Justinianus Veba Salgını (541 – 542, 750'ye kadar yinelenen), Ticaret gemileri veba bulaşmış pire taşıyan sıçanlar barındırdığı için Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu ve özellikle başkenti Konstantinopolis'in yanı sıra Sasani İmparatorluğu ile tüm Akdeniz çevresinde liman kentlerini etkileyen bir pandemidir. Bazı tarihçiler, Justinianus Veba Salgını'nın tarihin en ölümcül salgınlarından biri olduğuna inanmaktadır ve bu da iki asır boyunca yenilenerek tahmini 25-100 milyon insanın ölümüne yol açmıştır; ilk salgın sırasında Avrupa nüfusunun yarısına eşdeğer bir ölüm oranı vardır. Vebanın sosyal ve kültürel etkisi, 14. yüzyılda Avrasya'yı harap eden Kara Ölüm ile karşılaştırılmaktadır, ancak 2019'da yayınlanan araştırmalar, vebanın ölüm oranının ve sosyal etkilerinin abartıldığını savunmaktadır.
Justinianus Veba Salgını | |
---|---|
![]() Aziz Sebastian, Justinianus Veba sırasında vebadan etkilenen bir mezar kazıcısının hayatı için İsa'ya yalvarır. (Josse Lieferinxe, 1497-1499 dolayları) | |
Hastalık | Veba |
Yer | Avrupa |
İlk vaka | 541 AD - 542 AD |
İstatistikler |
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlqTDJOaUwwaGhibVJmYm1WamNtOXphWE5mWTJGMWMyVmtYMko1WDNCc1lXZDFaUzVxY0djdk1qVXdjSGd0U0dGdVpGOXVaV055YjNOcGMxOWpZWFZ6WldSZllubGZjR3hoWjNWbExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THpreUwwSjVlbUZ1ZEdsMWJUVTFNQzV3Ym1jdk1qSXdjSGd0UW5sNllXNTBhWFZ0TlRVd0xuQnVadz09LnBuZw==.png)
2013'te araştırmacılar, Justinianus Veba Salgını'nın nedeninin Kara Ölüm'ün (1347-1351) sorumlusu ile aynı bakteri olan Yersinia pestis olduğuna dair daha önceki spekülasyonları doğruladılar. İkincisi çok daha kısaydı, ancak yine de Avrupa'nın tahmini üçte bir ile yarısını öldürdü. Justinianus Veba Salgını'nın suşunun atasıyla yakından ilişkili olan eski ve modern Yersinia pestis suşları, Kırgızistan, Kazakistan ve Çin sınırlarında bir dağ silsilesi sistemi olan Tanrı Dağları'nda bulundu ve bu da Justinianus Veba Salgını'nın kökenini o bölge veya yakınını düşündürtmektedir.
Veba sekizinci yüzyıla kadar periyodik olarak geri döndü. Hastalık dalgalarının Avrupa tarihinin sonraki seyri üzerinde büyük etkisi oldu. Modern tarihçiler bu veba olayını, ilk salgın sırasında imparator olan I. Justinianus ile adlandırırlar. I. Justinianus hastalığa yakalandı, ancak hayatta kaldı.
Kökeni ve yayılımı
Justinianus Veba Salgını'nın suşunun genetiği
Modern ve eski Yersinia pestis DNA'sının genetik çalışmaları, Justinianus Veba Salgını'nın kökeninin Orta Asya'da olduğunu göstermektedir. Bir tür olarak Yersinia pestis'in en bazal veya kök seviyesinde var olan suşları Çin'in Qinghai şehrinde bulunur.Yersinia pestis'ten DNA örnekleri Almanya'daki Justinianus Veba Salgını kurbanlarının iskeletlerinden izole edildikten sonra, Tanrı Dağları silsilesi sisteminde halihazırda bulunan modern suşların Justinianus veba suşu ile karşılaştırıldığında en bazal olduğu bulunmuştur. Ek olarak, Tanrı Dağları'nda MS 180 civarında tarihlenen ve "erken Hun" olarak tanımlanan bir iskeletin, Justinianus veba suşu Alman örneklerinin Tanrı Dağları suşu bazal atasıyla yakından ilişkili Yersinia pestis'ten DNA içerdiği bulundu. Bu, Hiung-nu ve daha sonraki Hunlar gibi Avrasya steplerinde hareket eden göçebe halkların genişlemesinin, Orta Asya kökenli bir kaynaktan Batı Avrasya'ya veba yayılmasında rol oynadığını göstermektedir.
Yersinia pestis DNA'nın önceki örnekleri, Batı ve Doğu Avrasya'da M.Ö. 3000-800 yıllarına dayanan iskeletlerde bulunmuştur. Bubonik vebanın yıkıcı salgını olan Kara Ölüm'den sorumlu Yersinia pestis'in türü, Justinianus veba suşunun doğrudan soyundan gelmiyor gibi görünüyor. Bununla birlikte, Justinianus vebasının yayılması, halihazırda var olan 0ANT.1 suşlarının ortaya çıkmasına neden olan evrimsel yayılıma neden olmuş olabilir.
Tarihi bakış açısı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpWaEwxUm9aVjlwYlhCdmMybHVaMTlpWVhOcGJHbGpZVjl1WlhoMFgzUnZYM1JvWlY5R2IzSjFiVjloYm1SZmFYUnpYMmRoWjJGdWRHbGpYM0JwYkd4aGNuTWxNa05mWVd4emIxOXJibTkzYmw5aGMxOUNZWE5wYkdsallWOUNKVEpEWDFCb2FXeHBjSEJwWHlVeU9EY3lOekkyTWpFM01UWWxNamt1YW5Cbkx6SXlNSEI0TFZSb1pWOXBiWEJ2YzJsdVoxOWlZWE5wYkdsallWOXVaWGgwWDNSdlgzUm9aVjlHYjNKMWJWOWhibVJmYVhSelgyZGhaMkZ1ZEdsalgzQnBiR3hoY25NbE1rTmZZV3h6YjE5cmJtOTNibDloYzE5Q1lYTnBiR2xqWVY5Q0pUSkRYMUJvYVd4cGNIQnBYeVV5T0RjeU56STJNakUzTVRZbE1qa3VhbkJuLmpwZw==.jpg)
Justinianus veba genellikle Yersinia pestis'in tarihsel olarak kaydedilmiş ilk salgını olarak kabul edilir. Bu sonuç, hastalığın klinik belirtilerinin tarihsel tanımlarına ve Yersinia pestis'in DNA'sının o döneme tarihlenen eski mezar bölgelerindeki insan kalıntılarından tespit edilmesine dayanmaktadır.
Dönemin kaynaklarına göre Konstantinopolis'teki salgının Mısır'dan gelen tahıl gemilerinde hasta sıçanlar tarafından şehre taşındığı düşünülüyordu. Vatandaşlarını beslemek için merkez ve taşra topluluklar çoğunlukla Mısır'dan büyük miktarda tahıl ithal ediyorlardı. Mısır'daki sıçan (ve pire) nüfusu, hükûmetin sürdürdüğü büyük tahıl ambarlarından beslenerek gelişti.
Bizans tarihçisi Prokopius ilk olarak 541'de Mısır'da Süveyş yakınındaki Pelusium limanında salgını bildirir. Vebanın yıkımına ilişkin ilk ağızdan diğer iki rapor, Süryani kilise tarihçisi Efesli İoannes ve o dönemde Antakya'da bir çocuk olan ve daha sonra bir kilise tarihçisi olan Evagrius Skolastikos idi. Evagrius, hastalıkla ilişkili kendisinde bubolar görülmüş, ancak hayatta kalmıştır. Hastalığın yaşamı boyunca dört kez geri dönüşü sırasında, karısını, bir kızını ve kızının çocuğunu, diğer çocuklarını, kırsaldaki mülkünde hizmetçilerinin ve insanları kaybetti.
Prokopius,Thukididis'a benzer şekilde kurguladığı bir pasajda, veba'nın zirve yaptığında günde 10.000 kişiyi Konstantinopolis'te öldürdüğünü kaydeder, ancak sayının doğruluğu soru işaretidir ve gerçek sayı muhtemelen asla bilinmeyecektir. Ölüleri gömmek için yer olmadığı için cesetlerin açıkta istiflendiğini belirtir. Cenaze törenleri genellikle gözetimsiz bırakılırdı ve tüm şehir ölü gibi kokuyordu. Prokopius, (Gizli Tarih)'inde kırsal kesimdeki yıkımı kaydeder ve baskı altındaki Justinianus'un acımasız tepkisini bildirir:
Salgın, bilinen tüm dünyayı ve özellikle Roma İmparatorluğu'nu süpürürken, tarım topluluğunun çoğunu silip ve gerekliliğin peşinde bir ıssızlık izi bıraktığında, Justinianus perişan özgür mal sahiplerine merhamet göstermedi. O zaman bile, sadece her bir bireyi değerlendirdiği miktar ile değil, aynı zamanda ölen komşularının yükümlü olduğu yıllık vergi talep etmekten de kaçınmadı.
Kırsal kesimdeki veba nedeniyle, çiftçiler mahsullerle ilgilenemedi ve Konstantinopolis'te tahıl fiyatı yükseldi. Justinianus, Kartaca bölgesindeki Vandallar ve İtalya'daki Ostrogot Krallığı ileyaptığı savaşlar için büyük miktarda para harcamıştı. Ayasofya gibi büyük kiliselerin inşasına önemli fonlar ayırmıştı. İmparatorluk projeleri finanse etmeye çalışırken, veba salgını çok sayıda ölüm ve tarım ve ticaretin bozulmasına neden olduğu için vergi gelirleri azalmıştı. Justinianus hızlı bir şekilde yeni yasayı yürürlüğe koyarak mağdurların vasiyetsiz ölmesi sonucu ortaya çıkan çok sayıda miras davasıyla daha etkin bir şekilde mücadele etmeyi sağladı.
Veba'nın Avrupa ve Hristiyan tarihi üzerindeki uzun vadeli etkileri çok büyüktü. Hastalık Akdeniz çevresindeki liman şehirlerine yayıldıkça, mücadele eden Gotlar yeniden canlandırıldı ve Konstantinopolis ile çatışmaları yeni bir aşamaya girdi. Veba, Justinianus ordularının neredeyse tüm İtalya'yı ve Batı Akdeniz kıyılarını tekrar ele geçirdiği Bizans İmparatorluğu'nu kritik bir noktada zayıflattı; gelişen fetih, Batı Roma İmparatorluğu'nun çekirdeğini Doğu Roma İmparatorluğu ile yeniden birleştirecekti. Fetih 554'te meydana gelmesine rağmen, yeniden birleşme uzun sürmedi. 568'de Lombardlar, Kuzey İtalya'yı işgal ettiler, geride kalan küçük bir Bizans ordusunu mağlup ettiler ve Lombardlar Krallığı'nı kurdular. Galya, ciddi şekilde acı çekti, bu yüzden İngiltere'nin de bu durumda kaçması pek mümkün değildi.
Virülans ve ölüm oranı
Ölüm sayısı belirsizdir. Bazı modern araştırmacılar, salgının zirvesinde Konstantinopolis'te günde 5.000 kişinin öldüğüne inanmaktadırlar. Bir görüşe göre, ilk veba sonuçta şehrin sakinlerinin belki de % 40'ını ve Doğu Akdeniz'deki insan nüfusunun dörtte birinin ölümüne neden oldu. Vebanın daha sonraki dalgaları 6., 7. ve 8. yüzyıllarda vurmaya yapmaya devam etti, hastalık daha yerel ve daha az virülans hale geldi.Yakın zamanda Lee Mordechai ve Merle Eisenberg gibi akademisyenler tarafından ifade edilen revizyonist bir görüşe göre, Justinianus Veba Salgını'nın ölüm oranının daha önce inandığından çok daha düşüktür.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- Özel
- ^ Floor, Willem (2018). Studies in the History of Medicine in Iran (İngilizce). Mazda Publishers. s. 3. ISBN .
The Justinian plague (bubonic plague) also attacked the Sasanian lands.
- ^ a b . 20 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ocak 2016.
- ^ Maugh, Thomas. "An Empire's Epidemic". www.ph.ucla.edu. 4 Ağustos 2002 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Mart 2020.
- ^ Rosen, William (2007). Justinian's Flea: Plague, Empire, and the Birth of Europe (İngilizce). Viking Adult. s. 3. ISBN . 25 Ocak 2010 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 2 Ocak 2016.
- ^ "The Plague of Justinian". History Magazine. 11 (1). 2009. ss. 9-12.
- ^ Christakos, George; Olea, Ricardo A.; Serre, Marc L.; Yu, Hwa-Lung; Wang, Lin-Lin (2005). Interdisciplinary Public Health Reasoning and Epidemic Modelling: The Case of Black Death (İngilizce). Springer. ss. 110-114. ISBN .
- ^ Mordechai, Lee; Eisenberg, Merle; Newfield, Timothy P.; Izdebski, Adam; Kay, Janet E.; Poinar, Hendrik (27 Kasım 2019). "The Justinianic Plague: An inconsequential pandemic?". Proceedings of the National Academy of Sciences (İngilizce). 116 (51). ss. 25546-25554. doi:10.1073/pnas.1903797116. ISSN 0027-8424. (PMC) 6926030 $2. (PMID) 31792176.
- ^ Mordechai, Lee; Eisenberg, Merle (1 Ağustos 2019). "Rejecting Catastrophe: The Case of the Justinianic Plague". Past & Present (İngilizce). 244 (1). ss. 3-50. doi:10.1093/pastj/gtz009. ISSN 0031-2746.
- ^ "Modern lab reaches across the ages to resolve plague DNA debate". phys.org. 20 Mayıs 2013. 18 Haziran 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 2 Ocak 2016.
- ^ Maria Cheng (28 Ocak 2014). "Plague DNA found in ancient teeth shows medieval Black Death, 1,500-year pandemic caused by same disease". National Post. 29 Ocak 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 2 Ocak 2016.
- ^ Eroshenko, Galina A. (26 Ekim 2017). "Yersinia pestis strains of ancient phylogenetic branch 0.ANT are widely spread in the high-mountain plague foci of Kyrgyzstan". PLOS One (İngilizce). 12 (10). ss. e0187230. Bibcode:2017PLoSO..1287230E. doi:10.1371/journal.pone.0187230. (PMC) 5658180 $2. (PMID) 29073248.
- ^ a b c Damgaard, Peter de B. (9 Mayıs 2018). "137 ancient human genomes from across the Eurasian steppes". Nature (İngilizce). 557 (7705). ss. 369-374. Bibcode:2018Natur.557..369D. doi:10.1038/s41586-018-0094-2. (PMID) 29743675.
- ^ Morelli, Giovanna (31 Ekim 2010). "Yersinia pestis genome sequencing identifies patterns of global phylogenetic diversity". Nature Genetics (İngilizce). 42 (12). ss. 1140-1143. doi:10.1038/ng.705. (PMC) 2999892 $2. (PMID) 21037571.
- ^ Wagner, David M. (Nisan 2014). "Yersinia pestis and the Plague of Justinian 541–543 AD: a genomic analysis". The Lancet (İngilizce). 14 (4). ss. 319-326. doi:10.1016/S1473-3099(13)70323-2. (PMID) 24480148.
- ^ Rasmussen, Simon (22 Ekim 2015). "Early Divergent Strains of Yersinia pestis in Eurasia 5,000 Years Ago". Cell. 163 (3). ss. 571-582. doi:10.1016/j.cell.2015.10.009. (PMC) 4644222 $2. (PMID) 26496604. 18 Kasım 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 28 Eylül 2018.
- ^ McGrath, Matt (12 Ekim 2011). "Black Death Genetic Code 'Built'" (İngilizce). BBC World Service. 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Ekim 2011.
- ^ Bos, Kirsten; Schuenemann, Verena J.; Golding, G. Brian; Burbano, Hernán A.; Waglechner, Nicholas; Coombes, Brian K.; McPhee, Joseph B.; Dewitte, Sharon N.; Meyer, Matthias; Schmedes, Sarah; Wood, James; Earn, David J. D.; Herring, D. Ann; Bauer, Peter; Poinar, Hendrik N.; Krause, Johannes (12 Ekim 2011). "A draft genome of Yersinia pestis from victims of the Black Death". Nature (İngilizce). 478 (7370). ss. 506-510. Bibcode:2011Natur.478..506B. doi:10.1038/nature10549. (PMC) 3690193 $2. (PMID) 21993626.
- ^ Russell, Josiah C. (1968), "That earlier plague", Demography (İngilizce), cilt 5, ss. 174-184, doi:10.1007/bf03208570
- ^ "Justinian's Plague (541-542 CE)" (İngilizce). 29 Ocak 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 5 Mayıs 2020.
- ^ Procopius, History of the Wars, 7 Vols., trans. H. B. Dewing, Loeb Library of the Greek and Roman Classics, (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1914), Vol. I, pp. 451–473.
- ^ Wiechmann I, Grupe G. Detection of Yersinia pestis DNA in two early medieval skeletal finds from Aschheim (Upper Bavaria, 6th century A.D.)" Am J Phys Anthropol 2005 Jan;126(1) 48–55
- ^ Harbeck, Michaela; Seifert, Lisa; Hänsch, Stephanie; Wagner, David M.; Birdsell, Dawn; Parise, Katy L.; Wiechmann, Ingrid; Grupe, Gisela; Thomas, Astrid; Keim, P; Zöller, L; Bramanti, B; Riehm, JM; Scholz, HC (2013). Besansky, Nora J (Ed.). "Yersinia pestis DNA from Skeletal Remains from the 6th Century AD Reveals Insights into Justinianic Plague". PLOS Pathogens (İngilizce). 9 (5). ss. e1003349. doi:10.1371/journal.ppat.1003349. (PMC) 3642051 $2. (PMID) 23658525.
- ^ a b c (31 Ekim 2010). "Europe's Plagues Came From China, Study Finds". The New York Times. 4 Kasım 2010 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 1 Kasım 2010.
- ^ John of Ephesus, Ecclesiastical History, part 2. Translation of relevant portions here 25 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde ..
- ^ Evagrius, Historia Ecclesiae, IV.29.
- ^ Procopius, Persian War II.22–23.
- ^ Procopius: The Plague, 542
- ^ Procopius, Anekdota, 23.20f.
- ^ Justinian, Edict IX.3; J. Moorhead 1994; Averil Cameron, The Mediterranean World in Late Antiquity, AD 395–600, 1993:111.
- ^ Rosen, William. Justinian's Flea: Plague, Empire, and the Birth of Europe 25 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde .. Viking Adult, 2007. Pg. 321–322. .
- ^ Charles-Edwards, Wales and the Britons, p. 216
- ^ Mordechai, Lee; Eisenberg, Merle (1 Ağustos 2019). "Rejecting Catastrophe: The Case of the Justinianic Plague". Past & Present (İngilizce). 244 (1). s. 46. doi:10.1093/pastj/gtz009. ISSN 0031-2746.
- ^ Cyril A. Mango, Byzantium: The Empire of New Rome (1980) emphasizes the demographic effects; Mark Whittow, "Ruling the late Roman and Byzantine city", Past and Present 33 (1990) argues against too great reliance on literary sources.
- ^ Mordechai, Lee; Eisenberg, Merle (1 Ağustos 2019). "Rejecting Catastrophe: The Case of the Justinianic Plague". Past & Present (İngilizce). 244 (1). ss. 46-48. doi:10.1093/pastj/gtz009. ISSN 0031-2746.
- Genel
- (2013). Wales and the Britons 350–1064 (İngilizce). Oxford, Birleşik Krallık: Oxford University Press. ISBN .
- Harbeck, M; Seifert, L; Hänsch, S; Wagner, DM; Birdsell, D (2013). "Yersinia pestis DNA from Skeletal Remains from the 6th Century AD Reveals Insights into Justinianic Plague". PLOS Pathog (İngilizce). 9 (5). s. e1003349. doi:10.1371/journal.ppat.1003349. (PMC) 3642051 $2. (PMID) 23658525.
- Little, Lester K., (Ed.) (2006). Plague and the End of Antiquity: The Pandemic of 541–750 (İngilizce). Cambridge. ISBN .
- Moorhead, J. (1994). Justinian. Londra.
- Mordechai, Lee, and Merle Eisenberg. 2019. "Rejecting Catastrophe: the case of the Justinianic Plague." Past & Present 22 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Mordechai, L; Eisenberg M; Newfield T; Izdebski A; Kay Janet; Poinar H. (2019). "The Justinianic Plague: An inconsequential pandemic?", PNAS https://doi.org/10.1073/pnas.1903797116 1 Temmuz 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde ..
- Prokopius. History of the Wars, Books I and II (The Persian War). Trans. . Vol. 1. Cambridge: Loeb-Harvard UP, 1954.—Chapters XXII and XXIII of Book II (pages 451–473) are Procopius's famous description of the Plague of Justinian. This includes the famous statistic of 10,000 people per day dying in Constantinople (page 465).
Konuyla ilgili yayınlar
- Drancourt, M; Roux, V; Dang, LV; Tran-Hung, L; Castex, D; Chenal-Francisque, V (2004). "Genotyping, Orientalis-like Yersinia pestis, and plague pandemics". Emerging Infectious Diseases (İngilizce). 10 (9). ss. 1585-1592. doi:10.3201/eid1009.030933. (PMC) 3320270 $2. (PMID) 15498160.
- McNeill, William H. (1976). Plagues and Peoples. New York: Bantam Doubleday Dell. ISBN .
- Orent, Wendy (2004). Plague, The Mysterious Past and Terrifying Future of the World's Most Dangerous Disease (İngilizce). New York: Simon & Schuster. ISBN .
- Russell, J. C. (1958). "Late Ancient and Medieval Population". Transactions of the American Philosophical Society. New Series (İngilizce). 48 (3). ss. 71-99. doi:10.2307/1005708. JSTOR 1005708.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Justinianus Veba Salgini 541 542 750 ye kadar yinelenen Ticaret gemileri veba bulasmis pire tasiyan sicanlar barindirdigi icin Bizans Dogu Roma Imparatorlugu ve ozellikle baskenti Konstantinopolis in yani sira Sasani Imparatorlugu ile tum Akdeniz cevresinde liman kentlerini etkileyen bir pandemidir Bazi tarihciler Justinianus Veba Salgini nin tarihin en olumcul salginlarindan biri olduguna inanmaktadir ve bu da iki asir boyunca yenilenerek tahmini 25 100 milyon insanin olumune yol acmistir ilk salgin sirasinda Avrupa nufusunun yarisina esdeger bir olum orani vardir Vebanin sosyal ve kulturel etkisi 14 yuzyilda Avrasya yi harap eden Kara Olum ile karsilastirilmaktadir ancak 2019 da yayinlanan arastirmalar vebanin olum oraninin ve sosyal etkilerinin abartildigini savunmaktadir Justinianus Veba SalginiAziz Sebastian Justinianus Veba sirasinda vebadan etkilenen bir mezar kazicisinin hayati icin Isa ya yalvarir Josse Lieferinxe 1497 1499 dolaylari HastalikVebaYerAvrupaIlk vaka541 AD 542 ADIstatistiklerJustinianus Veba Salgininin ozelligi elin nekroz olmasi 1975 veba kurbaninin resmi 550 yilinda Bizans Imparatorlugu nun haritasi Justinianus Veba Salgini ndan 10 yil sonra Justinianus un fetihleri yesil gosterilmistir 2013 te arastirmacilar Justinianus Veba Salgini nin nedeninin Kara Olum un 1347 1351 sorumlusu ile ayni bakteri olan Yersinia pestis olduguna dair daha onceki spekulasyonlari dogruladilar Ikincisi cok daha kisaydi ancak yine de Avrupa nin tahmini ucte bir ile yarisini oldurdu Justinianus Veba Salgini nin susunun atasiyla yakindan iliskili olan eski ve modern Yersinia pestis suslari Kirgizistan Kazakistan ve Cin sinirlarinda bir dag silsilesi sistemi olan Tanri Daglari nda bulundu ve bu da Justinianus Veba Salgini nin kokenini o bolge veya yakinini dusundurtmektedir Veba sekizinci yuzyila kadar periyodik olarak geri dondu Hastalik dalgalarinin Avrupa tarihinin sonraki seyri uzerinde buyuk etkisi oldu Modern tarihciler bu veba olayini ilk salgin sirasinda imparator olan I Justinianus ile adlandirirlar I Justinianus hastaliga yakalandi ancak hayatta kaldi Kokeni ve yayilimiJustinianus Veba Salgini nin susunun genetigi Modern ve eski Yersinia pestis DNA sinin genetik calismalari Justinianus Veba Salgini nin kokeninin Orta Asya da oldugunu gostermektedir Bir tur olarak Yersinia pestis in en bazal veya kok seviyesinde var olan suslari Cin in Qinghai sehrinde bulunur Yersinia pestis ten DNA ornekleri Almanya daki Justinianus Veba Salgini kurbanlarinin iskeletlerinden izole edildikten sonra Tanri Daglari silsilesi sisteminde halihazirda bulunan modern suslarin Justinianus veba susu ile karsilastirildiginda en bazal oldugu bulunmustur Ek olarak Tanri Daglari nda MS 180 civarinda tarihlenen ve erken Hun olarak tanimlanan bir iskeletin Justinianus veba susu Alman orneklerinin Tanri Daglari susu bazal atasiyla yakindan iliskili Yersinia pestis ten DNA icerdigi bulundu Bu Hiung nu ve daha sonraki Hunlar gibi Avrasya steplerinde hareket eden gocebe halklarin genislemesinin Orta Asya kokenli bir kaynaktan Bati Avrasya ya veba yayilmasinda rol oynadigini gostermektedir Yersinia pestis DNA nin onceki ornekleri Bati ve Dogu Avrasya da M O 3000 800 yillarina dayanan iskeletlerde bulunmustur Bubonik vebanin yikici salgini olan Kara Olum den sorumlu Yersinia pestis in turu Justinianus veba susunun dogrudan soyundan gelmiyor gibi gorunuyor Bununla birlikte Justinianus vebasinin yayilmasi halihazirda var olan 0ANT 1 suslarinin ortaya cikmasina neden olan evrimsel yayilima neden olmus olabilir Tarihi bakis acisi Filippi de kismen tamamlanmis bazilika insaatinin Justinianus Veba Salgini yuzunden yarim kaldigi dusunulmektedir Justinianus veba genellikle Yersinia pestis in tarihsel olarak kaydedilmis ilk salgini olarak kabul edilir Bu sonuc hastaligin klinik belirtilerinin tarihsel tanimlarina ve Yersinia pestis in DNA sinin o doneme tarihlenen eski mezar bolgelerindeki insan kalintilarindan tespit edilmesine dayanmaktadir Donemin kaynaklarina gore Konstantinopolis teki salginin Misir dan gelen tahil gemilerinde hasta sicanlar tarafindan sehre tasindigi dusunuluyordu Vatandaslarini beslemek icin merkez ve tasra topluluklar cogunlukla Misir dan buyuk miktarda tahil ithal ediyorlardi Misir daki sican ve pire nufusu hukumetin surdurdugu buyuk tahil ambarlarindan beslenerek gelisti Bizans tarihcisi Prokopius ilk olarak 541 de Misir da Suveys yakinindaki Pelusium limaninda salgini bildirir Vebanin yikimina iliskin ilk agizdan diger iki rapor Suryani kilise tarihcisi Efesli Ioannes ve o donemde Antakya da bir cocuk olan ve daha sonra bir kilise tarihcisi olan Evagrius Skolastikos idi Evagrius hastalikla iliskili kendisinde bubolar gorulmus ancak hayatta kalmistir Hastaligin yasami boyunca dort kez geri donusu sirasinda karisini bir kizini ve kizinin cocugunu diger cocuklarini kirsaldaki mulkunde hizmetcilerinin ve insanlari kaybetti Prokopius Thukididis a benzer sekilde kurguladigi bir pasajda veba nin zirve yaptiginda gunde 10 000 kisiyi Konstantinopolis te oldurdugunu kaydeder ancak sayinin dogrulugu soru isaretidir ve gercek sayi muhtemelen asla bilinmeyecektir Oluleri gommek icin yer olmadigi icin cesetlerin acikta istiflendigini belirtir Cenaze torenleri genellikle gozetimsiz birakilirdi ve tum sehir olu gibi kokuyordu Prokopius Gizli Tarih inde kirsal kesimdeki yikimi kaydeder ve baski altindaki Justinianus un acimasiz tepkisini bildirir Salgin bilinen tum dunyayi ve ozellikle Roma Imparatorlugu nu supururken tarim toplulugunun cogunu silip ve gerekliligin pesinde bir issizlik izi biraktiginda Justinianus perisan ozgur mal sahiplerine merhamet gostermedi O zaman bile sadece her bir bireyi degerlendirdigi miktar ile degil ayni zamanda olen komsularinin yukumlu oldugu yillik vergi talep etmekten de kacinmadi Kirsal kesimdeki veba nedeniyle ciftciler mahsullerle ilgilenemedi ve Konstantinopolis te tahil fiyati yukseldi Justinianus Kartaca bolgesindeki Vandallar ve Italya daki Ostrogot Kralligi ileyaptigi savaslar icin buyuk miktarda para harcamisti Ayasofya gibi buyuk kiliselerin insasina onemli fonlar ayirmisti Imparatorluk projeleri finanse etmeye calisirken veba salgini cok sayida olum ve tarim ve ticaretin bozulmasina neden oldugu icin vergi gelirleri azalmisti Justinianus hizli bir sekilde yeni yasayi yururluge koyarak magdurlarin vasiyetsiz olmesi sonucu ortaya cikan cok sayida miras davasiyla daha etkin bir sekilde mucadele etmeyi sagladi Veba nin Avrupa ve Hristiyan tarihi uzerindeki uzun vadeli etkileri cok buyuktu Hastalik Akdeniz cevresindeki liman sehirlerine yayildikca mucadele eden Gotlar yeniden canlandirildi ve Konstantinopolis ile catismalari yeni bir asamaya girdi Veba Justinianus ordularinin neredeyse tum Italya yi ve Bati Akdeniz kiyilarini tekrar ele gecirdigi Bizans Imparatorlugu nu kritik bir noktada zayiflatti gelisen fetih Bati Roma Imparatorlugu nun cekirdegini Dogu Roma Imparatorlugu ile yeniden birlestirecekti Fetih 554 te meydana gelmesine ragmen yeniden birlesme uzun surmedi 568 de Lombardlar Kuzey Italya yi isgal ettiler geride kalan kucuk bir Bizans ordusunu maglup ettiler ve Lombardlar Kralligi ni kurdular Galya ciddi sekilde aci cekti bu yuzden Ingiltere nin de bu durumda kacmasi pek mumkun degildi Virulans ve olum orani Olum sayisi belirsizdir Bazi modern arastirmacilar salginin zirvesinde Konstantinopolis te gunde 5 000 kisinin oldugune inanmaktadirlar Bir goruse gore ilk veba sonucta sehrin sakinlerinin belki de 40 ini ve Dogu Akdeniz deki insan nufusunun dortte birinin olumune neden oldu Vebanin daha sonraki dalgalari 6 7 ve 8 yuzyillarda vurmaya yapmaya devam etti hastalik daha yerel ve daha az virulans hale geldi Yakin zamanda Lee Mordechai ve Merle Eisenberg gibi akademisyenler tarafindan ifade edilen revizyonist bir goruse gore Justinianus Veba Salgini nin olum oraninin daha once inandigindan cok daha dusuktur Ayrica bakinizBuyuk Veba Salgini Salginlar listesi Amvas Veba SalginiKaynakcaOzel Floor Willem 2018 Studies in the History of Medicine in Iran Ingilizce Mazda Publishers s 3 ISBN 978 1933823942 The Justinian plague bubonic plague also attacked the Sasanian lands a b 20 Subat 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2 Ocak 2016 Maugh Thomas An Empire s Epidemic www ph ucla edu 4 Agustos 2002 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Mart 2020 Rosen William 2007 Justinian s Flea Plague Empire and the Birth of Europe Ingilizce Viking Adult s 3 ISBN 978 0 670 03855 8 25 Ocak 2010 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 2 Ocak 2016 The Plague of Justinian History Magazine 11 1 2009 ss 9 12 Christakos George Olea Ricardo A Serre Marc L Yu Hwa Lung Wang Lin Lin 2005 Interdisciplinary Public Health Reasoning and Epidemic Modelling The Case of Black Death Ingilizce Springer ss 110 114 ISBN 3 540 25794 2 Mordechai Lee Eisenberg Merle Newfield Timothy P Izdebski Adam Kay Janet E Poinar Hendrik 27 Kasim 2019 The Justinianic Plague An inconsequential pandemic Proceedings of the National Academy of Sciences Ingilizce 116 51 ss 25546 25554 doi 10 1073 pnas 1903797116 ISSN 0027 8424 PMC 6926030 2 PMID 31792176 Mordechai Lee Eisenberg Merle 1 Agustos 2019 Rejecting Catastrophe The Case of the Justinianic Plague Past amp Present Ingilizce 244 1 ss 3 50 doi 10 1093 pastj gtz009 ISSN 0031 2746 Modern lab reaches across the ages to resolve plague DNA debate phys org 20 Mayis 2013 18 Haziran 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 2 Ocak 2016 Maria Cheng 28 Ocak 2014 Plague DNA found in ancient teeth shows medieval Black Death 1 500 year pandemic caused by same disease National Post 29 Ocak 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 2 Ocak 2016 Eroshenko Galina A 26 Ekim 2017 Yersinia pestis strains of ancient phylogenetic branch 0 ANT are widely spread in the high mountain plague foci of Kyrgyzstan PLOS One Ingilizce 12 10 ss e0187230 Bibcode 2017PLoSO 1287230E doi 10 1371 journal pone 0187230 PMC 5658180 2 PMID 29073248 a b c Damgaard Peter de B 9 Mayis 2018 137 ancient human genomes from across the Eurasian steppes Nature Ingilizce 557 7705 ss 369 374 Bibcode 2018Natur 557 369D doi 10 1038 s41586 018 0094 2 PMID 29743675 Morelli Giovanna 31 Ekim 2010 Yersinia pestis genome sequencing identifies patterns of global phylogenetic diversity Nature Genetics Ingilizce 42 12 ss 1140 1143 doi 10 1038 ng 705 PMC 2999892 2 PMID 21037571 Wagner David M Nisan 2014 Yersinia pestis and the Plague of Justinian 541 543 AD a genomic analysis The Lancet Ingilizce 14 4 ss 319 326 doi 10 1016 S1473 3099 13 70323 2 PMID 24480148 Rasmussen Simon 22 Ekim 2015 Early Divergent Strains of Yersinia pestis in Eurasia 5 000 Years Ago Cell 163 3 ss 571 582 doi 10 1016 j cell 2015 10 009 PMC 4644222 2 PMID 26496604 18 Kasim 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 28 Eylul 2018 McGrath Matt 12 Ekim 2011 Black Death Genetic Code Built Ingilizce BBC World Service 1 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Ekim 2011 Bos Kirsten Schuenemann Verena J Golding G Brian Burbano Hernan A Waglechner Nicholas Coombes Brian K McPhee Joseph B Dewitte Sharon N Meyer Matthias Schmedes Sarah Wood James Earn David J D Herring D Ann Bauer Peter Poinar Hendrik N Krause Johannes 12 Ekim 2011 A draft genome of Yersinia pestis from victims of the Black Death Nature Ingilizce 478 7370 ss 506 510 Bibcode 2011Natur 478 506B doi 10 1038 nature10549 PMC 3690193 2 PMID 21993626 Russell Josiah C 1968 That earlier plague Demography Ingilizce cilt 5 ss 174 184 doi 10 1007 bf03208570 Justinian s Plague 541 542 CE Ingilizce 29 Ocak 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 5 Mayis 2020 Procopius History of the Wars 7 Vols trans H B Dewing Loeb Library of the Greek and Roman Classics Cambridge Mass Harvard University Press 1914 Vol I pp 451 473 Wiechmann I Grupe G Detection of Yersinia pestis DNA in two early medieval skeletal finds from Aschheim Upper Bavaria 6th century A D Am J Phys Anthropol 2005 Jan 126 1 48 55 Harbeck Michaela Seifert Lisa Hansch Stephanie Wagner David M Birdsell Dawn Parise Katy L Wiechmann Ingrid Grupe Gisela Thomas Astrid Keim P Zoller L Bramanti B Riehm JM Scholz HC 2013 Besansky Nora J Ed Yersinia pestis DNA from Skeletal Remains from the 6th Century AD Reveals Insights into Justinianic Plague PLOS Pathogens Ingilizce 9 5 ss e1003349 doi 10 1371 journal ppat 1003349 PMC 3642051 2 PMID 23658525 a b c 31 Ekim 2010 Europe s Plagues Came From China Study Finds The New York Times 4 Kasim 2010 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 1 Kasim 2010 John of Ephesus Ecclesiastical History part 2 Translation of relevant portions here 25 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde Evagrius Historia Ecclesiae IV 29 Procopius Persian War II 22 23 Procopius The Plague 542 Procopius Anekdota 23 20f Justinian Edict IX 3 J Moorhead 1994 Averil Cameron The Mediterranean World in Late Antiquity AD 395 600 1993 111 Rosen William Justinian s Flea Plague Empire and the Birth of Europe 25 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde Viking Adult 2007 Pg 321 322 978 0 670 03855 8 Charles Edwards Wales and the Britons p 216 Mordechai Lee Eisenberg Merle 1 Agustos 2019 Rejecting Catastrophe The Case of the Justinianic Plague Past amp Present Ingilizce 244 1 s 46 doi 10 1093 pastj gtz009 ISSN 0031 2746 Cyril A Mango Byzantium The Empire of New Rome 1980 emphasizes the demographic effects Mark Whittow Ruling the late Roman and Byzantine city Past and Present 33 1990 argues against too great reliance on literary sources Mordechai Lee Eisenberg Merle 1 Agustos 2019 Rejecting Catastrophe The Case of the Justinianic Plague Past amp Present Ingilizce 244 1 ss 46 48 doi 10 1093 pastj gtz009 ISSN 0031 2746 Genel 2013 Wales and the Britons 350 1064 Ingilizce Oxford Birlesik Krallik Oxford University Press ISBN 978 0 19 821731 2 Harbeck M Seifert L Hansch S Wagner DM Birdsell D 2013 Yersinia pestis DNA from Skeletal Remains from the 6th Century AD Reveals Insights into Justinianic Plague PLOS Pathog Ingilizce 9 5 s e1003349 doi 10 1371 journal ppat 1003349 PMC 3642051 2 PMID 23658525 Little Lester K Ed 2006 Plague and the End of Antiquity The Pandemic of 541 750 Ingilizce Cambridge ISBN 978 0 521 84639 4 Moorhead J 1994 Justinian Londra Mordechai Lee and Merle Eisenberg 2019 Rejecting Catastrophe the case of the Justinianic Plague Past amp Present 22 Temmuz 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde Mordechai L Eisenberg M Newfield T Izdebski A Kay Janet Poinar H 2019 The Justinianic Plague An inconsequential pandemic PNAS https doi org 10 1073 pnas 1903797116 1 Temmuz 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde Prokopius History of the Wars Books I and II The Persian War Trans Vol 1 Cambridge Loeb Harvard UP 1954 Chapters XXII and XXIII of Book II pages 451 473 are Procopius s famous description of the Plague of Justinian This includes the famous statistic of 10 000 people per day dying in Constantinople page 465 Konuyla ilgili yayinlarDrancourt M Roux V Dang LV Tran Hung L Castex D Chenal Francisque V 2004 Genotyping Orientalis like Yersinia pestis and plague pandemics Emerging Infectious Diseases Ingilizce 10 9 ss 1585 1592 doi 10 3201 eid1009 030933 PMC 3320270 2 PMID 15498160 McNeill William H 1976 Plagues and Peoples New York Bantam Doubleday Dell ISBN 978 0 385 12122 4 Orent Wendy 2004 Plague The Mysterious Past and Terrifying Future of the World s Most Dangerous Disease Ingilizce New York Simon amp Schuster ISBN 978 0 7432 3685 0 Russell J C 1958 Late Ancient and Medieval Population Transactions of the American Philosophical Society New Series Ingilizce 48 3 ss 71 99 doi 10 2307 1005708 JSTOR 1005708