Rusya Çarlığı (Rusça: Русское Царство, Russkoye Tsarstvo ya da Российское царство, Rossiyskoye tsarstvo), 1547 yılında Korkunç İvan'ın Çar unvanı almasıyla başlayan ve 1721'de Çar I. Petro'nun Rus İmparatorluğu'nu kurmasıyla son bulan Rus devletinin resmî adıdır. Çarlıktan önce bu topraklarda Moskova Knezliği egemen olduğu için çarlık Batı Avrupa dillerinde Moskova olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca Rusça ve Türkçe kaynaklarda da Moskova Çarlığı olarak bilinir.
1547-1721 | |||||||||||||||
Bayrak Arma | |||||||||||||||
![]() 1600 yılındaki sınırlar | |||||||||||||||
Başkent | Moskova Alexandrova Sloboda (1564–1581) Sankt-Peterburg (1712–1721) | ||||||||||||||
Yaygın dil(ler) | Rusça | ||||||||||||||
Hükûmet | Monarşi | ||||||||||||||
Çar | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Yasama organı | |||||||||||||||
Tarihçe | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Yüzölçümü | |||||||||||||||
• Toplam | 2.800.000 km2 | ||||||||||||||
Para birimi | Ruble | ||||||||||||||
|
Köken
16. yüzyılda, azalan Moğol ve Altın Orda baskılarıyla birlikte Moskova Knezliği bölge üzerindeki etkisini arttırmış ve III. İvan'ın son Bizans imparatorunun kızı ile evlenmesi ile de Bizans'ın varisi olduğunu ilan etmişti. Aristokratlar, olaydan sonra yönetimde Bizans geleneklerini sürdürmüşler ve İstanbul'un Fethi'nin ardından bütün Ortodoks kiliselerinin başı sayılan Rus Ortodoks Kilisesi'nin Rusya'nın Roma ve Bizans imparatorluklarından sonra Üçüncü Roma olacağına dair kehaneti de Moskova Prensliği'nin bölgedeki Ortodokslar üzerindeki etkinliğinin artmasını sağlamıştı.
Korkunç İvan'ın 1547'de resmen Rus Ortodoks Kilisesi tarafından Çar ilan edilmesi ile Rusya Çarlığı kuruldu. Korkunç İvan, Kazan Hanlığı ile yıllardır devam eden savaşları 1552 yılında başkent Kazan'ı alarak sonlandırdı. Daha sonra Astrahan Hanlığı'nı da ele geçiren İvan, Rusya'nın sınırları Orta Asya'ya dayanmış oldu.
Bizans'ın mirası
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpCaEwwbDJZVzV6WDJsMmIzSjVYM1JvY205dVpTNXFjR2N2TVRjd2NIZ3RTWFpoYm5OZmFYWnZjbmxmZEdoeWIyNWxMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
16. yüzyıla gelindiğinde Rus çarları güçlü ve otokratik birer figürdü. Moskova hükümdarı bu unvanı kullanarak ve Moğol Han'ı ile eşitliğini sağlayarak onlar gibi büyük bir hükümdar veya imparator (çar (Rusça: царь) Roma İmparatorluğu unvanı/ismi "Sezar"ın Slav uyarlaması) olduğunu vurgulamaya çalıştı. III. İvan, 1472'de son Bizans İmparatoru XI. Konstantinos Paleologos'un yeğeni Sophia Palaiologina ile evlenince Moskova Bizans terimlerini, ritüellerini, unvanlarını ve hala Rusya arması olarak kullanılan çift başlı kartal amblemini kabul etti.
İlk başlarda çarlar, Bizans terimi ""ı sadece bağımsız bir hükümdar olduklarını nitelendirmek için kullansa da IV. İvan'dan itibaren mutlak hakimiyet (otokratik) anlamında kullanıldı. 1547'de Büyük Dük IV. İvan, Çar olarak taç giydi ve böylece en azından Rus Ortodoks Kilisesi tarafından İmparator olarak tanındı. 1453'te Konstantinopolis Osmanlı İmparatorluğu'nun eline geçince özellikle 1510'da Rus çarının tek meşru Ortodoks hükümdar, olduğunu ve Rus çarının Hristiyanlık'ın ve daha önceki dönemlerde Roma İmparatorluğu'nun (Batı ve Doğu) iki merkezi olan Roma ve Konstantinopolis'in son halefi olduğunu iddia etti. ilerleyen yüzyıllarda Rus halkı tarafından kendilerini tanımlamak için kullanıldı.
IV. İvan'ın hükümdarlığının erken dönemi
Çarların otokratik hükmü IV. İvan döneminde zirveye ulaştı ve çarlar "Grozny" unvanını aldı. Rusça "grozny" sözcüğü İngilizceye "terrible (korkunç)" olarak çevrildi. Bu çeviri eski İngilizcede "terrible"ın karşılığı olan ilham verici, tehlikeli, güçlü, zorlu gibi bir anlamda kullanılmıştı. Türkçede ise "korkunç" olarak kullanıldı ve bu unvan aynı zamanda İvan'ın takma adı oldu. Yani bu unvan kötülük veya kusurluluk gibi anlamları ifade etmez.
IV. İvan 1533'te üç yaşındayken Moskova Büyük Knezi oldu. İvan 1547'de tahtta otoritesini sağlayana dek boyarlar ve naiplik için yarıştı. Moskova'nın imparatorluk iddialarını yansıtan İvan, Bizans imparatorlarının taç giyme ritüellerinin model alındığı bir ritüelle Çar olarak taç giydi. Bir grup boyarın destekleri ile İvan hükümdarlığına bir dizi yararlı yenilikle başladı. 1550'de yeni bir kanun ilan etti ve askeriyeyi ve yerel yönetimleri yeniledi. Bu yenilikler savaş durumunda devleti dik tutmayı amaçlıyordu.
IV. İvan'ın dış politikası
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh4THpFM0wwTnNiMk5vWlhKZlpDVXlOMGwyWVc1ZmJHVmZSM0poYm1RdWFuQm5Mekl5TUhCNExVTnNiMk5vWlhKZlpDVXlOMGwyWVc1ZmJHVmZSM0poYm1RdWFuQm4uanBn.jpg)
Moskova, Batı Avrupa'da Baron 'ın 'yi (doğrudan çevirisi Moskova'ya Dair Notlar) 1549'da yayımlamasına kadar hala tam anlamıyla bilinmiyordu. Herberstein, az ziyaret edilen ve edildiğinde bile kötü anlatılan bir devletin batıda tanınmasına olanak sağlamıştı. 1630'lara gelindiğinde ise Rus Çarlığı, eserleri Avrupa'nın tüm büyük dillerine çevrilen, parlak ve bilgili bir yazar olan tarafından ziyaret edildi.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZeUwwMXZkVzUwWldSZllYSmphR1Z5WDI5bVgyMTFjMk52ZG5rdWFuQm5Mekl5TUhCNExVMXZkVzUwWldSZllYSmphR1Z5WDI5bVgyMTFjMk52ZG5rdWFuQm4uanBn.jpg)
Rusya ile ilgili ilk bilgiler genellikle İngiliz ve Hollandalı tüccarlara dayanıyordu. Bu tüccarlardan biri olan , 1553'te Beyaz Deniz'e açıldı ve sonrasında da çarlığın iç bölgelerine ilerledi. İngiltere'ye geri döndüğünde ise kendisi, , Sir ve bazı Londralı tüccarlar ile birlikte Moskova Şirketi'ni kurdu. IV. İvan, ülkesindeki bu tüccarları I. Elizabeth ile mektuplaşmak için kullandı.
1530'lar ve 1540'lardaki kargaşaya rağmen Rusya genişlemeye devam ederek 1533'ten 1584'e kadar topraklarını 2.8 milyon kilometre kareden 5.4 kilometre kareye çıkardı. İvan, önce Volga'nın ortasındaki Kazan Hanlığı'nı daha sonrasında ise Volga'nın Hazar'a döküldüğü yer alan Astrahan Hanlığı'nı ilhak ederek Hazar'a açıldı. Bu genişlemeleri Rusya'ya bugün bile hala devam eden ayrı etnik ve dini kökenler barındıran bir devlet yapısı kazandırdı. Ayrıca Volga'nın kontrol altına alınması ile birlikte Orta Asya'nın kapıları aralanmış oldu.
Güneye iniş nispeten daha kolay olsa da Ivan'ın kuzeybatıya ilerleyerek Baltık Denizi'ne çıkmayı denemesi daha zor oldu. 1558'te Ivan'ın Livonya'yı işgali yirmi beş yıl sürecek olan Lehistan, İsveç ve Danimarka'ya karşı yürütülen savaşlara sebebiyet verdi. Başlarda bir dizi başarı elde etse de Ivan'ın Baltık seferi yenilgiyle sonuçlandı.
Rusya'nın Livonya'ya odaklanmasından yararlanan Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Kırım Hanı ve 120 bin kadar süvarisi Molodi Muharebesi'nde yenilene dek kuzeye ve Rusya içlerine doğru pek çok yağma ve fetih harekatında bulundu. Molodi Muharebesi, Tatarları yıpratsa da on yıllar boyunca güney sınırı Kırım Hanlığı ve Nogay Hanlığı tarafından düzenli olarak yağmalanmaya devem etti. Bu yağmaların köstek olması için ise on binlerce askerin koruduğu bir kaleler zinciri olan kuruldu.
Opriçnina
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZMEwwRndiM04wYjJ4Zk1UVTJORjlHY205dWRHbHpjR2x6TG1wd1p5OHlPVEJ3ZUMxQmNHOXpkRzlzWHpFMU5qUmZSbkp2Ym5ScGMzQnBjeTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
İvan, 1550'lerin sonunda danışmanlarını, hükûmeti ve boyarları kendine düşman etti. Tarihçiler bunun sebebinin politik ve kişisel düşmanlıklar mı yoksa İvan'ın zihinsel dengesizliği mi olduğunu belirleyemedi. 1565'te Rusya iki bölüme ayrıldı: knezin kendi toprakları (ya da Opriçnina ve kamusal alanlar (ya da ). İvan kendi toprağı olarak devletin en önemli ve zengin bölgelerini seçmişti. İvan'ın göz koyduğu topraklarda İvan'ın ajanları; bölgedeki boyarlara, tüccarlara ve sıradan halka baskılar yapıp topraklarına el koydu ve hatta onları infaz etti. Böylece Rusya'da (1570) olarak da bilinen on yıllık terör dönemi başladı. Opriçnina'nın politikalarının bir sonucu olarak İvan, önde gelen bütün boyarların ekonomik ve politik gücünü kırdı. Böylece Rusya'da onun yerine geçebilecek bir kişi bırakmayıp devletini daha da merkeziyetçi bir hale getirdi. Bu politikalarından dolayı ticaret azaldı, vergiler ve şiddet eylemleri arttı bunun sonucu olarak köylü halk Rusya'yı terk etmeye başladı. Köylülerin ülkeyi terk etmelerini onları topraklarına bağlayarak engellemeye çalışan İvan, Rusya'yı yasal köleliğe yaklaştırdı. 1572'de İvan sonunda Opriçnina uygulamalarını bıraktı.
Popüler bir teoriye göre Opriçnina'nın uygulanma amacı, savaş için kaynak sağlamak ve iç muhalefeti bastırmaktı ancak sebebi ne olursa olsun İvan'ın iç ve dış politikaları Rusya'ya üzerinde yıkıcı etkiler bıraktı ve ülkeyi Karışıklık Dönemi'ne (Smutnoye vremya, 1598-1613) sürükledi.
Karışıklık Dönemi
IV. İvan öldüğünde yerine ülke yönetimine ilgizisiz ve muhtemelen akıl sağlığı yerinde olmayan oğlu I. Fyodor geçti. Ancak Fyodor'un devlet yönetmek için yeterli olmayışı sebebiyle güç daha çok kayın birader Boris Godunov'un elinde bulunmuştu. Fyodor'un çoğunlukla sözde kalan hükümdarlığının en önemli olayı 1589'da 'nin ilan edilmesiydi. Patrikliğin ilanı ile tamamen bağımsız bir Rus Ortodoks Kilisesi'nin temelleri atıldı.
1589'da Fyodor'un veliahtsız ölmesiyle birlikte Rurik Hanedanı son buldu. Fyodor ölmeden önce de halihazırda devleti yöneten Boris Godunov, bu veliahtsız ölümün ardından pek çok boyar karşı çıksa bazı boyarlar, kilise yetkilileri ve halk temsilcilerinden bir grup oluşturarak adından bir meclis kurdu ve kendisini de bu meclisin çarı ilan etti. Bu esnada yayılarak devam eden hasatlardaki yetersizlikler dolayısıyla kıtlık baş gösterdi ve yine bu dönemde 1591'de ölen IV. İvan'ın oğlu olduğunu iddia eden Dmitri İvanoviç taht üzerinde hak iddia etti. Taht isyancısı kendisini I. Dmitri ilan ederek Polonya'nın desteğini ve muhalif boyarların eşliğiyle Moskova'ya yürüdü. Çoğu tarihçi Boris Godunov 1605'te ani bir şekilde ölmeseydi isyanı bastıracağını düşünse de ani ölümünün ardından gelen güç boşluğundan yararlanan Dmitri, Moskova'ya girdi ve aynı yıl Godunov'un oğlu Çar II. Fyodor'u öldürüp çar olarak taç giydi.
Bu olayı takiben Rusya Karışıklık Dönemi (Смутное Время) olarak bilinen bir döneme girdi. Bu dönem esnasında Çar'ın boyarlara zulmetmesine, şehirli halkın hoşnutsuzluğuna ve köylünün kademeli olarak köleleştirilmesine rağmen Çar'ın yetkilerini kısıtlama isteği kısık bir sesle dile getiriliyordu. Otokratik yönetim altındaki Rus halkı kendisini yönetecek yeni bir organ bulamadığından taht iddiacılarının arkasında toplanmaya başladı. Yine otokrotik yönetimin bir gereği olarak siyasi kişiler kendi adaylarını çar yapmaya çalışarak veya mevcut çar üzerinde nüfuz kazanmaya çalışarak faaliyetlerini yürütüyordu. Dönem boyunca boylarlar kendi aralarında savaştı, köylüler körü körüne isyanlarda bulundu ve hatta Moskova'daki Kremlin yabancı ordularca işgal edildi.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THpsaEwweHBjM051WlhJdWFuQm5MekkxTUhCNExVeHBjM051WlhJdWFuQm4uanBn.jpg)
Karışıklık Dönemi; iç siyasette boyar hiziplerinin birbiri ile entrika ve hatta direkt silah ile çatıştığı, Polonya veya İsveç gibi bölgesel güçlerin müdahalelerde bulunduğu ve tarafından yönetilen gibi pek çok halk isyanın yaşandığı bir iç savaş dönemiydi. 1606'ya gelindiğinde I. Dmitri ve kendisinin Leh garnizonu alaşağı edilerek yerinde boyar IV. Vasili çar ilan edildi. Çar olduktan sonra İsveç lehine mevcut İngria Savaşı'dan çekilerek İsveç'in desteğini arkasına aldı. Bu esnada ise kendisini IV. İvan'ın oğlu Dmitri olduğunu iddia eden II. Düzmece Dmitri, Lehlerin de desteğiyle 'da ayaklandı.
1609'da ise Lehler iç savaşa doğrudan müdahale ederek Prenses 'yi esir edip Kremlin'i kuşattı. Kuşatmanın ardından bir grup boyar 1610'da Lehistan Kralı III. Zygmunt Waza'nın oğlu IV. Władysław Waza'yı çar tanıyacaklarına dair antlaşma imzaladı. 1611'de yine kendisinin gerçek Dmitri olduğunu iddia eden III. Düzmece Dmitri ortaya çıksa da kısa zamanda yakalanıp idam edildi. Ülkedeki Leh işgali vatansever duyguları canlandırdı ve Nijni Novgorod'da tarafından finanse edilen, Ortodoks Kilisesi tarafından kutsanan ve Prens Dmitri Pojarski ile tarafından komuta edilen gönüllü bir ordu kuruldu ve bu sayede Lehler Kremlin'den çıkartıldı. 1613'e gelindiğinde ise , boyar Mikhail Romanov'u çar ilan etti ve böylelikle hem Karşılık Dönemi son buldu ve hem de300 yıllık Romanov Hanedanı yönetimi başladı.
Romanovlar
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJNEwxUnpZWEpmWW05NVlYSmZaSFZ0WVM1cWNHY3ZNall3Y0hndFZITmhjbDlpYjNsaGNsOWtkVzFoTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Yeni hanedanın ilk görevi devletin düzenini sağlamak olmuştu. 1617'de Rusya'nın düşmanları Polonya ve İsveç arasında savaş çıkınca Rusya bu durumdan yararlanıp İsveç ile barıştı. 1605-1618 Lehistan-Rusya Savaşı, 1618'de Deulino Antlaşması ile son buldu. Antlaşmaya göre 1509'da Litvanya Büyük Dükalığı'ndan alınan Smolensk'de dahil olmak üzere bazı bölgeler Lehlere terk edildi.
Romanov Hanedanı'nın ilk yöneticileri kötü yöneten kişilerdi. Mihail'in saltanatı sırasında devlet işleri 1619'da Moskova Patriği olan çarın babası Filaret'in ellerindeydi. Mihail'in oğlu Aleksey (1645-1676 arasında hüküm sürdü) döneminde ise çar hükûmeti yönetmek için 'u görevlendirmişti. Morozov, görevini kötüye kullanarak halkını sömürdü. Çar onu 'ndan sonra görevden almak zorunda kaldı.
1632'de sonra Çarlık, Polonya ile 1634'te barıştı. Polonya Kralı IV. Władysław Waza'nın babası ve selefi III. Zygmunt Waza, Karışıklık Dönemi sırasında Rus boyarlarınca Rus çarı seçilmişti. Antlaşmanın bir koşulu olarak Władysław, bu unvan ile ilgili tüm iddialarından vazgeçti.
Vahşi Ovalar'a ilerleyiş
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpVM0wxSjFjM05wWVc1ZlkyeHZkR2hsYzE5VGIyeHVMbXB3Wldjdk1qSXdjSGd0VW5WemMybGhibDlqYkc5MGFHVnpYMU52Ykc0dWFuQmxadz09LmpwZWc=.jpeg)
Rus Çarlığı bölgesel genişleyişini 17. yüzyılda da sürdürdü. Güneybatıda o zamanlar Vahşi Ovalar olarak adlandırılan ve Polonya-Litvanya Birliği'nin yönetimi altında olsa da halkının Çarlık yönetimini istediği günümüz Doğu Ukrayna ve Güneybatı Rusya'nın topraklarından çoğunlukla steplerden oluşan bölge üzerinde hak iddia etti. Bölgenin en önemli halklarından biri olan Zaporojya Kazakları askeri oluşumlar şeklinde örgütlü bir şekilde burada yaşıyordu. (Bu Kazaklar, Slav kökenli olup Türk olan Kazaklarla karıştırılmamalıdır.) Bu Kazakların bir bölümü ismiyle Leh ordusunda savaşsa da genellikle özgürlüklerine düşkün bir toplum olup Lehlere de birkaç kez ayaklanmıştı.
Bu gibi başkaldıranlardan biri olan 1648'deki Hmelnitski Ayaklanması sırasında Doğu Ukrayna'daki köylüler de sosyal ve dini sebeplerden ötürü Leh yönetimine karşı başkaldırıya katılmıştı. Ayaklanmanın başlangıcında Kazaklar, Kırım Tatarlarının desteğini alsa da Lehlerin Tatarları taraf değiştirmeye ikna etmesi üzerine Kazaklar askeri yetersizlikleri ile baş başa kaldı. Askeri anlamda yardıma gereksiniminden dolayı Hetman Bohdan Hmelnitski, Rus Çarı I. Aleksey'den yardım istedi. 1654'te Aleksey, Kazaklar ile Pereyaslav Antlaşması'nı imzalayarak yardımlarına cevap verdi ve böylelikle Polonya ve Rusya arasında 13 yıllık bir savaşa sebebiyet verdi. 1667'de Kazak Hetmanlığı'nın tarafı olmadığı antlaşması ile savaş sona erdirilirken Kazaklar bunu Rusya'nın kendilerine ihaneti olarak gördü. Antlaşma uyarınca Dinyeper Nehri'nin doğusundaki Kazaklar Rus, batısındaki Kazaklar Leh egemenliğine bırakılsa da bu durum çok uzun sürmedi ve 18. yüzyıldaki Poltova Savaşı'nın ardından tüm Kazak bölgeleri Moskova'ya bağlandı.
Sibirya'nın fethi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJMkwxTjFjbWxyYjNaZlVHOXJiM0psYm1sNVpWOVRhV0pwY21sZldXVnliV0ZyYjIwdWFuQm5MelF3TUhCNExWTjFjbWxyYjNaZlVHOXJiM0psYm1sNVpWOVRhV0pwY21sZldXVnliV0ZyYjIwdWFuQm4uanBn.jpg)
Rusya, doğuya doğru ilerleyişinde çok az direnişle karşılaştı. 1581'de kürk ticaretine ilgili tüccar ailesi, Batı Sibirya'ya keşif gezileri düzenlemek için Kazak lider Yermak Timofeyeviç'i kiraladı. Yermak, Sibir Hanlığı'nı yendi ve Obi ve İrtiş ırmaklarının batısındaki toprakları Rus Çarlığı'nın toprağı ilan etti.
gibi üslerden ayrılan kimi tüccarlar ve kaşifler Rusya'nın sınırlarını Obi Irmağı'ndan Yenisey Irmağı'na, daha sonra Lena Irmağı'na ve en son da Pasifik Okyanusu'na kadar genişletti. 1648'de Kazak lider Semyon Dejnyov, Asya ve Amerika kıtaları arasında bir geçiş noktası buldu. 17. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Ruslar Amur Irmağı'na ulaşıp Çinglerle sınır olmuştu.
Çing Hanedanıyla yaşanan bir dizi savaştan sonra Rusya ve Çin arasında 1689'da barış imzalandı. Nerçinsk Antlaşması ile Rusya, Amur Vadisi'ndeki hak iddialarından vazgeçti ancak Baykal Gölü'nün doğusunun ve Pekin'e giden ticaret yolunun üzerinde egemenlik sağladı. Çin ise Mançurya'daki egemenliğini sağlamlaştırdı.
18. yüzyıl (İmparatorluğa geçiş)
Büyük Petro (1672-1725) Rus Çarlığı Avrupa'da söz sahibi bir devlet haline getiren en önemli kişidir.
Örgütlenme
- Bürokratik unvanlar
Devlet bayrakları
Çarlık boyunca kullanılan tek bir bayrak yoktu. Onun yerine pek çok yerde pek çok ayrı bayrak kullanılmaktaydı:
- Çarca kullanılan standart bayraklar:
- 'Rus Çarı'nın standart bayrağı (1693–1700): beyaz, mavi ve kırmızı üç renkli bayrağın ortasında altın bir çift başlı kartal bulunurdu. 1700 yılında İmparatorluk bayrağı ile değiştirildi. (aşağıda göreceğiniz üzere)
- Rus Çarı tarafından kullanılan : eski üç renkli bayrağın yerine kabul edilen bu bayrağın üzerinde Aziz Vladimir'in Kırmızı Arması'nı taşıyan siyah bir çift başlı kartal bulunurdu.
- Rus : mavi, beyaz ve kırmızı renklerden oluşan bu bayrak I. Petro tarafından yayımlanan kararname ile 20 Ocak 1705'te yürürlüğe girmiştir.
- Rus İmparatorluk Donanması : beyaz zemin üzerine mavi çapraz hatları olan bu bayrak 1712'de yürürlüğe girdi. Öncesinde Rus donanma bandrası beyaz, mavi ve kırmızı üç renkliydi.
- Rus İmparatorluk Donanması'nın Jacki: kırmızı zemin üzerine mavi çapraz hatlardan oluşan bayrak 1700'de kabul edildi.
- Rus Çarı'nın standart bayrağı (1693–1700)
- Rus İmparatorluk Donanması'nın donanma bandrası (1697–1699)
- Rus İmparatorluk Donanması'nın donanma bandrası (1699–1700), geçiş bayrağı
- Rus İmparatorluk Donanması'nın jacki (1700'den itibaren)
- Rus İmparatorluk Donanması'nın donanma bandrası (1712'den itibaren)
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ (Rusça). Journal Rodina. 8 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2009.
- ^ Dominic Lieven (2006). "The Cambridge History of Russia Volume II". Londra: Cambridge University Press. ss. giriş kısmı. .
- ^ (Rusça). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2009.
- ^ Bekir Topaloğlu (2007). "İslam Ansiklopedisi". Türkiye Diyanet Vakfı. ss. s. 203. .
- ^ Jacobsen, C. G. (1993). "Myths, Politics and the Not-so-New World Order". Journal of Peace Research. 30 (3): 241-250. doi:10.1177/0022343393030003001. JSTOR 424804.
- ^ Noth, Ernst Erich (1941). "Books Abroad: An International Literary Quarterly". Books Abroad. University of Oklahoma Press. Vol. 15: 343. ISSN 0006-7431. 18 Aralık 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Mart 2021.
- ^ McConnell, Frank D. (1979). Storytelling and Mythmaking: Images from Film and Literature. Oxford University Press. ; p. 78: "But Ivan IV, Ivan the Terrible, or as the Russian has it, Ivan groznyi, "Ivan the Magnificent" or "Ivan the Great" is precisely a man who has become a legend"
- ^ Richard Pipes, Russia under the old regime, p. 80
- ^ . Boris Godunov. Moscow: Nauka, 1983. Reprinted 2003. .
- ^ a b c d e History of the Russian Flag 31 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde . (in Russian)
- ^ a b c d e "vexillographia.ru". 1 Nisan 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Nisan 2022.
- ^ "www.crwflags.com". 24 Şubat 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Nisan 2022.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Rusya Carligi Rusca Russkoe Carstvo Russkoye Tsarstvo ya da Rossijskoe carstvo Rossiyskoye tsarstvo 1547 yilinda Korkunc Ivan in Car unvani almasiyla baslayan ve 1721 de Car I Petro nun Rus Imparatorlugu nu kurmasiyla son bulan Rus devletinin resmi adidir Carliktan once bu topraklarda Moskova Knezligi egemen oldugu icin carlik Bati Avrupa dillerinde Moskova olarak adlandirilmaktadir Ayrica Rusca ve Turkce kaynaklarda da Moskova Carligi olarak bilinir Rusca Russkoe carstvo Rusca Russkoye tsarstvo Rusya Carligi Carstvo Russkoe ru 1547 1721Bayrak Arma1600 yilindaki sinirlarBaskentMoskova Alexandrova Sloboda 1564 1581 Sankt Peterburg 1712 1721 Yaygin dil ler RuscaHukumetMonarsiCar 1547 1584IV Ivan ilk 1682 1721I Petro son Yasama organiTarihce Kurulusu1547 Livonya Savasi1558 1583 Karisiklik Donemi1598 1613 1654 1667 Buyuk Kuzey Savasi1700 1721 Nystad Antlasmasi10 Eylul 1721 Dagilisi1721Yuzolcumu Toplam2 800 000 km2Para birimiRubleOnculler ArdillarMoskova Knezligi Rusya ImparatorluguKoken16 yuzyilda azalan Mogol ve Altin Orda baskilariyla birlikte Moskova Knezligi bolge uzerindeki etkisini arttirmis ve III Ivan in son Bizans imparatorunun kizi ile evlenmesi ile de Bizans in varisi oldugunu ilan etmisti Aristokratlar olaydan sonra yonetimde Bizans geleneklerini surdurmusler ve Istanbul un Fethi nin ardindan butun Ortodoks kiliselerinin basi sayilan Rus Ortodoks Kilisesi nin Rusya nin Roma ve Bizans imparatorluklarindan sonra Ucuncu Roma olacagina dair kehaneti de Moskova Prensligi nin bolgedeki Ortodokslar uzerindeki etkinliginin artmasini saglamisti Korkunc Ivan in 1547 de resmen Rus Ortodoks Kilisesi tarafindan Car ilan edilmesi ile Rusya Carligi kuruldu Korkunc Ivan Kazan Hanligi ile yillardir devam eden savaslari 1552 yilinda baskent Kazan i alarak sonlandirdi Daha sonra Astrahan Hanligi ni da ele geciren Ivan Rusya nin sinirlari Orta Asya ya dayanmis oldu Bizans in mirasiIV Ivan in fildisi tahti 16 yuzyila gelindiginde Rus carlari guclu ve otokratik birer figurdu Moskova hukumdari bu unvani kullanarak ve Mogol Han i ile esitligini saglayarak onlar gibi buyuk bir hukumdar veya imparator car Rusca car Roma Imparatorlugu unvani ismi Sezar in Slav uyarlamasi oldugunu vurgulamaya calisti III Ivan 1472 de son Bizans Imparatoru XI Konstantinos Paleologos un yegeni Sophia Palaiologina ile evlenince Moskova Bizans terimlerini rituellerini unvanlarini ve hala Rusya armasi olarak kullanilan cift basli kartal amblemini kabul etti Ilk baslarda carlar Bizans terimi i sadece bagimsiz bir hukumdar olduklarini nitelendirmek icin kullansa da IV Ivan dan itibaren mutlak hakimiyet otokratik anlaminda kullanildi 1547 de Buyuk Duk IV Ivan Car olarak tac giydi ve boylece en azindan Rus Ortodoks Kilisesi tarafindan Imparator olarak tanindi 1453 te Konstantinopolis Osmanli Imparatorlugu nun eline gecince ozellikle 1510 da Rus carinin tek mesru Ortodoks hukumdar oldugunu ve Rus carinin Hristiyanlik in ve daha onceki donemlerde Roma Imparatorlugu nun Bati ve Dogu iki merkezi olan Roma ve Konstantinopolis in son halefi oldugunu iddia etti ilerleyen yuzyillarda Rus halki tarafindan kendilerini tanimlamak icin kullanildi IV Ivan in hukumdarliginin erken donemiCarlarin otokratik hukmu IV Ivan doneminde zirveye ulasti ve carlar Grozny unvanini aldi Rusca grozny sozcugu Ingilizceye terrible korkunc olarak cevrildi Bu ceviri eski Ingilizcede terrible in karsiligi olan ilham verici tehlikeli guclu zorlu gibi bir anlamda kullanilmisti Turkcede ise korkunc olarak kullanildi ve bu unvan ayni zamanda Ivan in takma adi oldu Yani bu unvan kotuluk veya kusurluluk gibi anlamlari ifade etmez IV Ivan 1533 te uc yasindayken Moskova Buyuk Knezi oldu Ivan 1547 de tahtta otoritesini saglayana dek boyarlar ve naiplik icin yaristi Moskova nin imparatorluk iddialarini yansitan Ivan Bizans imparatorlarinin tac giyme rituellerinin model alindigi bir rituelle Car olarak tac giydi Bir grup boyarin destekleri ile Ivan hukumdarligina bir dizi yararli yenilikle basladi 1550 de yeni bir kanun ilan etti ve askeriyeyi ve yerel yonetimleri yeniledi Bu yenilikler savas durumunda devleti dik tutmayi amacliyordu IV Ivan in dis politikasiBoris Godunov doneminde bugunku yuksekligine ulasan Moskova Bati Avrupa da Baron in yi dogrudan cevirisi Moskova ya Dair Notlar 1549 da yayimlamasina kadar hala tam anlamiyla bilinmiyordu Herberstein az ziyaret edilen ve edildiginde bile kotu anlatilan bir devletin batida taninmasina olanak saglamisti 1630 lara gelindiginde ise Rus Carligi eserleri Avrupa nin tum buyuk dillerine cevrilen parlak ve bilgili bir yazar olan tarafindan ziyaret edildi Moskova nin atli okculari Rusya ile ilgili ilk bilgiler genellikle Ingiliz ve Hollandali tuccarlara dayaniyordu Bu tuccarlardan biri olan 1553 te Beyaz Deniz e acildi ve sonrasinda da carligin ic bolgelerine ilerledi Ingiltere ye geri dondugunde ise kendisi Sir ve bazi Londrali tuccarlar ile birlikte Moskova Sirketi ni kurdu IV Ivan ulkesindeki bu tuccarlari I Elizabeth ile mektuplasmak icin kullandi 1530 lar ve 1540 lardaki kargasaya ragmen Rusya genislemeye devam ederek 1533 ten 1584 e kadar topraklarini 2 8 milyon kilometre kareden 5 4 kilometre kareye cikardi Ivan once Volga nin ortasindaki Kazan Hanligi ni daha sonrasinda ise Volga nin Hazar a dokuldugu yer alan Astrahan Hanligi ni ilhak ederek Hazar a acildi Bu genislemeleri Rusya ya bugun bile hala devam eden ayri etnik ve dini kokenler barindiran bir devlet yapisi kazandirdi Ayrica Volga nin kontrol altina alinmasi ile birlikte Orta Asya nin kapilari aralanmis oldu Guneye inis nispeten daha kolay olsa da Ivan in kuzeybatiya ilerleyerek Baltik Denizi ne cikmayi denemesi daha zor oldu 1558 te Ivan in Livonya yi isgali yirmi bes yil surecek olan Lehistan Isvec ve Danimarka ya karsi yurutulen savaslara sebebiyet verdi Baslarda bir dizi basari elde etse de Ivan in Baltik seferi yenilgiyle sonuclandi Rusya nin Livonya ya odaklanmasindan yararlanan Osmanli Imparatorlugu na bagli Kirim Hani ve 120 bin kadar suvarisi Molodi Muharebesi nde yenilene dek kuzeye ve Rusya iclerine dogru pek cok yagma ve fetih harekatinda bulundu Molodi Muharebesi Tatarlari yipratsa da on yillar boyunca guney siniri Kirim Hanligi ve Nogay Hanligi tarafindan duzenli olarak yagmalanmaya devem etti Bu yagmalarin kostek olmasi icin ise on binlerce askerin korudugu bir kaleler zinciri olan kuruldu Opricninave tarafindan 1564 te yazilan ve ilk baski Rusca kitaplardan olan Havari kitabi Ivan 1550 lerin sonunda danismanlarini hukumeti ve boyarlari kendine dusman etti Tarihciler bunun sebebinin politik ve kisisel dusmanliklar mi yoksa Ivan in zihinsel dengesizligi mi oldugunu belirleyemedi 1565 te Rusya iki bolume ayrildi knezin kendi topraklari ya da Opricnina ve kamusal alanlar ya da Ivan kendi topragi olarak devletin en onemli ve zengin bolgelerini secmisti Ivan in goz koydugu topraklarda Ivan in ajanlari bolgedeki boyarlara tuccarlara ve siradan halka baskilar yapip topraklarina el koydu ve hatta onlari infaz etti Boylece Rusya da 1570 olarak da bilinen on yillik teror donemi basladi Opricnina nin politikalarinin bir sonucu olarak Ivan onde gelen butun boyarlarin ekonomik ve politik gucunu kirdi Boylece Rusya da onun yerine gecebilecek bir kisi birakmayip devletini daha da merkeziyetci bir hale getirdi Bu politikalarindan dolayi ticaret azaldi vergiler ve siddet eylemleri artti bunun sonucu olarak koylu halk Rusya yi terk etmeye basladi Koylulerin ulkeyi terk etmelerini onlari topraklarina baglayarak engellemeye calisan Ivan Rusya yi yasal kolelige yaklastirdi 1572 de Ivan sonunda Opricnina uygulamalarini birakti Populer bir teoriye gore Opricnina nin uygulanma amaci savas icin kaynak saglamak ve ic muhalefeti bastirmakti ancak sebebi ne olursa olsun Ivan in ic ve dis politikalari Rusya ya uzerinde yikici etkiler birakti ve ulkeyi Karisiklik Donemi ne Smutnoye vremya 1598 1613 surukledi Karisiklik DonemiIV Ivan oldugunde yerine ulke yonetimine ilgizisiz ve muhtemelen akil sagligi yerinde olmayan oglu I Fyodor gecti Ancak Fyodor un devlet yonetmek icin yeterli olmayisi sebebiyle guc daha cok kayin birader Boris Godunov un elinde bulunmustu Fyodor un cogunlukla sozde kalan hukumdarliginin en onemli olayi 1589 da nin ilan edilmesiydi Patrikligin ilani ile tamamen bagimsiz bir Rus Ortodoks Kilisesi nin temelleri atildi 1589 da Fyodor un veliahtsiz olmesiyle birlikte Rurik Hanedani son buldu Fyodor olmeden once de halihazirda devleti yoneten Boris Godunov bu veliahtsiz olumun ardindan pek cok boyar karsi ciksa bazi boyarlar kilise yetkilileri ve halk temsilcilerinden bir grup olusturarak adindan bir meclis kurdu ve kendisini de bu meclisin cari ilan etti Bu esnada yayilarak devam eden hasatlardaki yetersizlikler dolayisiyla kitlik bas gosterdi ve yine bu donemde 1591 de olen IV Ivan in oglu oldugunu iddia eden Dmitri Ivanovic taht uzerinde hak iddia etti Taht isyancisi kendisini I Dmitri ilan ederek Polonya nin destegini ve muhalif boyarlarin esligiyle Moskova ya yurudu Cogu tarihci Boris Godunov 1605 te ani bir sekilde olmeseydi isyani bastiracagini dusunse de ani olumunun ardindan gelen guc boslugundan yararlanan Dmitri Moskova ya girdi ve ayni yil Godunov un oglu Car II Fyodor u oldurup car olarak tac giydi Bu olayi takiben Rusya Karisiklik Donemi Smutnoe Vremya olarak bilinen bir doneme girdi Bu donem esnasinda Car in boyarlara zulmetmesine sehirli halkin hosnutsuzluguna ve koylunun kademeli olarak kolelestirilmesine ragmen Car in yetkilerini kisitlama istegi kisik bir sesle dile getiriliyordu Otokratik yonetim altindaki Rus halki kendisini yonetecek yeni bir organ bulamadigindan taht iddiacilarinin arkasinda toplanmaya basladi Yine otokrotik yonetimin bir geregi olarak siyasi kisiler kendi adaylarini car yapmaya calisarak veya mevcut car uzerinde nufuz kazanmaya calisarak faaliyetlerini yurutuyordu Donem boyunca boylarlar kendi aralarinda savasti koyluler koru korune isyanlarda bulundu ve hatta Moskova daki Kremlin yabanci ordularca isgal edildi Lehler Moskova Kremlini ni Prens Pojarski ye teslim ediyor 1612 tarafindan tasvir edildi Karisiklik Donemi ic siyasette boyar hiziplerinin birbiri ile entrika ve hatta direkt silah ile catistigi Polonya veya Isvec gibi bolgesel guclerin mudahalelerde bulundugu ve tarafindan yonetilen gibi pek cok halk isyanin yasandigi bir ic savas donemiydi 1606 ya gelindiginde I Dmitri ve kendisinin Leh garnizonu alasagi edilerek yerinde boyar IV Vasili car ilan edildi Car olduktan sonra Isvec lehine mevcut Ingria Savasi dan cekilerek Isvec in destegini arkasina aldi Bu esnada ise kendisini IV Ivan in oglu Dmitri oldugunu iddia eden II Duzmece Dmitri Lehlerin de destegiyle da ayaklandi 1609 da ise Lehler ic savasa dogrudan mudahale ederek Prenses yi esir edip Kremlin i kusatti Kusatmanin ardindan bir grup boyar 1610 da Lehistan Krali III Zygmunt Waza nin oglu IV Wladyslaw Waza yi car taniyacaklarina dair antlasma imzaladi 1611 de yine kendisinin gercek Dmitri oldugunu iddia eden III Duzmece Dmitri ortaya ciksa da kisa zamanda yakalanip idam edildi Ulkedeki Leh isgali vatansever duygulari canlandirdi ve Nijni Novgorod da tarafindan finanse edilen Ortodoks Kilisesi tarafindan kutsanan ve Prens Dmitri Pojarski ile tarafindan komuta edilen gonullu bir ordu kuruldu ve bu sayede Lehler Kremlin den cikartildi 1613 e gelindiginde ise boyar Mikhail Romanov u car ilan etti ve boylelikle hem Karsilik Donemi son buldu ve hem de300 yillik Romanov Hanedani yonetimi basladi Romanovlar Car Mihail Boyar Duma ile toplantida 1893 Yeni hanedanin ilk gorevi devletin duzenini saglamak olmustu 1617 de Rusya nin dusmanlari Polonya ve Isvec arasinda savas cikinca Rusya bu durumdan yararlanip Isvec ile baristi 1605 1618 Lehistan Rusya Savasi 1618 de Deulino Antlasmasi ile son buldu Antlasmaya gore 1509 da Litvanya Buyuk Dukaligi ndan alinan Smolensk de dahil olmak uzere bazi bolgeler Lehlere terk edildi Romanov Hanedani nin ilk yoneticileri kotu yoneten kisilerdi Mihail in saltanati sirasinda devlet isleri 1619 da Moskova Patrigi olan carin babasi Filaret in ellerindeydi Mihail in oglu Aleksey 1645 1676 arasinda hukum surdu doneminde ise car hukumeti yonetmek icin u gorevlendirmisti Morozov gorevini kotuye kullanarak halkini somurdu Car onu ndan sonra gorevden almak zorunda kaldi 1632 de sonra Carlik Polonya ile 1634 te baristi Polonya Krali IV Wladyslaw Waza nin babasi ve selefi III Zygmunt Waza Karisiklik Donemi sirasinda Rus boyarlarinca Rus cari secilmisti Antlasmanin bir kosulu olarak Wladyslaw bu unvan ile ilgili tum iddialarindan vazgecti Vahsi Ovalar a ilerleyis1654 1667 Lehistan Rusya Savasi sirasinda bir Rus soylu suvarisi pomestnaya konnica Rus Carligi bolgesel genisleyisini 17 yuzyilda da surdurdu Guneybatida o zamanlar Vahsi Ovalar olarak adlandirilan ve Polonya Litvanya Birligi nin yonetimi altinda olsa da halkinin Carlik yonetimini istedigi gunumuz Dogu Ukrayna ve Guneybati Rusya nin topraklarindan cogunlukla steplerden olusan bolge uzerinde hak iddia etti Bolgenin en onemli halklarindan biri olan Zaporojya Kazaklari askeri olusumlar seklinde orgutlu bir sekilde burada yasiyordu Bu Kazaklar Slav kokenli olup Turk olan Kazaklarla karistirilmamalidir Bu Kazaklarin bir bolumu ismiyle Leh ordusunda savassa da genellikle ozgurluklerine duskun bir toplum olup Lehlere de birkac kez ayaklanmisti Bu gibi baskaldiranlardan biri olan 1648 deki Hmelnitski Ayaklanmasi sirasinda Dogu Ukrayna daki koyluler de sosyal ve dini sebeplerden oturu Leh yonetimine karsi baskaldiriya katilmisti Ayaklanmanin baslangicinda Kazaklar Kirim Tatarlarinin destegini alsa da Lehlerin Tatarlari taraf degistirmeye ikna etmesi uzerine Kazaklar askeri yetersizlikleri ile bas basa kaldi Askeri anlamda yardima gereksiniminden dolayi Hetman Bohdan Hmelnitski Rus Cari I Aleksey den yardim istedi 1654 te Aleksey Kazaklar ile Pereyaslav Antlasmasi ni imzalayarak yardimlarina cevap verdi ve boylelikle Polonya ve Rusya arasinda 13 yillik bir savasa sebebiyet verdi 1667 de Kazak Hetmanligi nin tarafi olmadigi antlasmasi ile savas sona erdirilirken Kazaklar bunu Rusya nin kendilerine ihaneti olarak gordu Antlasma uyarinca Dinyeper Nehri nin dogusundaki Kazaklar Rus batisindaki Kazaklar Leh egemenligine birakilsa da bu durum cok uzun surmedi ve 18 yuzyildaki Poltova Savasi nin ardindan tum Kazak bolgeleri Moskova ya baglandi Sibirya nin fethiVasily Surikov Yermak in Sibirya yi Fethi 1895 Rusya doguya dogru ilerleyisinde cok az direnisle karsilasti 1581 de kurk ticaretine ilgili tuccar ailesi Bati Sibirya ya kesif gezileri duzenlemek icin Kazak lider Yermak Timofeyevic i kiraladi Yermak Sibir Hanligi ni yendi ve Obi ve Irtis irmaklarinin batisindaki topraklari Rus Carligi nin topragi ilan etti gibi uslerden ayrilan kimi tuccarlar ve kasifler Rusya nin sinirlarini Obi Irmagi ndan Yenisey Irmagi na daha sonra Lena Irmagi na ve en son da Pasifik Okyanusu na kadar genisletti 1648 de Kazak lider Semyon Dejnyov Asya ve Amerika kitalari arasinda bir gecis noktasi buldu 17 yuzyilin ortalarina gelindiginde Ruslar Amur Irmagi na ulasip Cinglerle sinir olmustu Cing Hanedaniyla yasanan bir dizi savastan sonra Rusya ve Cin arasinda 1689 da baris imzalandi Nercinsk Antlasmasi ile Rusya Amur Vadisi ndeki hak iddialarindan vazgecti ancak Baykal Golu nun dogusunun ve Pekin e giden ticaret yolunun uzerinde egemenlik sagladi Cin ise Mancurya daki egemenligini saglamlastirdi 18 yuzyil Imparatorluga gecis Buyuk Petro 1672 1725 Rus Carligi Avrupa da soz sahibi bir devlet haline getiren en onemli kisidir OrgutlenmeUkazBurokratik unvanlarDevlet bayraklariCarlik boyunca kullanilan tek bir bayrak yoktu Onun yerine pek cok yerde pek cok ayri bayrak kullanilmaktaydi Carca kullanilan standart bayraklar Rus Cari nin standart bayragi 1693 1700 beyaz mavi ve kirmizi uc renkli bayragin ortasinda altin bir cift basli kartal bulunurdu 1700 yilinda Imparatorluk bayragi ile degistirildi asagida goreceginiz uzere Rus Cari tarafindan kullanilan eski uc renkli bayragin yerine kabul edilen bu bayragin uzerinde Aziz Vladimir in Kirmizi Armasi ni tasiyan siyah bir cift basli kartal bulunurdu Rus mavi beyaz ve kirmizi renklerden olusan bu bayrak I Petro tarafindan yayimlanan kararname ile 20 Ocak 1705 te yururluge girmistir Rus Imparatorluk Donanmasi beyaz zemin uzerine mavi capraz hatlari olan bu bayrak 1712 de yururluge girdi Oncesinde Rus donanma bandrasi beyaz mavi ve kirmizi uc renkliydi Rus Imparatorluk Donanmasi nin Jacki kirmizi zemin uzerine mavi capraz hatlardan olusan bayrak 1700 de kabul edildi Rus Cari nin standart bayragi 1693 1700 Rus Imparatorluk Donanmasi nin donanma bandrasi 1697 1699 Rus Imparatorluk Donanmasi nin donanma bandrasi 1699 1700 gecis bayragi Rus Imparatorluk Donanmasi nin jacki 1700 den itibaren Rus Imparatorluk Donanmasi nin donanma bandrasi 1712 den itibaren Ayrica bakinizRus hukumdarlari listesi Moskova Knezligi Rus ImparatorluguKaynakca Rusca Journal Rodina 8 Temmuz 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Temmuz 2009 Dominic Lieven 2006 The Cambridge History of Russia Volume II Londra Cambridge University Press ss giris kismi ISBN 0 521 81529 0 Rusca 4 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Temmuz 2009 Bekir Topaloglu 2007 Islam Ansiklopedisi Turkiye Diyanet Vakfi ss s 203 ISBN 975 389 455 4 Jacobsen C G 1993 Myths Politics and the Not so New World Order Journal of Peace Research 30 3 241 250 doi 10 1177 0022343393030003001 JSTOR 424804 Noth Ernst Erich 1941 Books Abroad An International Literary Quarterly Books Abroad University of Oklahoma Press Vol 15 343 ISSN 0006 7431 18 Aralik 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Mart 2021 McConnell Frank D 1979 Storytelling and Mythmaking Images from Film and Literature Oxford University Press 0 19 502572 5 p 78 But Ivan IV Ivan the Terrible or as the Russian has it Ivan groznyi Ivan the Magnificent or Ivan the Great is precisely a man who has become a legend Richard Pipes Russia under the old regime p 80 Boris Godunov Moscow Nauka 1983 Reprinted 2003 5 17 010892 3 a b c d e History of the Russian Flag 31 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde in Russian a b c d e vexillographia ru 1 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Nisan 2022 www crwflags com 24 Subat 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Nisan 2022