Arap Ordusu (Arapça: الجيش الشريفي) olarak da bilinen Şerif Ordusu (Arapça: الجيش العربي) veya Hicaz Ordusu (Arapça: الجيش الحجازي), I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı cephelerinin bir parçası olan Arap İsyanı'nın arkasındaki askerî güçtü. 1916'da "Arapların Sultanı" ilan edilen Hicaz Krallığı'ndan Şerif Hüseyin bin Ali, Arap halkını bağımsız bir hükûmet altında birleştirme nihai hedefiyle Osmanlı İmparatorluğu'na karşı bir isyanda Şerif Ordusu'na liderlik etti.İngilizler tarafından hem mali hem de askeri olarak desteklenen Hüseyin'in kuvvetleri Hicaz'dan kuzeye doğru yavaş yavaş ilerledi ve İngiliz kontrolündeki ile birlikte savaşarak sonunda Şam'ı . Şerif Ordusu mensupları burada Şerif Hüseyin'in oğlu Faysal liderliğinde Suriye Arap Krallığı olarak bilinen kısa ömürlü bir monarşi kurdu.
Şerif Ordusu | |
---|---|
الجيش الشريفي | |
![]() Kuzey Yenbu'da Arap İsyanı bayrağını taşıyan Şerif Ordusu askerleri. | |
Etkin | 1916-1925 |
Ülke | ![]() |
Bağlılık | Hüseyin bin Ali |
Genel Merkezler | Mekke Cidde Taif |
Takma Adı | Arap Ordusu Hicaz Ordusu |
Savaşları | Arap İsyanı |
Arka plan
Yüzyıllar boyunca Hicaz'da (Müslümanların kutsal şehirleri Mekke ve Medine'nin bulunduğu Arabistan'ın batı bölgesi) güç, şerif ailesinin elinde güçlü bir şekilde merkezileşti. Muhammed'in soyundan gelen bu ailenin üyeleri Haşimiler olarak da adlandırılıyordu. Osmanlı İmparatorluğu'nun birçok bölgesinin aksine, kentli elitler arasında birbiriyle rekabet eden çok az siyasi etki vardı.[] Aşiret reisleri kendi aşiretleri ile şerif arasında aracı olarak görev yapıyor ancak şerifin otoritesine nadiren meydan okuyorlardı. Şerifin tek siyasi rakibi, bölge üzerinde Osmanlı egemenliğini sağlamaktan sorumlu olan bölgenin Osmanlı valisiydi. Şerif ve vali arasında bir güç mücadelesi vardı; karar verme yetkisi zaman içinde ikisi arasında gidip geliyordu. Genel olarak bu siyasi iklim, 20. yüzyılın ilk yıllarında Şerif Hüseyin'in elinde büyük miktarda nüfuz bıraktı.
Sınırlı gücünden memnun olmayan Şerif Hüseyin, bölgedeki aşiret liderleri, Arap milliyetçileri ve Mısır'daki İngiliz Yüksek Komiseri Sir Henry McMahon ile görüşmelere başladı. Hüseyin, pek çok Müslüman'ın Mekke Şerifi'nin, o sırada Osmanlı İmparatorluğu hükümdar ailesinin elinde bulunan halifeliğin gerçek hak sahibi olduğuna inandığını biliyordu. Hüseyin-McMahon Yazışmaları'nda taahhüt edilen İngiliz desteği, Hüseyin'in bu görüşmelerden hem halifelik hem de bölgedeki Arap toprakları üzerinde egemenlik iddiasında bulunma hakkına olan inancı güçlenmiş olarak çıkmasına neden oldu. Dahası ve daha da önemlisi, 1915 ve 1916'daki Huseyin-McMahon Yazışmaları'nda İngilizlerin Huseyin'e verdiği sözler, Hüseyin'in Osmanlılara karşı başarılı bir isyan başlatması halinde İngilizlerin Arap Yarımadası'nın çoğunu kapsayan ve günümüz Türkiye'sinin kuzeyine kadar uzanan bir Arap Halifeliği kurmasına yardım edeceğini düşünmesine yol açtı.[] İngilizler, Fransızlara vermeyi taahhüt ettikleri birkaç bölgeyi vadedemeseler de Şerif Hüseyin için taşlar yerine oturuyor gibi görünüyordu ve Arap İsyanı'nı başlatmaya hazırlandı.
İsyan
Haziran 1916 başlarında Osmanlı hükûmeti Şerif Hüseyin'e Hicazi birlikleri tedarik etmesi ve Osmanlı'nın I. Dünya Savaşı'na katılmasını desteklemek için Mekke'den cihat çağrısı yapması için baskı yapıyordu. Hüseyin birlikler karşılığında daha fazla özerklik istiyordu, ancak Osmanlı yetkilileri bunu kabul etmeyecekti. Osmanlı yetkilileri Hüseyin'in oğlu Faysal'ı alıkoyuyor ve Hüseyin'e oğlunu bir daha görmek istiyorsa askerleri göndermesi gerektiğini söylüyordu.[] Osmanlılar 9 Haziran 1916'da Faysal'ı Hüseyin'in organize etmekte olduğu silahlı kuvvetleri alması için Medine'ye gönderdi, ancak Faysal oraya vardığında kardeşi Ali ile birlikte kaçtı.
İsyanın başlangıcında Şerifyan Ordusu, Hüseyin ve oğulları tarafından Osmanlı kuvvetleriyle savaşacakları görüntüsü altında bir araya getirilen bu kuvvetlerden oluşuyordu. Kaçtıktan sonra Faysal, Hüseyin'in daha fazla özerklik taleplerinin karşılanmaması halinde Osmanlılarla ilişkilerinin sona ereceğini belirten bir mektup yazdı. Cevap beklemek yerine, Arap İsyanı, yerel Arap kabilelerinin üyeleri ve Osmanlı'dan kaçanlardan oluşan güçlerin Hicaz Demiryolu'na saldırmasıyla başladı. Ertesi gün isyanın ilk kurşunları Mekke'de atıldı ve iki gün içinde Şerif Ordusu, Mekke'nin kontrolünü ele geçirdi. Şerif Ordusu 16 Haziran'da İngiliz Kraliyet Donanması'nın yardımıyla önemli Cidde Limanı'nı ele geçirdi. Yaz sonunda Şerif Hüseyin'in kontrolü altındaki Arap kuvvetleri Yenbu'ya kadar kuzeydeki ve Kunfuza'ya kadar güneydeki kıyı şehirlerini ele geçirmeyi başarmıştı.
Osmanlılar, Şerif Ordusu Ekim 1916'da Medine'ye saldırdığında ilk kez bir muharebeyi kesin olarak kazandı. Osmanlı kuvvetleri, zayıf donanımlı Şerif Ordusu'nun sahip olmadığı topçularla Medine'ye yerleşmişti. Şerif kuvvetleri geri çekildi ve Medine'ye ilişkin yeni bir strateji geliştirmek zorunda kaldı. Araplar, iyi korunan Osmanlı ordusuna saldırıp büyük kayıplar vermektense şehri kuşatarak diğer Osmanlı kuvvetlerine erişimini kestiler. Osmanlılar savaşın büyük bölümünde Hicaz Demiryolu'nu Medine'ye açık tutmayı başardılar ve bu sayede savaşın sonuna kadar adamlarına silah, mühimmat ve diğer teçhizatı tedarik etmeye devam edebildiler. Medine'deki sürekli ikmal ihtiyacı, Araplar Kızıldeniz kıyısında ilerlemeye devam ederken Osmanlıların demiryolu boyunca ve Medine'de birlikler konuşlandırarak asker ve malzeme israfına yol açacak şekilde tasarlanan Şerif stratejisine hizmet etti.
İngiliz ve Şerif kuvvetleri Akabe'deki Osmanlı kuvvetlerini ele geçirmenin bir yolunu ararken, İngilizler Faysal'ın kuvvetlerini yönetmesine yardım etmesi için Yüzbaşı (daha sonra Albay) T. E. Lawrence'ı (genellikle "Arabistanlı Lawrence" olarak anılır) göndermeye karar verdi. Lawrence'ın planı, Baalbek'teki bir demiryolu köprüsünün yıkılması da dahil olmak üzere birkaç şaşırtmaca yaratarak Osmanlıların, Arapların Şam'a saldırmayı planladığını düşünmelerini sağlamaktı. Şerif kuvvetleri 6 Temmuz 1917'de Akabe'ye vardıklarında, üstleri onları kontrol altına alamadan yaklaşık üç yüz Osmanlıyı vahşice katletti. Diğer 150 Osmanlı askeri esir alındı ve Osmanlılar tarafından gerçekleştirilen birkaç küçük çaplı saldırının ardından Arap ve İngiliz kuvvetleri Akabe'de kontrolü sağlamlaştırdı. Bu noktadan itibaren Şerif Ordusu, İngiliz işgali altındaki Mısır'dan gelen İngiliz silahlı kuvvetlerinin yanında savaştı. İyi yönetilen Megiddo Muharebesi, isyanları neredeyse tamamlanmış olarak 1 Ekim 1918'de Şam'a yürüyen az miktarda Şerif kuvvetini de içeriyordu. Hicaz'da hâlâ Osmanlı kontrolü altında olan tek şehir Medine'ydi. Osmanlı dünyasının geri kalanıyla bağlantıları kesilmiş olmasına rağmen, Medine'deki kuvvetler, erzak eksiklikleri onları Ocak 1919'da teslim olmaya zorlayana kadar Şerif kuvvetlerine direnmeye devam etti.
Kuvvetler
Şerifyan Ordusu yaklaşık 5000 kişilik bir düzenli kuvvet ve binlerce kişilik düzensiz kuvvetlerden oluşuyordu. Düzenli kuvvetlerin çoğu, Osmanlı ordusundan firar edip Arap İsyanı'na katılan eski Arap üyeleriydi. Düzensiz kuvvetler, savaş, evlerinin yakınında gerçekleşirken kısa bir süreliğine isyana katılan büyük ölçüde eğitimsiz Arapları ifade etmektedir. Çatışmalar Mekke'den uzaklaştıkça, Mekke çevresinden birçok asker üzerlerine düşeni yaptıklarına karar vererek evlerine döndü. Şerif Ordusu'nun eline sürekli olarak İngiliz altını ve silahı geçmesi isyanın arkasındaki ana itici güçtü. Birçok aşiret, kendilerine en çok parayı kim teklif ederse onun için savaşacaktı. Bazı aşiret liderleri İngilizler için savaşmayı kabul ediyor, onların ödemelerini ve silahlarını kabul ediyor ve kısa bir süre sonra aşiretlere daha fazla ödeme yapmayı teklif ettikleri için Osmanlılar için savaşmaya başlıyorlardı. Bu kararsızlık, aşiretlerin çoğunun Şerif Hüseyin'in nihai hedefi olan Arap birliğiyle ilgilenmediğini, bunun yerine sadece para almak istediğini gösteriyordu. Bu durum Şerif Ordusu için işleri zorlaştırsa da Faysal'ın güçlü müzakere becerileri birçok aşiret reisini kazanarak Haşimilere Osmanlılara meydan okumak için ihtiyaç duydukları desteği verdi.
Ordu, Şerif Hüseyin'in oğulları Ali, Abdullah, Faysal ve Zeyd tarafından yönetilen dört gruba ayrılmıştı. Nuri es-Said ve daha önce Osmanlı Ordusu'nda albay olan kayınbiraderi Cafer el-Askeri, Arap milliyetçiliğine olan güçlü inançları nedeniyle Şerif Ordusu'na katıldı ve Şerif Ordusu içinde lider konumuna yükseldi. İsyanın ilk birkaç ayı Ali ve çoğu sadece kısa bir süre için savaşan düzensiz kuvvetlerden oluşan yaklaşık 30.000 kişilik kuvvetleri tarafından yönetildi. Eylül 1916'ya gelindiğinde bu 30.000 kişi Hüseyin'in dört oğlu arasında paylaştırılmıştı ve artık her birinin kontrolünde en az 6000 kişilik düzensiz kuvvet vardı. Şerif Ordusu 1917 yılı başında yaklaşık 4000 kişilik düzenli kuvvetten oluşuyordu. Bu düzenli askerlerin çoğu Hüseyin ya da Ali'nin emrinde görev yapıyordu. İsyan devam ettikçe Faysal dört kardeşin en başarılısı olarak ortaya çıktı ve kuvvetlerin çoğu onun kontrolü altına girdi. Faysal'ın Arabistanlı Lawrence'ın yanında çalışması ona daha fazla İngiliz istihbaratına erişim imkânı sağlamıştır ki bu da Faysal'ın en başarılı olmasının nedenlerinden biridir.
Sonrası
Arap İsyanı'nın sonunda Şam'ın ele geçirilmesinin ardından Faysal, Suriye'de bir krallık kurdu ve 24 Temmuz 1920'de Fransa-Suriye Savaşı'nı Fransızlar kazanıp onu ülkeden çıkarana kadar burada hüküm sürdü. 1920 yılında Milletler Cemiyeti, Osmanlı İmparatorluğu topraklarının yeni oluşturulan bir manda sistemi ile paylaşılmasına karar verdi. Mandayı alan ülke, manda tarafından kurulan yeni devleti bağımsızlığına götürmekle sorumluydu. İngilizler Filistin ve Mezopotamya (Irak) mandalarını, Fransızlar ise Suriye ve Lübnan mandalarını aldı. Bu mandalar ve haritaları, 1916 tarihli gizli Sykes-Picot Anlaşması'nda sunulan bölünmeleri yakından takip ediyordu. Balfour Deklarasyonu bölgede işleri karıştırdı çünkü İngilizler, Hüseyin-McMahon Yazışmaları nedeniyle Şerif Hüseyin'e Arap krallığının bir parçası olarak vadedilen topraklara Filistin'i dahil etmek yerine bölgede bir Yahudi devleti kurma sözü vermişti. Filistin sorunu hiçbir zaman çözülememiş olsa da 1921'de Kahire'de İngilizler Hüseyin'in oğlu Abdullah'ı yeni kurulan Trans Ürdün devletine emir olarak atamaya karar verdi. İngilizler Hicaz'ın kontrolünü Hüseyin'e bıraktı ve Faysal, 1920'de Fransızlar tarafından Suriye Krallığı'ndan uzaklaştırıldığı için Faysal'ın Irak'ta iktidara gelmesine ve Irak Kralı I. Faysal olmasına yardım etti. Şerif Hüseyin Hicaz'ı yönetmeye devam etti ve 23 Mart 1924'te kendisini halife ilan etti. Aynı yıl Suudiler Hüseyin'i Hicaz'dan ve hayatının geri kalanını sürgünde geçirerek 1931'de Ürdün'de öldü. Nuri es-Said, Cafer el-Askeri, Cemil el-Midfay, Ali Cevdet el-Eyyübi ve da dahil olmak üzere Şerif Ordusu'ndan birçok subay Kral Faysal'ın Irak'ında önemli roller oynadılar. Nuri es-Said ve Cafer el-Askeri başbakanlık görevlerinde bulundular. Şerif Ordusu'ndan subaylar, Albay Ahmed Hasan el-Bekr liderliğindeki 1963 Darbesi'ne kadar Irak siyasetinde önemli bir rol oynamaya devam ettiler.
Ayrıca bakınız
- Ürdün Ordusu - Halefi
Kaynakça
- ^ Marshall Cavendish Corporation. History of World War I, Volume 1. Marshall Cavendish Corporation, 2002. Pp. 255.
- ^ Marshall Cavendish Corporation. History of World War I, Volume 1. Marshall Cavendish Corporation, 2002. Pp. 255
- ^ . Religion, Society, and the State in Arabia: The Hijaz Under Ottoman Control, 1840–1908. Columbus, Ohio: Ohio State University Press, 1984.
- ^ Kedourie, Elie. In the Anglo-Arab Labyrinth: the McMahon-Husayn Correspondence and its Interpretations, 1914–1939. Cambridge, New York: Cambridge University Press, 1976.
- ^ Pasha, Djemal. Memories of a Turkish Statesman- 1913–1919. New York: Arno, 1973.
- ^ Parnell, Charles L., CDR USN "Lawrence of Arabia's Debt to Seapower" United States Naval Institute Proceedings. August 1979.
- ^ Lawrence, T. E. Seven Pillars of Wisdom. Doubleday, Doran, and Co. 1935.
- ^ Tauber, Eliezer. The Arab Movements in World War I. London: Cass, 1993.
- ^ Lawrence, T.E. “The Howeitat and their Chiefs”. The Arab Bulletin. 24 July 1917.
Konuyla ilgili yayınlar
- Eldar, D. “France in Syria: the abolition of the Sharifian government, April–July 1920.” Middle Eastern Studies v. 29 (July 1993) p 487–504.
- Eldar, D. “French policy towards Husayn, Sharif of Mecca.” Middle Eastern Studies v. 26 (July 1990) p 329–50.
- Fromkin, David. A Peace to End All Peace. Avon Books. 1989.
- Goldstein, E. “British Peace Aims and the Eastern Question: the Political Intelligence Department and the Eastern Committee, 1918.” Middle Eastern Studies v. 23 (October 1987) p 419–36.
- H. A. R. Gibb. “Review of The Independent Arab by Hubert Young.” International Affairs, Vol. 12, No. 3 (May, 1933), p 425–426.
- Haj, Samira. The Making of Iraq: 1900–1963: Capital, Power, and Ideology. Albany, New York: State University of New York Press, 1997.
- Johnson, Maxwell. “The Arab Bureau and the Arab Revolt: Yanbu' to Aqaba.” Society for Military History. Military Affairs, Vol. 46, No. 4 (Dec., 1982), p 194–201.
- Karsh, E., et al. “Myth in the Desert, or Not the Great Arab Revolt.” Middle Eastern Studies v. 33 (April 1997) p 267–312.
- Leach, H. “Lawrence's Strategy and Tactics in the Arab Revolt.” Asian Affairs (London) v. 37 no. 3 (Nov 2006) p 337–41.
- Martin, Thomas. “Anglo–French Imperial Relations in the Arab World: Intelligence Liaison and Nationalist Disorder, 1920–1939.” Diplomacy & Statecraft, Dec 2006, Vol. 17 Issue 4, p 771–798.
- McKale, D. M. “Germany and the Arab question in the First World War.” Middle Eastern Studies v. 29 (April 1993) p 236–53.
- R. H. Lieshout. “'Keeping Better Educated Moslems Busy': Sir Reginald Wingate and the Origins of the Husayn-McMahon Correspondence.” The Historical Journal, Vol. 27, No. 2 (Jun., 1984), p 453–463.
- Teitelbaum, Joshua. “Sharif Husayn ibn Ali and the Hashemite vision of the post-Ottoman order: from chieftaincy to suzerainty.” Middle Eastern Studies v. 34 no. 1 (January 1998) p 103–22.
- Wilson, Jeremy. Lawrence of Arabia: The Authorized Biography of T.E. Lawrence. Atheneum. 1990.
- Young, Hubert. The Independent Arab. Gorgias Press. London, 1933.
Dış bağlantılar
- Arap İsyanı tarihi 23 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde . (İngilizce)
- Arap İsyanı 2 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde . (İngilizce)
- (İngilizce)
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Arap Ordusu Arapca الجيش الشريفي olarak da bilinen Serif Ordusu Arapca الجيش العربي veya Hicaz Ordusu Arapca الجيش الحجازي I Dunya Savasi nin Osmanli cephelerinin bir parcasi olan Arap Isyani nin arkasindaki askeri guctu 1916 da Araplarin Sultani ilan edilen Hicaz Kralligi ndan Serif Huseyin bin Ali Arap halkini bagimsiz bir hukumet altinda birlestirme nihai hedefiyle Osmanli Imparatorlugu na karsi bir isyanda Serif Ordusu na liderlik etti Ingilizler tarafindan hem mali hem de askeri olarak desteklenen Huseyin in kuvvetleri Hicaz dan kuzeye dogru yavas yavas ilerledi ve Ingiliz kontrolundeki ile birlikte savasarak sonunda Sam i Serif Ordusu mensuplari burada Serif Huseyin in oglu Faysal liderliginde Suriye Arap Kralligi olarak bilinen kisa omurlu bir monarsi kurdu Serif Ordusuالجيش الشريفيKuzey Yenbu da Arap Isyani bayragini tasiyan Serif Ordusu askerleri Etkin1916 1925UlkeBaglilikHuseyin bin AliGenel MerkezlerMekke Cidde TaifTakma AdiArap Ordusu Hicaz OrdusuSavaslariArap IsyaniArka planYuzyillar boyunca Hicaz da Muslumanlarin kutsal sehirleri Mekke ve Medine nin bulundugu Arabistan in bati bolgesi guc serif ailesinin elinde guclu bir sekilde merkezilesti Muhammed in soyundan gelen bu ailenin uyeleri Hasimiler olarak da adlandiriliyordu Osmanli Imparatorlugu nun bircok bolgesinin aksine kentli elitler arasinda birbiriyle rekabet eden cok az siyasi etki vardi kaynak belirtilmeli Asiret reisleri kendi asiretleri ile serif arasinda araci olarak gorev yapiyor ancak serifin otoritesine nadiren meydan okuyorlardi Serifin tek siyasi rakibi bolge uzerinde Osmanli egemenligini saglamaktan sorumlu olan bolgenin Osmanli valisiydi Serif ve vali arasinda bir guc mucadelesi vardi karar verme yetkisi zaman icinde ikisi arasinda gidip geliyordu Genel olarak bu siyasi iklim 20 yuzyilin ilk yillarinda Serif Huseyin in elinde buyuk miktarda nufuz birakti Sinirli gucunden memnun olmayan Serif Huseyin bolgedeki asiret liderleri Arap milliyetcileri ve Misir daki Ingiliz Yuksek Komiseri Sir Henry McMahon ile gorusmelere basladi Huseyin pek cok Musluman in Mekke Serifi nin o sirada Osmanli Imparatorlugu hukumdar ailesinin elinde bulunan halifeligin gercek hak sahibi olduguna inandigini biliyordu Huseyin McMahon Yazismalari nda taahhut edilen Ingiliz destegi Huseyin in bu gorusmelerden hem halifelik hem de bolgedeki Arap topraklari uzerinde egemenlik iddiasinda bulunma hakkina olan inanci guclenmis olarak cikmasina neden oldu Dahasi ve daha da onemlisi 1915 ve 1916 daki Huseyin McMahon Yazismalari nda Ingilizlerin Huseyin e verdigi sozler Huseyin in Osmanlilara karsi basarili bir isyan baslatmasi halinde Ingilizlerin Arap Yarimadasi nin cogunu kapsayan ve gunumuz Turkiye sinin kuzeyine kadar uzanan bir Arap Halifeligi kurmasina yardim edecegini dusunmesine yol acti kaynak belirtilmeli Ingilizler Fransizlara vermeyi taahhut ettikleri birkac bolgeyi vadedemeseler de Serif Huseyin icin taslar yerine oturuyor gibi gorunuyordu ve Arap Isyani ni baslatmaya hazirlandi IsyanHaziran 1916 baslarinda Osmanli hukumeti Serif Huseyin e Hicazi birlikleri tedarik etmesi ve Osmanli nin I Dunya Savasi na katilmasini desteklemek icin Mekke den cihat cagrisi yapmasi icin baski yapiyordu Huseyin birlikler karsiliginda daha fazla ozerklik istiyordu ancak Osmanli yetkilileri bunu kabul etmeyecekti Osmanli yetkilileri Huseyin in oglu Faysal i alikoyuyor ve Huseyin e oglunu bir daha gormek istiyorsa askerleri gondermesi gerektigini soyluyordu kaynak belirtilmeli Osmanlilar 9 Haziran 1916 da Faysal i Huseyin in organize etmekte oldugu silahli kuvvetleri almasi icin Medine ye gonderdi ancak Faysal oraya vardiginda kardesi Ali ile birlikte kacti Isyanin baslangicinda Serifyan Ordusu Huseyin ve ogullari tarafindan Osmanli kuvvetleriyle savasacaklari goruntusu altinda bir araya getirilen bu kuvvetlerden olusuyordu Kactiktan sonra Faysal Huseyin in daha fazla ozerklik taleplerinin karsilanmamasi halinde Osmanlilarla iliskilerinin sona erecegini belirten bir mektup yazdi Cevap beklemek yerine Arap Isyani yerel Arap kabilelerinin uyeleri ve Osmanli dan kacanlardan olusan guclerin Hicaz Demiryolu na saldirmasiyla basladi Ertesi gun isyanin ilk kursunlari Mekke de atildi ve iki gun icinde Serif Ordusu Mekke nin kontrolunu ele gecirdi Serif Ordusu 16 Haziran da Ingiliz Kraliyet Donanmasi nin yardimiyla onemli Cidde Limani ni ele gecirdi Yaz sonunda Serif Huseyin in kontrolu altindaki Arap kuvvetleri Yenbu ya kadar kuzeydeki ve Kunfuza ya kadar guneydeki kiyi sehirlerini ele gecirmeyi basarmisti Osmanlilar Serif Ordusu Ekim 1916 da Medine ye saldirdiginda ilk kez bir muharebeyi kesin olarak kazandi Osmanli kuvvetleri zayif donanimli Serif Ordusu nun sahip olmadigi topcularla Medine ye yerlesmisti Serif kuvvetleri geri cekildi ve Medine ye iliskin yeni bir strateji gelistirmek zorunda kaldi Araplar iyi korunan Osmanli ordusuna saldirip buyuk kayiplar vermektense sehri kusatarak diger Osmanli kuvvetlerine erisimini kestiler Osmanlilar savasin buyuk bolumunde Hicaz Demiryolu nu Medine ye acik tutmayi basardilar ve bu sayede savasin sonuna kadar adamlarina silah muhimmat ve diger techizati tedarik etmeye devam edebildiler Medine deki surekli ikmal ihtiyaci Araplar Kizildeniz kiyisinda ilerlemeye devam ederken Osmanlilarin demiryolu boyunca ve Medine de birlikler konuslandirarak asker ve malzeme israfina yol acacak sekilde tasarlanan Serif stratejisine hizmet etti Ingiliz ve Serif kuvvetleri Akabe deki Osmanli kuvvetlerini ele gecirmenin bir yolunu ararken Ingilizler Faysal in kuvvetlerini yonetmesine yardim etmesi icin Yuzbasi daha sonra Albay T E Lawrence i genellikle Arabistanli Lawrence olarak anilir gondermeye karar verdi Lawrence in plani Baalbek teki bir demiryolu koprusunun yikilmasi da dahil olmak uzere birkac sasirtmaca yaratarak Osmanlilarin Araplarin Sam a saldirmayi planladigini dusunmelerini saglamakti Serif kuvvetleri 6 Temmuz 1917 de Akabe ye vardiklarinda ustleri onlari kontrol altina alamadan yaklasik uc yuz Osmanliyi vahsice katletti Diger 150 Osmanli askeri esir alindi ve Osmanlilar tarafindan gerceklestirilen birkac kucuk capli saldirinin ardindan Arap ve Ingiliz kuvvetleri Akabe de kontrolu saglamlastirdi Bu noktadan itibaren Serif Ordusu Ingiliz isgali altindaki Misir dan gelen Ingiliz silahli kuvvetlerinin yaninda savasti Iyi yonetilen Megiddo Muharebesi isyanlari neredeyse tamamlanmis olarak 1 Ekim 1918 de Sam a yuruyen az miktarda Serif kuvvetini de iceriyordu Hicaz da hala Osmanli kontrolu altinda olan tek sehir Medine ydi Osmanli dunyasinin geri kalaniyla baglantilari kesilmis olmasina ragmen Medine deki kuvvetler erzak eksiklikleri onlari Ocak 1919 da teslim olmaya zorlayana kadar Serif kuvvetlerine direnmeye devam etti KuvvetlerSerifyan Ordusu yaklasik 5000 kisilik bir duzenli kuvvet ve binlerce kisilik duzensiz kuvvetlerden olusuyordu Duzenli kuvvetlerin cogu Osmanli ordusundan firar edip Arap Isyani na katilan eski Arap uyeleriydi Duzensiz kuvvetler savas evlerinin yakininda gerceklesirken kisa bir sureligine isyana katilan buyuk olcude egitimsiz Araplari ifade etmektedir Catismalar Mekke den uzaklastikca Mekke cevresinden bircok asker uzerlerine duseni yaptiklarina karar vererek evlerine dondu Serif Ordusu nun eline surekli olarak Ingiliz altini ve silahi gecmesi isyanin arkasindaki ana itici guctu Bircok asiret kendilerine en cok parayi kim teklif ederse onun icin savasacakti Bazi asiret liderleri Ingilizler icin savasmayi kabul ediyor onlarin odemelerini ve silahlarini kabul ediyor ve kisa bir sure sonra asiretlere daha fazla odeme yapmayi teklif ettikleri icin Osmanlilar icin savasmaya basliyorlardi Bu kararsizlik asiretlerin cogunun Serif Huseyin in nihai hedefi olan Arap birligiyle ilgilenmedigini bunun yerine sadece para almak istedigini gosteriyordu Bu durum Serif Ordusu icin isleri zorlastirsa da Faysal in guclu muzakere becerileri bircok asiret reisini kazanarak Hasimilere Osmanlilara meydan okumak icin ihtiyac duyduklari destegi verdi Ordu Serif Huseyin in ogullari Ali Abdullah Faysal ve Zeyd tarafindan yonetilen dort gruba ayrilmisti Nuri es Said ve daha once Osmanli Ordusu nda albay olan kayinbiraderi Cafer el Askeri Arap milliyetciligine olan guclu inanclari nedeniyle Serif Ordusu na katildi ve Serif Ordusu icinde lider konumuna yukseldi Isyanin ilk birkac ayi Ali ve cogu sadece kisa bir sure icin savasan duzensiz kuvvetlerden olusan yaklasik 30 000 kisilik kuvvetleri tarafindan yonetildi Eylul 1916 ya gelindiginde bu 30 000 kisi Huseyin in dort oglu arasinda paylastirilmisti ve artik her birinin kontrolunde en az 6000 kisilik duzensiz kuvvet vardi Serif Ordusu 1917 yili basinda yaklasik 4000 kisilik duzenli kuvvetten olusuyordu Bu duzenli askerlerin cogu Huseyin ya da Ali nin emrinde gorev yapiyordu Isyan devam ettikce Faysal dort kardesin en basarilisi olarak ortaya cikti ve kuvvetlerin cogu onun kontrolu altina girdi Faysal in Arabistanli Lawrence in yaninda calismasi ona daha fazla Ingiliz istihbaratina erisim imkani saglamistir ki bu da Faysal in en basarili olmasinin nedenlerinden biridir SonrasiArap Isyani nin sonunda Sam in ele gecirilmesinin ardindan Faysal Suriye de bir krallik kurdu ve 24 Temmuz 1920 de Fransa Suriye Savasi ni Fransizlar kazanip onu ulkeden cikarana kadar burada hukum surdu 1920 yilinda Milletler Cemiyeti Osmanli Imparatorlugu topraklarinin yeni olusturulan bir manda sistemi ile paylasilmasina karar verdi Mandayi alan ulke manda tarafindan kurulan yeni devleti bagimsizligina goturmekle sorumluydu Ingilizler Filistin ve Mezopotamya Irak mandalarini Fransizlar ise Suriye ve Lubnan mandalarini aldi Bu mandalar ve haritalari 1916 tarihli gizli Sykes Picot Anlasmasi nda sunulan bolunmeleri yakindan takip ediyordu Balfour Deklarasyonu bolgede isleri karistirdi cunku Ingilizler Huseyin McMahon Yazismalari nedeniyle Serif Huseyin e Arap kralliginin bir parcasi olarak vadedilen topraklara Filistin i dahil etmek yerine bolgede bir Yahudi devleti kurma sozu vermisti Filistin sorunu hicbir zaman cozulememis olsa da 1921 de Kahire de Ingilizler Huseyin in oglu Abdullah i yeni kurulan Trans Urdun devletine emir olarak atamaya karar verdi Ingilizler Hicaz in kontrolunu Huseyin e birakti ve Faysal 1920 de Fransizlar tarafindan Suriye Kralligi ndan uzaklastirildigi icin Faysal in Irak ta iktidara gelmesine ve Irak Krali I Faysal olmasina yardim etti Serif Huseyin Hicaz i yonetmeye devam etti ve 23 Mart 1924 te kendisini halife ilan etti Ayni yil Suudiler Huseyin i Hicaz dan ve hayatinin geri kalanini surgunde gecirerek 1931 de Urdun de oldu Nuri es Said Cafer el Askeri Cemil el Midfay Ali Cevdet el Eyyubi ve da dahil olmak uzere Serif Ordusu ndan bircok subay Kral Faysal in Irak inda onemli roller oynadilar Nuri es Said ve Cafer el Askeri basbakanlik gorevlerinde bulundular Serif Ordusu ndan subaylar Albay Ahmed Hasan el Bekr liderligindeki 1963 Darbesi ne kadar Irak siyasetinde onemli bir rol oynamaya devam ettiler Ayrica bakinizUrdun Ordusu HalefiKaynakca Marshall Cavendish Corporation History of World War I Volume 1 Marshall Cavendish Corporation 2002 Pp 255 Marshall Cavendish Corporation History of World War I Volume 1 Marshall Cavendish Corporation 2002 Pp 255 Religion Society and the State in Arabia The Hijaz Under Ottoman Control 1840 1908 Columbus Ohio Ohio State University Press 1984 Kedourie Elie In the Anglo Arab Labyrinth the McMahon Husayn Correspondence and its Interpretations 1914 1939 Cambridge New York Cambridge University Press 1976 Pasha Djemal Memories of a Turkish Statesman 1913 1919 New York Arno 1973 Parnell Charles L CDR USN Lawrence of Arabia s Debt to Seapower United States Naval Institute Proceedings August 1979 Lawrence T E Seven Pillars of Wisdom Doubleday Doran and Co 1935 Tauber Eliezer The Arab Movements in World War I London Cass 1993 Lawrence T E The Howeitat and their Chiefs The Arab Bulletin 24 July 1917 Konuyla ilgili yayinlarEldar D France in Syria the abolition of the Sharifian government April July 1920 Middle Eastern Studies v 29 July 1993 p 487 504 Eldar D French policy towards Husayn Sharif of Mecca Middle Eastern Studies v 26 July 1990 p 329 50 Fromkin David A Peace to End All Peace Avon Books 1989 Goldstein E British Peace Aims and the Eastern Question the Political Intelligence Department and the Eastern Committee 1918 Middle Eastern Studies v 23 October 1987 p 419 36 H A R Gibb Review of The Independent Arab by Hubert Young International Affairs Vol 12 No 3 May 1933 p 425 426 Haj Samira The Making of Iraq 1900 1963 Capital Power and Ideology Albany New York State University of New York Press 1997 Johnson Maxwell The Arab Bureau and the Arab Revolt Yanbu to Aqaba Society for Military History Military Affairs Vol 46 No 4 Dec 1982 p 194 201 Karsh E et al Myth in the Desert or Not the Great Arab Revolt Middle Eastern Studies v 33 April 1997 p 267 312 Leach H Lawrence s Strategy and Tactics in the Arab Revolt Asian Affairs London v 37 no 3 Nov 2006 p 337 41 Martin Thomas Anglo French Imperial Relations in the Arab World Intelligence Liaison and Nationalist Disorder 1920 1939 Diplomacy amp Statecraft Dec 2006 Vol 17 Issue 4 p 771 798 McKale D M Germany and the Arab question in the First World War Middle Eastern Studies v 29 April 1993 p 236 53 R H Lieshout Keeping Better Educated Moslems Busy Sir Reginald Wingate and the Origins of the Husayn McMahon Correspondence The Historical Journal Vol 27 No 2 Jun 1984 p 453 463 Teitelbaum Joshua Sharif Husayn ibn Ali and the Hashemite vision of the post Ottoman order from chieftaincy to suzerainty Middle Eastern Studies v 34 no 1 January 1998 p 103 22 Wilson Jeremy Lawrence of Arabia The Authorized Biography of T E Lawrence Atheneum 1990 Young Hubert The Independent Arab Gorgias Press London 1933 Dis baglantilarArap Isyani tarihi 23 Mayis 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde Ingilizce Arap Isyani 2 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde Ingilizce Ingilizce