subat ta Mesudiye Marmara Denizi ndeki Sarkoy operasyonlarini destekleyerek sehri isgal eden Bulgar birliklerini bombaladi Bu gemi tarafindan yapilan son savas zamani operasyonuydu Uc gun sonra Sarkoy e yapilan amfibi saldiriya katilmadi Osmanli donanmasi savasin kalan aylarini limanda gecirdi Nisan da ilan edilen ateskes ile catismalar sona erdi I Dunya Savasi Mesudiye nin batisina yol acan Canakkale saldirisinin illustrasyonu Temmuz 1914 un sonlarinda Avrupa da I Dunya Savasi patlak verdi Osmanlilar savasin ilk doneminde tarafsiz kaldi 6 Eylul 1914 te Mesudiye Canakkale Bogazi nin girisinde yer alan mayin tarlalarini korumak uzere mayin gemisi Nusret ve romorkor Intibah desteginde Nara Burnu na gonderildi Osmanlilar ve Canakkale Bogazi na giriste devriye gezen bir Birlesik Krallik filosu arasindaki gerilim Ingiltere ve Fransa nin Osmanli Imparatorlugu na savas ilan ettigi 5 Kasim a kadar giderek artti 13 Aralik sabahi Tegmen Norman Holbrook komutasindaki Birlesik Krallik denizaltisi B11 Canakkale Bogazi na girdi 11 30 civarinda demirlemis halde olan Mesudiye yi gozlemledi ve 750 metre mesafeden tek bir torpido atesledi Torpido geminin kic tarafina carparak gemiye hasar verdi Mesudiye nin toplari bir sure B11 in periskopuna ates acti Mesudiye aldigi yara sonucu alabora olarak sig suda batti Bu arada B11 Canakkale Bogazi ndan basariyla cikarak limana dondu Murettebatta kayiplar gorece hafifti 10 subay ve 27 bahriyeli oldu Bir kurtarma cabasi ile 150 mm ve 76 mm toplar sokulerek Canakkale nin savunmasini guclendirmek icin kullanildi B11 in kaptani Holbrook Mesudiye yi batirdigi icin Victoria Haci ile odullendirildi Mesudiye den kurtarilan 150 mm toplar Canakkale de kiyiya yerlestirilerek Mesudiye Tabyasi kuruldu Bu silahlar 18 Mart 1915 te Canakkale Deniz Savasi nda kullanildi Tabya Fransiz savas Bouvet ye sekiz kez isabet sagladi bu isabetlerden biri geminin on taretini devre disi birakti Bouvet daha sonra bir mayina carparak batti murettebatinin buyuk kismi oldu GaleriMesudiye Mesudiye yi batiran B11 in harekati Mesudiye nin subay ve erati Geminin arka salonuKaynakcaOzel Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 197 a b c d e f g h Gardiner 1979 s 391 Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 134 a b c Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 135 Gardiner 1979 ss 388 389 a b Sondhaus 2001 s 123 Langensiepen amp Guleryuz 1995 ss 134 135 Langensiepen amp Guleryuz 1995 ss 5 8 Langensiepen amp Guleryuz 1995 ss 8 9 135 a b Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 10 Sondhaus 2001 s 218 Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 14 a b Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 20 Beehler 1913 s 12 Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 18 Langensiepen amp Guleryuz 1995 ss 20 22 a b Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 25 Erickson 2003 s 133 Sondhaus 2001 s 219 a b Fotakis 2005 s 50 a b Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 22 Langensiepen amp Guleryuz 1995 ss 22 23 Langensiepen amp Guleryuz 1995 ss 23 24 Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 27 Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 30 Langensiepen amp Guleryuz 1995 s 34 Halpern 2005 s 119 Corbett amp Newbolt 1921 s 73 Corbett amp Newbolt 1921 s 161 Gardiner 1979 s 294 Corbett amp Newbolt 1921 s 218 GenelBeehler William Henry 1913 The History of the Italian Turkish War September 29 1911 to October 18 1912 Annapolis United States Naval Institute OCLC 1408563 16 Temmuz 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Mart 2020 Corbett Julian Stafford Newbolt Henry John 1921 Naval Operations From the Battle of the Falklands to the entry of Italy into the war in May 1915 II Londra Longmans Green amp Co OCLC 1185863 Erickson Edward J 2003 Defeat in Detail The Ottoman Army in the Balkans 1912 1913 Greenwood Publishing Group ISBN 9780275978884 Fotakis Zisis 2005 Greek Naval Strategy and Policy 1910 1919 Londra Routledge ISBN 978 0 415 35014 3 Gardiner Robert Ed 1979 Conway s All the World s Fighting Ships 1860 1905 Londra Conway Maritime Press ISBN 0 85177 133 5 Halpern Paul G 1994 A Naval History of World War I Annapolis Maryland Naval Institute Press ISBN 1 55750 352 4 Langensiepen Bernd Guleryuz Ahmet 1995 The Ottoman Steam Navy 1828 1923 Londra Conway Maritime Press ISBN 978 0 85177 610 1 Sondhaus Lawrence 2001 Naval Warfare 1815 1914 Londra Routledge ISBN 978 0 415 21478 0