Katar (Arapça: قطر, Katar), resmî adıyla Katar Devleti (Arapça: دولة قطر, Devletü'l Katar), Arap Yarımadası'nın doğusunda bulunan bir Basra Körfezi ülkesidir. Tek kara sınır komşusu Suudi Arabistan olup, diğer tarafları Basra Körfezi ile çevrilidir. Kuzeybatısında Bahreyn, batı ve güneyinde Suudi Arabistan, doğusunda Birleşik Arap Emirlikleri ve kuzeyinde İran bulunur.
Katar دولة قطر Devletü'l Katar Katar Devleti | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||||
![]() | |||||||
Başkent ve en büyük şehir | Doha 25°18′K 51°31′D / 25.300°K 51.517°D | ||||||
Resmî dil(ler) | Arapça | ||||||
Etnik gruplar (2015) |
| ||||||
Demonim | Katarlı | ||||||
Hükûmet | Üniter anayasal mutlak monarşi | ||||||
| |||||||
Tarihçe | |||||||
| |||||||
Yüzölçümü | |||||||
• Toplam | 11.586 km2 (164.) | ||||||
• Su (%) | önemsiz miktar | ||||||
Nüfus | |||||||
• 2021 tahminî | 2.660.788 (139..) | ||||||
• 2010 sayımı | 1.699.435 | ||||||
• Yoğunluk | 176/km2 (76.) | ||||||
GSYİH (SAGP) | 2023 tahminî | ||||||
• Toplam | $273,04 milyar (60..) | ||||||
• Kişi başına | $97.262 (4..) | ||||||
GSYİH (nominal) | 2023 tahminî | ||||||
• Toplam | $166,03 milyar (54..) | ||||||
• Kişi başına | $59.143 (10..) | ||||||
Gini (2007) | 41.1 orta | ||||||
İGE (2022) | çok yüksek · 42. | ||||||
Para birimi | Katar riyali (QAR) | ||||||
Zaman dilimi | UTC+3 (AST) | ||||||
Trafik akışı | sağ | ||||||
Telefon kodu | 974 | ||||||
ISO 3166 kodu | |||||||
İnternet alan adı | .qa |
Ülkenin başkenti ve en büyük şehri Doha'dır. Ülkenin nüfusunun %80'i başkentte yaşamaktadır. Toprakların geri kalan kısmı deniz seviyesinden alçakta bulunan çölle kaplıdır.
Ülke Irsî monarşi ile yönetilmektedir. Ülkenin yönetimi Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı ile 1868 yılında Muhammed bin Sani'nin imzaladığı antlaşmayla Sani Hanedanı'nına verilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu kontrolünden çıktıktan sonra İngiliz himayesine giren bölge 1971 yılında bağımsız olmuştur. Ülkenin güncel emiri Temim bin Hamed es-Sani ülkenin anayasasına göre yargı ve yürütmenin başıdır. Bakanları ve hükümeti tayin etme yetkisine sahiptir. Ülkenin meclisi yasa iptal etme ve sınırlı da olsa bakanı görevden alma yetkisine sahiptir. Nüfusu yaklaşık 2.6 milyon olan ülkede sadece 313.000 kişi Katar vatandaşı iken geri kalan 2.3 milyon kişi yabancı ülkelerden çalışmaya gelen gurbetçilerden oluşur. Ülkenin resmi dini İslam'dır. Resmî dili Arapçadır. 2,66 milyon nüfusu olan Katar, artan petrol fiyatları ve sahip olduğu doğalgaz rezervleri sayesinde, 2023 yılında kişi başına düşen gelire göre dünyanın 4. zengin ülkesidir. Katar, Orta Doğu'daki diğer bütün körfez ülkelerinde olduğu gibi ekonomik olarak hızla gelişmektedir.
Günümüzde Orta güç'te bir ülke olarak sınırlandırılan Katar, sahip olduğu Al Jazeera yayın grubu sayesinde Arap dünyasına ve Arap Baharı'na etki edebilen ülke olarak bilinmektedir. Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi üyesi olan devletin insan hakları karnesi ise çeşitli yabancı kuruluşlarca örgütlenme özgürlüğü, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, işçi hakları gibi konularda zayıf olarak değerlendirilmektedir.
Etimolojisi
Romalı yazar Gaius Plinius Secundus tarafından yazılan eski belgelerde bölgenin adı Catharrei olarak geçmektedir. Eski coğrafyacı Batlamyus ise çizdiği haritada bölgeyi Catara olarak adlandırmıştır. Günümüze bu isimlendirmenin en yaygın telaffuzu Katara şeklinde ulaştıktan sonra günümüzde son şekli olan Katar veya İngilizce Qatar şeklini almıştır.
Tarih
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpjNUwxcDFZbUZ5WVY5R2IzSjBMbXB3Wnk4eU5EQndlQzFhZFdKaGNtRmZSbTl5ZEM1cWNHYz0uanBn.jpg)
Katar'ın tarihi 50.000 yıl öncesine dayanır. Taş devri'nden kalma aletler bölgeden çıkartılmıştır. Obeyd kültürü'nden kalma eserler bölgede keşfedilmiştir. MS 224'te Sasaniler bölgeyi ele geçirmiştir. Emeviler döneminde at ve deve yetiştirilen bir bölge olarak biliniyordu. Abbasiler döneminde ise inci ticareti önem kazanmıştır. Sırasıyla Usfurlular ve Portekiz kontrolüne giren bölgede daha sonradan Osmanlı Devleti geldi ancak kısa sürede 1660 yılında kabilesince bölgeden çıkartıldı. 1766 yılında Kuveyt bölgesinde yaşayan Al Khalifa adlı Bahreyn kabilesi Zübare şehrine yerleşti. Ülkede fiilî Türk egemenliği ilk olarak 1852'de, daha sonra ve kesin olarak 1871'de Muhammed el-Sani'nin daveti üzerine başlamıştır. Katar'ın bugünkü başkenti Doha ve yine bugün ABD üssünün bulunduğu El-Ubeyd'e yerleşen Türk birlikleri, 1913'e kadar kaldılar. Katar da Osmanlı İmparatorluğu'nun Basra Vilayeti'nin Lahsa sancağına bağlı bir kaza (ilçe) oldu. El-Sani ailesi de Osmanlı kaymakamları olarak görev yapmaya başlamışlardır. Osmanlı Devleti, Katar üzerindeki haklarından 29 Temmuz 1913'te vazgeçti. Son Türk askeri, Katar'dan Ağustos 1915'te çekildi. I. Dünya Savaşı'nın çıkmasının akabinde, 3 Kasım 1916'da Katar, Britanya işgaline girdi. Katar, 3 Eylül 1971'de Britanya hâkimiyetinden ayrılarak resmen bağımsız bir devlet olmuştur. Bölgenin kontrolü Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı ile 1868 yılında Muhammed bin Sani'nin imzaladığı antlaşmayla Sani Hanedanı'nına verilmiştir.
Ekonomi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpBekwxZGxjM1JmUW1GNVgyUnBjM1J5YVdOMFgyOW1YMFJ2YUdGZmMyVmxibDltY205dFgzUm9aVjlqYjNKdWFXTm9aVjloZEY5dWFXZG9kQzVxY0djdk1qUXdjSGd0VjJWemRGOUNZWGxmWkdsemRISnBZM1JmYjJaZlJHOW9ZVjl6WldWdVgyWnliMjFmZEdobFgyTnZjbTVwWTJobFgyRjBYMjVwWjJoMExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprNUwwMWxjMkZwWldWa1gwbHVaSFZ6ZEhKcFlXeGZRWEpsWVY5d1lXNXZjbUZ0YVdOZmRtbGxkMTloZEY5dWFXZG9kQzV3Ym1jdk1qUXdjSGd0VFdWellXbGxaV1JmU1c1a2RYTjBjbWxoYkY5QmNtVmhYM0JoYm05eVlXMXBZMTkyYVdWM1gyRjBYMjVwWjJoMExuQnVadz09LnBuZw==.png)
Petrolün keşfinden önce Katar bölgesinin ekonomisi balıkçılık ve inci avcılığına odaklanmıştı . 1892'de Osmanlı İmparatorluğu'nun yerel valileri tarafından hazırlanan bir raporda, 1892'de inci avcılığından elde edilen toplam gelirin 2.450.000 kran olduğu belirtiliyor. Japon kültür incisinin 1920'lerde ve 1930'larda dünya pazarına sunulmasından sonra, Katar'ın inci endüstrisi çöktü. 1940 yılında Katar'da Duhan sahasında petrol bulundu. Bu keşiften sonra ülke yasal vatandaşları için yüksek bir yaşam standardına sahip hale geldi. Gelir vergisi olmayan Katar, dünyanın en düşük vergi oranlarına sahip ülkelerinden biridir. Haziran 2013'te işsizlik oranı sadece %0,1 idi. Şirketler hukuku, Katar vatandaşlarının emirlikteki herhangi bir girişimin %51'ine sahip olmasını şart koşmaktadır.
Ülke, dünyadaki en çok gaz rezervlerine sahip ülkeler arasındadır.1 tanesi karada 6'sı açık denizde olmak üzere toplam 7 adet doğalgaz üretim noktası vardır. Ülkenin körfeze bakan kısmında Ras Laffan isimli bir endüstri şehri kurulmuştur.
Petrolün varlığı ülkede gübre ve çimento sanayisinin gelişmesine de katkıda bulunmuştur.
2017 yılında 2 milyondan fazla turistin ziyaret ettiği ülkede turizm de ülkenin önemli bir gelir kaynağı haline gelmiştir.
Demografi
Tarihî nüfus | ||
---|---|---|
Yıl | Nüfus | %± Artış |
1904 | 27.000 | — |
1970 | 111.133 | 2,17% |
1986 | 369.079 | 7,79% |
1997 | 522.023 | 3,20% |
2004 | 744.029 | 5,19% |
2010 | 1.699.435 | 14,76% |
2013 | 1.903.447 | 3,85% |
2016 | 2.545.000 | 10,17% |
Kaynaklar: Qatar Statistics Authority (1904–2004); 2010 nüfus sayımı; 2013 tahmini 2016 |
Katar vatandaşlarının tamamına yakını İslam dinine mensuptur. Etnik Arapların dışında çoğu vatandaş, çeşitli ülkelerden petrol sektöründe çalışmak için gelmiştir. Arapça, ülkenin ana dilidir. Onlarca değişik milletten insanların bulunması, İngilizceyi de ikinci bir millî dil hâline getirmiştir. Katar Araplarının genelde üst düzey yönetici, bürokrat ya da mal sahibi olduğu ülkede diğer ülke Arapları bankalarda, petrol ve gaz tesislerinde ya da devletin kurumlarında memur olarak çalışırlar. Ülkenin demografik yapısı göçmenlik sistemine dayalıdır. Ülkede yabancı ülkelerden yaklaşık 1,8 milyona yakın işçi çalışmaktadır. Genellikle Filipinler, Nepal, Hindistan gibi ülkelerden insanlar bu ülkeye inşaat, sağlık, hizmet, enerji sektörlerinde çalışmak için gelirler.
Katar'da her 100 kadına 329 erkek düşer; 25-54 arasında bu oran 461'e kadar çıkar. Bu oranlar, erkeklerin aleyhine olan dünyanın en yüksek cinsiyet oranlarıdır.
Coğrafya
Katar Yarımadası, Basra Körfezi'ne doğru Suudi Arabistan'dan çıkmış 160 km'lik bir uzantıya benzer. Genellikle alçak düzlüklerden oluşan ülke, kumla örtülüdür. Ülkenin güneyi ise çöllerle kaplıdır.
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
En yüksek sıcaklık (°C) | 32,4 | 36,5 | 39,0 | 46,0 | 47,7 | 49,1 | 50,4 | 48,6 | 46,2 | 43,4 | 38,0 | 32,7 | 50,4 |
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 22,0 | 23,4 | 27,3 | 32,5 | 38,8 | 41,6 | 41,9 | 40,9 | 38,9 | 35,4 | 29,6 | 24,4 | 33,1 |
Ortalama sıcaklık (°C) | 17,8 | 18,9 | 22,3 | 27,1 | 32,5 | 35,1 | 36,1 | 35,5 | 33,3 | 30,0 | 25,0 | 20,0 | 27,8 |
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | 13,5 | 14,4 | 17,3 | 21,4 | 26,1 | 28,5 | 30,2 | 30,0 | 27,7 | 24,6 | 20,4 | 15,6 | 22,5 |
En düşük sıcaklık (°C) | 3,8 | 5,0 | 8,2 | 10,5 | 15,2 | 21,0 | 23,5 | 22,4 | 20,3 | 16,6 | 11,8 | 6,4 | 3,8 |
Ortalama yağış (mm) | 13,2 | 17,1 | 16,1 | 8,7 | 3,6 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 1,1 | 3,3 | 12,1 | 75,2 |
Kaynak: Doha NOAA |
İklim
Ülkede yazın kurak ve nemli, kışın ise ılık ve az yağışlıdır.
Eğitim
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpVNEwxRmhkR0Z5Vlc1cGRtVnljMmwwZVVWaGMzUldhV1YzTG1wd1p5OHlOREJ3ZUMxUllYUmhjbFZ1YVhabGNuTnBkSGxGWVhOMFZtbGxkeTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
Yakın tarihte Katar'da eğitime büyük önem verilmeye başlandı. Öğrenci sayısı az olduğundan daha iyi eğitim olanakları sağlanmaya başladı. Herkese bedava olarak verilen sağlık hizmetlerinin yanında, anaokulundan üniversiteye kadar eğitim, tüm Katar vatandaşları için ücretsiz hale getirildi. Ülkenin Katar Üniversitesi adında bir üniversitesi ve birçok yüksek eğitim kurumu vardır. Ayrıca başkent Doha'da yapımı devam eden eğitim kasabası, ülkenin tüm Orta Doğu'nun en büyük eğitim yeri olmasını sağlamakta ve tüm bölgeden öğrencilerin burada toplanmasını hedeflemektedir.
2009 yılında Katar, Katar Bilim ve Teknoloji Parkı'nı kurdu.
İdari bölümler
Katar, en büyük idari birim olan 8 ayrı belediyeye bölünmüştür. Bunlar; Doha, Er Reyyan, El Şahaniye, Umm Selâl, El Hor, El Vakra, Ed Daayin ve El Şemal belediyeleridir.
Sıra | Şehir (Baladiyah) (بلدية) | Nüfus (2015) | Alan (km2) | Alan (mi2) |
---|---|---|---|---|
1 | El Şemal (Arapça: الشمال) | 8,794 | 859.8 | 331.9 |
2 | El Hor (Arapça: الخور) | 202,031 | 1,613.3 | 622.8 |
3 | El Şahaniye (Arapça: الشحانية) | 187,571 | 3,309.0 | 1,277.6 |
4 | Umm Selâl (Arapça: أم صلال) | 90,835 | 318.4 | 122.9 |
5 | Ed Daayin (Arapça: الضعاين) | 54,339 | 290.2 | 112.0 |
6 | Doha (Arapça: الدوحة) | 956,457 | 202.7 | 78.3 |
7 | Er-Reyyan (Arapça: الريان) | 605,712 | 2,450 | 946.0 |
8 | El Vakra (Arapça: الوكرة) | 299,037 | 2,577.7 | 995.2 |
Toplam | 2,404,776 | 11,621.1 | 4,486.7 |
Sosyal yaşam
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpBM0wxQmxZWEpzTFZGaGRHRnlYMFJ2YUdGZlVXRjBZWEpmTVRGT2IzWXlNREUzWDFOcmVWTmhkQzVxY0djdk1qSXdjSGd0VUdWaGNtd3RVV0YwWVhKZlJHOW9ZVjlSWVhSaGNsOHhNVTV2ZGpJd01UZGZVMnQ1VTJGMExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
Katar, sosyal hayat olarak da birçok etkinliğe ev sahipliği yapmaktadır. Ülke, hareketli gece hayatı ve birçok dünya yıldızının uğrak yeridir. Uçsuz bucaksız çöllerinde kamp yapılabilmekte, şubat ayında bile denize girilebilmektedir. Birçok alışveriş merkezleri bulunmaktadır.
Spor
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpObUx6SXdNRFpmUVhOcFlXNWZSMkZ0WlhOZllYUm9iR1YwWlhOZlpIVnlhVzVuWDI5d1pXNXBibWRmWTJWeVpXMXZibmt1YW5Cbkx6SXlNSEI0TFRJd01EWmZRWE5wWVc1ZlIyRnRaWE5mWVhSb2JHVjBaWE5mWkhWeWFXNW5YMjl3Wlc1cGJtZGZZMlZ5WlcxdmJua3VhbkJuLmpwZw==.jpg)
Ülkede en çok sevilen spor futboldur. Bu nedenle birçok ünlü futbol yıldızı ve dünya takımlarının katıldığı özel maç organizasyonları sık düzenlenmektedir. Tenis de ülkede sevilen sporlar arasındadır. Her yıl uluslararası düzeyde 5 ayrı turnuva düzenlenmektedir. Aynı zamanda Katar, 2022 FIFA Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmaya hak kazanmıştır. Bu turnuvayla birlikte ilk defa bir Dünya Kupası organizasyonu, Orta Doğu'da gerçekleşmiştir. Katar'daki yoğun sıcak nedeniyle turnuva, Kasım ile Aralık aylarında düzenlenmiştir.
Kaynakça
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpSaEwwTnZiVzF2Ym5NdGJHOW5ieTV6ZG1jdk16QndlQzFEYjIxdGIyNXpMV3h2WjI4dWMzWm5MbkJ1Wnc9PS5wbmc=.png)
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Şubat 2022.
- ^ . Ministry of Development Planning and Statistics. February 2021. 8 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b . Qsa.gov.qa. 9 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ekim 2010.
- ^ a b c d e "Uluslararası Para Fonu 2023 GYSİH Tahminleri". Dünya Ekonomi Tahmini. Uluslararası Para Fonu. 10 Ekim 2023.
- ^ . World Bank. 2 Ocak 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2013.
- ^ "Human Development Report 2023/2024" (PDF) (İngilizce). Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. 13 Mart 2024. 13 Mart 2024 tarihinde kaynağından (PDF).
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Aralık 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Ekim 2014.
- ^ a b c Nijman, Jan (2020). Geography: Realms, Regions, and Concepts (20. bas.). Wiley. ISBN .
- ^ . Qatar Statistics Authority. 11 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2013.
- ^ . Qatar Statistics Authority. 31 Ocak 2013. 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". BBC News. 16 Ocak 2013. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Mayıs 2013.
- ^ . 20 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ "Sex ratio". The World Factbook. 30 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017.
- ^ . National Oceanic and Atmospheric Administration. 11 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2016.
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;2015census
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
Dış bağlantılar
Katar Devleti, Resmi Portalı 12 Şubat 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Katar Arapca قطر Katar resmi adiyla Katar Devleti Arapca دولة قطر Devletu l Katar Arap Yarimadasi nin dogusunda bulunan bir Basra Korfezi ulkesidir Tek kara sinir komsusu Suudi Arabistan olup diger taraflari Basra Korfezi ile cevrilidir Kuzeybatisinda Bahreyn bati ve guneyinde Suudi Arabistan dogusunda Birlesik Arap Emirlikleri ve kuzeyinde Iran bulunur Katarدولة قطر Devletu l Katar Katar DevletiBayrakMilli mars As Salam al Amiri source source track track track Baskent ve en buyuk sehirDoha 25 18 K 51 31 D 25 300 K 51 517 D 25 300 51 517Resmi dil ler ArapcaEtnik gruplar 2015 11 6 88 4 digerDemonimKatarliHukumetUniter anayasal mutlak monarsi EmirTamim bin Hamad es Sani BasbakanMuhammed bin Abdurrahman es SaniTarihce Osmanli Imparatorlugu ndan bagimsizlik1915 Mevcut aile iktidara geldi18 Aralik 1878 Birlesik Krallik ile ozel anlasmanin sona ermesi3 Eylul 1971Yuzolcumu Toplam11 586 km2 164 Su onemsiz miktarNufus 2021 tahmini2 660 788 139 2010 sayimi1 699 435 Yogunluk176 km2 76 GSYIH SAGP 2023 tahmini Toplam 273 04 milyar 60 Kisi basina 97 262 4 GSYIH nominal 2023 tahmini Toplam 166 03 milyar 54 Kisi basina 59 143 10 Gini 2007 41 1 ortaIGE 2022 0 855 cok yuksek 42 Para birimiKatar riyali QAR Zaman dilimiUTC 3 AST Trafik akisisagTelefon kodu974ISO 3166 koduInternet alan adi qa Ulkenin baskenti ve en buyuk sehri Doha dir Ulkenin nufusunun 80 i baskentte yasamaktadir Topraklarin geri kalan kismi deniz seviyesinden alcakta bulunan colle kaplidir Ulke Irsi monarsi ile yonetilmektedir Ulkenin yonetimi Buyuk Britanya ve Irlanda Birlesik Kralligi ile 1868 yilinda Muhammed bin Sani nin imzaladigi antlasmayla Sani Hanedani nina verilmistir Osmanli Imparatorlugu kontrolunden ciktiktan sonra Ingiliz himayesine giren bolge 1971 yilinda bagimsiz olmustur Ulkenin guncel emiri Temim bin Hamed es Sani ulkenin anayasasina gore yargi ve yurutmenin basidir Bakanlari ve hukumeti tayin etme yetkisine sahiptir Ulkenin meclisi yasa iptal etme ve sinirli da olsa bakani gorevden alma yetkisine sahiptir Nufusu yaklasik 2 6 milyon olan ulkede sadece 313 000 kisi Katar vatandasi iken geri kalan 2 3 milyon kisi yabanci ulkelerden calismaya gelen gurbetcilerden olusur Ulkenin resmi dini Islam dir Resmi dili Arapcadir 2 66 milyon nufusu olan Katar artan petrol fiyatlari ve sahip oldugu dogalgaz rezervleri sayesinde 2023 yilinda kisi basina dusen gelire gore dunyanin 4 zengin ulkesidir Katar Orta Dogu daki diger butun korfez ulkelerinde oldugu gibi ekonomik olarak hizla gelismektedir Gunumuzde Orta guc te bir ulke olarak sinirlandirilan Katar sahip oldugu Al Jazeera yayin grubu sayesinde Arap dunyasina ve Arap Bahari na etki edebilen ulke olarak bilinmektedir Korfez Arap Ulkeleri Isbirligi Konseyi uyesi olan devletin insan haklari karnesi ise cesitli yabanci kuruluslarca orgutlenme ozgurlugu ifade ozgurlugu basin ozgurlugu isci haklari gibi konularda zayif olarak degerlendirilmektedir EtimolojisiRomali yazar Gaius Plinius Secundus tarafindan yazilan eski belgelerde bolgenin adi Catharrei olarak gecmektedir Eski cografyaci Batlamyus ise cizdigi haritada bolgeyi Catara olarak adlandirmistir Gunumuze bu isimlendirmenin en yaygin telaffuzu Katara seklinde ulastiktan sonra gunumuzde son sekli olan Katar veya Ingilizce Qatar seklini almistir TarihKatar da Zubare kalesi Katar in tarihi 50 000 yil oncesine dayanir Tas devri nden kalma aletler bolgeden cikartilmistir Obeyd kulturu nden kalma eserler bolgede kesfedilmistir MS 224 te Sasaniler bolgeyi ele gecirmistir Emeviler doneminde at ve deve yetistirilen bir bolge olarak biliniyordu Abbasiler doneminde ise inci ticareti onem kazanmistir Sirasiyla Usfurlular ve Portekiz kontrolune giren bolgede daha sonradan Osmanli Devleti geldi ancak kisa surede 1660 yilinda kabilesince bolgeden cikartildi 1766 yilinda Kuveyt bolgesinde yasayan Al Khalifa adli Bahreyn kabilesi Zubare sehrine yerlesti Ulkede fiili Turk egemenligi ilk olarak 1852 de daha sonra ve kesin olarak 1871 de Muhammed el Sani nin daveti uzerine baslamistir Katar in bugunku baskenti Doha ve yine bugun ABD ussunun bulundugu El Ubeyd e yerlesen Turk birlikleri 1913 e kadar kaldilar Katar da Osmanli Imparatorlugu nun Basra Vilayeti nin Lahsa sancagina bagli bir kaza ilce oldu El Sani ailesi de Osmanli kaymakamlari olarak gorev yapmaya baslamislardir Osmanli Devleti Katar uzerindeki haklarindan 29 Temmuz 1913 te vazgecti Son Turk askeri Katar dan Agustos 1915 te cekildi I Dunya Savasi nin cikmasinin akabinde 3 Kasim 1916 da Katar Britanya isgaline girdi Katar 3 Eylul 1971 de Britanya hakimiyetinden ayrilarak resmen bagimsiz bir devlet olmustur Bolgenin kontrolu Buyuk Britanya ve Irlanda Birlesik Kralligi ile 1868 yilinda Muhammed bin Sani nin imzaladigi antlasmayla Sani Hanedani nina verilmistir EkonomiDoha sehrinin gece gorunumuMesaieed sanayi bolgesi Petrolun kesfinden once Katar bolgesinin ekonomisi balikcilik ve inci avciligina odaklanmisti 1892 de Osmanli Imparatorlugu nun yerel valileri tarafindan hazirlanan bir raporda 1892 de inci avciligindan elde edilen toplam gelirin 2 450 000 kran oldugu belirtiliyor Japon kultur incisinin 1920 lerde ve 1930 larda dunya pazarina sunulmasindan sonra Katar in inci endustrisi coktu 1940 yilinda Katar da Duhan sahasinda petrol bulundu Bu kesiften sonra ulke yasal vatandaslari icin yuksek bir yasam standardina sahip hale geldi Gelir vergisi olmayan Katar dunyanin en dusuk vergi oranlarina sahip ulkelerinden biridir Haziran 2013 te issizlik orani sadece 0 1 idi Sirketler hukuku Katar vatandaslarinin emirlikteki herhangi bir girisimin 51 ine sahip olmasini sart kosmaktadir Ulke dunyadaki en cok gaz rezervlerine sahip ulkeler arasindadir 1 tanesi karada 6 si acik denizde olmak uzere toplam 7 adet dogalgaz uretim noktasi vardir Ulkenin korfeze bakan kisminda Ras Laffan isimli bir endustri sehri kurulmustur Petrolun varligi ulkede gubre ve cimento sanayisinin gelismesine de katkida bulunmustur 2017 yilinda 2 milyondan fazla turistin ziyaret ettigi ulkede turizm de ulkenin onemli bir gelir kaynagi haline gelmistir DemografiTarihi nufusYilNufus Artis 1904 27 000 1970 111 133 2 17 1986 369 079 7 79 1997 522 023 3 20 2004 744 029 5 19 2010 1 699 435 14 76 2013 1 903 447 3 85 2016 2 545 000 10 17 Kaynaklar Qatar Statistics Authority 1904 2004 2010 nufus sayimi 2013 tahmini 2016 Katar vatandaslarinin tamamina yakini Islam dinine mensuptur Etnik Araplarin disinda cogu vatandas cesitli ulkelerden petrol sektorunde calismak icin gelmistir Arapca ulkenin ana dilidir Onlarca degisik milletten insanlarin bulunmasi Ingilizceyi de ikinci bir milli dil haline getirmistir Katar Araplarinin genelde ust duzey yonetici burokrat ya da mal sahibi oldugu ulkede diger ulke Araplari bankalarda petrol ve gaz tesislerinde ya da devletin kurumlarinda memur olarak calisirlar Ulkenin demografik yapisi gocmenlik sistemine dayalidir Ulkede yabanci ulkelerden yaklasik 1 8 milyona yakin isci calismaktadir Genellikle Filipinler Nepal Hindistan gibi ulkelerden insanlar bu ulkeye insaat saglik hizmet enerji sektorlerinde calismak icin gelirler Katar da her 100 kadina 329 erkek duser 25 54 arasinda bu oran 461 e kadar cikar Bu oranlar erkeklerin aleyhine olan dunyanin en yuksek cinsiyet oranlaridir CografyaKatar Yarimadasi Basra Korfezi ne dogru Suudi Arabistan dan cikmis 160 km lik bir uzantiya benzer Genellikle alcak duzluklerden olusan ulke kumla ortuludur Ulkenin guneyi ise collerle kaplidir Doha iklimi Aylar Oca Sub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Eki Kas Ara YilEn yuksek sicaklik C 32 4 36 5 39 0 46 0 47 7 49 1 50 4 48 6 46 2 43 4 38 0 32 7 50 4Ortalama en yuksek sicaklik C 22 0 23 4 27 3 32 5 38 8 41 6 41 9 40 9 38 9 35 4 29 6 24 4 33 1Ortalama sicaklik C 17 8 18 9 22 3 27 1 32 5 35 1 36 1 35 5 33 3 30 0 25 0 20 0 27 8Ortalama en dusuk sicaklik C 13 5 14 4 17 3 21 4 26 1 28 5 30 2 30 0 27 7 24 6 20 4 15 6 22 5En dusuk sicaklik C 3 8 5 0 8 2 10 5 15 2 21 0 23 5 22 4 20 3 16 6 11 8 6 4 3 8Ortalama yagis mm 13 2 17 1 16 1 8 7 3 6 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 3 3 12 1 75 2Kaynak Doha NOAAIklimKatar collerinden bir gorunum Ulkede yazin kurak ve nemli kisin ise ilik ve az yagislidir EgitimKatar Universitesi nin arazisi Yakin tarihte Katar da egitime buyuk onem verilmeye baslandi Ogrenci sayisi az oldugundan daha iyi egitim olanaklari saglanmaya basladi Herkese bedava olarak verilen saglik hizmetlerinin yaninda anaokulundan universiteye kadar egitim tum Katar vatandaslari icin ucretsiz hale getirildi Ulkenin Katar Universitesi adinda bir universitesi ve bircok yuksek egitim kurumu vardir Ayrica baskent Doha da yapimi devam eden egitim kasabasi ulkenin tum Orta Dogu nun en buyuk egitim yeri olmasini saglamakta ve tum bolgeden ogrencilerin burada toplanmasini hedeflemektedir 2009 yilinda Katar Katar Bilim ve Teknoloji Parki ni kurdu Idari bolumlerKatar idari yapisi Katar en buyuk idari birim olan 8 ayri belediyeye bolunmustur Bunlar Doha Er Reyyan El Sahaniye Umm Selal El Hor El Vakra Ed Daayin ve El Semal belediyeleridir Sira Sehir Baladiyah بلدية Nufus 2015 Alan km2 Alan mi2 1 El Semal Arapca الشمال 8 794 859 8 331 92 El Hor Arapca الخور 202 031 1 613 3 622 83 El Sahaniye Arapca الشحانية 187 571 3 309 0 1 277 64 Umm Selal Arapca أم صلال 90 835 318 4 122 95 Ed Daayin Arapca الضعاين 54 339 290 2 112 06 Doha Arapca الدوحة 956 457 202 7 78 37 Er Reyyan Arapca الريان 605 712 2 450 946 08 El Vakra Arapca الوكرة 299 037 2 577 7 995 2 Toplam 2 404 776 11 621 1 4 486 7Sosyal yasamKatar daki pek cok turistik adadan biri Katar sosyal hayat olarak da bircok etkinlige ev sahipligi yapmaktadir Ulke hareketli gece hayati ve bircok dunya yildizinin ugrak yeridir Ucsuz bucaksiz collerinde kamp yapilabilmekte subat ayinda bile denize girilebilmektedir Bircok alisveris merkezleri bulunmaktadir Spor2006 Asya Oyunlari sporculari acilis toreni Katar Ulkede en cok sevilen spor futboldur Bu nedenle bircok unlu futbol yildizi ve dunya takimlarinin katildigi ozel mac organizasyonlari sik duzenlenmektedir Tenis de ulkede sevilen sporlar arasindadir Her yil uluslararasi duzeyde 5 ayri turnuva duzenlenmektedir Ayni zamanda Katar 2022 FIFA Dunya Kupasi na ev sahipligi yapmaya hak kazanmistir Bu turnuvayla birlikte ilk defa bir Dunya Kupasi organizasyonu Orta Dogu da gerceklesmistir Katar daki yogun sicak nedeniyle turnuva Kasim ile Aralik aylarinda duzenlenmistir KaynakcaWikimedia Commons ta Katar ile ilgili ortam dosyalari bulunmaktadir Arsivlenmis kopya 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Subat 2022 Ministry of Development Planning and Statistics February 2021 8 Agustos 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi a b Qsa gov qa 9 Temmuz 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2 Ekim 2010 a b c d e Uluslararasi Para Fonu 2023 GYSIH Tahminleri Dunya Ekonomi Tahmini Uluslararasi Para Fonu 10 Ekim 2023 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link World Bank 2 Ocak 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 22 Ocak 2013 Human Development Report 2023 2024 PDF Ingilizce Birlesmis Milletler Kalkinma Programi 13 Mart 2024 13 Mart 2024 tarihinde kaynagindan PDF Arsivlenmis kopya 7 Aralik 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Ekim 2014 a b c Nijman Jan 2020 Geography Realms Regions and Concepts 20 bas Wiley ISBN 978 1119607410 Qatar Statistics Authority 11 Mart 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Haziran 2013 Qatar Statistics Authority 31 Ocak 2013 6 Ekim 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 25 Mart 2017 Arsivlenmis kopya BBC News 16 Ocak 2013 30 Mart 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Mayis 2013 20 Ocak 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 25 Mart 2017 Sex ratio The World Factbook 30 Kasim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 25 Mart 2017 National Oceanic and Atmospheric Administration 11 Ekim 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 29 Eylul 2016 Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi 2015census isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Dis baglantilarKatar Devleti Resmi Portali 12 Subat 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde