Merkür, Güneş Sistemi'ndeki en küçük ve Güneş'e en yakın gezegen. Yaklaşık 88 Dünya gününe eşit yörünge süresi ile yörüngesinde Güneş Sistemi'ndeki diğer tüm gezegenlerden daha hızlı devinir. Kendi ekseni çevresindeki dönüşünü yaklaşık 59 günde tamamlar. Bilinen hiç doğal uydusu yoktur. Adını tanrıların habercisi Roma tanrısı Merkür'den alır.
![]() MESSENGER uzay aracı yaklaşırken doğal renkleriyle Merkür (2008) | |||||||||||||
Adlandırmalar | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Sıfatlar | Mercurian Mercurial | ||||||||||||
Sembol | |||||||||||||
Yörünge özellikleri | |||||||||||||
Günöte |
| ||||||||||||
Günberi |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
Dış merkezlik | 0,205630 | ||||||||||||
| |||||||||||||
115,88 g | |||||||||||||
Ortalama yörünge hızı | 47,36 km/sn | ||||||||||||
174,796° | |||||||||||||
Eğiklik |
| ||||||||||||
48,331° | |||||||||||||
29,124° | |||||||||||||
Doğal uyduları | Yok | ||||||||||||
Fiziksel özellikler | |||||||||||||
−2,48 ile +7,25 | |||||||||||||
4,5-13″ | |||||||||||||
Ortalama çap | 4880 km | ||||||||||||
Ortalama yarıçap |
| ||||||||||||
Basıklık | 0,009 | ||||||||||||
| |||||||||||||
Hacim |
| ||||||||||||
Kütle |
| ||||||||||||
Ortalama yoğunluk | 5,427 g/cm3 | ||||||||||||
| |||||||||||||
Atalet momenti faktörü | 0,346 ± 0,014 | ||||||||||||
4,25 km/sn | |||||||||||||
| |||||||||||||
Ekvatoral dönme hızı | 10,892 km/sa (3,026 m/sn) | ||||||||||||
2.04′ ± 0.08′ (yörüngeye) (0,034°) | |||||||||||||
Kuzey kutbu sağ açıklık |
| ||||||||||||
Kuzey kutbu dik açıklık | 61,45° | ||||||||||||
Albedo |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
Atmosfer | |||||||||||||
Yüzey basıncı | belirti (≲ 0.5 nPa) | ||||||||||||
Bileşimleri | |||||||||||||
| |||||||||||||
Sıcaklığı koruyacak bir hava yuvarı neredeyse hiç olmadığından, Merkür'ün yüzey sıcaklığı Güneş Sistemi'ndeki diğer tüm gezegenlerden daha çok günlük olarak değişir. Bazı ekvatoral bölgelerde gece 100 K (-173 °C; -279,4 °F)'den gündüz 700 K (427 °C; 800,6 °F)'e dek değişir. Kutuplar sürekli olarak 180 K (-93 °C; -135,4 °F)'in altındadır. Merkür'ün eksen eğikliği Güneş Sistemi'ndeki en küçük (yaklaşık derecenin 1⁄30'i) eksen eğikliğidir. Ancak Merkür'ün dış merkezliği Güneş Sistemi'ndeki bilinen tüm gezegenlerinkinden büyüktür.Günötede Güneş'e günberide olduğundan 1,5 kat daha uzaktır. Merkür'ün yüzeyi epey krater barındırır ve görünüm olarak Ay'a benzer. Bu milyarlarca yıldır jeolojik olarak etkin olmadığını gösterir.
Merkür, Güneş ile 3:2 rezonansta gelgitsel ya da çekimsel kilitlidir ve Güneş Sistemi'nde eşsiz bir yörüngede döner. Güneş çevresindeki her iki devrine karşılık kendi ekseninde tam olarak üç kez döndüğü görülür. Güneş'ten görüldüğü gibi yörünge hareketi ile dönen bir gözlemci çerçevesi içerisinde, sadece her iki Merkür yılında bir dönüyormuş gibi görünür.
Merkür Güneş çevresinde Dünya'nın yörüngesinden içeride (Venüs'te olduğu gibi) döndüğü için, Dünya'nın gökyüzünde sabahları ya da akşamları gözükebilir ancak gecenin yarısında gözükemez. Ayrıca Venüs ve Ay'da da olduğu gibi Dünya'ya göre kendi yörüngesi çevresinde dönmesinin tam aralıkla izlenir. Merkür Dünya'dan bakıldığında parlak bir nesne olarak görülür. Buna karşın Güneş'e olan yakınlığı nedeniyle Venüs'e göre daha zor görünür. Şimdiye dek iki uzay aracı Merkür'ü ziyaret etti: Mariner 10 1970'lerde uçarak geçti; MESSENGER 2004'te fırlatıldı, 30 Nisan 2015'te yakıtını tüketmeden ve gezegen yüzeyine çarpmadan önce 4 yıl boyunca Merkür'ün yörüngesinde 4.000'in üzerinde dönüş yaptı.
Merkür, Mars ve Venüs'ün yörüngeleri nedeniyle Dünya'dan çok daha fazla uzaklaşması sonucu ortalamada Dünya'ya en yakın gezegendir.
Fiziksel özellikleri
İç yapısı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJGakwwbHVkR1Z5Ym1Gc1gxTjBjblZqZEhWeVpWOXZabDlOWlhKamRYSjVMbXB3Wnk4eU1qQndlQzFKYm5SbGNtNWhiRjlUZEhKMVkzUjFjbVZmYjJaZlRXVnlZM1Z5ZVM1cWNHYz0uanBn.jpg)
1. Kabuk: 100-300 km kalınlık
2. Manto: 600 km kalınlık
3. Çekirdek: 1,800 km yarıçap
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJSaEwwZHlZWFpwZEhsZlFXNXZiV0ZzYVdWelgyOXVYMDFsY21OMWNua3VhbkJuTHpFMU1IQjRMVWR5WVhacGRIbGZRVzV2YldGc2FXVnpYMjl1WDAxbGNtTjFjbmt1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Merkür Güneş Sistemindeki dört karasal gezegenden biridir. 2.439,7 kilometrelik ekvatoral yarıçapı ile Güneş sistemindeki en küçük gezegendir. Merkür ayrıca Güneş Sistemi'nde bulunan en büyük doğal uydular Ganymede ve Titan'dan -daha ağır da olsa- da . Merkür yaklaşık olarak %70 metalik ve %30 silikat maddelerinden oluşur. Merkür'ün 5,427 g/cm3'lük yoğunluğu Güneş Sistemi'ndeki ikinci en yüksek yoğunluktur ve Dünya'nın 5,515 g/cm3'lük yoğunluğundan biraz daha azdır. Eğer etkisi çarpanlarına ayrılsaydı, Merkür'ü oluşturan maddeler Dünya'nın 4,4 g/cm3'lük yoğunluğuna karşılık 5,3 g/cm3'lük sıkıştırılmamış yoğunluk ile daha yoğun olurdu.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpRNEwwMWxjbU4xY25sZlJXRnlkR2hmUTI5dGNHRnlhWE52Ymk1d2JtY3ZNVFV3Y0hndFRXVnlZM1Z5ZVY5RllYSjBhRjlEYjIxd1lYSnBjMjl1TG5CdVp3PT0ucG5n.png)
Merkür Güneş'e yakınlığı nedeniyle güneş ışınlarının güçlü etkisi altındadır ve sıcak bir gezegendir. Yüzey sıcaklığı, uzun süren Merkür gündüzü sırasında 427 °C üzerindeki düzeylere çıkabilirken, etkili bir hava yuvarının yokluğu nedeniyle gece -172 °C'ye kadar düşmektedir. Gezegenin koyu bir yüzeyi vardır. Yüzeyin 0,11 yansıtabilirlik değeri vardır, yani üzerine düşen güneş ışınlarının ancak yaklaşık onda birini yansıtır.
Yüzey şekilleri
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THpsbUwwMWxjbU4xY21WZmNHeGhhVzVsWDJ4cGMzTmxMbXB3Wnk4eE5UQndlQzFOWlhKamRYSmxYM0JzWVdsdVpWOXNhWE56WlM1cWNHYz0uanBn.jpg)
Merkür yüzeyinin en dikkat çeken özelliği tüm gezegen üzerine dağılmış irili ufaklı çarpma kraterleridir. İlk bakışta Ay yüzeyine benzetilebilecek bu görünümün, daha dikkatli bir incelemede birçok farklılıklar içerdiği anlaşılır. Ay'da olduğu gibi kraterlerin yoğun bir şekilde iç içe geçtiği alanlar arasında, krater yoğunluğunun çok düşük olduğu, yumuşak engebeli geniş düzlükler yer alır. Bu bölgeler kraterlerin sık olduğu bölgelere göre daha alçakta yer alırlar ve Ay'daki 'deniz'lere benzer şekilde, büyük çarpmalar sonucunda gezegen içinden yüzeye çıkan lav akıntıları ile oluştukları sanılır. Gerek bu oluşumların, gerekse büyük kraterlerin çoğunun, Güneş Sistemi içinde büyük çarpışmaların sürdüğü 4,5 ile 3,8 milyar yıl öncesini kapsayan dönemde meydana geldiği düşünülür. 3,8 milyar yıl öncesinden günümüze kadar, Güneş Sistemi büyük çarpışmaların sıklığının azaldığı, nispeten sakin bir döneme girmiştir. Merkür üzerindeki en büyük çarpışma izi, 1300 km çapındaki Caloris Havzasıdır. Bu dev lav denizi 100 km çapında bir gökcisminin çarpması ile gezegenin manto tabakasından yüzeye çıkan sıvılaşmış materyal ile oluşmuş, bu arada şok dalgalarının gezegen boyunca yayılarak diğer yüzünde odaklanması sonucunda Caloris Havzasının tam karşı kutbunda 500.000 km²lik bir alan son derece engebeli bir hal almıştır. Ayrıca düzlükler üzerinde yüzlerce kilometre uzunluğunda ve yüksekliği 2–3 km'yi bulan kırıklar dikkati çeker. Bunlara, gezegenin soğuması sırasında küçülen hacminin neden olduğu sanılmaktadır. Kırıkların bazı kraterlerin içinden de geçmeleri krater oluşum döneminden daha sonra meydana geldiklerini düşündürür.
Gezegen yüzeyinin en dışta kalan birkaç metre kalınlığındaki kısmının, Ay yüzeyindekine benzer biçimde çok küçük göktaşlarının milyarlarca yıldır süren bombardımanı sonucunda ince bir toz haline gelmiş regolit tabakası olduğu varsayılır. Aynı Ay'da gözlendiği gibi az sayıdaki genç kraterin, ışınsal olarak kendilerini çevreleyen parlak beyaz çizgilerin ortasında yer aldığı görülür. Bu çizgiler, çarpma sırasında 'kirli' regolitin üzerine sıçrayan taze materyal ile ilişkilidir.
Yüzeyindeki maddeler
Merkür'ün yüzeydeki kurtulma hızı gezegenin düşük kütlesi nedeniyle Dünya'nın ancak %40'ı kadardır. Bu düzeydeki bir çekim gücü, gezegen yüzeyindeki 400 °C'yi aşan sıcaklıklar karşısında gazların uzaya kaçmasına engel olamayacak denli güçsüzdür. Bu nedenle Merkür'ün çoğunlukla orta ağırlıktaki elementler içeren (oksijen, sodyum, potasyum) son derece seyrek bir atmosferi bulunmaktadır. Bu atmosfer durağan olmaktan çok, Merkür'ün konumunda etkisi güçlü olan güneş rüzgarı ve yüksek yüzey ısıları nedeniyle gezegen yüzeyinden koparılan ve kısa sürede uzay boşluğuna kaybedilen atomlardan oluşmuş, sürekli yenilenen bir yapıdadır. Bu şekliyle, Merkür atmosferini Dünya'nın egzosferi ile karşılaştırmak olasıdır.
Merkür'ün Manyetik Alanı
Merkür'ün küçük boyutuna oranla önemli sayılabilecek bir manyetik alanı bulunmaktadır. Ekseni Merkür'ün dönüş eksenine 11° eğimli, kutupları Dünya'nın manyetik kutuplarına göre ters yerleşmiş durumda, yani kuzey manyetik kutbu gezegenin coğrafi güney kutbuna komşu olan ve gezegen yüzeyinde Dünya manyetik alanının %1'i kadar güçlü bu alan, Merkür çevresinde küçük bir manyetosfer oluşturmaya yeterlidir. Manyetosfer, Güneş rüzgarı adı verilen ve güneş kökenli hızlı parçacıkların oluşturduğu plazma akımının, gezegenin manyetik alanın etkisi ile saptırılarak engellendiği bölgedir. Manyetosferin en dışında, plazma akımının yavaşlayarak hızının ses hızının altına indiği ve yön değiştirdiği bir şok dalgası gözlenir. Merkür'ün manyetik alanı güneş rüzgarı ile gelen parçacıkları yakalayıp gezegen çevresinde tutacak kadar güçlü olmadığı için, Van Allen kuşakları yoktur.
Küçük bir gezegen olan Merkür'ün çekirdek sıcaklığının bir manyetik alan oluşturmak için gerekli olan sıvı demir kütlesini barındırmaya izin vermeyecek kadar düşük olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, bugün gözlenen manyetik alanın gezegen içindeki aktif bir manyetik dinamo tarafından sağlanmak yerine, çok önceleri mıknatıslanmış olan katı haldeki çekirdek tarafından sürdürüldüğü görüşü ortaya atılmıştır.
Merkür'ün kendi ekseni etrafında dönüşü
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprekwwMUZVMU5GVGtkRlVsOW1hWEp6ZEY5d2FHOTBiMTl2Wmw5MWJuTmxaVzVmYzJsa1pWOXZabDl0WlhKamRYSjVMbXB3Wnk4eU1qQndlQzFOUlZOVFJVNUhSVkpmWm1seWMzUmZjR2h2ZEc5ZmIyWmZkVzV6WldWdVgzTnBaR1ZmYjJaZmJXVnlZM1Z5ZVM1cWNHYz0uanBn.jpg)
Gözlem koşullarının güçlüğü, Merkür'ün teleskopla ayırt edilebilen yüzey yapılarının hareketlerine dayanarak dönüş periyodunun hesaplanmasını zorlaştırmıştır. 1960'lı yıllara gelinceye dek gezegenin kendi ekseni etrafında dönüşünün, Güneş çevresindeki hareketi ile 'kilitlenmiş' şekilde 88 günde tamamlandığına inanılıyordu. Gezegenin bir yüzünün sürekli karanlıkta kalarak çok düşük sıcaklıkta bulunması ile sonuçlanacak bu durum, 1962 yılında radyo gökbilim tekniklerinin Merkür'ün gece yüzünde sıcaklığın hiçbir zaman -160 °C'nin altına düşmediğini ortaya koyması ile tartışmalı hale geldi. 1965 yılında radar incelemeleri, gezegenin dönüş hızının yaklaşık 59 günlük bir devir ile uyumlu olduğunu gösterdi. İtalyan gök bilimci bu sürenin Merkür'ün yörünge periyodunun 2/3'ü kadar olduğuna dikkati çekerek, gezegenin alışılmamış bir dönüş-yörünge kilitlenmesi olabileceğini bildirdi. Bu, Mariner 10 uzay sondasının 1974 yılında Merkür'ü ziyareti sırasında doğrulandı. Bugün, Merkür'ün kendi etrafındaki dönüşünü 58,65 günde tamamladığı bilinmektedir. Yörünge ve dönüş periyodlarının bu şekilde 3:2 oranındaki senkronizasyonu, gezegenin oldukça eliptik yörüngesinin yol açtığı önemli yörünge hızı değişimleri ile daha uyumlu görülür. Bu şekilde, 1:1 oranındaki bir kilitlenmenin özellikle günberi dönemindeki hızlanma sırasında yol açacağı librasyon hareketleri ve buna bağlı güçlü gel-git etkileri ve iç gerilimler önlenmiş olmaktadır.
Merkür'ün bu dönüş biçimi ilginç sonuçlar doğurur. Gezegen kendi ekseni etrafında bir dönüşünü tamamladığı 58,65 günlük süre içinde Güneş çevresindeki dönüşünün de üçte ikisini gerçekleştirdiği için, güneşin görünür hareketi çok daha yavaş olmaktadır. Merkür'ün herhangi bir noktasında güneşin iki doğuşu arasında geçen süre dünya ölçülerine göre 176 gündür; diğer bir deyişle bir Dünya yılı, 2 Merkür gününe eşittir. Bunun yanı sıra aşırı eliptik yörünge nedeniyle değişen yörünge hızı, gezegenin güneş çevresindeki açısal hızının bazen kendi etrafındaki açısal hızı aşmasına, yani güneşin görünür hareketinin ters yöne dönmesine yol açar; gezegenin bu eliptik çizgi üzerinde güneşe yaklaşıp uzaklaşmasıyla güneşin görünür boyutunun da değişmesi tabloya eklendiğinde Merkür üzerinde geçen bir günün öyküsü iyice renklenir:
, Güneş'in meridyenden yani öğle noktasından geçişi ile günberi geçişinin aynı zamana geldiği bir konumdadır. Merkür'ün her iki yılında bir, bu bölge öğle ile yaz ortasını bir arada yaşayarak gezegenin (ve Güneş Sistemi'nin) en sıcak yeri olur. Caloris Havzası'ndaki bir gözlemci Güneş'in doğudan yükseldikçe büyüdüğünü ve doğudan batıya doğru hareketinin yavaşladığını görür. Güneş en yüksek noktayı geçtikten ve alçalmaya başladıktan kısa bir süre sonra durur ve geriye doğru hareket etmeye başlar. En yüksek noktadan bu kez ters yönde ikinci geçişinde en büyük görünür çapa ulaşır ve batıdan doğuya alçalırken yeniden küçülmeye başlar. Bir süre sonra tekrar yavaşlayarak durur ve doğudan batıya alışılmış hareketine döner. Batı-doğu doğrultusundaki bu geriye hareket dünya ölçüleriyle birkaç gün sürmüştür. Güneş öğle çizgisinden üçüncü kez geçer ve batıya doğru alçalırken küçülmeye devam eder. Güneş battığında bir Merkür yılı dolmuştur. İkinci yıl Caloris Havzası'nın gecesi boyunca geçer, Güneş doğudan yükselmeye Havza'sının 3. bir Merkür yılına girilmiştir.
Caloris Havza'sının 90 derece doğusunda bulunan bir gözlemci için gün çok farklı başlar. Büyük ve sıcak bir güneş doğudan yavaşça yükselmeye başlar, ancak bir süre sonra durarak yeniden alçalır, batarken en büyük çapa ulaşır, dünya ölçüleriyle 2 gün sonra tekrar doğar ve yükseldikçe görünür büyüklüğünün azaldığı gözlenir. Öğle çizgisinden geçerken en küçük halini almıştır, batıya doğru alçaldıkça tekrar büyümeye başlar. Batıdan battıktan kısa bir süre sonra aynı noktadan tekrar en büyük şekliyle doğduğu gözlenir, batı ufkundan bir süre yükseldikten sonra yeniden alçalır ve bir Merkür yılı boyunca görünmemek üzere batar.
Merkür'ün tanınmasının tarihçesi
- Eski çağlardan günümüze ulaşan kaynaklarda Merkür Ay, Güneş, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn ile birlikte, görünür hareketlerinin diğer yıldızlardan farklılığıyla tanınan 7 gökcisminden biri olarak gösterilir. Bu yönüyle, antik gökbilim için olduğu kadar astroloji açısından da önem taşıyan gezegen, birçok dilde haftanın yedi gününe adını veren gökcisimlerinden biri olarak, tarih öncesinden günümüze insan kültüründe yerini korumuştur. Eski Yunan'da sabah yıldızı olarak görüldüğünde , akşam yıldızı olarak görüldüğünde ise olmak üzere iki ayrı ad taşımaktaydı. Pisagor sayesinde bu iki yıldızın aslında aynı gökcismi olduğunu öğrenen ilkçağ dünyası, Merkür ve Venüs'ün Güneş çevresinde döndüğünü ileri süren Heraklit ile ilk kez ile tanıştı. Romalılar ise gezegene Hermes'in Roma mitolojisindeki eşdeğeri olan ayakları kanatlı haberci tanrı 'ün adını verirken büyük olasılıkla Merkür'ün sabah ufku ile akşam ufku arasındaki hızlı geçişlerinden etkilenmişlerdi.
- 1639'da İtalyan gökbilimci basit bir teleskop yardımı ile Merkür'ün olduğunu fark etti. Gezegenin Güneş etrafında döndüğünü bildirdi.
- 1880'lerde İtalyan gök bilimci Giovanni Schiaparelli atmosferin olumsuz etkilerini en aza indirebilmek amacıyla, Merkür'ün gökyüzünde yüksekte bulunduğu gündüz saatlerinde teleskopla yaptığı gözlemlerle, Merkür yüzeyindeki koyu ve açık renkli bölgeleri gösteren ilk 'albedo haritası'nı çizdi ve Merkür'ün dolanma süresi ile kendi etrafında dönme süresinin eşit olduğunu iddia etti.
- Yunan asıllı ve Türkiye doğumlu Fransız gök bilimci Eugène Michel Antoniadi 1934 yılında yayınladığı kitabında Merkür'ün o zamana kadar yapılmış en ayrıntılı albedo haritasını sundu ve gezegenin dikkate değer bir atmosferi bulunduğunu öne sürdü.
- 1962 yılında Michigan Üniversitesinden , gezegenin kızılötesi ve radyo ışınımları ölçümlerine dayanarak Merkür'ün gece yüzünün hiçbir zaman güneş ışığı almayan bir yüzeyden beklendiği kadar soğuk olmadığını, bu nedenle 88 günlük dönüş süresi iddialarının akla yakın olmadığını ileri sürdü.
- 1965'te ve Porto Riko'daki yardımıyla yaptıkları radar incelemeleri ile gezegenden yansıyan ışınların Doppler kaymasını ölçerek Merkür'ün kendi ekseni etrafındaki dönüşünü yaklaşık 59 günde tamamladığını hesapladılar. Bu bulgu üzerine İtalyan bilim insanı bugün kabul edilen 3:2 yörünge-dönüş senkronizasyonu görüşünü ortaya attı.
- 1991 yılında Arecibo radyoteleskopundan yapılan radar gözlemlerinde gezegenin kutup bölgelerinde donmuş halde su bulunabileceğini düşündüren bulgular elde edildi.
Mariner 10 uzay sondası
Merkür'e gönderilen ilk uzay aracı 1973 yılında fırlatılan Mariner 10 uzay sondasıdır. Sonda, Şubat 1974'te Venüs yakın geçişini gerçekleştirdikten ve gezegenle ilgili bilimsel gözlemler yaptıktan sonra, Güneş çevresinde Merkür yörüngesi ile kesişen ve yörünge dönemi Merkür'ün periyodunun tam iki katı olan eliptik bir yörüngeye girerek bu çizgi üzerinde her 176 günde bir Merkür'le karşılaşmaya başladı. 29 Mart 1974, 21 Eylül 1974 ve 16 Mart 1975 tarihlerinde gerçekleşen üç yakın geçişte gezegen hakkında çok değerli bilgiler elde edildi:
- Merkür'ün kütlesi, çapı, dönüş süresi duyarlı olarak ölçüldü.
- Gezegenin daha önce bilinmeyen manyetosferi keşfedildi, ince atmosferi hakkında veriler toplandı.
- Ayrıntılı fotoğraflar çekildi, gezegenin yüzey haritası çıkarıldı. Ancak sondanın her geçişinde Merkür aynı konumda bulunduğundan, yüzeyin ancak yarıya yakın bölümü haritalanabildi.
Üçüncü geçişte gezegene 327 km yaklaşan sonda, bu geçişten kısa bir süre sonra yakıtının bitmesi ile görevini sonlandırdı. 1975 yılından bu yana bağlantı kurulamayan Mariner 10, sabit yörüngesinde her iki Merkür yılında bir gezegenle aynı noktada buluşmaya devam etmektedir.
MESSENGER uzay sondası
Yer'den Merkür'e gönderilen uzay araçları, gezegenin Güneş'e yakın konumu nedeniyle, gezegen çevresinde yörüngeye girebilmek için çok yüksek enerjiye gereksinim duymaktadır. Bu nedenle, Mariner 10 programında, gözlemler için çok az zaman tanıyan hızlı yakın geçişler ile yetinmek zorunda kalınmıştır.
1980'lerin sonlarına doğru NASA bilim adamlarından Chen-Wan Yen, bir uzay sondasını Merkür çevresinde yörüngeye sokmaya olanak tanıyabilecek ekonomik uçuş yolları tasarladı. MESSENGER bu plan üzerine kurulmuş karmaşık ve uzun bir rota izleyerek Mart 2011'de Merkür etrafında yörüngeye girmek üzere, 3 Ağustos 2004'te fırlatıldı. Gelişmiş bilimsel aygıtlarla donatılan sonda, yörüngeye girmeye uygun bir açı ve hız elde edebilmek için gerekli kütleçekim yardım manevralarını 1 kez Yer, 2 kez Venüs ve 3 kez de Merkür yakın geçişi ile gerçekleştirecektir. 1 yıl sürmesi planlanan yörünge etkinlikleri şu konular üzerinde yoğunlaşacaktır:
- Merkür'ün tüm yüzeyinin yüksek çözünürlüklü (250 metre/piksel) görüntülerinin elde edilmesi
- En azından gezegenin bir bölümünün topoğrafik haritasının çıkarılması
- Yüzey bileşenlerinin gezegen üzerinde dağılımı
- Çekim alanının ayrıntılı haritası
- Manyetik alanın 3-boyutlu modeli
- Çeşitli elementlerin yüksekliğe göre dağılımı
- Kutuplarda kraterlerin güneş almayan alanlarında korunmuş uçucu bileşenlerin araştırılması
BepiColombo programı
ESA (Avrupa Uzay Ajansı) tarafından 2012 yılında fırlatılması planlanan ve Merkür'ün kendi ekseni etrafında dönüşünü aydınlatan 'nun onuruna adlandırılan iki ayrı sondadan oluşacaktır. Merkür çevresinde iki değişik yörüngeye oturtulması planlanan sondalardan birinin gezegenin manyetosferi, diğerinin ise yüzey ve atmosferi ile ilgili gözlemler yapması öngörülmektedir.
Adlandırma
Uluslararası Gökbilim Birliği (IAU), Merkür üzerindeki yüzey şekillerine verilen adların belli kurallara göre seçilmesini önermektedir:
- Kraterler: Ölmüş sanatçıların (besteci (örnek: , ressam, yazar) adları
- Dağlar: 'Caloris' (Latince 'sıcak' sözcüğünden)
- Sırtlar: Merkür araştırmalarına katkıda bulunmuş ölmüş bilim adamları
- Ovalar: Merkür gezegeninin veya tanrı 'ün çeşitli dillerde adları
- Uçurumlar: Keşiflerde veya bilimsel araştırmalarda kullanılan ünlü gemilerin adları
- Vadiler: Radyoteleskop adları
Gözlem koşulları
Merkür, Güneş çevresinde yaklaşık 88 gün süren dolanma süresi ve 116 günlük kavuşum dönemi ile, gökyüzündeki görünür hareketini yılda üç kez yineler. Bir alt gezegen olması nedeniyle ile her zaman Güneş'e yakın konumdadır ve gözlenmesi Güneş'in parlak ışığı nedeniyle oldukça güçtür. -1,9 kadir derecesine varabilen parlaklığı ile en parlak yıldızlardan ve bazen Satürn, Mars ve hatta Jüpiter'den daha ışıklı olabilmesine karşın hiçbir zaman karanlık bir zemin üzerinde izlenemediği için, her kavuşum döneminin en fazla birkaç gün süren bir kısmında, en yüksek batı ya da doğu uzanımı esnasında çıplak gözle görülebilir. Bu gözlem koşulları, doğu uzanımı için güneşin batışını izleyen, batı uzanımı için ise güneşin doğuşundan az önceki kısa bir süre için gerçekleşir. Bu nedenle her 116 günlük dönemde Merkür bir kez 'akşam yıldızı', bir kez de 'sabah yıldızı' olarak izlenir. En yüksek uzanım, yörünge yüksek olması nedeniyle 18° ile 28° arasında değişir, ancak 28° bile rahat bir gözlem için yeterli değildir. Özellikle tutulum düzleminin ufka daha yakın olduğu yüksek enlemlerden gezegenin görülmesi çok zordur. Gözlem noktası Yer ekvatoruna yaklaştıkça Merkür'ün sabah ya da akşam alaca karanlığında ufuktan yüksekliği artacağı için çıplak gözle görülebilmesi daha kolay olur. Merkür'ün oldukça eliptik yörüngesinin uzun ekseninin Yer yörüngesine göre konumuna bağlı olarak, dünyanın güney yarı küresinin sonbahar başlangıcına denk gelen döneminde, gezegenin olası en yüksek batı uzanımı ile 7°'lik yörünge eğikliğinin üst üste gelmesi sayesinde Merkür için en uygun gözlem koşulları oluşur. Aynı şekilde olası en yüksek doğu uzanımı ile yörünge eğikliği açısının birbiri üzerine eklenmesi, yine güney yarı küreden bu kez kış aylarında gezegenin rahat gözlenmesine olanak sağlar. Yüksek dış merkezlik nedeniyle yörünge hızı dolanma sırasında çok değişir ve kavuşum süresi Yer'in Merkür yörüngesine oranla konumuna göre birkaç gün kayabilir.
Yer atmosferinin olumsuz etkilerini en aza indirebilmek amacıyla, teleskop kullanılarak yapılan profesyonel gözlemler Merkür'ün ufuktan iyice yüksekte bulunduğu gün ortası saatlerinde gerçekleştirilir. Tam güneş tutulmaları çok kısa süre için de olsa güneşe çok yakın konumdaki gezegenin gün ortasında çıplak gözle izlenebilmesine olanak sağlar.
Kısıtlayıcı etmenler nedeniyle, yeryüzünden yapılan gözlemler en güçlü teleskoplar kullanıldığında dahi Merkür'ün yüzey şekilleri hakkında yeterli bilgi sağlayamamış ve elimizdeki bilgilerin büyük kısmı Mariner 10 uzay sondası tarafından sağlananlarla sınırlı kalmıştır.
Evreler
Bir teleskopla izlendiğinde Merkür'ün Ay ve Venüs gibi olduğu görülür. Gezegenin yeryüzüne en uzak ve Güneş'in arkasında bulunduğu üst kavuşum anında görünen yüzeyinin tümü aydınlandığından ışıklı bir daire şeklinde 'dolun' evresi söz konusudur. Bu aynı zamanda uzaklık nedeniyle Merkür'ün görünür çapının en az olduğu dönemdir. En iyi gözlem koşullarının oluştuğu en yüksek uzanım anında gezegen bir yarım daire şeklinde görülür. Güneş ile Yer arasında kaldığı dönemlerde ise karanlık yüzünü göstererek bir 'hilal' şekli alır. Hilalin en ince olduğu dönemler gezegenin dünyaya en yakın olduğu ve görünür çapının en büyük olduğu dönemlerdir, ancak bu esnada güneş ışınları gezegenin görülmesini engeller.
Merkür'ün Güneş geçişleri
Merkür her yıl (ortalama) üç kez alt kavuşum konumundan geçtiği halde, yörüngesinin tutulum düzlemine 7 derecelik bir açı yapması nedeniyle güneş diskinin önünden geçişi nadiren gerçekleşir. Merkür yörüngesinin tutulum düzlemini kestiği noktalar, yani yörüngenin ve ile Güneş ve Yer'in düz bir çizgi üzerinde yer almasını gerektiren bu durum her yüzyılda 12-14 kez ve yalnız Mayıs ve Kasım ayları içinde gözlenir. Güneş diski üzerinde küçük bir siyah beneğin ilerlemesi şeklinde izlenen bu olay, Merkür'ün yörünge hızının daha düşük olduğu günöte noktasına daha yakın olan Mayıs geçişlerinde daha yavaş olur ve 9 saat kadar sürebilir.
Notlar
- ^ a b Plüton 1930'daki keşfinden 2006'da cüce gezegen olarak yeniden sınıflandırılmasına kadar gezegen olarak düşünülürdü. Plüton'un dış merkezliği Merkür'den büyüktür. Plüto, Merkür'den küçük olmasına rağmen 1976'ya kadar büyük olduğu düşünüldü.
- ^ Astronomide, "dönme" ve "devir" farklı anlamlara gelir. "Dönme" bir cismin, cismin içinden geçen bir eksen etrafında dönüşüdür. "Dünya günde bir kez döner" gibi. "Devir" ise cismin dışındaki bir eksen etrafında genellikle bir yörüngede hareket etmesidir. "Dünya'nın Güneş etrafındaki her devri bir yıl sürer." gibi.
Kaynakça
- ^ Yeomans, Donald K. (7 Nisan 2008). . JPL Horizons On-Line Ephemeris System. 4 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2008.
- ^ a b c d e f g h i "Mercury Fact Sheet". NASA Goddard Space Flight Center. 30 Kasım 2007. 18 Ocak 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 28 Mayıs 2008.
- ^ Souami, D.; Souchay, J. (Temmuz 2012). "The solar system's invariable plane". Astronomy & Astrophysics. Cilt 543. s. 11. Bibcode:2012A&A...543A.133S. doi:10.1051/0004-6361/201219011. A133.
- ^ Mallama, Anthony; Hilton, James L. (Ekim 2018). "Computing apparent planetary magnitudes for The Astronomical Almanac". Astronomy and Computing. Cilt 25. ss. 10-24. arXiv:1808.01973 $2. Bibcode:2018A&C....25...10M. doi:10.1016/j.ascom.2018.08.002.
- ^ a b c d e f g Munsell, Kirk; Smith, Harman; Harvey, Samantha (28 Mayıs 2009). . Solar System Exploration. NASA. 19 Kasım 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2008.
- ^ Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, Brent A.; A'Hearn, Michael F.; Conrad, Albert R.; Consolmagno, Guy J.; Hestroffer, Daniel; Hilton, James L.; Krasinsky, Georgij A.; Neumann, Gregory A.; Oberst, Jürgen; Stooke, Philip J.; Tedesco, Edward F.; Tholen, David J.; Thomas, Peter C.; Williams, Iwan P. (2007). "Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006". Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy. 98 (3). ss. 155-180. Bibcode:2007CeMDA..98..155S. doi:10.1007/s10569-007-9072-y.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Nisan 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
- ^ Mazarico, Erwan; Genova, Antonio; Goossens, Sander; Lemoine, Frank G.; Neumann, Gregory A.; Zuber, Maria T.; Smith, David E.; Solomon, Sean C. (2014). "The gravity field, orientation, and ephemeris of Mercury from MESSENGER observations after three years in orbit" (PDF). Journal of Geophysical Research: Planets. 119 (12). ss. 2417-2436. Bibcode:2014JGRE..119.2417M. doi:10.1002/2014JE004675. hdl:1721.1/97927. ISSN 2169-9097. 29 Eylül 2021 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
- ^ a b Margot, Jean-Luc; Peale, Stanton J.; Solomon, Sean C.; Hauck, Steven A.; Ghigo, Frank D.; Jurgens, Raymond F.; Yseboodt, Marie; Giorgini, Jon D.; Padovan, Sebastiano; Campbell, Donald B. (2012). "Mercury's moment of inertia from spin and gravity data". Journal of Geophysical Research: Planets. 117 (E12). ss. n/a. Bibcode:2012JGRE..117.0L09M. CiteSeerX 10.1.1.676.5383 $2. doi:10.1029/2012JE004161. ISSN 0148-0227.
- ^ Mallama, Anthony (2017), The spherical bolometric albedo for planet Mercury, astro-ph.EP, arXiv:1703.02670 $2, Bibcode:2017arXiv170302670M
- ^ Mallama, Anthony; Wang, Dennis; Howard, Russell A. (2002). "Photometry of Mercury from SOHO/LASCO and Earth". Icarus. 155 (2). ss. 253-264. Bibcode:2002Icar..155..253M. doi:10.1006/icar.2001.6723.
- ^ a b Vasavada, Ashwin R.; Paige, David A.; Wood, Stephen E. (19 Şubat 1999). "Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits" (PDF). Icarus. 141 (2). ss. 179-193. Bibcode:1999Icar..141..179V. doi:10.1006/icar.1999.6175. Figure 3 with the "TWO model"; Figure 5 for pole. 13 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
- ^ . NASA. 22 Aralık 2015. 6 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2016.
- ^ "Mercury - The-atmosphere". Encyclopædia Britannica. 7 Mart 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
- ^ Elkins-Tanton, Linda T. (2006). Uranus, Neptune, Pluto, and the Outer Solar System. Infobase Publishing. s. 51. ISBN . 28 Kasım 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Ekim 2016. Extract of page 51 28 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ "Animated clip of orbit and rotation of Mercury". Sciencenetlinks.com. 5 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Ekim 2016.
- ^ . 3 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ekim 2016.
- ^ . Planetary Society. 10 Ekim 2014. 2 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2015.
- ^ "Innovative use of pressurant extends MESSENGER's Mercury mission". Astronomy.com. 29 Aralık 2014. 15 Kasım 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Ocak 2015.
- ^ "En yakın gezegen sizi şaşırtabilir... - CHIP Online". www.chip.com.tr. 1 Şubat 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 1 Şubat 2024.
- ^ Strom, Robert G.; Sprague, Ann L. (2003). Exploring Mercury: the iron planet. Springer. ISBN .
- ^ Staff (8 Mayıs 2003). . US Geological Survey. 27 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2006.
Dış bağlantılar
Merkür hakkında daha fazla bilgi edinin | |
![]() | Vikisözlük'te tanımlar |
![]() | Commons'ta dosyalar |
- Merkür Mariner 10 Atlası – NASA9 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Merkür isimlendirme16 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde . ve özellik adları haritası17 Şubat 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde . - USGS gezegen adlandırma sayfası
- MESSENGER Görev web sitesi31 Temmuz 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- MESSENGER web sitesinden Merkür Quickmap 20 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- SolarViews.com – Merkür12 Ekim 1999 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Astronomy Cast: Merkür 7 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- Geody Mercury22 Şubat 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde . , Celestia ve diğer uygulamaları içeren bir arama motoru.
- Merkür'de bir gün 16 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde . flash animasyon
- Planetary Science Research Discoveries'de Merkür makaleleri22 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- 'BepiColombo', ESA'nın Merkür Görevi28 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde . 5 Haziran 2013
- Bauer, Amanda; Merrifield, Michael (2009). "Mercury". Sixty Symbols. Nottingham Üniversitesi adına . 9 Mart 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 8 Mayıs 2016.
- MESSENGER False Color Mercury Globe Spin 1 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde . – APOD
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Merkur Gunes Sistemi ndeki en kucuk ve Gunes e en yakin gezegen Yaklasik 88 Dunya gunune esit yorunge suresi ile yorungesinde Gunes Sistemi ndeki diger tum gezegenlerden daha hizli devinir Kendi ekseni cevresindeki donusunu yaklasik 59 gunde tamamlar Bilinen hic dogal uydusu yoktur Adini tanrilarin habercisi Roma tanrisi Merkur den alir MerkurMESSENGER uzay araci yaklasirken dogal renkleriyle Merkur 2008 AdlandirmalarSifatlarMercurian MercurialSembolYorunge ozellikleriDonem J2000Gunote0 466697 AU 69 816 900 kmGunberi0 307499 AU 46 001 200 kmYari buyuk eksen0 387098 AU 57 909 050 kmDis merkezlik0 205630Yorunge periyodu87 9691 g 0 240846 y 0 5 Merkur kavusum gunuKavusum donemi115 88 gOrtalama yorunge hizi47 36 km snOrtalama ayriklik174 796 EgiklikTutuluma 7 005 Gunes ekvatoruna 3 38 Degismeyen duzleme 6 35 Cikis dugumu boylami48 331 Perihelyon acisi29 124 Dogal uydulariYokFiziksel ozelliklerGorunur buyukluk 2 48 ile 7 25Acisal cap4 5 13 Ortalama cap4880 kmOrtalama yaricap2 439 7 1 0 km 0 3829 DunyaBasiklik0 009Yuzey alani7 48 107 km2 0 147 DunyaHacim6 083 1010 km3 0 056 DunyaKutle3 3011 1023 kg 0 055 DunyaOrtalama yogunluk5 427 g cm3Yuzey kutle cekimi3 7 m sn2 0 38 gAtalet momenti faktoru0 346 0 014Kurtulma hizi4 25 km snYildiz donme suresi58 646 g 1407 5 saEkvatoral donme hizi10 892 km sa 3 026 m sn Eksen egikligi2 04 0 08 yorungeye 0 034 Kuzey kutbu sag aciklik18sa 44d 2s 281 01 Kuzey kutbu dik aciklik61 45 Albedo0 088 Bond 0 142 geom Yuzey sicakligi min ort maks 0 K 0 B 100 K 340 K 700 K85 K 0 B 80 K 200 K 380 KAtmosferYuzey basincibelirti 0 5 nPa Bilesimleriatomik oksijen sodyum magnezyum atomik hidrojen potasyum kalsiyum helyum Eser miktarda demir aluminyum argon diazot dioksijen karbondioksit su buhari ksenon kripton neon Wikimedia Commons ta ilgili ortam Sicakligi koruyacak bir hava yuvari neredeyse hic olmadigindan Merkur un yuzey sicakligi Gunes Sistemi ndeki diger tum gezegenlerden daha cok gunluk olarak degisir Bazi ekvatoral bolgelerde gece 100 K 173 C 279 4 F den gunduz 700 K 427 C 800 6 F e dek degisir Kutuplar surekli olarak 180 K 93 C 135 4 F in altindadir Merkur un eksen egikligi Gunes Sistemi ndeki en kucuk yaklasik derecenin 1 30 i eksen egikligidir Ancak Merkur un dis merkezligi Gunes Sistemi ndeki bilinen tum gezegenlerinkinden buyuktur Gunotede Gunes e gunberide oldugundan 1 5 kat daha uzaktir Merkur un yuzeyi epey krater barindirir ve gorunum olarak Ay a benzer Bu milyarlarca yildir jeolojik olarak etkin olmadigini gosterir Merkur Gunes ile 3 2 rezonansta gelgitsel ya da cekimsel kilitlidir ve Gunes Sistemi nde essiz bir yorungede doner Gunes cevresindeki her iki devrine karsilik kendi ekseninde tam olarak uc kez dondugu gorulur Gunes ten goruldugu gibi yorunge hareketi ile donen bir gozlemci cercevesi icerisinde sadece her iki Merkur yilinda bir donuyormus gibi gorunur Merkur Gunes cevresinde Dunya nin yorungesinden iceride Venus te oldugu gibi dondugu icin Dunya nin gokyuzunde sabahlari ya da aksamlari gozukebilir ancak gecenin yarisinda gozukemez Ayrica Venus ve Ay da da oldugu gibi Dunya ya gore kendi yorungesi cevresinde donmesinin tam aralikla izlenir Merkur Dunya dan bakildiginda parlak bir nesne olarak gorulur Buna karsin Gunes e olan yakinligi nedeniyle Venus e gore daha zor gorunur Simdiye dek iki uzay araci Merkur u ziyaret etti Mariner 10 1970 lerde ucarak gecti MESSENGER 2004 te firlatildi 30 Nisan 2015 te yakitini tuketmeden ve gezegen yuzeyine carpmadan once 4 yil boyunca Merkur un yorungesinde 4 000 in uzerinde donus yapti Merkur Mars ve Venus un yorungeleri nedeniyle Dunya dan cok daha fazla uzaklasmasi sonucu ortalamada Dunya ya en yakin gezegendir Fiziksel ozellikleriIc yapisi Merkur un ic yapisi 1 Kabuk 100 300 km kalinlik 2 Manto 600 km kalinlik 3 Cekirdek 1 800 km yaricapMerkur deki kutlecekimi kuraldisiligi kutle yogunluklari kirmizi yeralti yapisi ve evrimini akla getirir Merkur Gunes Sistemindeki dort karasal gezegenden biridir 2 439 7 kilometrelik ekvatoral yaricapi ile Gunes sistemindeki en kucuk gezegendir Merkur ayrica Gunes Sistemi nde bulunan en buyuk dogal uydular Ganymede ve Titan dan daha agir da olsa da Merkur yaklasik olarak 70 metalik ve 30 silikat maddelerinden olusur Merkur un 5 427 g cm3 luk yogunlugu Gunes Sistemi ndeki ikinci en yuksek yogunluktur ve Dunya nin 5 515 g cm3 luk yogunlugundan biraz daha azdir Eger etkisi carpanlarina ayrilsaydi Merkur u olusturan maddeler Dunya nin 4 4 g cm3 luk yogunluguna karsilik 5 3 g cm3 luk sikistirilmamis yogunluk ile daha yogun olurdu Merkur ile Dunya nin boyut karsilastirilmasi Merkur Gunes e yakinligi nedeniyle gunes isinlarinin guclu etkisi altindadir ve sicak bir gezegendir Yuzey sicakligi uzun suren Merkur gunduzu sirasinda 427 C uzerindeki duzeylere cikabilirken etkili bir hava yuvarinin yoklugu nedeniyle gece 172 C ye kadar dusmektedir Gezegenin koyu bir yuzeyi vardir Yuzeyin 0 11 yansitabilirlik degeri vardir yani uzerine dusen gunes isinlarinin ancak yaklasik onda birini yansitir Yuzey sekilleri Merkur Mariner 10 dan cekilmis Merkur yuzeyinin en dikkat ceken ozelligi tum gezegen uzerine dagilmis irili ufakli carpma kraterleridir Ilk bakista Ay yuzeyine benzetilebilecek bu gorunumun daha dikkatli bir incelemede bircok farkliliklar icerdigi anlasilir Ay da oldugu gibi kraterlerin yogun bir sekilde ic ice gectigi alanlar arasinda krater yogunlugunun cok dusuk oldugu yumusak engebeli genis duzlukler yer alir Bu bolgeler kraterlerin sik oldugu bolgelere gore daha alcakta yer alirlar ve Ay daki deniz lere benzer sekilde buyuk carpmalar sonucunda gezegen icinden yuzeye cikan lav akintilari ile olustuklari sanilir Gerek bu olusumlarin gerekse buyuk kraterlerin cogunun Gunes Sistemi icinde buyuk carpismalarin surdugu 4 5 ile 3 8 milyar yil oncesini kapsayan donemde meydana geldigi dusunulur 3 8 milyar yil oncesinden gunumuze kadar Gunes Sistemi buyuk carpismalarin sikliginin azaldigi nispeten sakin bir doneme girmistir Merkur uzerindeki en buyuk carpisma izi 1300 km capindaki Caloris Havzasidir Bu dev lav denizi 100 km capinda bir gokcisminin carpmasi ile gezegenin manto tabakasindan yuzeye cikan sivilasmis materyal ile olusmus bu arada sok dalgalarinin gezegen boyunca yayilarak diger yuzunde odaklanmasi sonucunda Caloris Havzasinin tam karsi kutbunda 500 000 km lik bir alan son derece engebeli bir hal almistir Ayrica duzlukler uzerinde yuzlerce kilometre uzunlugunda ve yuksekligi 2 3 km yi bulan kiriklar dikkati ceker Bunlara gezegenin sogumasi sirasinda kuculen hacminin neden oldugu sanilmaktadir Kiriklarin bazi kraterlerin icinden de gecmeleri krater olusum doneminden daha sonra meydana geldiklerini dusundurur Gezegen yuzeyinin en dista kalan birkac metre kalinligindaki kisminin Ay yuzeyindekine benzer bicimde cok kucuk goktaslarinin milyarlarca yildir suren bombardimani sonucunda ince bir toz haline gelmis regolit tabakasi oldugu varsayilir Ayni Ay da gozlendigi gibi az sayidaki genc kraterin isinsal olarak kendilerini cevreleyen parlak beyaz cizgilerin ortasinda yer aldigi gorulur Bu cizgiler carpma sirasinda kirli regolitin uzerine sicrayan taze materyal ile iliskilidir Yuzeyindeki maddeler Merkur un yuzeydeki kurtulma hizi gezegenin dusuk kutlesi nedeniyle Dunya nin ancak 40 i kadardir Bu duzeydeki bir cekim gucu gezegen yuzeyindeki 400 C yi asan sicakliklar karsisinda gazlarin uzaya kacmasina engel olamayacak denli gucsuzdur Bu nedenle Merkur un cogunlukla orta agirliktaki elementler iceren oksijen sodyum potasyum son derece seyrek bir atmosferi bulunmaktadir Bu atmosfer duragan olmaktan cok Merkur un konumunda etkisi guclu olan gunes ruzgari ve yuksek yuzey isilari nedeniyle gezegen yuzeyinden koparilan ve kisa surede uzay bosluguna kaybedilen atomlardan olusmus surekli yenilenen bir yapidadir Bu sekliyle Merkur atmosferini Dunya nin egzosferi ile karsilastirmak olasidir Merkur un Manyetik Alani Merkur un kucuk boyutuna oranla onemli sayilabilecek bir manyetik alani bulunmaktadir Ekseni Merkur un donus eksenine 11 egimli kutuplari Dunya nin manyetik kutuplarina gore ters yerlesmis durumda yani kuzey manyetik kutbu gezegenin cografi guney kutbuna komsu olan ve gezegen yuzeyinde Dunya manyetik alaninin 1 i kadar guclu bu alan Merkur cevresinde kucuk bir manyetosfer olusturmaya yeterlidir Manyetosfer Gunes ruzgari adi verilen ve gunes kokenli hizli parcaciklarin olusturdugu plazma akiminin gezegenin manyetik alanin etkisi ile saptirilarak engellendigi bolgedir Manyetosferin en disinda plazma akiminin yavaslayarak hizinin ses hizinin altina indigi ve yon degistirdigi bir sok dalgasi gozlenir Merkur un manyetik alani gunes ruzgari ile gelen parcaciklari yakalayip gezegen cevresinde tutacak kadar guclu olmadigi icin Van Allen kusaklari yoktur Kucuk bir gezegen olan Merkur un cekirdek sicakliginin bir manyetik alan olusturmak icin gerekli olan sivi demir kutlesini barindirmaya izin vermeyecek kadar dusuk oldugu dusunulmektedir Bu nedenle bugun gozlenen manyetik alanin gezegen icindeki aktif bir manyetik dinamo tarafindan saglanmak yerine cok onceleri miknatislanmis olan kati haldeki cekirdek tarafindan surduruldugu gorusu ortaya atilmistir Merkur un kendi ekseni etrafinda donusu Merkur un MESSENGER uzay gemisi tarafindan 3 Agustos 2004 tarihinde ciktigi uzay yolculugunda daha onceki Mariner 10 uzay probunun 3 Kasim 1973 tarihindeki ciktigi Merkur yolculugunda goruntulenememis olan yuzunun cekilmis fotografidir Gozlem kosullarinin guclugu Merkur un teleskopla ayirt edilebilen yuzey yapilarinin hareketlerine dayanarak donus periyodunun hesaplanmasini zorlastirmistir 1960 li yillara gelinceye dek gezegenin kendi ekseni etrafinda donusunun Gunes cevresindeki hareketi ile kilitlenmis sekilde 88 gunde tamamlandigina inaniliyordu Gezegenin bir yuzunun surekli karanlikta kalarak cok dusuk sicaklikta bulunmasi ile sonuclanacak bu durum 1962 yilinda radyo gokbilim tekniklerinin Merkur un gece yuzunde sicakligin hicbir zaman 160 C nin altina dusmedigini ortaya koymasi ile tartismali hale geldi 1965 yilinda radar incelemeleri gezegenin donus hizinin yaklasik 59 gunluk bir devir ile uyumlu oldugunu gosterdi Italyan gok bilimci bu surenin Merkur un yorunge periyodunun 2 3 u kadar olduguna dikkati cekerek gezegenin alisilmamis bir donus yorunge kilitlenmesi olabilecegini bildirdi Bu Mariner 10 uzay sondasinin 1974 yilinda Merkur u ziyareti sirasinda dogrulandi Bugun Merkur un kendi etrafindaki donusunu 58 65 gunde tamamladigi bilinmektedir Yorunge ve donus periyodlarinin bu sekilde 3 2 oranindaki senkronizasyonu gezegenin oldukca eliptik yorungesinin yol actigi onemli yorunge hizi degisimleri ile daha uyumlu gorulur Bu sekilde 1 1 oranindaki bir kilitlenmenin ozellikle gunberi donemindeki hizlanma sirasinda yol acacagi librasyon hareketleri ve buna bagli guclu gel git etkileri ve ic gerilimler onlenmis olmaktadir Merkur un bu donus bicimi ilginc sonuclar dogurur Gezegen kendi ekseni etrafinda bir donusunu tamamladigi 58 65 gunluk sure icinde Gunes cevresindeki donusunun de ucte ikisini gerceklestirdigi icin gunesin gorunur hareketi cok daha yavas olmaktadir Merkur un herhangi bir noktasinda gunesin iki dogusu arasinda gecen sure dunya olculerine gore 176 gundur diger bir deyisle bir Dunya yili 2 Merkur gunune esittir Bunun yani sira asiri eliptik yorunge nedeniyle degisen yorunge hizi gezegenin gunes cevresindeki acisal hizinin bazen kendi etrafindaki acisal hizi asmasina yani gunesin gorunur hareketinin ters yone donmesine yol acar gezegenin bu eliptik cizgi uzerinde gunese yaklasip uzaklasmasiyla gunesin gorunur boyutunun da degismesi tabloya eklendiginde Merkur uzerinde gecen bir gunun oykusu iyice renklenir Gunes in meridyenden yani ogle noktasindan gecisi ile gunberi gecisinin ayni zamana geldigi bir konumdadir Merkur un her iki yilinda bir bu bolge ogle ile yaz ortasini bir arada yasayarak gezegenin ve Gunes Sistemi nin en sicak yeri olur Caloris Havzasi ndaki bir gozlemci Gunes in dogudan yukseldikce buyudugunu ve dogudan batiya dogru hareketinin yavasladigini gorur Gunes en yuksek noktayi gectikten ve alcalmaya basladiktan kisa bir sure sonra durur ve geriye dogru hareket etmeye baslar En yuksek noktadan bu kez ters yonde ikinci gecisinde en buyuk gorunur capa ulasir ve batidan doguya alcalirken yeniden kuculmeye baslar Bir sure sonra tekrar yavaslayarak durur ve dogudan batiya alisilmis hareketine doner Bati dogu dogrultusundaki bu geriye hareket dunya olculeriyle birkac gun surmustur Gunes ogle cizgisinden ucuncu kez gecer ve batiya dogru alcalirken kuculmeye devam eder Gunes battiginda bir Merkur yili dolmustur Ikinci yil Caloris Havzasi nin gecesi boyunca gecer Gunes dogudan yukselmeye Havza sinin 3 bir Merkur yilina girilmistir Caloris Havza sinin 90 derece dogusunda bulunan bir gozlemci icin gun cok farkli baslar Buyuk ve sicak bir gunes dogudan yavasca yukselmeye baslar ancak bir sure sonra durarak yeniden alcalir batarken en buyuk capa ulasir dunya olculeriyle 2 gun sonra tekrar dogar ve yukseldikce gorunur buyuklugunun azaldigi gozlenir Ogle cizgisinden gecerken en kucuk halini almistir batiya dogru alcaldikca tekrar buyumeye baslar Batidan battiktan kisa bir sure sonra ayni noktadan tekrar en buyuk sekliyle dogdugu gozlenir bati ufkundan bir sure yukseldikten sonra yeniden alcalir ve bir Merkur yili boyunca gorunmemek uzere batar Merkur un taninmasinin tarihcesiEski caglardan gunumuze ulasan kaynaklarda Merkur Ay Gunes Venus Mars Jupiter ve Saturn ile birlikte gorunur hareketlerinin diger yildizlardan farkliligiyla taninan 7 gokcisminden biri olarak gosterilir Bu yonuyle antik gokbilim icin oldugu kadar astroloji acisindan da onem tasiyan gezegen bircok dilde haftanin yedi gunune adini veren gokcisimlerinden biri olarak tarih oncesinden gunumuze insan kulturunde yerini korumustur Eski Yunan da sabah yildizi olarak goruldugunde aksam yildizi olarak goruldugunde ise olmak uzere iki ayri ad tasimaktaydi Pisagor sayesinde bu iki yildizin aslinda ayni gokcismi oldugunu ogrenen ilkcag dunyasi Merkur ve Venus un Gunes cevresinde dondugunu ileri suren Heraklit ile ilk kez ile tanisti Romalilar ise gezegene Hermes in Roma mitolojisindeki esdegeri olan ayaklari kanatli haberci tanri un adini verirken buyuk olasilikla Merkur un sabah ufku ile aksam ufku arasindaki hizli gecislerinden etkilenmislerdi 1639 da Italyan gokbilimci basit bir teleskop yardimi ile Merkur un oldugunu fark etti Gezegenin Gunes etrafinda dondugunu bildirdi 1880 lerde Italyan gok bilimci Giovanni Schiaparelli atmosferin olumsuz etkilerini en aza indirebilmek amaciyla Merkur un gokyuzunde yuksekte bulundugu gunduz saatlerinde teleskopla yaptigi gozlemlerle Merkur yuzeyindeki koyu ve acik renkli bolgeleri gosteren ilk albedo haritasi ni cizdi ve Merkur un dolanma suresi ile kendi etrafinda donme suresinin esit oldugunu iddia etti Yunan asilli ve Turkiye dogumlu Fransiz gok bilimci Eugene Michel Antoniadi 1934 yilinda yayinladigi kitabinda Merkur un o zamana kadar yapilmis en ayrintili albedo haritasini sundu ve gezegenin dikkate deger bir atmosferi bulundugunu one surdu 1962 yilinda Michigan Universitesinden gezegenin kizilotesi ve radyo isinimlari olcumlerine dayanarak Merkur un gece yuzunun hicbir zaman gunes isigi almayan bir yuzeyden beklendigi kadar soguk olmadigini bu nedenle 88 gunluk donus suresi iddialarinin akla yakin olmadigini ileri surdu 1965 te ve Porto Riko daki yardimiyla yaptiklari radar incelemeleri ile gezegenden yansiyan isinlarin Doppler kaymasini olcerek Merkur un kendi ekseni etrafindaki donusunu yaklasik 59 gunde tamamladigini hesapladilar Bu bulgu uzerine Italyan bilim insani bugun kabul edilen 3 2 yorunge donus senkronizasyonu gorusunu ortaya atti 1991 yilinda Arecibo radyoteleskopundan yapilan radar gozlemlerinde gezegenin kutup bolgelerinde donmus halde su bulunabilecegini dusunduren bulgular elde edildi Mariner 10 uzay sondasi Merkur e gonderilen ilk uzay araci 1973 yilinda firlatilan Mariner 10 uzay sondasidir Sonda Subat 1974 te Venus yakin gecisini gerceklestirdikten ve gezegenle ilgili bilimsel gozlemler yaptiktan sonra Gunes cevresinde Merkur yorungesi ile kesisen ve yorunge donemi Merkur un periyodunun tam iki kati olan eliptik bir yorungeye girerek bu cizgi uzerinde her 176 gunde bir Merkur le karsilasmaya basladi 29 Mart 1974 21 Eylul 1974 ve 16 Mart 1975 tarihlerinde gerceklesen uc yakin geciste gezegen hakkinda cok degerli bilgiler elde edildi Merkur un kutlesi capi donus suresi duyarli olarak olculdu Gezegenin daha once bilinmeyen manyetosferi kesfedildi ince atmosferi hakkinda veriler toplandi Ayrintili fotograflar cekildi gezegenin yuzey haritasi cikarildi Ancak sondanin her gecisinde Merkur ayni konumda bulundugundan yuzeyin ancak yariya yakin bolumu haritalanabildi Ucuncu geciste gezegene 327 km yaklasan sonda bu gecisten kisa bir sure sonra yakitinin bitmesi ile gorevini sonlandirdi 1975 yilindan bu yana baglanti kurulamayan Mariner 10 sabit yorungesinde her iki Merkur yilinda bir gezegenle ayni noktada bulusmaya devam etmektedir MESSENGER uzay sondasi Yer den Merkur e gonderilen uzay araclari gezegenin Gunes e yakin konumu nedeniyle gezegen cevresinde yorungeye girebilmek icin cok yuksek enerjiye gereksinim duymaktadir Bu nedenle Mariner 10 programinda gozlemler icin cok az zaman taniyan hizli yakin gecisler ile yetinmek zorunda kalinmistir 1980 lerin sonlarina dogru NASA bilim adamlarindan Chen Wan Yen bir uzay sondasini Merkur cevresinde yorungeye sokmaya olanak taniyabilecek ekonomik ucus yollari tasarladi MESSENGER bu plan uzerine kurulmus karmasik ve uzun bir rota izleyerek Mart 2011 de Merkur etrafinda yorungeye girmek uzere 3 Agustos 2004 te firlatildi Gelismis bilimsel aygitlarla donatilan sonda yorungeye girmeye uygun bir aci ve hiz elde edebilmek icin gerekli kutlecekim yardim manevralarini 1 kez Yer 2 kez Venus ve 3 kez de Merkur yakin gecisi ile gerceklestirecektir 1 yil surmesi planlanan yorunge etkinlikleri su konular uzerinde yogunlasacaktir Merkur un tum yuzeyinin yuksek cozunurluklu 250 metre piksel goruntulerinin elde edilmesi En azindan gezegenin bir bolumunun topografik haritasinin cikarilmasi Yuzey bilesenlerinin gezegen uzerinde dagilimi Cekim alaninin ayrintili haritasi Manyetik alanin 3 boyutlu modeli Cesitli elementlerin yukseklige gore dagilimi Kutuplarda kraterlerin gunes almayan alanlarinda korunmus ucucu bilesenlerin arastirilmasiBepiColombo programi ESA Avrupa Uzay Ajansi tarafindan 2012 yilinda firlatilmasi planlanan ve Merkur un kendi ekseni etrafinda donusunu aydinlatan nun onuruna adlandirilan iki ayri sondadan olusacaktir Merkur cevresinde iki degisik yorungeye oturtulmasi planlanan sondalardan birinin gezegenin manyetosferi digerinin ise yuzey ve atmosferi ile ilgili gozlemler yapmasi ongorulmektedir AdlandirmaUluslararasi Gokbilim Birligi IAU Merkur uzerindeki yuzey sekillerine verilen adlarin belli kurallara gore secilmesini onermektedir Kraterler Olmus sanatcilarin besteci ornek ressam yazar adlari Daglar Caloris Latince sicak sozcugunden Sirtlar Merkur arastirmalarina katkida bulunmus olmus bilim adamlari Ovalar Merkur gezegeninin veya tanri un cesitli dillerde adlari Ucurumlar Kesiflerde veya bilimsel arastirmalarda kullanilan unlu gemilerin adlari Vadiler Radyoteleskop adlariGozlem kosullariMerkur Gunes cevresinde yaklasik 88 gun suren dolanma suresi ve 116 gunluk kavusum donemi ile gokyuzundeki gorunur hareketini yilda uc kez yineler Bir alt gezegen olmasi nedeniyle ile her zaman Gunes e yakin konumdadir ve gozlenmesi Gunes in parlak isigi nedeniyle oldukca guctur 1 9 kadir derecesine varabilen parlakligi ile en parlak yildizlardan ve bazen Saturn Mars ve hatta Jupiter den daha isikli olabilmesine karsin hicbir zaman karanlik bir zemin uzerinde izlenemedigi icin her kavusum doneminin en fazla birkac gun suren bir kisminda en yuksek bati ya da dogu uzanimi esnasinda ciplak gozle gorulebilir Bu gozlem kosullari dogu uzanimi icin gunesin batisini izleyen bati uzanimi icin ise gunesin dogusundan az onceki kisa bir sure icin gerceklesir Bu nedenle her 116 gunluk donemde Merkur bir kez aksam yildizi bir kez de sabah yildizi olarak izlenir En yuksek uzanim yorunge yuksek olmasi nedeniyle 18 ile 28 arasinda degisir ancak 28 bile rahat bir gozlem icin yeterli degildir Ozellikle tutulum duzleminin ufka daha yakin oldugu yuksek enlemlerden gezegenin gorulmesi cok zordur Gozlem noktasi Yer ekvatoruna yaklastikca Merkur un sabah ya da aksam alaca karanliginda ufuktan yuksekligi artacagi icin ciplak gozle gorulebilmesi daha kolay olur Merkur un oldukca eliptik yorungesinin uzun ekseninin Yer yorungesine gore konumuna bagli olarak dunyanin guney yari kuresinin sonbahar baslangicina denk gelen doneminde gezegenin olasi en yuksek bati uzanimi ile 7 lik yorunge egikliginin ust uste gelmesi sayesinde Merkur icin en uygun gozlem kosullari olusur Ayni sekilde olasi en yuksek dogu uzanimi ile yorunge egikligi acisinin birbiri uzerine eklenmesi yine guney yari kureden bu kez kis aylarinda gezegenin rahat gozlenmesine olanak saglar Yuksek dis merkezlik nedeniyle yorunge hizi dolanma sirasinda cok degisir ve kavusum suresi Yer in Merkur yorungesine oranla konumuna gore birkac gun kayabilir Yer atmosferinin olumsuz etkilerini en aza indirebilmek amaciyla teleskop kullanilarak yapilan profesyonel gozlemler Merkur un ufuktan iyice yuksekte bulundugu gun ortasi saatlerinde gerceklestirilir Tam gunes tutulmalari cok kisa sure icin de olsa gunese cok yakin konumdaki gezegenin gun ortasinda ciplak gozle izlenebilmesine olanak saglar Kisitlayici etmenler nedeniyle yeryuzunden yapilan gozlemler en guclu teleskoplar kullanildiginda dahi Merkur un yuzey sekilleri hakkinda yeterli bilgi saglayamamis ve elimizdeki bilgilerin buyuk kismi Mariner 10 uzay sondasi tarafindan saglananlarla sinirli kalmistir Evreler Bir teleskopla izlendiginde Merkur un Ay ve Venus gibi oldugu gorulur Gezegenin yeryuzune en uzak ve Gunes in arkasinda bulundugu ust kavusum aninda gorunen yuzeyinin tumu aydinlandigindan isikli bir daire seklinde dolun evresi soz konusudur Bu ayni zamanda uzaklik nedeniyle Merkur un gorunur capinin en az oldugu donemdir En iyi gozlem kosullarinin olustugu en yuksek uzanim aninda gezegen bir yarim daire seklinde gorulur Gunes ile Yer arasinda kaldigi donemlerde ise karanlik yuzunu gostererek bir hilal sekli alir Hilalin en ince oldugu donemler gezegenin dunyaya en yakin oldugu ve gorunur capinin en buyuk oldugu donemlerdir ancak bu esnada gunes isinlari gezegenin gorulmesini engeller Merkur un Gunes gecisleri Merkur her yil ortalama uc kez alt kavusum konumundan gectigi halde yorungesinin tutulum duzlemine 7 derecelik bir aci yapmasi nedeniyle gunes diskinin onunden gecisi nadiren gerceklesir Merkur yorungesinin tutulum duzlemini kestigi noktalar yani yorungenin ve ile Gunes ve Yer in duz bir cizgi uzerinde yer almasini gerektiren bu durum her yuzyilda 12 14 kez ve yalniz Mayis ve Kasim aylari icinde gozlenir Gunes diski uzerinde kucuk bir siyah benegin ilerlemesi seklinde izlenen bu olay Merkur un yorunge hizinin daha dusuk oldugu gunote noktasina daha yakin olan Mayis gecislerinde daha yavas olur ve 9 saat kadar surebilir Notlar a b Pluton 1930 daki kesfinden 2006 da cuce gezegen olarak yeniden siniflandirilmasina kadar gezegen olarak dusunulurdu Pluton un dis merkezligi Merkur den buyuktur Pluto Merkur den kucuk olmasina ragmen 1976 ya kadar buyuk oldugu dusunuldu Astronomide donme ve devir farkli anlamlara gelir Donme bir cismin cismin icinden gecen bir eksen etrafinda donusudur Dunya gunde bir kez doner gibi Devir ise cismin disindaki bir eksen etrafinda genellikle bir yorungede hareket etmesidir Dunya nin Gunes etrafindaki her devri bir yil surer gibi Kaynakca Yeomans Donald K 7 Nisan 2008 JPL Horizons On Line Ephemeris System 4 Subat 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Nisan 2008 a b c d e f g h i Mercury Fact Sheet NASA Goddard Space Flight Center 30 Kasim 2007 18 Ocak 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 28 Mayis 2008 Souami D Souchay J Temmuz 2012 The solar system s invariable plane Astronomy amp Astrophysics Cilt 543 s 11 Bibcode 2012A amp A 543A 133S doi 10 1051 0004 6361 201219011 A133 Mallama Anthony Hilton James L Ekim 2018 Computing apparent planetary magnitudes for The Astronomical Almanac Astronomy and Computing Cilt 25 ss 10 24 arXiv 1808 01973 2 Bibcode 2018A amp C 25 10M doi 10 1016 j ascom 2018 08 002 a b c d e f g Munsell Kirk Smith Harman Harvey Samantha 28 Mayis 2009 Solar System Exploration NASA 19 Kasim 2002 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Nisan 2008 Seidelmann P Kenneth Archinal Brent A A Hearn Michael F Conrad Albert R Consolmagno Guy J Hestroffer Daniel Hilton James L Krasinsky Georgij A Neumann Gregory A Oberst Jurgen Stooke Philip J Tedesco Edward F Tholen David J Thomas Peter C Williams Iwan P 2007 Report of the IAU IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements 2006 Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy 98 3 ss 155 180 Bibcode 2007CeMDA 98 155S doi 10 1007 s10569 007 9072 y Arsivlenmis kopya 3 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 13 Mart 2021 Mazarico Erwan Genova Antonio Goossens Sander Lemoine Frank G Neumann Gregory A Zuber Maria T Smith David E Solomon Sean C 2014 The gravity field orientation and ephemeris of Mercury from MESSENGER observations after three years in orbit PDF Journal of Geophysical Research Planets 119 12 ss 2417 2436 Bibcode 2014JGRE 119 2417M doi 10 1002 2014JE004675 hdl 1721 1 97927 ISSN 2169 9097 29 Eylul 2021 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 13 Mart 2021 a b Margot Jean Luc Peale Stanton J Solomon Sean C Hauck Steven A Ghigo Frank D Jurgens Raymond F Yseboodt Marie Giorgini Jon D Padovan Sebastiano Campbell Donald B 2012 Mercury s moment of inertia from spin and gravity data Journal of Geophysical Research Planets 117 E12 ss n a Bibcode 2012JGRE 117 0L09M CiteSeerX 10 1 1 676 5383 2 doi 10 1029 2012JE004161 ISSN 0148 0227 Mallama Anthony 2017 The spherical bolometric albedo for planet Mercury astro ph EP arXiv 1703 02670 2 Bibcode 2017arXiv170302670M Mallama Anthony Wang Dennis Howard Russell A 2002 Photometry of Mercury from SOHO LASCO and Earth Icarus 155 2 ss 253 264 Bibcode 2002Icar 155 253M doi 10 1006 icar 2001 6723 a b Vasavada Ashwin R Paige David A Wood Stephen E 19 Subat 1999 Near Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits PDF Icarus 141 2 ss 179 193 Bibcode 1999Icar 141 179V doi 10 1006 icar 1999 6175 Figure 3 with the TWO model Figure 5 for pole 13 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 13 Mart 2021 NASA 22 Aralik 2015 6 Kasim 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 27 Ocak 2016 Mercury The atmosphere Encyclopaedia Britannica 7 Mart 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 13 Mart 2021 Elkins Tanton Linda T 2006 Uranus Neptune Pluto and the Outer Solar System Infobase Publishing s 51 ISBN 978 1 4381 0729 5 28 Kasim 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Ekim 2016 Extract of page 51 28 Kasim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde Animated clip of orbit and rotation of Mercury Sciencenetlinks com 5 Mayis 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Ekim 2016 3 Mayis 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Ekim 2016 Planetary Society 10 Ekim 2014 2 Eylul 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Ocak 2015 Innovative use of pressurant extends MESSENGER s Mercury mission Astronomy com 29 Aralik 2014 15 Kasim 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Ocak 2015 En yakin gezegen sizi sasirtabilir CHIP Online www chip com tr 1 Subat 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 1 Subat 2024 Strom Robert G Sprague Ann L 2003 Exploring Mercury the iron planet Springer ISBN 978 1 85233 731 5 Staff 8 Mayis 2003 US Geological Survey 27 Eylul 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 26 Kasim 2006 Dis baglantilarBu makale icerir Tarayicinizda bu karakterlere uygun bulunmadigi takdirde gorebilirsiniz Vikipedi nin kardes projelerinden Merkur hakkinda daha fazla bilgi edininVikisozluk te tanimlarCommons ta dosyalarMerkur Mariner 10 Atlasi NASA9 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde Merkur isimlendirme16 Mayis 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde ve ozellik adlari haritasi17 Subat 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde USGS gezegen adlandirma sayfasi MESSENGER Gorev web sitesi31 Temmuz 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde MESSENGER web sitesinden Merkur Quickmap 20 Mayis 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde SolarViews com Merkur12 Ekim 1999 tarihinde Wayback Machine sitesinde Astronomy Cast Merkur 7 Mayis 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde Geody Mercury22 Subat 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde Celestia ve diger uygulamalari iceren bir arama motoru Merkur de bir gun 16 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde flash animasyon Planetary Science Research Discoveries de Merkur makaleleri22 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde BepiColombo ESA nin Merkur Gorevi28 Aralik 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde 5 Haziran 2013 Bauer Amanda Merrifield Michael 2009 Mercury Sixty Symbols Nottingham Universitesi adina 9 Mart 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 8 Mayis 2016 MESSENGER False Color Mercury Globe Spin 1 Mayis 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde APOD