Bizans ekonomisi, Akdeniz'de birçok yüzyıl boyunca en sağlam ekonomilerden biri olmuştur. Konstantinopolis, bazı zamanlar Avrasya'nın tamamına ve Kuzey Afrika'ya kadar genişleyen ticaretin ana merkezi olmuştur. Bazı Bilim insanları, 7. yüzyılda Arapların gelişine kadar, Doğu Roma İmparatorluğu'nun dünyanın en güçlü ekonomisi olduğu düşünürler. Bununla birlikte, Arap fetihleri, bir dönem gerileme ve durgunluğa katkıda bulunan servetlerin önemli bir tersini temsil edecektir. V. Konstantinos'in reformları (y. 765), 1204 yılına kadar süren bir canlanmanın başlangıcını işaret eder. 10. yüzyıldan 12. yüzyılın sonuna dek, Bizans İmparatorluğu'nda lüks bir görüntü görülür ve gezginler, Başkent'in birikmiş servetinden etkilenirler. Tüm bunlar, ekonomik bir felaket olan Dördüncü Haçlı Seferi'nin gelişiyle birlikte değişti. Paleologos Hanedanı ekonomiyi yeniden canlandırmaya çalıştı ancak geç Bizans devleti ne yabancı ne de yerli ekonomik güçlerin tam kontrolünü ele geçiremeyecekti.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJKa0wwSjVlbUZ1ZEdsdVpWOWhaM0pwWTNWc2RIVnlaUzVxY0djdk1qSXdjSGd0UW5sNllXNTBhVzVsWDJGbmNtbGpkV3gwZFhKbExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
İmparatorluğun ekonomik temellerinden biri ticaretti. Devlet hem iç hem de dış ticareti sıkı bir şekilde kontrol altına almış ve para basma tekelini muhafaza etmiştir. Konstantinopolis, Venedik Cumhuriyeti'nin Bizans tüccarlarını ticarette zorla ele geçirene kadar Orta Çağ döneminin büyük bölümünde önce Komninos Hanedanı, daha sonra Latin İmparatorluğu döneminde vergi muafiyetiyle Avrupa'nın tek önemli ticaret merkezi olarak kaldı.
Ekonomik ve mali tarih
Doğu Roma ekonomisi, Batı Roma İmparatorluğu talan eden Barbar saldırılarından daha az etkilenmiştir. Diocletianus'un hükümdarlığında, Doğu Roma İmparatorluğu'nun yıllık geliri, tüm Roma İmparatorluğu'nun 18,000,000 solidi olan gelirinin üzerinden 9,400,000 solidi idi. Bu tahminler AD 150 yılının 14,500,000 solidi yıllık gelir ve AD 215 yılının 22,000,000 solidi yıllık gelir ile karşılaştırabilir. Marcianus'un hükümdarlığının sonunda, Doğu İmparatorluğu yıllık geliri 7,800,000 solidi idi, bu ona imparatorluk hazinesine 100,000 pound altın ya da 7,200,000 solidi koymasına neden olmuştur. Warren Treadgold, Diocletianus ve Marcianus hükümdarlıkları dönemi boyunca Doğu İmparatorluğu'nun nüfus ve tarımının çok değil ama az miktarda azaldığını tahmin eder. Gerçekten, çok az korunmuş sayılar göstermektedir ki doğunun en büyük şehirleri 3. ve 5. yüzyıl arasında bir miktar büyümüşlerdir. Marcianus'un hükümdarlığında Doğu İmparatorluğu'nun zorluklarının kolaylaştığı görülmektedir ve yüzyıllar sonra ilk kez nüfus artmaya başlamıştır.
Konstantinopolis'in zenginliği, I. Justinus'ın sadece kendi konsüllüğünün kutlamak için kullandığı 3.700 pound altından anlaşılabilir. I. Anastasius, Egemenliğinin sonlarında, 23,000,000 solidi veya 320,000 pound altın miktarı hazineye toplamayı başardı. I. Justinianus'un Egemenliğinin başlarında, İmparator I. Anastasius ve I. Justinus'ten 28.800.000 fazla miras kaldı. Justinianus'un yeniden fetih hareketinden önce devletin yıllık 5.000.000 solidi geliri vardı, bu da 550 yılındaki yeniden fetih hareketinden sonra daha da arttı. Bununla birlikte, I. Justinianus, hüküm süresinin sonlarına doğru, kısmen Justinianus Vebası ve Pers-Roma savaşları'nın (Justinianus, Sasani İmparatorluğu için yıllık büyük miktarda para harcamıştı), ekonomiye verdiği zararlar nedeniyle, çok az paraya sahipti. Bu masraflara ek olarak, Ayasofya'nın yeniden inşasında 20.000 altın pounds maliyeti vardır. Düşman devletler için yapılan harcamalar da Justinianus'un ardılları tarafından ödeniyordu: II. Justinus, barış için Avarlara 80.000 gümüş para ödemek zorunda kaldı; karısı Sophia, bir yıllık mütareke için karşılık olarak I. Hüsrev'e 45,000 solidi ödedi ve ardından II. Tiberius dört yıl boyunca her yıl 7.200 altın pound verdi. İmparator Herakleios, imparatorun resmi dilini Latinceden Yunancaya yaklaşık 620'de değiştirdiğinde, solidus (çoğul: solidi) daha sonra Yunanca adı olan nomisma (çoğul: nomismata) olarak bilindi.
Arap-Bizans savaşları, 7. yüzyılda imparatorluğun topraklarını üçte bir küçülttü ve ekonomi çöktü; 780 yılında Bizans İmparatorluğu'nun gelirleri sadece 1.800.000 nomismata idi. 8. yüzyıldan itibaren İmparatorluk ekonomisi dramatik bir şekilde gelişti. Bu, Bizans için bir nimet birden fazla biçimde; ekonomi, altın madeni para yönetimi ve Anadolu yarımadası yetiştiriciliği ordunun sürekli taleplerini karşılamaya hizmet etti. Bizans, komşularıyla (yalnızca baskın olsa bile) sürekli bir savaş halindeyken, ordu, büyük şehirler (Selanik gibi) tarafından üretilecek silahlara ihtiyaç duyarken, küçük kasabalarda hububat, şarap ve bisküvi İmparator subaylarının taleplerine tabi tutuldu. Askerlerin ödemesi çok az olmasına rağmen, büyük ordular Bizans üzerinde önemli bir gerginlikti. Askerlere orduda hizmet etmek için altın para harcandığında, bunlar zamanla paralarını kendi mallarını almaya harcıyor ve çok gelir vergilendirme şeklinde devlete geri dönüyordu. Sonuç olarak, Bizans ekonomisi Karanlık Çağ'da gelişmesine izin vererek kendi kendine yeterli idi. Bizans ordusunun başarısı, ekonomisinin başarısı nedeniyle hiç de az değildi.
775 civarında, toprak ve kelle Vergisi imparatorluk için yılda yaklaşık 1,600,000 nomismata idi. Ticaret bu dönemde azalmış, bu nedenle sadece yılda 200,000 nomismata katkıda bulunmuştur. Dönemin harcamaları, yıllık cirolara kıyasla oldukça büyüktü. Yaklaşık 600.000 nomismata, yıllık askerlik bordrosuna gitti ve diğer askeri masraflar her yıl 600.000 nomismata daha aldı. desteklemek için 400.000 nomismata ihtiyaç duyuluyordu. Ayrıca, İmparatorluk büyüklük hazineye her yıl 100.000 nomismata mal oluyordu. Bu masrafların tümü, Bizans Hükûmetinin, her yıl anlaşmalar, rüşvet veya hediyeler için fazlaca 100.000 nomismata sahip olduğu anlamına geliyordu.
Büyük bir Müslüman ordu 806 yılında imparatorluğu istila edip, I. Nikiforos'u 50.000 altın sikke fidye ve yılda 30.000 altın madeni para ödemek zorunda bırakınca yine masraflar yükseldi.Bağdat Halife'sini etkilemek için, Theofilos, Bağdat vatandaşlarına 36.000 altın para dağıttı ve 838'de Halifeye 100.000 altın dinar ödemek zorunda kaldı. 9. yüzyılın başlarındaki Bizans ekonomik toparlanması İmparator Theofilos'un 842'de halefi için imparatorluk hazinesinde 7.000.000 nomismata bırakabileceği gerçeğinden anlaşılabilir. Theofilos'un ölümünden sonra eşi Theodora onunbaşarılı politikalarına devam etti ve hatta imparatorluk rezervlerini 7.848.000 nomismata yükseltti.
850 civarında, toprak ve kelle Vergisi imparatorluk için yılda yaklaşık 2,900,000 nomismata idi. Ticaret bu dönemde önemli ölçüde arttı, bu nedenle yılda 400,000 nomismata katkıda bulundu. Dönemin harcamaları büyüktü, ancak Hazine tarafından yönetilebiliyordu. Yaklaşık 1.400.000 nomismata, yıllık askerlik bordrosuna gidiyordu ve diğer askeri masraflar ise yılda 800.000 nomismata tutuyordu. İmparatorluk bürokrasisini desteklemek için 500,000 nomismata gerekiyordu. İmparatorluk büyüklük hazineye her yıl 100,000 nomismata mal oluyordu. Bu masrafların tümü, Bizans Hükûmetinin her yıl, 8.yüzyılın ötesine geçen, fazla gelirde yaklaşık 500,000 nomismata sahip olduğu anlamına geliyordu.
Ne yazık ki oğulları III. Mihail döneminde, rezervler yaklaşık 100,000 nomismata kadar geriledi. Bununla birlikte, I. Basileios'un ihtiyatlı ekonomi politikaları uyarınca, devlet hızla imparatorluğun yıllık gelirini 3.300.000 nomismata seviyesinden 4,300,000 nomismata seviyesine çıkardı.
Bununla birlikte, 10. yüzyıldan, 12. yüzyılın sonuna kadar, Bizans İmparatorluğu zenginliğin ve lüksün bir imgesi olarak görüldü. V. Konstantinos'in reformları (y.765), 1204 yılına kadar süren canlanmanın başlangıcını işaret etder. Başkentini ziyaret eden gezginler, Konstantinopolis'te biriken servetten etkilendiler; propaganda aracı olarak Devletin diplomatik amaçlarına hizmet eden zenginlikler, yabancılar kadar kendi vatandaşlarını da etkilemek için bir yoldu. Liutprando di Cremona, 940'lı yıllarda Bizans'ın başkentinde büyükelçi olarak gönderildiğinde imparatorluk evi, lüks yemekler ve akrobatik eğlence ile boğulmuştu.
I. Svyatoslav'a II. Nikiforos tarafından Bulgaristan'ı 968'de istila etmek için 15.000 altın pounds ödenmiştir. II. Basileios'in 1025'te ölümüyle birlikte, yıllık gelir 5.900.000 nomismata seviyesine yükselmiş ve böylece 14,400,000 nomismata (200,000 altın pounds) hazinede ardılına devrolmuştu.
Bununla birlikte, Bizans ekonomisi, Komninos Hanedanı ekonomiyi yeniden canlandırana kadar uzunca bir düşüş yaşadı. Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında, Alp Arslan ilk olarak İmparator Romen Diyojen'e 10.000.000 altın sikke fidye önermişti ancak sonra yılda 1.500.000 altın sikkeye daha sonra 360.000 altın sikkeye indirdi.
Bir ittifak karşılığında, I. Aleksios, İmparator IV. Heinrich'e 360.000 altın sikke gönderdi. Komninos idaresinde imparatorluğunun zenginliği, İmparator I. Manuil'in Latince tutsaklar için 100.000 dinar, daha sonra 1165'te III. Boemondo için 150.000 dinar, Renaud de Châtillon için 120.000 dinar ve 1180'de için 150.000 dinar Müslümanlara fidye ödemesinden görülür. Manuel imparator olduğunda, Konstantinopolis'teki her ev sahibine 2 altın pound ve Doğu Ortodoks Kilisesi'ne 200 altın pound (yılda 200 gümüş sikke dahil) verilmesini emretti. Yeğeni Theodora 1157'de Kudüs'ün Kralı III. Baudouin ile evlendiğinde Manuil ona 10.000 altın sikke çeyiz, evlilik masrafları için 100.000 altın sikke ve toplam 14.000 altın sikke değerinde hediyeler (mücevher ve ipek giysileri) verdi. Manuil'in İtalya'ya olan katılımının masrafı hazineyi büyük bir maliyetle karşılamış olmalıdır (muhtemelen 2.160.000 İperpiron veya 30.000 altın pound). Sonra Papa ve Curia'ya 5.000 altın pound verme sözü de verdi. Manuil, saltanatı sırasında, Latin İmparatoru I. Baudouin'in taç giymesi sırasında kullanılan çok zengin bir mücevher (62.000 gümüş Mark) satın aldı. Devletin servetinin ana kaynağı, 12. yüzyılda Konstantinopolis'te her ithalat ve ihracatta her gün 20.000 İperpiron olarak toplanan bir gümrük vergisi olan idi. Bu, diğer gelir kaynaklarıyla birlikte, imparatorluğun yıllık gelirinin 1150'de 5.600.000 İperpiron olduğu anlamına geliyordu. Komninos imparatorları yönetiminde, ticarette, her yıl yaklaşık 50.000 İperpiron kayıbn neden olan birçok istisna İtalyan tüccarlarına verildi. Bir Venedik elçisi 1184'te İstanbul'u ziyaret etti ve 1171'de meydana gelen kayıplar için 1,500 altın pound (veya 108.000 İperpiron) tazminatının ödenmesine ilişkin bir anlaşmaya vardı. Manuel'in hükümdarlığı sonunda, Komninos imparatorluk ailesini korumak için kullanılan paranın 100.000 kişilik bir ordu muhafaza edebileceği söyleniyordu.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZM0wxWmxibWxqWlY4bFJUSWxPREFsT1ROZlZHaGxYMVJsZEhKaGNtTm9jMTh3TXk1cWNHY3ZNakl3Y0hndFZtVnVhV05sWHlWRk1pVTRNQ1U1TTE5VWFHVmZWR1YwY21GeVkyaHpYekF6TG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Komninos'un yıkılmasından sonra Bizans ekonomisi birkaç faktörün etkisiyle düştü: 1204'ten sonra İmparatorluğun parçalanması, (Bizans topraklarının İmparatorluk tarafından kaybedilenlerle güçlü ekonomik etkileşimin devam etmesine rağmen) Türkler için toprak kaybı ve Akdeniz ve Karadeniz'deki İtalyan genişlemesi. 1185 yılında II. İsaakios imparator olduğunda, bir kalabalık saraya girdi ve 1.200 altın pound, 3.000 gümüş pound ve 20.000 bronz sikke pound aldı. 1195'te, Kutsal Roma İmparatoru VI. Heinrich, Bizans İmparatoru III. Aleksios'u 1.000 altın pound (başlangıçta 5.000 altın pound) bir haraç ödemesi için zorladı ve 1204 yılında III. Aleksios, Konstantinopolis'ten kaçarken 1.000 altın pound (veya 72.000 İperpiron) aldı. Haçlı ordusunun, var olan zenginliğin ve yüzyılların kültürünü dağıtan ve yok eden şiddetle yağmasına, şehrin kuzey ve orta kesimlerini perişan eden ve bir dizi yangın eşlik etti; bu kentin sakinlerinin Yunan merkezlerine sürgüne gitmesine neden oldu. 1204'te Latin Haçlılar tarafından Konstantinopolis'in yağmalaması ekonomik bir felaketti. Mali kriz nedeniyle devlet, 1204 yılında Haçlılara 200.000 gümüş mark ({800.000 İperpiron eşdeğer) yerine sadece 100.000 gümüş mark (65.000 saf gümüş pound) ödeyebildi. Konstantinopolis'ten yapılan yağmanın resmi kaydı yaklaşık 900.000 gümüş mark, yaklaşık 3.600.000 İperpiron veya 50.000 altın pound eşdeğeri oldu. Fakirleşmiş Latin imparatorları heykelleri madeni sikkeler için eritirlerken, Venedikliler azalan kârlarına karşılık kutsal emanel ve mimari devşirmeleri kiliseleri için alıyorlardı. 1237'de Latin İmparatoru II. Baudouin, Dikenli taçı 13.134 altın sikke karşılığı Venedikli bir tüccara verdi.
Paleologos Hanedanı iktidara gelmesiyle birlikte, İtalyan tüccarları ticarete deniz yoluyla hakim olmaya başlarken; Türk saldırılar, yol boyunca ticaretten başarıyı engelledi. VIII. Mihail, başkentin yüceliğini tekrar sağlamaya çalıştı ancak imparatorluğun kaynakları yetersizdi.
1282'de VIII. Mihail, Aragon Kralı III. Peter'e Sicilya Krallığı'nı işgal etmek için 60.000 İperpiron karşılığı muazzam rüşvetini ödemek için hazineyi boşaltmaya zorlanmıştı. Konstantinopolis, İstanbul, yedinci ve sekizinci yüzyıllarda olduğu gibi bir kez daha dağınık çekirdeklerden oluşan kırsal bir ağ haline geldi; fetih edilmeden önceki son on yılında nüfusu 70.000 kişiydi. Yavaş yavaş devlet, ticaret yöntemleri ve fiyat mekanizmaları üzerindeki etkisini ve kıymetli madenlerin çıkışı üzerindeki kontrolünü ve bazı akademisyenlere göre madeni paraların basılmasına karşı da etkisini kaybetti. 1303 yılına gelindiğinde, imparatorluğun yıllık geliri, II. Andronikos yönetiminde, 1.800.000 İperpiron seviyesine düştü. 1321'de, II. Andronikos, yalnızca 1.000.000 İperpiron kadar gelir elde edebildi.
Bizans ekonomisi o kadar çok düşüş gösterdi ki, İmparatoriçe Savoyalı Anna, Bizans taç mücevherlerini 60.000 İperpiron eşdeğeri 30.000 Venedik dükası karşılığı verdi. 1348'de Constantinople'nin yıllık geliri 30.000 İperpiron iken, Galata'nın Ceneviz kolonisinde Haliç boyunca yıllık geliri 200.000 'İperpiron' idi. İmparator VI. İoannis, Bizans donanmasını yeniden inşa etmeye kalkıştığında, yetersiz bir 50.000 İperpiron toparlayabildi. Bu dönemde yapılan tek başarı, Cenova Cumhuriyeti'nin 1349 yılında 100.000 İperpiron savaş tazminatı ödemeyi kabul ettiği zamandır. İmparator V. İoannis 1366 yılında İvan Aleksandr tarafından ele geçirildiğinde 180.000 Florin fidye ödemek zorunda kalmıştır. Venedik mülklerine yapılan hasar için 1370'te imparatorluk, Venedik'e 25.663 İperpiron (şimdiye kadar sadece 4.500 İperpiron ödenmişti) borçlanmıştı. Şubat 1424'te II. Manuil, Osmanlı Türkleri ile olumsuz bir barış antlaşması imzaladı ve böylece Bizans İmparatorluğu her yıl Sultan'a 300.000 gümüş sikke ödemek zorunda kaldı. İmparator XI. Konstantinos 1453'te öldüğünde Venedik'e 17163 İperpiron borcu vardı.
Bizans hükûmetinin topladığı gelirin gerçek miktarı ana kaynakların yetersiz ve muğlak doğası gereği önemli bir tartışma konusudur. Aşağıdaki tablo yaklaşık tahminleri içerir.
Yıl | Yıllık Gelir |
---|---|
305 | 9,400,000 solidi |
457 | 7,800,000 solidi |
518 | 8,500,000 solidi |
533 | 5,000,000 solidi |
540 | 11,300,000 solidi |
555 | 6,000,000 solidi |
565 | 8,500,000 solidi |
641 | 3,700,000 nomismata |
668 | 2,000,000 nomismata |
775 | 1,800,000 nomismata |
775 | 2,000,000 nomismata |
842 | 3,100,000 nomismata |
850 | 3,300,000 nomismata |
959 | 4,000,000 nomismata |
1025 | 5,900,000 nomismata |
1150 | 5,600,000 İperpiron |
1303 | 1,800,000 İperpiron |
1321 | 1,000,000 İperpiron |
Devletin rolü
Devlet, para basmakta tekel kalmış ve ekonominin diğer önemli sektörlerine müdahale gücüne sahip olmuştur. Faiz oranları üzerine düzenli kontrol uygulamış ve Konstantinopolis'te özel çıkarlarının (örneğin ipek satışı gibi) olduğu ya da ticaret için önemli meslekleri icra eden üyeler sahip lonca ve kuruluşların faaliyetlerine bazı düzenlemeler getirdi. İmparator ve memurları, başkentin ön tedarikinin hazırlığını sağlanmasının gerektiği zamanlarda müdahalede bulunmuşlar ve tahıl fiyatlarını baskı altında tutmuşlardır. Bu nedenle, imparatorluk hem ticari emtianın iç dolaşımını hem de uluslararası ticareti sıkı şekilde kontrol etmiştir (kesinlikle bu niyetle; önemli ölçüde pratikte). Ek olarak devlet, üretim fazlasının bir kısmını vergi olarak toplamış ve ordunun subaylarına ödenen maaş ya da kamu çalışmalarına, binalarına ya da sanat eserlerine yapılan yatırımlar şeklinde dolaşıma geri koymuştur.
Para sistemi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJVeUwxTnZiR2xrZFhNdFNuVnpkR2x1YVdGdVgwbEpMVU5vY21semRGOWlMWE5pTVRReE15NXFjR2N2TWpJd2NIZ3RVMjlzYVdSMWN5MUtkWE4wYVc1cFlXNWZTVWt0UTJoeWFYTjBYMkl0YzJJeE5ERXpMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Bizans'ta kâğıt ta olmasına olmasına rağmen, madeni para temel para formudur: arşiv dokümanları hem bankacılığın hem de bankerliğin bazen ima edildiği şekilde ilkel olmadığını gösteriyor. Bizans İmparatorluğu, I. Konstantin'ten 1453 yılına kadar bin yıldan daha fazla bir süre, göreceli esnekliği sayesinde dayanıklı bir para sistemi yapma yeteneğine sahiptir. Para, egemen olduğu toprakların ekonomik bütünlüğüne katkı sağlayan, karmaşık ve gelişmiş finansal ve mali yapının hem ürünü hem de aracı olmuştur.
Parasal üretimin idari teşkilatının ilk özellikleri, ilk defa Diocletianus ve Konstantin tarafından kurulmuş ve 7. yüzyıl başlarında hala varlığını sürdürüyordu. Bizans tarihi boyunca, darphane denetimi İmparatora aitti; böylece hükûmet, belli bir derecey kadar, para arzını kontrol ediyordu. Ancak İmparator ve hükûmeti her zaman modern anlamda para politikalarının yönetme yeteneğine sahip değildi.
312 yılında Konstantin tarafından Bizans para sisteminin oluşturulmasından itibaren, dayanağı altın solidus olmuştur, madeni paranın sahip olduğu nominal değer, Codex Theodosianus'ta görüldüğü üzere, yapımında kullanılan değere eşit olmuştur.Solidus, saklama ve transfer anlamında yüksek değerli ve dengeli olmuşturIII. Valentinianus'ın Novel 16'sı "doğru ağırlıkta altın bir solidus'u red eden ya da azaltmaya" teşebbüs eden her hangi kimseyi ölümle cezalandırıyordu. Madeni paranın ağırlık ve ayarına bir başka unsur katılır: diğer ikisini garanti eden mührün güvenirliği. "Gerçek"-değer taşıyan altın madeni para, biraz fazla değer taşıyan gümüş madeni paranın yanında, para sistemin ikinci belirgin özelliğini oluşturan ayrıca güvene dayalı yapının bronz madeni parası da mevcuttu. 10. yüzyılın sonunda ve 11. yüzyılda, bir krizin ardından para derin bir değişime maruz kaldı; farklı tarihlerde ve farklı yaklaşımlara bağlı olarak nominal değer, tüm metalleri etkiledi.I. Aleksios yüksek ayarlı altın bir madeni para, İperpiron, tedavüle koyarak yaptığı reform ile bu krize bir son verdi, bu yeni sistem yaklaşık iki yüzyıl ayakta kalacaktı.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJMkwwMWhiblZsYkY5SlNWOHRYMmhoYkdaZmMzUmhkbkpoZEc5dVh5MWZjMkl5TlRVeExtcHdaeTh5TWpCd2VDMU5ZVzUxWld4ZlNVbGZMVjlvWVd4bVgzTjBZWFp5WVhSdmJsOHRYM05pTWpVMU1TNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
1304 yılında, Venedik dükasından esinlenen saf gümüş madeni para tedavüle girmesi Komninos yapılarının batı modellerinin etkisi altında bırakıldığının işaretidir. 1367'de başlayan sistem, son İperpiron ince metalinin ağırlığının iki katı kadar ağır bir gümüş olan etrafında yapıldı. 12. yüzyılın sonu, özellikle de 1204'ten itibaren, imparatorluğun siyasi parçalanması "ulusal", (örneğin, 1222'de Trabzon'da, 1218'de Bulgaristan'da ve 1228'de Sırbistan'da) sömürgeci veya feodal Para sistemlerinin yaratılmasına neden olmuştur. Venedik paraları kısa süre sonra Bizans'ta dolaşıma girdi. Bu durum, Bizans'ın 12. asrın sonuna kadar, kendi sınırları içerisinde ve ötesinde, siyasi ve ekonomik etkisinin bir ölçüsü olan topraklarda yayılmasıyla elde ettiği tekelin aksi bir durumdu.
Ticaret
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJSa0wxWmhjbUZ1WjJsaGJsOXliM1YwWlhNdWNHNW5Mekl5TUhCNExWWmhjbUZ1WjJsaGJsOXliM1YwWlhNdWNHNW4ucG5n.png)
İmparatorluğun ekonomik temellerinden biri ticaretti. Konstantinopolis, önemli doğu-batı ve kuzey-güney ticaret yollarının üzerindeydi. Trabzon doğu ticaretinde önemli bir limandı. Kesin rotalar savaşlar ve siyasi durumla yıllar boyunca değişiyordu. İthalat ve ihracat yüzde 10 oranında eşit olarak vergilendirilirdi.
Tahıl ve ipek imparatorluğun en önemli maddesi idi. Arapların Mısır ve Suriye'yi alması, Bizans'ın ticaretine zarar verdi ve başkentin tahıl stoğunu etkiledi. 9. ve 10. yüzyılda nüfus arttıkça tahıl talebi de arttı. Konstantinopolis'te tahıl için işleyen bir pazar vardı, fakat tamamen kendi kuralları yoktu: devlet hububatın bulunması ve fiyatların oluşmasında rol oynayabiliyordu.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlqTDJOakwxTm9jbTkxWkY5dlpsOURhR0Z5YkdWdFlXZHVaVjl0WVc1MVptRmpkSFZ5WldSZmFXNWZRMjl1YzNSaGJuUnBibTl3YkdWZk9ERTBMbXB3Wnk4eU1qQndlQzFUYUhKdmRXUmZiMlpmUTJoaGNteGxiV0ZuYm1WZmJXRnVkV1poWTNSMWNtVmtYMmx1WDBOdmJuTjBZVzUwYVc1dmNHeGxYemd4TkM1cWNHYz0uanBn.jpg)
İpek, devlet tarafından hem bir ödeme aracı olarak hem de diplomasi olarak kullanıldı. Ham ipek, Çin'den satın alınır ve sırmalı ya da altın işlemeli kumaş haline getirilip dünya çapında yüksek fiyatlara satılırlardı. Daha sonra, ipek böcekleri imparatorluğa kaçırıldı ve kara ipek ticareti önemini kaybetti. I. Justinianus'tan sonra ipek imalatı ve satışı imparatorlukta bir tekel haline geldi, sadece imparatorluğun fabrikalarda işlendi ve yetkili alıcılara satıldı. Ham ipek tüccarları, ipek ipeklerini Konstantinopolis'in dışından satın alabiliyorlardı, ancak ipek satan taşra tüccarlarının faaliyetlerini tehlikeye atmamak için, kendileri almak için şehir dışına çıkma yetkisine sahip değildiler.
Konstantinopolis'te ve başka yerlerde ticareti yapılan diğer emtialar çoktu: yağ, şarap, tuz, balık, et, sebze, diğer gıda ürünleri, kereste ve mum. Seramik, keten ve dokuma kumaş da ticaret öğeleriydi. İpek, parfüm ve baharat gibi lüks ürünler de önemliydi. Köle ticareti hem devlet adına hem de muhtemelen özel kişiler tarafından onaylanmıştır. Uluslararası ticaret, sadece doğu lüks ticaretinin önemli bir merkezi olan ve 12. yüzyılın sonlarına doğru olan Konstantinopolis'te değil, aynı zamanda Selanik ve Trabzon gibi bölgeler arası ve uluslararası ticaretin merkezleri olarak işlev gören diğer şehirlerde de uygulanmıştır. Tekstil, uzak ara ihracattaki en önemli kalemdi; ipekler mutlaka Mısır'a gönderiliyor ve Bulgaristan ve Batı'da da görünüyorlardı. İmparatorluk ayrıca Venedik üzerinden de ticaret yapıyordu (sonraki imparatorluğun bir parçası olduğu sürece): Tuz, ahşap, demir ve köleler ve Doğu'dan gelen lüks ürünler de değiş tokuş ediliyordu. 992 yılında II. Basileios, II. Pietro Orseolo ile yaptığı antlaşmaya göre, Konstantinopolis'te Venedik için gümrük vergisi 30 nomismata seviyesinden 17 nomismata seviyesine indirildi, karşılığında savaş durumunda Venedikliler Bizans birliklerini Güney İtalya'ya taşıyacaklardı. 11. ve 12. yüzyıllarda İtalya'nın imparatorluk ticareti, Amalfi, Venedik, Cenova ve Pisa'ya verilen antlaşma ve imtiyazlara dahil ayrıcalıklı koşullar altında gerçekleşti.
Dördüncü Haçlı Seferi ve bölgedeki ticaretteki Venedik hakimiyeti yeni koşullar yarattı. 1261 yılında Cenevizlere cömert bir gümrük ayrıcalığı verildi ve altı yıl sonra Venedikliler onların Konstantinopolis'teki ilk çeyreğini geri kazandı. Kuzeydeki iki İtalyan ticaret gücü, Bizans'taki herhangi bir noktaya ulaşmak ve tüm ekonomik bölgeyi kendi ticari çıkarlarının hizmetine sokmayı sağlayacak koşulları yarattılar.
Paleologos Hanedanı ekonomiyi yeniden canlandırmaya ve geleneksel siyasal gözetim biçimlerini ve ekonomi rehberliğini yeniden kurmaya çalıştı. Bununla birlikte, geç Bizans devletinin hem yabancı hem de yerli ekonomik güçleri tam olarak kontrol edemediği açıktı. Yavaş yavaş devlet, ticaret usulleri ve fiyat mekanizmaları üzerindeki etkisini ve değerli metallerin akışı üzerindeki kontrolünü ve bazı bilim adamlarına göre madeni para basma kontrolünü bile kaybetti. Geç dönem Bizans yetkilileri, düzenleyici bir politika izleyerek kendi özel işletmelerini sürdürmek için ellerinde bulunan devlet ayrıcalıklarını kullandılar. Özel ticari faaliyeti, dış politikadaki krizlerden ve Bizans iç erozyonundan da etkilenmiştir.
Tarım
8. yüzyıldan 14. yüzyılın başına kadar kırsal ekonomideki gelişme, zor kesinlikle yavaş, sürekliydi. Denize yakın alanlarda tahıl ürünleri, şarap ve zeytin ağaçları (Balkanlar'ın içleri ve Küçük Asya stok yapmaya odaklanıyordu) göreceli tercih ediliyordu ve Bizans ekonomisinin gelişmesinde önemli rol oynuyorlardı. Tarım işçisinin aletleri çağların değişmesine rağmen çok az değişiyordu bu da işçilik verimliliğinin düşük kalmasına neden oluyordu. Her halükarda, teknik ve aletlerin sürekliliği, bazı bilim adamlarına göre, onların çevreye başarılı uyumlarının kanıtıydı.
7 ile 12 yüzyıllar arasında, üretimin sosyal yapısı iki kutup etrafında şekillenmişti: mülk ve köy (küçük toprak sahiplerinin birliği). Köy sosyal yapısı, teşkilat yapısı şartları güvence altına almaya alınmış en iyi formuyken, mülk bu rolü bir kez daha şartları güvence altına alarak yerine getiriyordu. Mülklerde yaşayan serfler (Mülk sahibinin toprağında oturma karşılığı borçlanan) ile çoğunluğu kendi toprağına sahip ve bu yüzden devlete vergi veren köy sakinleri açık bir prensip ile ayrılıyorlardı. Bununla beraber, bütün ekicilerin tamamı mülkte yaşamıyorlardı ve tamamı bu özel durumlarından memnun değillerdi. Bazıları köle bazıları ile maaşlı çalışanlardı; maaşlı çalışanlara referanslar 7. yüzyıldan Bizans döneminin sonuna kadar kesintisiz olmuştur. Aynı şekilde, Köy sakinlerinin tamamı toprak sahibi değildi ve bazıları ise çiftçi değildi; bazı toprak sahipleri düşük dereceli aristokratik statüye sahiptiler ve diğer köylülerden daha zenginlerdi.Paroikoi tarafından tutulan sürenin kalıtsal olduğu ve bazı paroikoi'lerin sahip statüsüne kavuştuğu düşünülürse, arazi sahibi ve kiracı çiftçi (paroikos) arasındaki ayrım zayıfladı. 10. yüzyıldan itibaren, o zamandan sonra köyler tarafından tutulan geniş araziler, parasal değişimlerin daha büyük bir paya sahip olduğu talebe yönelmiş bir ekonomi olmasına rağmen, öncü rol oynamışlardır. 14. yüzyılın başlarına gelindiğinde, Makedon kırsal bölgesi, eski komünler ağını değiştiren hemen hemen kesintisiz bir ağdan oluşuyordu. 10. yüzyılda komün statüsüne sahip olduğu bilinen köyler hükümdar mülkü haline geldi ve bundan sonra bir manastıra ya da sıradan insana devredilebildiler.
6. yüzyılda nüfus yoğundu, ancak 7. ve 8. yüzyıllarda azaldı. Salgınların (örneğin, 541/542 vebası, 747'ye kadar olan tekrarları gibi) nüfus hacmi üzerindeki etkisi savaşlardan daha fazla gibi gözükmektedir. 9. yüzyıldan itibaren imparatorluğun nüfusu arttı, ancak düzensiz dağılmıştı. Büyüyen bir nüfus, toprak işlemek için alanlarda artış anlamına gelebilir. Daha büyük bir nüfusun otomatik etkisi, çok fazla ya da hiç üretim yapmayan artan sayıda kişinin talebi ile güçlendi. Nitekim ekim yapılan alanların neredeyse ikiye katlanması gerektiği ve ekinlerin genişlemesinin, otlak araziler ile yer değiştirdiği ve ormanlık alanları geri ittiği tahmin edilmektedir.
1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra, Anadolu'nun iç bölgelerinin çoğu Türkler tarafından alınmıştı ve imparatorluğun kalan topraklarında Bizanslıların ellerinde tutmayı başardığı şehirler hakimdi.
1204 yılında imparatorluğun Haçlı seferi tarafından fethedilmesi ve daha sonraki Bizans topraklarının bölünmesi, tarım ekonomisini de, ekonomik organizasyonun ve ekonomik yaşamın diğer yönleri gibi etkiledi. Bu bölgeler, küçük Yunan ve Latin devletleri arasında bölünmüşler ve sahip oldukları bütünleşmeyi kaybetmişlerdi: Bizans devleti birleştirici bir güç olarak işlev göremiyordu ve 13. yüzyılda onun yerini alacak çok az şey vardı. 13. yüzyıl, önemli topraklardan uzaklaşma, yani daha önce ekilmemiş arazileri ekime dönüştürme eyleminin söz konusu olduğu son dönemdir. Fakat köylülüğün giderek yoksullaştırılması, belli bir toplu talebin azalmasını gerektirdi ve büyük toprak sahiplerinin ellerinde önemli miktarda fazlalıkların olması gerektiği bir kaynak yoğunluğuyla sonuçlandı.
Demografik genişleme, 14. yüzyılda sona erdi. Bu süre boyunca, paroikoi durumunun bozulması, köylerin ekonomik işlevlerinin büyük mülkiyetlerin rolünden dolayı aşınması ve Makedonya'da hızlı bir demografik bir düşüş yaşandığı modern araştırma ile sağlandı.
Aristokrasinin üst katmanları servetlerini kaybetti ve eninde sonunda daha büyük ve daha ayrıcalıklı manastırların, en azından Makedonya'da, elinde mülk yoğunluğu vardı. Manastırlar çok yönlülüğü veya yenilikçi ruhu göstermedi ve kırsal ekonomi, salgın hastalıkların etkileri tersine çevrilinceye kadar, güvenlik korundu ve iletişim yeniden kurulana kadar beklemek zorunda kaldı: yani, Balkanlar'da Osmanlılar'ın sıkı yerleşmesiyle.
GSYİH
Kişi başına GSYİH, Dünya Bankası ekonomisti tarafından, yaklaşık 1000 yılında civarında (II. Basileios döneminde) zirveye ulaşan 1990 Uluslararası Doları (enflasyon hesaba katılarak verilen daha modern tanım) biriminde $ 1071.94 ile $ 1375.65 arası tahmin etmektedir. Bu günümüz dolar karşılığı $1247 ile $1412 aralığına karşılık geliyor. O tarihlerde Bizans nüfusunun 12 ila 18 milyon arasında olduğu tahmin edilmektedir. Bu, günümüz şartlarında $15 ile $25 dolar arasında bir toplam GSYİH üretir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ a b c d W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 144
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 139
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 146
- ^ a b c d e Harl, Finances under Justinian 9 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde ..
- ^ Norwich, Byzantium: The Early Centuries, 195, 229,260
- ^ Heather, The Fall of the Roman Empire, 283
- ^ Norwich, Byzantium: The Early Centuries, 269
- ^ . 22 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- ^ a b c d . 16 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- ^ Norwich, Byzantium: The Early Centuries, 6
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 445
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 450
- ^ Magdalino, Medieval Constantinople, 3
- ^ Laiu, Writing the Economic History of Byzantium, 3
* Neumann, Sublime Diplomacy, 870-871 - ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 577
- ^ Norwich, A Short History of Byzantium, 241
- ^ Norwich, Byzantium: The Decline and Fall, 21
- ^ Harris, Byzantium and The Crusades, 43
- ^ Norwich, Byzantium: The Decline and Fall, 88
- ^ Harris, Byzantium and The Crusades, 108
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 643
- ^ T. Madden, Crusades: The Illustrated History, 114
- ^ Harris, Byzantium and The Crusades, 25-26
- ^ a b c W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 705
- ^ J. Phillips, The Fourth Crusade and the Sack of Constantinople, 133
- ^ George Finlay, A History of Greece: The Byzantine and Greek empires, pt. 2, A.D. 1057-1453, 150
- ^ Jakoby, The Economy of Late Byzantium, 81
- ^ Norwich, Byzantium: The Decline and Fall, 153
- ^ Harris, Byzantium and The Crusades, 148-149; Norwich, Byzantium: The Decline and Fall, 163
- ^ a b W. Treadgold, A History of Byzantine State and Society, 663
- ^ Konstam, Historical Atlas of The Crusades, 162
- ^ Harris, Byzantium and The Crusades, 170
- ^ Harris, Byzantium and The Crusades, 180
- ^ Magdalino, Medieval Constantinople, 535-536
- ^ a b Matschke, Commerce, Trade, Markets, and Money, 805-806
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 750
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 768
- ^ Norwich, Byzantium: The Decline and Fall, 334
- ^ Nicolle, Constantinople 1453: The End of Byzantium, 84
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 276
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 277
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 278
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 411
- ^ a b W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 413
- ^ a b c W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 575
- ^ W. Treadgold, A History of the Byzantine State and Society, 841
- ^ Laiu, Writing the Economic History of Byzantium, 3; Zakythinos, The Character of the Economy, 255-256
- ^ Laiu, Writing the Economic History of Byzantium, 255-256
- ^ Grierson, Byzantine Coinage, 8
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 909
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 910
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 911
- ^ I. Anastasius yönetiminde imparatorlukta dört tane darphane vardı fakat Justinianus'un yeniden fetihleri sonucu sayılarında önemli artış oldu. 7. yüzyıl boyunca İmparatorluğun topraklarının çoğunun kaybı ve idarenin yeniden yapılanması sonucu sayıları tekrar büyük oranda azaldı. 'ne bakınız. (Grierson, Byzantine Coinage, 5)
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 917
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 918
- ^ Esler, The Early Christian World, 1081
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 918-919
- ^ a b Morrisson, Byzantine Money, 919
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 930
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 932
- ^ Grierson, Byzantine Coinage, 17
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 933-934
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 961
- ^ Morrisson, Byzantine Money, 962
- ^ Laiu, Exchange and Trade, 720
- ^ a b Laiu, Exchange and Trade, 703
- ^ Laiu, Exchange and Trade, 718
- ^ Laiu, Exchange and Trade, 723
- ^ Laiu, Exchange and Trade, 725
- ^ Laiu, Exchange and Trade, 726; Norwich, A History of Venice, 158
- ^ Matschke, Commerce, Trade, Markets, and Money, 771
- ^ Matschke, Commerce, Trade, Markets, and Money, 772
- ^ Lefort, The Rural Economy, 232
- ^ Lefort, The Rural Economy, 234-235
- ^ Lefort, The Rural Economy, 242
- ^ Lefort, The Rural Economy, 236-237
- ^ Lefort, The Rural Economy, 238
- ^ Lefort, The Rural Economy, 284
- ^ Lefort, The Rural Economy, 289
- ^ Lefort, The Rural Economy, 267-268
- ^ Lefort, The Rural Economy, 270
- ^ Laiu, The Agrarian Economy, 311
- ^ a b Laiu, The Agrarian Economy, 369
- ^ Laiu, The Agrarian Economy, 314-315, 317
- ^ Milanovic, Income and Inequality in Byzantium, 468
- ^ Milanovic, Income and Inequality in Byzantium, 461
Kaynakça
- Esler, Philip Francis (2000). "Constantine and the Empire". The Early Christian World. Routledge. ISBN .
- Grierson, Philip (1999). (PDF). Dumbarton Oaks. ISBN . 27 Eylül 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- Harl, Kenneth W. . Early Medieval and Byzantine Civilization: Constantine to Crusades. Tulane University. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2008.
- Harl, Kenneth W. . Early Medieval and Byzantine Civilization: Constantine to Crusades. Tulane University. 16 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2008.
- Harris, Jonathan (2003). Byzantium and the Crusades. Hambledon and London. ISBN .
- Heather, Peter (2007). The Fall of the Roman Empire: A New History of Rome and the Barbarians. Oxford University Press. ISBN .
- Jakoby, David (2006). "The Economy of Late Byzantium - Some Considerations". Elizabeth Jeffreys and F. K. Haarer (Ed.). Proceedings of the 21st International Congress of Byzantine Studies. Ashgate Publishing Ltd. ISBN .
- Laiu, Angeliki E. (2007). . Angeliki E. Laiu (Ed.). The Economic History of Byzantium (Volume 2). Dumbarton Oaks. 8 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- Laiu, Angeliki E. (2007). . Angeliki E. Laiu (Ed.). The Economic History of Byzantium (Volume 1). Dumbarton Oaks. 8 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- Laiu, Angeliki E. (2007). . Angeliki E. Laiu (Ed.). The Economic History of Byzantium (Volume 1). Dumbarton Oaks. 8 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- Lefort, Jacques (2007). . Angeliki E. Laiu (Ed.). The Economic History of Byzantium (Volume 1). Dumbarton Oaks. 8 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- Magdalino, Paul (2007). . Angeliki E. Laiu (Ed.). The Economic History of Byzantium (Volume 2). Dumbarton Oaks. 8 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- Matschke, Klaus-Peter (2007). . Angeliki E. Laiu (Ed.). The Economic History of Byzantium (Volume 2). Dumbarton Oaks. 8 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", Review of Income and Wealth, Vol. 52, No. 3, pp. 449–470
- Morrisson, Cécile (2007). . Angeliki E. Laiu (Ed.). The Economic History of Byzantium (Volume 3). Dumbarton Oaks. 8 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2017.
- Neumann, Iver. B. (Ağustos 2006). (PDF). Millennium: Journal of International Studies. 34 (3). ss. 865-888. doi:10.1177/03058298060340030201. ISSN 1569-2981. 14 Haziran 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2007.
- Nicolle, David (2000). Constantinople 1453: The End of Byzantium. Osprey Publishing. ISBN .
- Norwich, John Julius (1989). A History of Venice. Vintage. ISBN .
- Norwich, John Julius (1998). A Short History of Byzantium. Penguin. ISBN .
- Norwich, John Julius (1995). Byzantium: The Decline and Fall. Knopf. ISBN .
- Zakythinos, Dionysios (1945–1955). "The Character of the Economy". Passas Ioannis (Ed.). Encyclopedia "The Helios". VII. Atina.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Bizans ekonomisi Akdeniz de bircok yuzyil boyunca en saglam ekonomilerden biri olmustur Konstantinopolis bazi zamanlar Avrasya nin tamamina ve Kuzey Afrika ya kadar genisleyen ticaretin ana merkezi olmustur Bazi Bilim insanlari 7 yuzyilda Araplarin gelisine kadar Dogu Roma Imparatorlugu nun dunyanin en guclu ekonomisi oldugu dusunurler Bununla birlikte Arap fetihleri bir donem gerileme ve durgunluga katkida bulunan servetlerin onemli bir tersini temsil edecektir V Konstantinos in reformlari y 765 1204 yilina kadar suren bir canlanmanin baslangicini isaret eder 10 yuzyildan 12 yuzyilin sonuna dek Bizans Imparatorlugu nda luks bir goruntu gorulur ve gezginler Baskent in birikmis servetinden etkilenirler Tum bunlar ekonomik bir felaket olan Dorduncu Hacli Seferi nin gelisiyle birlikte degisti Paleologos Hanedani ekonomiyi yeniden canlandirmaya calisti ancak gec Bizans devleti ne yabanci ne de yerli ekonomik guclerin tam kontrolunu ele geciremeyecekti Tarlada calisan isciler alt ve odeme zamani ust 11 yuzyil Bizans incili Imparatorlugun ekonomik temellerinden biri ticaretti Devlet hem ic hem de dis ticareti siki bir sekilde kontrol altina almis ve para basma tekelini muhafaza etmistir Konstantinopolis Venedik Cumhuriyeti nin Bizans tuccarlarini ticarette zorla ele gecirene kadar Orta Cag doneminin buyuk bolumunde once Komninos Hanedani daha sonra Latin Imparatorlugu doneminde vergi muafiyetiyle Avrupa nin tek onemli ticaret merkezi olarak kaldi Ekonomik ve mali tarihDogu Roma ekonomisi Bati Roma Imparatorlugu talan eden Barbar saldirilarindan daha az etkilenmistir Diocletianus un hukumdarliginda Dogu Roma Imparatorlugu nun yillik geliri tum Roma Imparatorlugu nun 18 000 000 solidi olan gelirinin uzerinden 9 400 000 solidi idi Bu tahminler AD 150 yilinin 14 500 000 solidi yillik gelir ve AD 215 yilinin 22 000 000 solidi yillik gelir ile karsilastirabilir Marcianus un hukumdarliginin sonunda Dogu Imparatorlugu yillik geliri 7 800 000 solidi idi bu ona imparatorluk hazinesine 100 000 pound altin ya da 7 200 000 solidi koymasina neden olmustur Warren Treadgold Diocletianus ve Marcianus hukumdarliklari donemi boyunca Dogu Imparatorlugu nun nufus ve tariminin cok degil ama az miktarda azaldigini tahmin eder Gercekten cok az korunmus sayilar gostermektedir ki dogunun en buyuk sehirleri 3 ve 5 yuzyil arasinda bir miktar buyumuslerdir Marcianus un hukumdarliginda Dogu Imparatorlugu nun zorluklarinin kolaylastigi gorulmektedir ve yuzyillar sonra ilk kez nufus artmaya baslamistir Konstantinopolis in zenginligi I Justinus in sadece kendi konsullugunun kutlamak icin kullandigi 3 700 pound altindan anlasilabilir I Anastasius Egemenliginin sonlarinda 23 000 000 solidi veya 320 000 pound altin miktari hazineye toplamayi basardi I Justinianus un Egemenliginin baslarinda Imparator I Anastasius ve I Justinus ten 28 800 000 fazla miras kaldi Justinianus un yeniden fetih hareketinden once devletin yillik 5 000 000 solidi geliri vardi bu da 550 yilindaki yeniden fetih hareketinden sonra daha da artti Bununla birlikte I Justinianus hukum suresinin sonlarina dogru kismen Justinianus Vebasi ve Pers Roma savaslari nin Justinianus Sasani Imparatorlugu icin yillik buyuk miktarda para harcamisti ekonomiye verdigi zararlar nedeniyle cok az paraya sahipti Bu masraflara ek olarak Ayasofya nin yeniden insasinda 20 000 altin pounds maliyeti vardir Dusman devletler icin yapilan harcamalar da Justinianus un ardillari tarafindan odeniyordu II Justinus baris icin Avarlara 80 000 gumus para odemek zorunda kaldi karisi Sophia bir yillik mutareke icin karsilik olarak I Husrev e 45 000 solidi odedi ve ardindan II Tiberius dort yil boyunca her yil 7 200 altin pound verdi Imparator Herakleios imparatorun resmi dilini Latinceden Yunancaya yaklasik 620 de degistirdiginde solidus cogul solidi daha sonra Yunanca adi olan nomisma cogul nomismata olarak bilindi Arap Bizans savaslari 7 yuzyilda imparatorlugun topraklarini ucte bir kuculttu ve ekonomi coktu 780 yilinda Bizans Imparatorlugu nun gelirleri sadece 1 800 000 nomismata idi 8 yuzyildan itibaren Imparatorluk ekonomisi dramatik bir sekilde gelisti Bu Bizans icin bir nimet birden fazla bicimde ekonomi altin madeni para yonetimi ve Anadolu yarimadasi yetistiriciligi ordunun surekli taleplerini karsilamaya hizmet etti Bizans komsulariyla yalnizca baskin olsa bile surekli bir savas halindeyken ordu buyuk sehirler Selanik gibi tarafindan uretilecek silahlara ihtiyac duyarken kucuk kasabalarda hububat sarap ve biskuvi Imparator subaylarinin taleplerine tabi tutuldu Askerlerin odemesi cok az olmasina ragmen buyuk ordular Bizans uzerinde onemli bir gerginlikti Askerlere orduda hizmet etmek icin altin para harcandiginda bunlar zamanla paralarini kendi mallarini almaya harciyor ve cok gelir vergilendirme seklinde devlete geri donuyordu Sonuc olarak Bizans ekonomisi Karanlik Cag da gelismesine izin vererek kendi kendine yeterli idi Bizans ordusunun basarisi ekonomisinin basarisi nedeniyle hic de az degildi 775 civarinda toprak ve kelle Vergisi imparatorluk icin yilda yaklasik 1 600 000 nomismata idi Ticaret bu donemde azalmis bu nedenle sadece yilda 200 000 nomismata katkida bulunmustur Donemin harcamalari yillik cirolara kiyasla oldukca buyuktu Yaklasik 600 000 nomismata yillik askerlik bordrosuna gitti ve diger askeri masraflar her yil 600 000 nomismata daha aldi desteklemek icin 400 000 nomismata ihtiyac duyuluyordu Ayrica Imparatorluk buyukluk hazineye her yil 100 000 nomismata mal oluyordu Bu masraflarin tumu Bizans Hukumetinin her yil anlasmalar rusvet veya hediyeler icin fazlaca 100 000 nomismata sahip oldugu anlamina geliyordu Buyuk bir Musluman ordu 806 yilinda imparatorlugu istila edip I Nikiforos u 50 000 altin sikke fidye ve yilda 30 000 altin madeni para odemek zorunda birakinca yine masraflar yukseldi Bagdat Halife sini etkilemek icin Theofilos Bagdat vatandaslarina 36 000 altin para dagitti ve 838 de Halifeye 100 000 altin dinar odemek zorunda kaldi 9 yuzyilin baslarindaki Bizans ekonomik toparlanmasi Imparator Theofilos un 842 de halefi icin imparatorluk hazinesinde 7 000 000 nomismata birakabilecegi gerceginden anlasilabilir Theofilos un olumunden sonra esi Theodora onunbasarili politikalarina devam etti ve hatta imparatorluk rezervlerini 7 848 000 nomismata yukseltti 850 civarinda toprak ve kelle Vergisi imparatorluk icin yilda yaklasik 2 900 000 nomismata idi Ticaret bu donemde onemli olcude artti bu nedenle yilda 400 000 nomismata katkida bulundu Donemin harcamalari buyuktu ancak Hazine tarafindan yonetilebiliyordu Yaklasik 1 400 000 nomismata yillik askerlik bordrosuna gidiyordu ve diger askeri masraflar ise yilda 800 000 nomismata tutuyordu Imparatorluk burokrasisini desteklemek icin 500 000 nomismata gerekiyordu Imparatorluk buyukluk hazineye her yil 100 000 nomismata mal oluyordu Bu masraflarin tumu Bizans Hukumetinin her yil 8 yuzyilin otesine gecen fazla gelirde yaklasik 500 000 nomismata sahip oldugu anlamina geliyordu Ne yazik ki ogullari III Mihail doneminde rezervler yaklasik 100 000 nomismata kadar geriledi Bununla birlikte I Basileios un ihtiyatli ekonomi politikalari uyarinca devlet hizla imparatorlugun yillik gelirini 3 300 000 nomismata seviyesinden 4 300 000 nomismata seviyesine cikardi Bununla birlikte 10 yuzyildan 12 yuzyilin sonuna kadar Bizans Imparatorlugu zenginligin ve luksun bir imgesi olarak goruldu V Konstantinos in reformlari y 765 1204 yilina kadar suren canlanmanin baslangicini isaret etder Baskentini ziyaret eden gezginler Konstantinopolis te biriken servetten etkilendiler propaganda araci olarak Devletin diplomatik amaclarina hizmet eden zenginlikler yabancilar kadar kendi vatandaslarini da etkilemek icin bir yoldu Liutprando di Cremona 940 li yillarda Bizans in baskentinde buyukelci olarak gonderildiginde imparatorluk evi luks yemekler ve akrobatik eglence ile bogulmustu I Svyatoslav a II Nikiforos tarafindan Bulgaristan i 968 de istila etmek icin 15 000 altin pounds odenmistir II Basileios in 1025 te olumuyle birlikte yillik gelir 5 900 000 nomismata seviyesine yukselmis ve boylece 14 400 000 nomismata 200 000 altin pounds hazinede ardilina devrolmustu Bununla birlikte Bizans ekonomisi Komninos Hanedani ekonomiyi yeniden canlandirana kadar uzunca bir dusus yasadi Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasinda Alp Arslan ilk olarak Imparator Romen Diyojen e 10 000 000 altin sikke fidye onermisti ancak sonra yilda 1 500 000 altin sikkeye daha sonra 360 000 altin sikkeye indirdi Bir ittifak karsiliginda I Aleksios Imparator IV Heinrich e 360 000 altin sikke gonderdi Komninos idaresinde imparatorlugunun zenginligi Imparator I Manuil in Latince tutsaklar icin 100 000 dinar daha sonra 1165 te III Boemondo icin 150 000 dinar Renaud de Chatillon icin 120 000 dinar ve 1180 de icin 150 000 dinar Muslumanlara fidye odemesinden gorulur Manuel imparator oldugunda Konstantinopolis teki her ev sahibine 2 altin pound ve Dogu Ortodoks Kilisesi ne 200 altin pound yilda 200 gumus sikke dahil verilmesini emretti Yegeni Theodora 1157 de Kudus un Krali III Baudouin ile evlendiginde Manuil ona 10 000 altin sikke ceyiz evlilik masraflari icin 100 000 altin sikke ve toplam 14 000 altin sikke degerinde hediyeler mucevher ve ipek giysileri verdi Manuil in Italya ya olan katiliminin masrafi hazineyi buyuk bir maliyetle karsilamis olmalidir muhtemelen 2 160 000 Iperpiron veya 30 000 altin pound Sonra Papa ve Curia ya 5 000 altin pound verme sozu de verdi Manuil saltanati sirasinda Latin Imparatoru I Baudouin in tac giymesi sirasinda kullanilan cok zengin bir mucevher 62 000 gumus Mark satin aldi Devletin servetinin ana kaynagi 12 yuzyilda Konstantinopolis te her ithalat ve ihracatta her gun 20 000 Iperpiron olarak toplanan bir gumruk vergisi olan idi Bu diger gelir kaynaklariyla birlikte imparatorlugun yillik gelirinin 1150 de 5 600 000 Iperpiron oldugu anlamina geliyordu Komninos imparatorlari yonetiminde ticarette her yil yaklasik 50 000 Iperpiron kayibn neden olan bircok istisna Italyan tuccarlarina verildi Bir Venedik elcisi 1184 te Istanbul u ziyaret etti ve 1171 de meydana gelen kayiplar icin 1 500 altin pound veya 108 000 Iperpiron tazminatinin odenmesine iliskin bir anlasmaya vardi Manuel in hukumdarligi sonunda Komninos imparatorluk ailesini korumak icin kullanilan paranin 100 000 kisilik bir ordu muhafaza edebilecegi soyleniyordu Somaki mermerinden yapilmis Tetrarsi heykeli Konstantinopolis ten talan edilip San Marco Bazilikasi cephesine konulmustur Komninos un yikilmasindan sonra Bizans ekonomisi birkac faktorun etkisiyle dustu 1204 ten sonra Imparatorlugun parcalanmasi Bizans topraklarinin Imparatorluk tarafindan kaybedilenlerle guclu ekonomik etkilesimin devam etmesine ragmen Turkler icin toprak kaybi ve Akdeniz ve Karadeniz deki Italyan genislemesi 1185 yilinda II Isaakios imparator oldugunda bir kalabalik saraya girdi ve 1 200 altin pound 3 000 gumus pound ve 20 000 bronz sikke pound aldi 1195 te Kutsal Roma Imparatoru VI Heinrich Bizans Imparatoru III Aleksios u 1 000 altin pound baslangicta 5 000 altin pound bir harac odemesi icin zorladi ve 1204 yilinda III Aleksios Konstantinopolis ten kacarken 1 000 altin pound veya 72 000 Iperpiron aldi Hacli ordusunun var olan zenginligin ve yuzyillarin kulturunu dagitan ve yok eden siddetle yagmasina sehrin kuzey ve orta kesimlerini perisan eden ve bir dizi yangin eslik etti bu kentin sakinlerinin Yunan merkezlerine surgune gitmesine neden oldu 1204 te Latin Haclilar tarafindan Konstantinopolis in yagmalamasi ekonomik bir felaketti Mali kriz nedeniyle devlet 1204 yilinda Haclilara 200 000 gumus mark 800 000 Iperpiron esdeger yerine sadece 100 000 gumus mark 65 000 saf gumus pound odeyebildi Konstantinopolis ten yapilan yagmanin resmi kaydi yaklasik 900 000 gumus mark yaklasik 3 600 000 Iperpiron veya 50 000 altin pound esdegeri oldu Fakirlesmis Latin imparatorlari heykelleri madeni sikkeler icin eritirlerken Venedikliler azalan karlarina karsilik kutsal emanel ve mimari devsirmeleri kiliseleri icin aliyorlardi 1237 de Latin Imparatoru II Baudouin Dikenli taci 13 134 altin sikke karsiligi Venedikli bir tuccara verdi Paleologos Hanedani iktidara gelmesiyle birlikte Italyan tuccarlari ticarete deniz yoluyla hakim olmaya baslarken Turk saldirilar yol boyunca ticaretten basariyi engelledi VIII Mihail baskentin yuceligini tekrar saglamaya calisti ancak imparatorlugun kaynaklari yetersizdi 1282 de VIII Mihail Aragon Krali III Peter e Sicilya Kralligi ni isgal etmek icin 60 000 Iperpiron karsiligi muazzam rusvetini odemek icin hazineyi bosaltmaya zorlanmisti Konstantinopolis Istanbul yedinci ve sekizinci yuzyillarda oldugu gibi bir kez daha daginik cekirdeklerden olusan kirsal bir ag haline geldi fetih edilmeden onceki son on yilinda nufusu 70 000 kisiydi Yavas yavas devlet ticaret yontemleri ve fiyat mekanizmalari uzerindeki etkisini ve kiymetli madenlerin cikisi uzerindeki kontrolunu ve bazi akademisyenlere gore madeni paralarin basilmasina karsi da etkisini kaybetti 1303 yilina gelindiginde imparatorlugun yillik geliri II Andronikos yonetiminde 1 800 000 Iperpiron seviyesine dustu 1321 de II Andronikos yalnizca 1 000 000 Iperpiron kadar gelir elde edebildi Bizans ekonomisi o kadar cok dusus gosterdi ki Imparatorice Savoyali Anna Bizans tac mucevherlerini 60 000 Iperpiron esdegeri 30 000 Venedik dukasi karsiligi verdi 1348 de Constantinople nin yillik geliri 30 000 Iperpiron iken Galata nin Ceneviz kolonisinde Halic boyunca yillik geliri 200 000 Iperpiron idi Imparator VI Ioannis Bizans donanmasini yeniden insa etmeye kalkistiginda yetersiz bir 50 000 Iperpiron toparlayabildi Bu donemde yapilan tek basari Cenova Cumhuriyeti nin 1349 yilinda 100 000 Iperpiron savas tazminati odemeyi kabul ettigi zamandir Imparator V Ioannis 1366 yilinda Ivan Aleksandr tarafindan ele gecirildiginde 180 000 Florin fidye odemek zorunda kalmistir Venedik mulklerine yapilan hasar icin 1370 te imparatorluk Venedik e 25 663 Iperpiron simdiye kadar sadece 4 500 Iperpiron odenmisti borclanmisti Subat 1424 te II Manuil Osmanli Turkleri ile olumsuz bir baris antlasmasi imzaladi ve boylece Bizans Imparatorlugu her yil Sultan a 300 000 gumus sikke odemek zorunda kaldi Imparator XI Konstantinos 1453 te oldugunde Venedik e 17163 Iperpiron borcu vardi Bizans hukumetinin topladigi gelirin gercek miktari ana kaynaklarin yetersiz ve muglak dogasi geregi onemli bir tartisma konusudur Asagidaki tablo yaklasik tahminleri icerir Yil Yillik Gelir305 9 400 000 solidi457 7 800 000 solidi518 8 500 000 solidi533 5 000 000 solidi540 11 300 000 solidi555 6 000 000 solidi565 8 500 000 solidi641 3 700 000 nomismata668 2 000 000 nomismata775 1 800 000 nomismata775 2 000 000 nomismata842 3 100 000 nomismata850 3 300 000 nomismata959 4 000 000 nomismata1025 5 900 000 nomismata1150 5 600 000 Iperpiron1303 1 800 000 Iperpiron1321 1 000 000 IperpironDevletin roluCanakkale Bogazi nin gumruklerinden gecisi duzenleyen Bizans Imparatoru I Anastasius 491 518 kanunu Devlet para basmakta tekel kalmis ve ekonominin diger onemli sektorlerine mudahale gucune sahip olmustur Faiz oranlari uzerine duzenli kontrol uygulamis ve Konstantinopolis te ozel cikarlarinin ornegin ipek satisi gibi oldugu ya da ticaret icin onemli meslekleri icra eden uyeler sahip lonca ve kuruluslarin faaliyetlerine bazi duzenlemeler getirdi Imparator ve memurlari baskentin on tedarikinin hazirligini saglanmasinin gerektigi zamanlarda mudahalede bulunmuslar ve tahil fiyatlarini baski altinda tutmuslardir Bu nedenle imparatorluk hem ticari emtianin ic dolasimini hem de uluslararasi ticareti siki sekilde kontrol etmistir kesinlikle bu niyetle onemli olcude pratikte Ek olarak devlet uretim fazlasinin bir kismini vergi olarak toplamis ve ordunun subaylarina odenen maas ya da kamu calismalarina binalarina ya da sanat eserlerine yapilan yatirimlar seklinde dolasima geri koymustur Para sistemiII Justinianus un altin solidus u 4 42 g 692 den sonra basilmistir Bizans ta kagit ta olmasina olmasina ragmen madeni para temel para formudur arsiv dokumanlari hem bankaciligin hem de bankerligin bazen ima edildigi sekilde ilkel olmadigini gosteriyor Bizans Imparatorlugu I Konstantin ten 1453 yilina kadar bin yildan daha fazla bir sure goreceli esnekligi sayesinde dayanikli bir para sistemi yapma yetenegine sahiptir Para egemen oldugu topraklarin ekonomik butunlugune katki saglayan karmasik ve gelismis finansal ve mali yapinin hem urunu hem de araci olmustur Parasal uretimin idari teskilatinin ilk ozellikleri ilk defa Diocletianus ve Konstantin tarafindan kurulmus ve 7 yuzyil baslarinda hala varligini surduruyordu Bizans tarihi boyunca darphane denetimi Imparatora aitti boylece hukumet belli bir derecey kadar para arzini kontrol ediyordu Ancak Imparator ve hukumeti her zaman modern anlamda para politikalarinin yonetme yetenegine sahip degildi 312 yilinda Konstantin tarafindan Bizans para sisteminin olusturulmasindan itibaren dayanagi altin solidus olmustur madeni paranin sahip oldugu nominal deger Codex Theodosianus ta goruldugu uzere yapiminda kullanilan degere esit olmustur Solidus saklama ve transfer anlaminda yuksek degerli ve dengeli olmusturIII Valentinianus in Novel 16 si dogru agirlikta altin bir solidus u red eden ya da azaltmaya tesebbus eden her hangi kimseyi olumle cezalandiriyordu Madeni paranin agirlik ve ayarina bir baska unsur katilir diger ikisini garanti eden muhrun guvenirligi Gercek deger tasiyan altin madeni para biraz fazla deger tasiyan gumus madeni paranin yaninda para sistemin ikinci belirgin ozelligini olusturan ayrica guvene dayali yapinin bronz madeni parasi da mevcuttu 10 yuzyilin sonunda ve 11 yuzyilda bir krizin ardindan para derin bir degisime maruz kaldi farkli tarihlerde ve farkli yaklasimlara bagli olarak nominal deger tum metalleri etkiledi I Aleksios yuksek ayarli altin bir madeni para Iperpiron tedavule koyarak yaptigi reform ile bu krize bir son verdi bu yeni sistem yaklasik iki yuzyil ayakta kalacakti II Manuil tarafindan bastirilan yarim 3 53 g Yazida Manuil Isa bizim tanrimiz mumin imparator yazmaktadir 1304 yilinda Venedik dukasindan esinlenen saf gumus madeni para tedavule girmesi Komninos yapilarinin bati modellerinin etkisi altinda birakildiginin isaretidir 1367 de baslayan sistem son Iperpiron ince metalinin agirliginin iki kati kadar agir bir gumus olan etrafinda yapildi 12 yuzyilin sonu ozellikle de 1204 ten itibaren imparatorlugun siyasi parcalanmasi ulusal ornegin 1222 de Trabzon da 1218 de Bulgaristan da ve 1228 de Sirbistan da somurgeci veya feodal Para sistemlerinin yaratilmasina neden olmustur Venedik paralari kisa sure sonra Bizans ta dolasima girdi Bu durum Bizans in 12 asrin sonuna kadar kendi sinirlari icerisinde ve otesinde siyasi ve ekonomik etkisinin bir olcusu olan topraklarda yayilmasiyla elde ettigi tekelin aksi bir durumdu TicaretVareglerin ana ticaret yollarini gosteren harita Vareglerden Yunanlara uzanan ticaret yolu mor renkle gosterilmistir 8 ile 11 yuzyil arasi diger ticaret yollari portakal renginde gosterilmistir Imparatorlugun ekonomik temellerinden biri ticaretti Konstantinopolis onemli dogu bati ve kuzey guney ticaret yollarinin uzerindeydi Trabzon dogu ticaretinde onemli bir limandi Kesin rotalar savaslar ve siyasi durumla yillar boyunca degisiyordu Ithalat ve ihracat yuzde 10 oraninda esit olarak vergilendirilirdi Tahil ve ipek imparatorlugun en onemli maddesi idi Araplarin Misir ve Suriye yi almasi Bizans in ticaretine zarar verdi ve baskentin tahil stogunu etkiledi 9 ve 10 yuzyilda nufus arttikca tahil talebi de artti Konstantinopolis te tahil icin isleyen bir pazar vardi fakat tamamen kendi kurallari yoktu devlet hububatin bulunmasi ve fiyatlarin olusmasinda rol oynayabiliyordu Sarlman kefeni cok renkli Bizans ipegi 9 yuzyil Paris Musee National du Moyen Age Ipek devlet tarafindan hem bir odeme araci olarak hem de diplomasi olarak kullanildi Ham ipek Cin den satin alinir ve sirmali ya da altin islemeli kumas haline getirilip dunya capinda yuksek fiyatlara satilirlardi Daha sonra ipek bocekleri imparatorluga kacirildi ve kara ipek ticareti onemini kaybetti I Justinianus tan sonra ipek imalati ve satisi imparatorlukta bir tekel haline geldi sadece imparatorlugun fabrikalarda islendi ve yetkili alicilara satildi Ham ipek tuccarlari ipek ipeklerini Konstantinopolis in disindan satin alabiliyorlardi ancak ipek satan tasra tuccarlarinin faaliyetlerini tehlikeye atmamak icin kendileri almak icin sehir disina cikma yetkisine sahip degildiler Konstantinopolis te ve baska yerlerde ticareti yapilan diger emtialar coktu yag sarap tuz balik et sebze diger gida urunleri kereste ve mum Seramik keten ve dokuma kumas da ticaret ogeleriydi Ipek parfum ve baharat gibi luks urunler de onemliydi Kole ticareti hem devlet adina hem de muhtemelen ozel kisiler tarafindan onaylanmistir Uluslararasi ticaret sadece dogu luks ticaretinin onemli bir merkezi olan ve 12 yuzyilin sonlarina dogru olan Konstantinopolis te degil ayni zamanda Selanik ve Trabzon gibi bolgeler arasi ve uluslararasi ticaretin merkezleri olarak islev goren diger sehirlerde de uygulanmistir Tekstil uzak ara ihracattaki en onemli kalemdi ipekler mutlaka Misir a gonderiliyor ve Bulgaristan ve Bati da da gorunuyorlardi Imparatorluk ayrica Venedik uzerinden de ticaret yapiyordu sonraki imparatorlugun bir parcasi oldugu surece Tuz ahsap demir ve koleler ve Dogu dan gelen luks urunler de degis tokus ediliyordu 992 yilinda II Basileios II Pietro Orseolo ile yaptigi antlasmaya gore Konstantinopolis te Venedik icin gumruk vergisi 30 nomismata seviyesinden 17 nomismata seviyesine indirildi karsiliginda savas durumunda Venedikliler Bizans birliklerini Guney Italya ya tasiyacaklardi 11 ve 12 yuzyillarda Italya nin imparatorluk ticareti Amalfi Venedik Cenova ve Pisa ya verilen antlasma ve imtiyazlara dahil ayricalikli kosullar altinda gerceklesti Dorduncu Hacli Seferi ve bolgedeki ticaretteki Venedik hakimiyeti yeni kosullar yaratti 1261 yilinda Cenevizlere comert bir gumruk ayricaligi verildi ve alti yil sonra Venedikliler onlarin Konstantinopolis teki ilk ceyregini geri kazandi Kuzeydeki iki Italyan ticaret gucu Bizans taki herhangi bir noktaya ulasmak ve tum ekonomik bolgeyi kendi ticari cikarlarinin hizmetine sokmayi saglayacak kosullari yarattilar Paleologos Hanedani ekonomiyi yeniden canlandirmaya ve geleneksel siyasal gozetim bicimlerini ve ekonomi rehberligini yeniden kurmaya calisti Bununla birlikte gec Bizans devletinin hem yabanci hem de yerli ekonomik gucleri tam olarak kontrol edemedigi acikti Yavas yavas devlet ticaret usulleri ve fiyat mekanizmalari uzerindeki etkisini ve degerli metallerin akisi uzerindeki kontrolunu ve bazi bilim adamlarina gore madeni para basma kontrolunu bile kaybetti Gec donem Bizans yetkilileri duzenleyici bir politika izleyerek kendi ozel isletmelerini surdurmek icin ellerinde bulunan devlet ayricaliklarini kullandilar Ozel ticari faaliyeti dis politikadaki krizlerden ve Bizans ic erozyonundan da etkilenmistir Tarim8 yuzyildan 14 yuzyilin basina kadar kirsal ekonomideki gelisme zor kesinlikle yavas surekliydi Denize yakin alanlarda tahil urunleri sarap ve zeytin agaclari Balkanlar in icleri ve Kucuk Asya stok yapmaya odaklaniyordu goreceli tercih ediliyordu ve Bizans ekonomisinin gelismesinde onemli rol oynuyorlardi Tarim iscisinin aletleri caglarin degismesine ragmen cok az degisiyordu bu da iscilik verimliliginin dusuk kalmasina neden oluyordu Her halukarda teknik ve aletlerin surekliligi bazi bilim adamlarina gore onlarin cevreye basarili uyumlarinin kanitiydi 7 ile 12 yuzyillar arasinda uretimin sosyal yapisi iki kutup etrafinda sekillenmisti mulk ve koy kucuk toprak sahiplerinin birligi Koy sosyal yapisi teskilat yapisi sartlari guvence altina almaya alinmis en iyi formuyken mulk bu rolu bir kez daha sartlari guvence altina alarak yerine getiriyordu Mulklerde yasayan serfler Mulk sahibinin topraginda oturma karsiligi borclanan ile cogunlugu kendi topragina sahip ve bu yuzden devlete vergi veren koy sakinleri acik bir prensip ile ayriliyorlardi Bununla beraber butun ekicilerin tamami mulkte yasamiyorlardi ve tamami bu ozel durumlarindan memnun degillerdi Bazilari kole bazilari ile maasli calisanlardi maasli calisanlara referanslar 7 yuzyildan Bizans doneminin sonuna kadar kesintisiz olmustur Ayni sekilde Koy sakinlerinin tamami toprak sahibi degildi ve bazilari ise ciftci degildi bazi toprak sahipleri dusuk dereceli aristokratik statuye sahiptiler ve diger koylulerden daha zenginlerdi Paroikoi tarafindan tutulan surenin kalitsal oldugu ve bazi paroikoi lerin sahip statusune kavustugu dusunulurse arazi sahibi ve kiraci ciftci paroikos arasindaki ayrim zayifladi 10 yuzyildan itibaren o zamandan sonra koyler tarafindan tutulan genis araziler parasal degisimlerin daha buyuk bir paya sahip oldugu talebe yonelmis bir ekonomi olmasina ragmen oncu rol oynamislardir 14 yuzyilin baslarina gelindiginde Makedon kirsal bolgesi eski komunler agini degistiren hemen hemen kesintisiz bir agdan olusuyordu 10 yuzyilda komun statusune sahip oldugu bilinen koyler hukumdar mulku haline geldi ve bundan sonra bir manastira ya da siradan insana devredilebildiler 6 yuzyilda nufus yogundu ancak 7 ve 8 yuzyillarda azaldi Salginlarin ornegin 541 542 vebasi 747 ye kadar olan tekrarlari gibi nufus hacmi uzerindeki etkisi savaslardan daha fazla gibi gozukmektedir 9 yuzyildan itibaren imparatorlugun nufusu artti ancak duzensiz dagilmisti Buyuyen bir nufus toprak islemek icin alanlarda artis anlamina gelebilir Daha buyuk bir nufusun otomatik etkisi cok fazla ya da hic uretim yapmayan artan sayida kisinin talebi ile guclendi Nitekim ekim yapilan alanlarin neredeyse ikiye katlanmasi gerektigi ve ekinlerin genislemesinin otlak araziler ile yer degistirdigi ve ormanlik alanlari geri ittigi tahmin edilmektedir 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi nden sonra Anadolu nun ic bolgelerinin cogu Turkler tarafindan alinmisti ve imparatorlugun kalan topraklarinda Bizanslilarin ellerinde tutmayi basardigi sehirler hakimdi 1204 yilinda imparatorlugun Hacli seferi tarafindan fethedilmesi ve daha sonraki Bizans topraklarinin bolunmesi tarim ekonomisini de ekonomik organizasyonun ve ekonomik yasamin diger yonleri gibi etkiledi Bu bolgeler kucuk Yunan ve Latin devletleri arasinda bolunmusler ve sahip olduklari butunlesmeyi kaybetmislerdi Bizans devleti birlestirici bir guc olarak islev goremiyordu ve 13 yuzyilda onun yerini alacak cok az sey vardi 13 yuzyil onemli topraklardan uzaklasma yani daha once ekilmemis arazileri ekime donusturme eyleminin soz konusu oldugu son donemdir Fakat koylulugun giderek yoksullastirilmasi belli bir toplu talebin azalmasini gerektirdi ve buyuk toprak sahiplerinin ellerinde onemli miktarda fazlaliklarin olmasi gerektigi bir kaynak yogunluguyla sonuclandi Demografik genisleme 14 yuzyilda sona erdi Bu sure boyunca paroikoi durumunun bozulmasi koylerin ekonomik islevlerinin buyuk mulkiyetlerin rolunden dolayi asinmasi ve Makedonya da hizli bir demografik bir dusus yasandigi modern arastirma ile saglandi Aristokrasinin ust katmanlari servetlerini kaybetti ve eninde sonunda daha buyuk ve daha ayricalikli manastirlarin en azindan Makedonya da elinde mulk yogunlugu vardi Manastirlar cok yonlulugu veya yenilikci ruhu gostermedi ve kirsal ekonomi salgin hastaliklarin etkileri tersine cevrilinceye kadar guvenlik korundu ve iletisim yeniden kurulana kadar beklemek zorunda kaldi yani Balkanlar da Osmanlilar in siki yerlesmesiyle GSYIHKisi basina GSYIH Dunya Bankasi ekonomisti tarafindan yaklasik 1000 yilinda civarinda II Basileios doneminde zirveye ulasan 1990 Uluslararasi Dolari enflasyon hesaba katilarak verilen daha modern tanim biriminde 1071 94 ile 1375 65 arasi tahmin etmektedir Bu gunumuz dolar karsiligi 1247 ile 1412 araligina karsilik geliyor O tarihlerde Bizans nufusunun 12 ila 18 milyon arasinda oldugu tahmin edilmektedir Bu gunumuz sartlarinda 15 ile 25 dolar arasinda bir toplam GSYIH uretir Ayrica bakinizKaynakca a b c d W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 144 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 139 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 146 a b c d e Harl Finances under Justinian 9 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde Norwich Byzantium The Early Centuries 195 229 260 Heather The Fall of the Roman Empire 283 Norwich Byzantium The Early Centuries 269 22 Subat 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 a b c d 16 Nisan 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Norwich Byzantium The Early Centuries 6 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 445 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 450 Magdalino Medieval Constantinople 3 Laiu Writing the Economic History of Byzantium 3 Neumann Sublime Diplomacy 870 871 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 577 Norwich A Short History of Byzantium 241 Norwich Byzantium The Decline and Fall 21 Harris Byzantium and The Crusades 43 Norwich Byzantium The Decline and Fall 88 Harris Byzantium and The Crusades 108 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 643 T Madden Crusades The Illustrated History 114 Harris Byzantium and The Crusades 25 26 a b c W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 705 J Phillips The Fourth Crusade and the Sack of Constantinople 133 George Finlay A History of Greece The Byzantine and Greek empires pt 2 A D 1057 1453 150 Jakoby The Economy of Late Byzantium 81 Norwich Byzantium The Decline and Fall 153 Harris Byzantium and The Crusades 148 149 Norwich Byzantium The Decline and Fall 163 a b W Treadgold A History of Byzantine State and Society 663 Konstam Historical Atlas of The Crusades 162 Harris Byzantium and The Crusades 170 Harris Byzantium and The Crusades 180 Magdalino Medieval Constantinople 535 536 a b Matschke Commerce Trade Markets and Money 805 806 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 750 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 768 Norwich Byzantium The Decline and Fall 334 Nicolle Constantinople 1453 The End of Byzantium 84 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 276 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 277 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 278 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 411 a b W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 413 a b c W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 575 W Treadgold A History of the Byzantine State and Society 841 Laiu Writing the Economic History of Byzantium 3 Zakythinos The Character of the Economy 255 256 Laiu Writing the Economic History of Byzantium 255 256 Grierson Byzantine Coinage 8 Morrisson Byzantine Money 909 Morrisson Byzantine Money 910 Morrisson Byzantine Money 911 I Anastasius yonetiminde imparatorlukta dort tane darphane vardi fakat Justinianus un yeniden fetihleri sonucu sayilarinda onemli artis oldu 7 yuzyil boyunca Imparatorlugun topraklarinin cogunun kaybi ve idarenin yeniden yapilanmasi sonucu sayilari tekrar buyuk oranda azaldi ne bakiniz Grierson Byzantine Coinage 5 Morrisson Byzantine Money 917 Morrisson Byzantine Money 918 Esler The Early Christian World 1081 Morrisson Byzantine Money 918 919 a b Morrisson Byzantine Money 919 Morrisson Byzantine Money 930 Morrisson Byzantine Money 932 Grierson Byzantine Coinage 17 Morrisson Byzantine Money 933 934 Morrisson Byzantine Money 961 Morrisson Byzantine Money 962 Laiu Exchange and Trade 720 a b Laiu Exchange and Trade 703 Laiu Exchange and Trade 718 Laiu Exchange and Trade 723 Laiu Exchange and Trade 725 Laiu Exchange and Trade 726 Norwich A History of Venice 158 Matschke Commerce Trade Markets and Money 771 Matschke Commerce Trade Markets and Money 772 Lefort The Rural Economy 232 Lefort The Rural Economy 234 235 Lefort The Rural Economy 242 Lefort The Rural Economy 236 237 Lefort The Rural Economy 238 Lefort The Rural Economy 284 Lefort The Rural Economy 289 Lefort The Rural Economy 267 268 Lefort The Rural Economy 270 Laiu The Agrarian Economy 311 a b Laiu The Agrarian Economy 369 Laiu The Agrarian Economy 314 315 317 Milanovic Income and Inequality in Byzantium 468 Milanovic Income and Inequality in Byzantium 461KaynakcaEsler Philip Francis 2000 Constantine and the Empire The Early Christian World Routledge ISBN 0 415 33312 1 Grierson Philip 1999 PDF Dumbarton Oaks ISBN 0 88402 274 9 27 Eylul 2007 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Harl Kenneth W Early Medieval and Byzantine Civilization Constantine to Crusades Tulane University 3 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Mart 2008 Harl Kenneth W Early Medieval and Byzantine Civilization Constantine to Crusades Tulane University 16 Haziran 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Mart 2008 Harris Jonathan 2003 Byzantium and the Crusades Hambledon and London ISBN 1 85285 298 4 Heather Peter 2007 The Fall of the Roman Empire A New History of Rome and the Barbarians Oxford University Press ISBN 0 19 532541 9 Jakoby David 2006 The Economy of Late Byzantium Some Considerations Elizabeth Jeffreys and F K Haarer Ed Proceedings of the 21st International Congress of Byzantine Studies Ashgate Publishing Ltd ISBN 0 7546 5740 X Laiu Angeliki E 2007 Angeliki E Laiu Ed The Economic History of Byzantium Volume 2 Dumbarton Oaks 8 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Laiu Angeliki E 2007 Angeliki E Laiu Ed The Economic History of Byzantium Volume 1 Dumbarton Oaks 8 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Laiu Angeliki E 2007 Angeliki E Laiu Ed The Economic History of Byzantium Volume 1 Dumbarton Oaks 8 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Lefort Jacques 2007 Angeliki E Laiu Ed The Economic History of Byzantium Volume 1 Dumbarton Oaks 8 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Magdalino Paul 2007 Angeliki E Laiu Ed The Economic History of Byzantium Volume 2 Dumbarton Oaks 8 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Matschke Klaus Peter 2007 Angeliki E Laiu Ed The Economic History of Byzantium Volume 2 Dumbarton Oaks 8 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 2006 An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000 Review of Income and Wealth Vol 52 No 3 pp 449 470 Morrisson Cecile 2007 Angeliki E Laiu Ed The Economic History of Byzantium Volume 3 Dumbarton Oaks 8 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ocak 2017 Neumann Iver B Agustos 2006 PDF Millennium Journal of International Studies 34 3 ss 865 888 doi 10 1177 03058298060340030201 ISSN 1569 2981 14 Haziran 2007 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 21 Mayis 2007 Nicolle David 2000 Constantinople 1453 The End of Byzantium Osprey Publishing ISBN 1 84176 091 9 Norwich John Julius 1989 A History of Venice Vintage ISBN 0 679 72197 5 Norwich John Julius 1998 A Short History of Byzantium Penguin ISBN 0 14 025960 0 Norwich John Julius 1995 Byzantium The Decline and Fall Knopf ISBN 0 679 41650 1 Zakythinos Dionysios 1945 1955 The Character of the Economy Passas Ioannis Ed Encyclopedia The Helios VII Atina