Çin tarihi, yazılı kaynaklara göre 3500 yıldan fazla geriye uzanmakta olup yazılı Çin tarihi ise MÖ 1500'lerdeShang Hanedanı döneminden (c. MÖ 1600–1046) başlamaktadır. Çin binlerce yıllık tarihi ile dünyanın en eski medeniyetlerinden biri ve uygarlığın beşiği olarak kabul edilmektedir. Çin uzun tarihi boyunca değişimli olarak birleşik bir devlet olarak veya birçok devlet halinde parçalanmış olarak varlığını sürdürmüştür.
Çin tarihi geniş anlamda antik (MÖ 2100-221), imparatorluk (MÖ 221-1912) ve modern tarih (1912-günümüze) olmak üzere üçe ayrılır. Çin tarihi genel olarak hanedanlıklara ayrılır.
Prehistorya
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJRekwwTk5UME5mVkhKbFlYTjFjbVZ6WDI5bVgwRnVZMmxsYm5SZlEyaHBibUZmWlhob2FXSnBkRjh0WDJKdllYUXRjMmhoY0dWa1gzQnZkQzVxY0djdk1qSXdjSGd0UTAxUFExOVVjbVZoYzNWeVpYTmZiMlpmUVc1amFXVnVkRjlEYUdsdVlWOWxlR2hwWW1sMFh5MWZZbTloZEMxemFHRndaV1JmY0c5MExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
Homo erectus günümüz Çin'e yaklaşık bir milyon yıl önce ayak bastı.
Çin medeniyeti tarihçilere göre Henan eyaletinde Sarı Nehir'in ortasında doğmuştur. Gelişmiş Neolitik kültürlerin kalıntıları 7000 yıl öncesine dayanmaktadır. Ayrıca Güney Çin'de Neolitik keşifler yapılmıştır. Bunların her biri bir tarım kültürüdür fakat kuzeyde darı ve güneyde pirinç yetiştirilmekteydi.
Antik Çin
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTltTDJZd0wwTm9hVzVoWHpFdWFuQm5MekV5TUhCNExVTm9hVzVoWHpFdWFuQm4uanBn.jpg)
İlk Çin devleti tarihçilere göre Sarı Nehir civarında kurulmuştur. MÖ 2500 yılında Geç Neolitik Longshan medeniyeti gelişmiştir. İlk bronz objeler ve en eski şehir MÖ 2000'lerde kurulmuştur. Çin'in ilk hanedanı yaklaşık MÖ 2100'de kurulan efsanevi Xia Hanedanı'dır. Ancak bu döneme ait yazılı kaynaklar henüz tespit edilememiştir.
Çin'in yazılı tarihi ise MÖ 1600-1100'lerde Shang Hanedanı ile başlamaktadır. Radyokarbon tarihleme yöntemi ile ilk yazılar MÖ 1500'de yazılmıştır. Shang Hanedanı'nı daha sonra Zhou Hanedanı takip etti. Bu üç hanedanlık kralın gücünü dini konumundan aldığı teokratik Tunç Çağı Devletleri idi.
MÖ 700'lerden itibaren Çin daha sonra bağımsız hale gelecek küçük prenslikler halinde bölünmeye başladı. Bu dönem İlkbahar ve Sonbahar Dönemi olarak bilinir ve bunu MÖ 400'de başlayan ve çeşitli devletlerin hegemonya için mücadele ettiği Savaşan Devletler Dönemi izledi. Bu dönemde demir daha yaygın olarak kullanılmaya başlandı ve klasik Çin medeniyeti doğdu. Klasik Çin edebiyatı ve edebi dili ile Konfüçyüsçülük ve Taoizm gibi akımlar bu dönemde ortaya çıkmıştır.
İmparatorluk dönemi
Qin Hanedanı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJGaUwxRnBibk5vYVdoMVlXNW5aR2t6TG1wd1p5OHlNakJ3ZUMxUmFXNXphR2xvZFdGdVoyUnBNeTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
Batıda yer alan Qin devleti MÖ 300'lerden itibaren küçük devletleri fethederek ve sınırlarını güneye genişleterek MÖ 221'de tüm Çin'i birleştirdi ve Qin Hanedanı kuruldu. Qin Hanedanı'nın kurulmasıyla Çin'de imparatorluklar dönemi başladı. Bu dönemde ilk Çin Seddi inşa edilmiş ve para, ölçü ve ağırlık birimleri bu dönemde standartlaştırılmış, daha iyi bir yazı sistemi oluşturulmuştur.
Qin Hanedanı taht krizi sonucu çıkan halk ayaklanması ile MÖ 206'de yıkıldı ve yerine Han Hanedanı kuruldu.
Han Hanedanı
Qin Hanedanı'ndan sonra gelen Han Hanedanı MS 220 yılına kadar hüküm sürdü. Han Hanedanı, Çin nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Han ulusuna adını vermiştir. Han Hanedanı zamanında Çin'in nüfusu yaklaşık olarak 60 milyondu ve bu dönem Çin'in altın çağı olarak bilinir. Han Hanedanı Çin'in sınırlarını genişletmiş ve Doğu Asya'daki egemenliğinin temellerini atmıştır. Bu genişleme ticarete dayalı olup Çin bu dönemde ipek ihraç etmeye başladı ve Orta Asya'ya kervan ticaretini sağlayan yollar güvenlik altına alındı. Yine resmi bir yönetim sistemi kuruldu ve hükümdarlar akrabalarına önemli derecede özerkliğe sahip topraklar verdi. Konfüçyüsçülük akımı devlet ve devlet hizmetinde yükseldi ve MÖ 2. yüzyılın sonunda devletin resmi öğretisi haline geldi. Han Hanedanlığı'nın sonlarında merkezi hükûmetinin gücü azaldı ve Çin bağımsız ve kendi kendini idare ettirebilen beyliklere ayrıldı. Bu dönemde yaşamış en önemli Çinli tarihçiler ise Sima Qian ve Ban Zhao'ydu.
Üç İmparatorluk
MS 2. yüzyıla gelindiğinde imparatorluk kara satın alımı, işgaller ve eş klanları ile hadımlar arasında çıkan kavgalar karşısında zayıflamaya başladı. MS 184 yılında çıkan Sarı Türban İsyanı savaş ağaları dönemine yol açtı. Ardından gelen karışıklıkta üç ülke Üç İmparatorluk döneminde birbirlerine karşı üstünlük sağlamaya çalıştı. Bu dönem Üç Krallık Romanı gibi eserlerde büyük ölçüde romantikleşti.
208'de Cao Cao'nun kuzeyi birleştirmesinden sonra oğlu 220 yılında Wei Hanedanı'nı ilan etti. Daha sonra Wei'nin rakipleri Shu ve Wu bağımsızlıklarını ilan etmesiyle Çin'de Üç İmparatorluk dönemi başladı. Bu dönemde Qin ve Han Hanedanları döneminde var olan devlet kademeli bir şekilde merkezden uzaklaşılmıştır ve büyük ailelerin güçleri artmıştır.
265 yılında Jin Hanedanı Wei'yi devirdi ve daha sonra 280 yılında ülkeyi birleştirdi. Ancak bu birlik kısa sürdü.
Jin Hanedanı
Jin Hanedanı, Çinli olmayan yerleşimcilerin isyan etmesi ve Luoyang ve Chang'an'ı ele geçirmesinden sonra imparatorluk prensleri arasında çatışmalar ve Çin'in kuzeyindeki kontrolü kaybetmesi sonucunda ciddi bir şekilde zayıfladı. 317 yılında modern günümüz Nanjing'deki bir Jin prensi imparator oldu ve başka bir yüzyıl boyunca günümüzde Doğu Jin olarak bilinen Güney Çin'i elinde tutan hanedan olarak sürdürdü. Bundan önce tarihçiler Jin Hanedanı'nı Batı Jin olarak adlandırmaktaydılar.
Kuzey Çin, çoğunlukla Hiung-nu, , Jie, ve Qiang hükümdarları tarafından kurulan bağımsız krallıklara ayrıldı. Bu halklar Türklerin, Moğolların ve Tibetlilerin atalarıydı. Birçoğu iktidara gelmelerinden çok önce bir dereceye kadar Çinlileşmiştiler. Onaltı Krallık döneminde savaş kuzeyi sarstı ve güneydeki büyük ölçekli Han Çinli nüfusu Yangtze Havzası'na yerleşti.
Güney Kuzey Hanedanları
5. yüzyılın başında Çin, Güney Kuzey Hanedanları olarak bilinen ve ayrı devletçiklerin ülkenin kuzeyi ve güney kesimini yönettiği bir döneme girdi. Güneyde, Doğu Jin Liu Song, Güney Qi, Liang ve Chen hanedanlıklarına ayrıldı. Bu hanedanlıklarının her biri Han Çinli yönetici aileler tarafından yönetilmekteydiler ve başkent olarak Jiankang'ı (modern Nanjing) kullandılar. Kuzeyden gelen saldırıları durdurdular ve Çin uygarlığının pek çok yönünü korudular.
Kuzeyde ise On Altı Krallık'ın sonuncusu 439'da kuzey Çin'i birleştiren göçebe bir halk olan tarafından kurulan bir krallık olan Kuzey Wei tarafından ortadan kaldırıldı. Kuzey Wei sonunda ve 'ye ve daha sonra da Kuzey Qi ve 'ya ayrıldı. Bu devletler Xianbei aileleri ile evlenen Xianbei veya Han Çinliler tarafından yönetildiler.
Ülkenin bölünmesine rağmen, Budizm ülkenin her tarafına yayılmıştır. Güney Çin'de Budizmin yasaklanıp izin verilmeyeceğiyle ilgili şiddetli tartışmalar sık sık imparatorluk sarayı ve soylular tarafından yapıldı. Son olarak Güney Kuzey Hanedanları döneminin sonlarına doğru Budistler ve Taocular bir uzlaşmaya vardı ve birbirlerine daha hoşgörülü davrandılar.
589'da Sui Hanedanı Çin'i bir kez daha bir araya getirerek Çin'in 400 yıllık bölünmüşlüğüne son verdi.
Sui Hanedanı
Sui Hanedanı 29 yıl sürmüş ve üç imparatorun saltanatına tanıklık etmiştir. Sui İmparator Wen'in önderliğinde Çin'i yeniden bir araya getirdi. Sui Hanedanı döneminde halefleri Tang tarafından da benimsenecek üç daire ve altı bakanlık hükûmet sistemi, standart sikke, Çin Seddi'nin geliştirilmesi ve Budizme resmi destek dahil birçok alanda yenilikler yapıldı.
Tıpkı Qin gibi Sui de kaynaklarını tüketerek kısa bir süre sonra çöktü ve yerini Tang Hanedanı'na bıraktı.
Tang Hanedanı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJWaEwwTm9hVzVoVkhKcGNESXdNRFV0TVRFd0xtcHdaeTh4TnpCd2VDMURhR2x1WVZSeWFYQXlNREExTFRFeE1DNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Tang Hanedanı, selefi olan Sui Hanedanı'nın politikalarını takip etmiştir. Hanedan oldukça güçlü olup ve Çin uygarlığının doruk noktalarından biri olarak kabul edilir. Tang Hanedanı döneminde Çin'in sınırları Orta Asya'ya kadar uzandı ve deniz yoluyla veya İpek Yolu aracılığıyla canlı bir ticaret yapmaya başladı. Bu dönemde ülkeye Hristiyanlık gibi Batı'dan gelen yabancı etkiler gelmiştir. Hanedanın başkenti Changan bu dönemde dünyanın en büyük şehriydi. 8. yüzyılın ortalarında hanedan zayıflamaya başladı ve Çin Orta Asya'daki topraklarını kaybetti. 9. yüzyılda Budizm gibi yabancı öğretilere karşı bir tepki başladı. Hanedanın sonlarında toprak vergisi devletin ekonomik temeli haline geldi.
Beş Hanedan On Krallık
Tang ile Song arasındaki siyasi bölünme dönemi Beş Hanedan ve On Krallık dönemi olarak anıldı ve MS 907'den 960 yılına kadar sürdü. Bu yarım asır boyunca Çin her bakımdan çok devletli bir sisteme sahipti. Liang, Tang, Jin, Han ve olmak üzere beş hanedan Kuzey Çin'deki geleneksel imparatorluk merkezini birbiri ardına kontrol altına alarak başardılar.
Dönem daha sonra 960'ta Geç Zhou generali Zhao Kuangyin'in darbe yaparak Song Hanedanı'nı kurması sonucunda Çin'i yeniden birleştirmesi ile sona erdi.
Song, Liao, Jin ve Batı Xia hanedanlıkları
MS 960'ta kurulan Song Hanedanı birkaç on yıl içinde tüm Çin'e hakim oldu. Hanedanın başkenti Kaifeng idi. 1126-1127 yılları arasında Kuzey Song başlangıçta Kuzey Jin'i yıktı ancak güneyde Güney Song olmak üzere yeni devlet kuruldu. Song Hanedanı topraklarını savunmada başarılı olamasa da ekonomik açıdan önceki Çin devletlerinden daha refaha ulaşmıştı. Bu dönemde Tarım ve şehirler gelişmiş ve kentlilerin gelir düzeyi yükselmişti. Ayrıca yönetim sistemi de gelişmiş, mal sahipliği güçlenmiş ve kâğıt para kullanılmaya başlandı. Eski yönetmelik farklılıkları giderek azaldı ve resmi işlemler önem kazandı. Neokonfüçyüsçülük toplumun yönetim düşüncesi haline geldi. Ülkenin ekonomik merkezi Sarı Nehir'den güneye taşındı. Bu dönemde ayrıca peyzaj resim sanatı da gelişmiştir.
Yuan Hanedanı
13. yüzyılın başında Cengiz Han önderliğinde Moğollar Kuzey Çin'i daha sonra 1270'lerde Güney Çin'i ele geçirdiler ve Yuan Hanedanı'nı kurdular. Zamanla hanedan her ne kadar öz karakterini korusa da Çinlileşti. Güney Çin'de 1340'larda Moğollara karşı Kızıl Türban İsyanı çıktı ve kısa sürede ayaklanma Çin'in diğer bölgelerine de yayıldı. Zhu Yuanzhang ordusuyla birlikte 1368 yılında 'yu ele geçirerek Yuan Hanedanı'nı devirdikten sonra Ming Hanedanı'nı kurdu.
Ming Hanedanı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpRNUwxaHBRVzVmUTJsMGVWZGhiR3hmUkdsTWIzVXVhbkJuTHpJeU1IQjRMVmhwUVc1ZlEybDBlVmRoYkd4ZlJHbE1iM1V1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Zhu Yuanzhang önderliğinde kurulan Ming Hanedanı Çin medeniyetinin altın çağı olmuştur. Bu dönemde toplum ve devlet istikrar kazanmış ve ekonomik yönden canlanmıştır. 15. yüzyılda deniz ticareti genişledi ve güneydoğuda Yangtze bölgesi gelişmiştir. İmparatorun yetkileri güçlendi ve diğer devlet görevlilerinin konumu zayıfladı.
15. yüzyılın sonlarında Çin Japonlar tarafından tehdit edilmeye başladı. Tüm Japonya'yı birleştiren Toyotomi Hideyoshi bu kez Kore üzerinden Çin'i ele geçirebilmek için askerî harekata başladı. Ancak Çin'in askerî yardımıyla Kore Japon güçlerini Kore Yarımadası'ndan attı. Bu savaş Çin ekonomisini ve askeriyesini zayıflatmıştır.
Çin'in nüfusu 150 milyonu aşmasıyla ülkeye yük olmaya başladı. 17. yüzyılda köylü isyanları çıktı ve son olarak 1644 yılında isyancılar Pekin'i ele geçirerek Ming Hanedanı'na son verdiler.
Qing Hanedanı
Çin'in kuzeyinde yer alan Mançu devleti birkaç Çinli komutan ile ittifak kurarak 1644'te Pekin'i ve Kuzey Çin'i ele geçirerek Qing Hanedanı'nı kurdu. Güney Çin'de ise Ming yanlısı direniş 17. yüzyıl boyunca sürdü. Qing Hanedanı kuzeyde Mançurya, 18. yüzyılda da Doğu Türkistan'ı, Tibet'i ve kısa bir süreliğine Nepal'i hakimiyeti altına alarak Çin'in sınırlarını başka bölgelere doğru genişletti.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZeUwxRnBibWRmWTJocGJtRXVhbkJuTHpJeU1IQjRMVkZwYm1kZlkyaHBibUV1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Qing Hanedanı zamanında yönetim Mançu ve Çinliler arasında paylaşıldı. Yönetimde Mançular özel bir konuma sahipti. En üst düzey makamlarda çoğunlukla Mançular, yerel yönetimde ise Çinliler yer almaktaydı. Mançular zamanla dil ve kültür olarak Çinlileştiler.
Bu dönemde Çin ekonomik ve teknolojik olarak Avrupa'nın gerisinde kalmaya başladı. Çin'in nüfusu 18. yüzyılda arttı ve 19. yüzyılın ortalarında 450 milyona ulaştı. Çin'in zayıflamasıyla beraber Batılı devletler Çin'le ilgilenmeye ve ülkenin içişlerine karışmaya başladılar. Batılı ülkelerin Hindistan üzerinden Çin'e afyon ithal etmesi Çin'de önemli sorunlara neden oldu ve 1830'larda Afyon Savaşı çıktı. 19. yüzyılın ortalarında Çin'de hanedanı devirmek amacıyla Taiping Ayaklanması gibi isyanlar çıktı. 19. yüzyılın sonlarında Çin'de birçok bölge yabancı devletlerin yönetimine verilmişti ve Çin neredeyse yarı sömürge haline geldi. Aynı zamanda Çin 1894-1895 yıllarında Japonya'ya karşı savaşı kaybederek Tayvan Adası'nı Japonya'ya devretmek ve Mançurya'daki haklarından vazgeçmek zorunda kaldı.
Ülkede 19. yüzyılın sonlarından itibaren reform hareketleri ortaya çıktı ve ancak 20. yüzyılın başlarında uygulanabilmiştir. Aynı zamanda imparatorluk yönetimine tepki duyulması ile birlikte devrimcilerin amacı cumhuriyet oldu ve bu amaçla yüzlerce gizli örgüt ortaya çıktı. 20. yüzyılın başlarında Çin'de Batılılara karşı başarısız Boxer Ayaklanması meydana geldi. Sonunda Ekim 1911'de Wuchang'ta başlayan ayaklanma tüm ülkeye yayıldı ve bunun sonucunda 12 Şubat 1912'de imparator tahtından indirildi ve cumhuriyet ilan edildi.
Modern Çin
Çin Cumhuriyeti
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNMkwxTjFibmxoZEhObGJqRXVhbkJuTHpFM01IQjRMVk4xYm5saGRITmxiakV1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
1911 Xinhai Devrimi ile Çin'de cumhuriyetin ilanı ile 2000 yıllık imparatorluk sona erdi ve Modern Çin tarihi başladı. İlk başkanı Sun Yat-sen kısa süre sonra görevden çekilince yerine General Yuan Shikai geçmiş ve bir süre sonra diktatörlük eğilimleriyle ülkeyi yeniden zor bir sürece sokmuştur.
1916'da Yuan'ın ölmesiyle iyice gerilen atmosferde yabancı karşıtlığı artmış ve 4 Mayıs 1919'da öğrencilerin yabancı malları boykot ettiği bir ayaklanma patlak vermiştir.'nde ülkeyi birbirlerine rakip savaş ağaları yönetmiştir. Sürekli yaşanan huzursuzluklar ve yabancı ülkelerin Çin'in içişlerine karışması Çin milliyetçiliğini geliştirdi. Kuomintang Çin'i yeniden birleştirmek amacıyla başta Sovyetler Birliği'nden yardım aldı. Ancak 1927'de Batı ile yakınlaşma yanlısı olan Çan Kay-Şek Sovyetler Birliği ve Çin Komünist Partisi'ne sırtını döndü. Kuomintang ile komünistler arasındaki gerginlikler sonucu Çin İç Savaşı patlak verdi. 1928'de Kuomintang yönetimi Çin'i görünüşte de olsa birleştirdi ve başkenti geçici olarak Nanking'e taşıdı.
1931'de Japonya'nın Mançurya'yı işgal ederek Mançukuo adında bir kukla devlet kurdu. Bu sırada Çin yönetimi komünistlerle uğraştığından işgale müdahale edemedi. 1937'de Japonya Çin'e savaş ilan ederek ülkenin doğu kıyılarını ele geçirmesi üzerine Devlet Başkanı Çan Kay-Şek komünistlerle birlikte işgale karşı birlikte savaşma konusunda anlaştı.
II. Dünya Savaşı'nın sonunda Çin Müttefikler ile birlikte Japon güçlerini ülkeden atmayı başardı. Japonya'nın teslim olmasıyla birlikte Japonya'nın işgal ettiği Tayvan ve Mançurya Çin'e geri verildi. Çin aynı zamanda yeni kurulan Birleşmiş Milletler'e üye oldu ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinden biri haline geldi.
1946'da Kuomintang ile ÇKP arasındaki görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine Çin İç Savaşı yeniden patlak verdi. Savaş 1949'da Mao Zedong önderliğindeki komünistler tarafından Çin'in kurulması ve Kuomintang güçlerinin Tayvan'a çekilmesiyle sona erdi.
Çin Halk Cumhuriyeti
Çin İç Savaşı'nı komünistlerin kazanmasıyla birlikte 1 Ekim 1949 tarihinde Mao Zedong Pekin'in Tiananmen Meydanı'nda Çin'in kuruluşunu ilan etti. Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşu Sovyetler Birliği ve Doğu Avrupa ülkeleri tarafından hemen tanındı.
1950 yılında çıkan Kore Savaşı sırasında Çin Halk Cumhuriyeti Kuzey Kore'yi Güney Kore'ye karşı destekledi. Mao BM güçlerinin yaptığı çıkartmayı Batı ile savaşmak için fırsat olarak gördü. Çin güçleri BM güçlerine saldırı düzenlemesine karşın yaşanan ağır kayıplar sonucu geri çekildi. 1951 yılında Çin Tibet'i işgal etti ve topraklarına kattı.
Çin Halk Cumhuriyeti bir dizi kampanya ve beş yıllık planlarla şekillendirildi. Bu dönemde büyük toprak sahipleri idam edildi, adı verilen cezai çalışma kampları sistemi kuruldu ve kollektifleştirme ve sanayileşme atılımları başlatıldı. Büyük İleri Atılım olarak bilinen ekonomik ve sosyal planın başarısızlıkla sonuçlanması milyonlarca kişinin ölümüne neden oldu. 1966'da Mao ve müttefikleri Mao'nun ölümüne kadar devam eden Kültür Devrimi'ni başlattı. Parti içindeki iktidar mücadeleleri ve Sovyetler Birliği korkusu ile birlikte Kültür Devrimi Çin toplumunda büyük bir kargaşaya yol açtı.
1972'de Çin-Sovyet ayrılığının zirvesinde Mao ve Zhou Enlai, ABD Başkanı Richard Nixon ile Pekin'de bir araya gelerek ABD ile diplomatik ilişkiler kurdu. Aynı yıl Çin Cumhuriyeti yerine Birleşmiş Milletler'e ve BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeliğine kabul edildi.
1976'da Mao'nun ölümünden sonra Dörtlü Çete Kültür Devrimi'ndeki aşırılıklar ile suçlanarak tutuklandı ve böylece Kültür Devrimi sona erdi. Mao'nun halefi Hua Guofeng'i tasfiye ederek iktidara gelen Deng Xiaoping döneminde ülkede önemli ekonomik reformlar yaparak planlı ekonomiden Çin değerleri ile sosyalizm adı verilen karma ekonomi veya piyasa sosyalizmine geçildi.
1989'da eski genel sekreter Hu Yaobang'ın ölümü, öğrencilerin birkaç ay boyunca kampanya yürüttüğü, demokratik haklar ve konuşma özgürlüğü gibi daha büyük politik reformları desteklemek için gerçekleşen gösteriler kanlı bir şekilde bastırıldı.
1990'lardan itibaren Çin ekonomisi yıllık ortalama %11.2 civarında büyümüştür. 1997'de Hong Kong ve 1999'da Makao Çin Halk Cumhuriyeti'ne devredildi. 2001 yılında Çin resmi olarak Dünya Ticaret Örgütü'ne katıldı. 2000'li yıllarda Çin'in ekonomik kalkınması tüm dünyada önemli bir konu haline geldi.
Ayrıca bakınız
Wikimedia Commons'ta History of China ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
Kaynakça
- ^ William G. Boltz, Early Chinese Writing, World Archaeology, Vol. 17, No. 3, Early Writing Systems. (Feb., 1986), pp. 420–436 (436).
- ^ David N. Keightley, "Art, Ancestors, and the Origins of Writing in China", Representations, No. 56, Special Issue: The New Erudition. (Autumn, 1996), pp.68–95 (68).
- ^ "China country profile". BBC News. 18 Ekim 2010. 19 Aralık 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ Cradles of Civilization-China: Ancient Culture, Modern Land, Robert E. Murowchick, gen. ed. Norman: University of Oklahoma Press, 1994
- ^ Rixiang Zhu; Zhisheng An; Richard Pott; Kenneth A. Hoffman (Haziran 2003). (PDF). Earth Science Reviews. 61 (3–4). ss. 191-361. 24 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2016.
- ^ Henry Cleeve (2005). Archaeological Heritage Management in the Modern World. Routledge. s. 318. ISBN .
- ^ Fidan Mesude (2013): Çin'in ilk kadın tarihçisi Ban Zhao ve eseri Nü Jie'nin incelenmesi 18 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., (no. 355837)
- ^ Mark Almond, Revolution:500 Years of Struggle for Change, Londra: De Agostini Editions, 1996, s. 147
- ^ The Chinese people have stood up 18 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde .. UCLA Center for East Asian Studies. 8 Aralık 2016 tarihinde erişilmiştir.
- ^ "Nation bucks trend of global poverty". China Daily. 11 Temmuz 2003. 14 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 8 Aralık 2016.
- ^ . People's Daily. 1 Mart 2000. 1 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2016.
Dış bağlantılar
- (Çince) Chinese Database20 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde . Academia Sinica.
- Ulrich Theobald, Edebiyat, felsefe, sanat ve diğer temaların bulunduğu geleneksel Çin ansiklopedisi.
- Chinese Text Project16 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Tarihi Çin eserlerinin metinleri ve çevirileri.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Cin tarihi yazili kaynaklara gore 3500 yildan fazla geriye uzanmakta olup yazili Cin tarihi ise MO 1500 lerdeShang Hanedani doneminden c MO 1600 1046 baslamaktadir Cin binlerce yillik tarihi ile dunyanin en eski medeniyetlerinden biri ve uygarligin besigi olarak kabul edilmektedir Cin uzun tarihi boyunca degisimli olarak birlesik bir devlet olarak veya bircok devlet halinde parcalanmis olarak varligini surdurmustur Cin tarihi genis anlamda antik MO 2100 221 imparatorluk MO 221 1912 ve modern tarih 1912 gunumuze olmak uzere uce ayrilir Cin tarihi genel olarak hanedanliklara ayrilir PrehistoryaTekne seklinde toprak kap Homo erectus gunumuz Cin e yaklasik bir milyon yil once ayak basti Cin medeniyeti tarihcilere gore Henan eyaletinde Sari Nehir in ortasinda dogmustur Gelismis Neolitik kulturlerin kalintilari 7000 yil oncesine dayanmaktadir Ayrica Guney Cin de Neolitik kesifler yapilmistir Bunlarin her biri bir tarim kulturudur fakat kuzeyde dari ve guneyde pirinc yetistirilmekteydi Antik CinShang Hanedani Sari Nehir cevresindeki yerlesimler Ilk Cin devleti tarihcilere gore Sari Nehir civarinda kurulmustur MO 2500 yilinda Gec Neolitik Longshan medeniyeti gelismistir Ilk bronz objeler ve en eski sehir MO 2000 lerde kurulmustur Cin in ilk hanedani yaklasik MO 2100 de kurulan efsanevi Xia Hanedani dir Ancak bu doneme ait yazili kaynaklar henuz tespit edilememistir Cin in yazili tarihi ise MO 1600 1100 lerde Shang Hanedani ile baslamaktadir Radyokarbon tarihleme yontemi ile ilk yazilar MO 1500 de yazilmistir Shang Hanedani ni daha sonra Zhou Hanedani takip etti Bu uc hanedanlik kralin gucunu dini konumundan aldigi teokratik Tunc Cagi Devletleri idi MO 700 lerden itibaren Cin daha sonra bagimsiz hale gelecek kucuk prenslikler halinde bolunmeye basladi Bu donem Ilkbahar ve Sonbahar Donemi olarak bilinir ve bunu MO 400 de baslayan ve cesitli devletlerin hegemonya icin mucadele ettigi Savasan Devletler Donemi izledi Bu donemde demir daha yaygin olarak kullanilmaya baslandi ve klasik Cin medeniyeti dogdu Klasik Cin edebiyati ve edebi dili ile Konfucyusculuk ve Taoizm gibi akimlar bu donemde ortaya cikmistir Imparatorluk donemiQin Hanedani Cin in ilk imparatoru Qin Shi Huangdi Batida yer alan Qin devleti MO 300 lerden itibaren kucuk devletleri fethederek ve sinirlarini guneye genisleterek MO 221 de tum Cin i birlestirdi ve Qin Hanedani kuruldu Qin Hanedani nin kurulmasiyla Cin de imparatorluklar donemi basladi Bu donemde ilk Cin Seddi insa edilmis ve para olcu ve agirlik birimleri bu donemde standartlastirilmis daha iyi bir yazi sistemi olusturulmustur Qin Hanedani taht krizi sonucu cikan halk ayaklanmasi ile MO 206 de yikildi ve yerine Han Hanedani kuruldu Han Hanedani Qin Hanedani ndan sonra gelen Han Hanedani MS 220 yilina kadar hukum surdu Han Hanedani Cin nufusunun cogunlugunu olusturan Han ulusuna adini vermistir Han Hanedani zamaninda Cin in nufusu yaklasik olarak 60 milyondu ve bu donem Cin in altin cagi olarak bilinir Han Hanedani Cin in sinirlarini genisletmis ve Dogu Asya daki egemenliginin temellerini atmistir Bu genisleme ticarete dayali olup Cin bu donemde ipek ihrac etmeye basladi ve Orta Asya ya kervan ticaretini saglayan yollar guvenlik altina alindi Yine resmi bir yonetim sistemi kuruldu ve hukumdarlar akrabalarina onemli derecede ozerklige sahip topraklar verdi Konfucyusculuk akimi devlet ve devlet hizmetinde yukseldi ve MO 2 yuzyilin sonunda devletin resmi ogretisi haline geldi Han Hanedanligi nin sonlarinda merkezi hukumetinin gucu azaldi ve Cin bagimsiz ve kendi kendini idare ettirebilen beyliklere ayrildi Bu donemde yasamis en onemli Cinli tarihciler ise Sima Qian ve Ban Zhao ydu Uc Imparatorluk MS 2 yuzyila gelindiginde imparatorluk kara satin alimi isgaller ve es klanlari ile hadimlar arasinda cikan kavgalar karsisinda zayiflamaya basladi MS 184 yilinda cikan Sari Turban Isyani savas agalari donemine yol acti Ardindan gelen karisiklikta uc ulke Uc Imparatorluk doneminde birbirlerine karsi ustunluk saglamaya calisti Bu donem Uc Krallik Romani gibi eserlerde buyuk olcude romantiklesti 208 de Cao Cao nun kuzeyi birlestirmesinden sonra oglu 220 yilinda Wei Hanedani ni ilan etti Daha sonra Wei nin rakipleri Shu ve Wu bagimsizliklarini ilan etmesiyle Cin de Uc Imparatorluk donemi basladi Bu donemde Qin ve Han Hanedanlari doneminde var olan devlet kademeli bir sekilde merkezden uzaklasilmistir ve buyuk ailelerin gucleri artmistir 265 yilinda Jin Hanedani Wei yi devirdi ve daha sonra 280 yilinda ulkeyi birlestirdi Ancak bu birlik kisa surdu Jin Hanedani Jin Hanedani Cinli olmayan yerlesimcilerin isyan etmesi ve Luoyang ve Chang an i ele gecirmesinden sonra imparatorluk prensleri arasinda catismalar ve Cin in kuzeyindeki kontrolu kaybetmesi sonucunda ciddi bir sekilde zayifladi 317 yilinda modern gunumuz Nanjing deki bir Jin prensi imparator oldu ve baska bir yuzyil boyunca gunumuzde Dogu Jin olarak bilinen Guney Cin i elinde tutan hanedan olarak surdurdu Bundan once tarihciler Jin Hanedani ni Bati Jin olarak adlandirmaktaydilar Kuzey Cin cogunlukla Hiung nu Jie ve Qiang hukumdarlari tarafindan kurulan bagimsiz kralliklara ayrildi Bu halklar Turklerin Mogollarin ve Tibetlilerin atalariydi Bircogu iktidara gelmelerinden cok once bir dereceye kadar Cinlilesmistiler Onalti Krallik doneminde savas kuzeyi sarsti ve guneydeki buyuk olcekli Han Cinli nufusu Yangtze Havzasi na yerlesti Guney Kuzey Hanedanlari 5 yuzyilin basinda Cin Guney Kuzey Hanedanlari olarak bilinen ve ayri devletciklerin ulkenin kuzeyi ve guney kesimini yonettigi bir doneme girdi Guneyde Dogu Jin Liu Song Guney Qi Liang ve Chen hanedanliklarina ayrildi Bu hanedanliklarinin her biri Han Cinli yonetici aileler tarafindan yonetilmekteydiler ve baskent olarak Jiankang i modern Nanjing kullandilar Kuzeyden gelen saldirilari durdurdular ve Cin uygarliginin pek cok yonunu korudular Kuzeyde ise On Alti Krallik in sonuncusu 439 da kuzey Cin i birlestiren gocebe bir halk olan tarafindan kurulan bir krallik olan Kuzey Wei tarafindan ortadan kaldirildi Kuzey Wei sonunda ve ye ve daha sonra da Kuzey Qi ve ya ayrildi Bu devletler Xianbei aileleri ile evlenen Xianbei veya Han Cinliler tarafindan yonetildiler Ulkenin bolunmesine ragmen Budizm ulkenin her tarafina yayilmistir Guney Cin de Budizmin yasaklanip izin verilmeyecegiyle ilgili siddetli tartismalar sik sik imparatorluk sarayi ve soylular tarafindan yapildi Son olarak Guney Kuzey Hanedanlari doneminin sonlarina dogru Budistler ve Taocular bir uzlasmaya vardi ve birbirlerine daha hosgorulu davrandilar 589 da Sui Hanedani Cin i bir kez daha bir araya getirerek Cin in 400 yillik bolunmuslugune son verdi Sui Hanedani Sui Hanedani 29 yil surmus ve uc imparatorun saltanatina taniklik etmistir Sui Imparator Wen in onderliginde Cin i yeniden bir araya getirdi Sui Hanedani doneminde halefleri Tang tarafindan da benimsenecek uc daire ve alti bakanlik hukumet sistemi standart sikke Cin Seddi nin gelistirilmesi ve Budizme resmi destek dahil bircok alanda yenilikler yapildi Tipki Qin gibi Sui de kaynaklarini tuketerek kisa bir sure sonra coktu ve yerini Tang Hanedani na birakti Tang Hanedani Tang Hanedani doneminde Changan da insa edilen Dev Vahsi Kaz Pagodasi Tang Hanedani selefi olan Sui Hanedani nin politikalarini takip etmistir Hanedan oldukca guclu olup ve Cin uygarliginin doruk noktalarindan biri olarak kabul edilir Tang Hanedani doneminde Cin in sinirlari Orta Asya ya kadar uzandi ve deniz yoluyla veya Ipek Yolu araciligiyla canli bir ticaret yapmaya basladi Bu donemde ulkeye Hristiyanlik gibi Bati dan gelen yabanci etkiler gelmistir Hanedanin baskenti Changan bu donemde dunyanin en buyuk sehriydi 8 yuzyilin ortalarinda hanedan zayiflamaya basladi ve Cin Orta Asya daki topraklarini kaybetti 9 yuzyilda Budizm gibi yabanci ogretilere karsi bir tepki basladi Hanedanin sonlarinda toprak vergisi devletin ekonomik temeli haline geldi Bes Hanedan On Krallik Tang ile Song arasindaki siyasi bolunme donemi Bes Hanedan ve On Krallik donemi olarak anildi ve MS 907 den 960 yilina kadar surdu Bu yarim asir boyunca Cin her bakimdan cok devletli bir sisteme sahipti Liang Tang Jin Han ve olmak uzere bes hanedan Kuzey Cin deki geleneksel imparatorluk merkezini birbiri ardina kontrol altina alarak basardilar Donem daha sonra 960 ta Gec Zhou generali Zhao Kuangyin in darbe yaparak Song Hanedani ni kurmasi sonucunda Cin i yeniden birlestirmesi ile sona erdi Song Liao Jin ve Bati Xia hanedanliklari MS 960 ta kurulan Song Hanedani birkac on yil icinde tum Cin e hakim oldu Hanedanin baskenti Kaifeng idi 1126 1127 yillari arasinda Kuzey Song baslangicta Kuzey Jin i yikti ancak guneyde Guney Song olmak uzere yeni devlet kuruldu Song Hanedani topraklarini savunmada basarili olamasa da ekonomik acidan onceki Cin devletlerinden daha refaha ulasmisti Bu donemde Tarim ve sehirler gelismis ve kentlilerin gelir duzeyi yukselmisti Ayrica yonetim sistemi de gelismis mal sahipligi guclenmis ve kagit para kullanilmaya baslandi Eski yonetmelik farkliliklari giderek azaldi ve resmi islemler onem kazandi Neokonfucyusculuk toplumun yonetim dusuncesi haline geldi Ulkenin ekonomik merkezi Sari Nehir den guneye tasindi Bu donemde ayrica peyzaj resim sanati da gelismistir Yuan Hanedani 13 yuzyilin basinda Cengiz Han onderliginde Mogollar Kuzey Cin i daha sonra 1270 lerde Guney Cin i ele gecirdiler ve Yuan Hanedani ni kurdular Zamanla hanedan her ne kadar oz karakterini korusa da Cinlilesti Guney Cin de 1340 larda Mogollara karsi Kizil Turban Isyani cikti ve kisa surede ayaklanma Cin in diger bolgelerine de yayildi Zhu Yuanzhang ordusuyla birlikte 1368 yilinda yu ele gecirerek Yuan Hanedani ni devirdikten sonra Ming Hanedani ni kurdu Ming Hanedani Ming Hanedani doneminde insa edilen Zhu Yuanzhang onderliginde kurulan Ming Hanedani Cin medeniyetinin altin cagi olmustur Bu donemde toplum ve devlet istikrar kazanmis ve ekonomik yonden canlanmistir 15 yuzyilda deniz ticareti genisledi ve guneydoguda Yangtze bolgesi gelismistir Imparatorun yetkileri guclendi ve diger devlet gorevlilerinin konumu zayifladi 15 yuzyilin sonlarinda Cin Japonlar tarafindan tehdit edilmeye basladi Tum Japonya yi birlestiren Toyotomi Hideyoshi bu kez Kore uzerinden Cin i ele gecirebilmek icin askeri harekata basladi Ancak Cin in askeri yardimiyla Kore Japon guclerini Kore Yarimadasi ndan atti Bu savas Cin ekonomisini ve askeriyesini zayiflatmistir Cin in nufusu 150 milyonu asmasiyla ulkeye yuk olmaya basladi 17 yuzyilda koylu isyanlari cikti ve son olarak 1644 yilinda isyancilar Pekin i ele gecirerek Ming Hanedani na son verdiler Qing Hanedani Cin in kuzeyinde yer alan Mancu devleti birkac Cinli komutan ile ittifak kurarak 1644 te Pekin i ve Kuzey Cin i ele gecirerek Qing Hanedani ni kurdu Guney Cin de ise Ming yanlisi direnis 17 yuzyil boyunca surdu Qing Hanedani kuzeyde Mancurya 18 yuzyilda da Dogu Turkistan i Tibet i ve kisa bir sureligine Nepal i hakimiyeti altina alarak Cin in sinirlarini baska bolgelere dogru genisletti 1892 de Qing Hanedani nin sinirlari Qing Hanedani zamaninda yonetim Mancu ve Cinliler arasinda paylasildi Yonetimde Mancular ozel bir konuma sahipti En ust duzey makamlarda cogunlukla Mancular yerel yonetimde ise Cinliler yer almaktaydi Mancular zamanla dil ve kultur olarak Cinlilestiler Bu donemde Cin ekonomik ve teknolojik olarak Avrupa nin gerisinde kalmaya basladi Cin in nufusu 18 yuzyilda artti ve 19 yuzyilin ortalarinda 450 milyona ulasti Cin in zayiflamasiyla beraber Batili devletler Cin le ilgilenmeye ve ulkenin icislerine karismaya basladilar Batili ulkelerin Hindistan uzerinden Cin e afyon ithal etmesi Cin de onemli sorunlara neden oldu ve 1830 larda Afyon Savasi cikti 19 yuzyilin ortalarinda Cin de hanedani devirmek amaciyla Taiping Ayaklanmasi gibi isyanlar cikti 19 yuzyilin sonlarinda Cin de bircok bolge yabanci devletlerin yonetimine verilmisti ve Cin neredeyse yari somurge haline geldi Ayni zamanda Cin 1894 1895 yillarinda Japonya ya karsi savasi kaybederek Tayvan Adasi ni Japonya ya devretmek ve Mancurya daki haklarindan vazgecmek zorunda kaldi Ulkede 19 yuzyilin sonlarindan itibaren reform hareketleri ortaya cikti ve ancak 20 yuzyilin baslarinda uygulanabilmistir Ayni zamanda imparatorluk yonetimine tepki duyulmasi ile birlikte devrimcilerin amaci cumhuriyet oldu ve bu amacla yuzlerce gizli orgut ortaya cikti 20 yuzyilin baslarinda Cin de Batililara karsi basarisiz Boxer Ayaklanmasi meydana geldi Sonunda Ekim 1911 de Wuchang ta baslayan ayaklanma tum ulkeye yayildi ve bunun sonucunda 12 Subat 1912 de imparator tahtindan indirildi ve cumhuriyet ilan edildi Modern CinCin Cumhuriyeti Modern Cin in kurucu Sun Yat sen 1911 Xinhai Devrimi ile Cin de cumhuriyetin ilani ile 2000 yillik imparatorluk sona erdi ve Modern Cin tarihi basladi Ilk baskani Sun Yat sen kisa sure sonra gorevden cekilince yerine General Yuan Shikai gecmis ve bir sure sonra diktatorluk egilimleriyle ulkeyi yeniden zor bir surece sokmustur 1916 da Yuan in olmesiyle iyice gerilen atmosferde yabanci karsitligi artmis ve 4 Mayis 1919 da ogrencilerin yabanci mallari boykot ettigi bir ayaklanma patlak vermistir nde ulkeyi birbirlerine rakip savas agalari yonetmistir Surekli yasanan huzursuzluklar ve yabanci ulkelerin Cin in icislerine karismasi Cin milliyetciligini gelistirdi Kuomintang Cin i yeniden birlestirmek amaciyla basta Sovyetler Birligi nden yardim aldi Ancak 1927 de Bati ile yakinlasma yanlisi olan Can Kay Sek Sovyetler Birligi ve Cin Komunist Partisi ne sirtini dondu Kuomintang ile komunistler arasindaki gerginlikler sonucu Cin Ic Savasi patlak verdi 1928 de Kuomintang yonetimi Cin i gorunuste de olsa birlestirdi ve baskenti gecici olarak Nanking e tasidi 1931 de Japonya nin Mancurya yi isgal ederek Mancukuo adinda bir kukla devlet kurdu Bu sirada Cin yonetimi komunistlerle ugrastigindan isgale mudahale edemedi 1937 de Japonya Cin e savas ilan ederek ulkenin dogu kiyilarini ele gecirmesi uzerine Devlet Baskani Can Kay Sek komunistlerle birlikte isgale karsi birlikte savasma konusunda anlasti II Dunya Savasi nin sonunda Cin Muttefikler ile birlikte Japon guclerini ulkeden atmayi basardi Japonya nin teslim olmasiyla birlikte Japonya nin isgal ettigi Tayvan ve Mancurya Cin e geri verildi Cin ayni zamanda yeni kurulan Birlesmis Milletler e uye oldu ve Birlesmis Milletler Guvenlik Konseyi nin bes daimi uyesinden biri haline geldi 1946 da Kuomintang ile CKP arasindaki gorusmelerin basarisizlikla sonuclanmasi uzerine Cin Ic Savasi yeniden patlak verdi Savas 1949 da Mao Zedong onderligindeki komunistler tarafindan Cin in kurulmasi ve Kuomintang guclerinin Tayvan a cekilmesiyle sona erdi Cin Halk Cumhuriyeti Mao Zedong Cin in kurulusunu ilan ederken Cin Ic Savasi ni komunistlerin kazanmasiyla birlikte 1 Ekim 1949 tarihinde Mao Zedong Pekin in Tiananmen Meydani nda Cin in kurulusunu ilan etti Cin Halk Cumhuriyeti nin kurulusu Sovyetler Birligi ve Dogu Avrupa ulkeleri tarafindan hemen tanindi 1950 yilinda cikan Kore Savasi sirasinda Cin Halk Cumhuriyeti Kuzey Kore yi Guney Kore ye karsi destekledi Mao BM guclerinin yaptigi cikartmayi Bati ile savasmak icin firsat olarak gordu Cin gucleri BM guclerine saldiri duzenlemesine karsin yasanan agir kayiplar sonucu geri cekildi 1951 yilinda Cin Tibet i isgal etti ve topraklarina katti Cin Halk Cumhuriyeti bir dizi kampanya ve bes yillik planlarla sekillendirildi Bu donemde buyuk toprak sahipleri idam edildi adi verilen cezai calisma kamplari sistemi kuruldu ve kollektiflestirme ve sanayilesme atilimlari baslatildi Buyuk Ileri Atilim olarak bilinen ekonomik ve sosyal planin basarisizlikla sonuclanmasi milyonlarca kisinin olumune neden oldu 1966 da Mao ve muttefikleri Mao nun olumune kadar devam eden Kultur Devrimi ni baslatti Parti icindeki iktidar mucadeleleri ve Sovyetler Birligi korkusu ile birlikte Kultur Devrimi Cin toplumunda buyuk bir kargasaya yol acti 1972 de Cin Sovyet ayriliginin zirvesinde Mao ve Zhou Enlai ABD Baskani Richard Nixon ile Pekin de bir araya gelerek ABD ile diplomatik iliskiler kurdu Ayni yil Cin Cumhuriyeti yerine Birlesmis Milletler e ve BM Guvenlik Konseyi nin daimi uyeligine kabul edildi 1976 da Mao nun olumunden sonra Dortlu Cete Kultur Devrimi ndeki asiriliklar ile suclanarak tutuklandi ve boylece Kultur Devrimi sona erdi Mao nun halefi Hua Guofeng i tasfiye ederek iktidara gelen Deng Xiaoping doneminde ulkede onemli ekonomik reformlar yaparak planli ekonomiden Cin degerleri ile sosyalizm adi verilen karma ekonomi veya piyasa sosyalizmine gecildi 1989 da eski genel sekreter Hu Yaobang in olumu ogrencilerin birkac ay boyunca kampanya yuruttugu demokratik haklar ve konusma ozgurlugu gibi daha buyuk politik reformlari desteklemek icin gerceklesen gosteriler kanli bir sekilde bastirildi 1990 lardan itibaren Cin ekonomisi yillik ortalama 11 2 civarinda buyumustur 1997 de Hong Kong ve 1999 da Makao Cin Halk Cumhuriyeti ne devredildi 2001 yilinda Cin resmi olarak Dunya Ticaret Orgutu ne katildi 2000 li yillarda Cin in ekonomik kalkinmasi tum dunyada onemli bir konu haline geldi Ayrica bakinizWikimedia Commons ta History of China ile ilgili coklu ortam belgeleri bulunur Cin de bilim ve teknoloji tarihiKaynakca William G Boltz Early Chinese Writing World Archaeology Vol 17 No 3 Early Writing Systems Feb 1986 pp 420 436 436 David N Keightley Art Ancestors and the Origins of Writing in China Representations No 56 Special Issue The New Erudition Autumn 1996 pp 68 95 68 China country profile BBC News 18 Ekim 2010 19 Aralik 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Ekim 2016 Cradles of Civilization China Ancient Culture Modern Land Robert E Murowchick gen ed Norman University of Oklahoma Press 1994 Rixiang Zhu Zhisheng An Richard Pott Kenneth A Hoffman Haziran 2003 PDF Earth Science Reviews 61 3 4 ss 191 361 24 Temmuz 2011 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 19 Kasim 2016 Henry Cleeve 2005 Archaeological Heritage Management in the Modern World Routledge s 318 ISBN 0415214483 erisim tarihi kullanmak icin url gerekiyor yardim Fidan Mesude 2013 Cin in ilk kadin tarihcisi Ban Zhao ve eseri Nu Jie nin incelenmesi 18 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde no 355837 Mark Almond Revolution 500 Years of Struggle for Change Londra De Agostini Editions 1996 s 147 The Chinese people have stood up 18 Subat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde UCLA Center for East Asian Studies 8 Aralik 2016 tarihinde erisilmistir Nation bucks trend of global poverty China Daily 11 Temmuz 2003 14 Agustos 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 8 Aralik 2016 People s Daily 1 Mart 2000 1 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 8 Aralik 2016 Dis baglantilar Cince Chinese Database20 Kasim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde Academia Sinica Ulrich Theobald Edebiyat felsefe sanat ve diger temalarin bulundugu geleneksel Cin ansiklopedisi Chinese Text Project16 Ocak 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde Tarihi Cin eserlerinin metinleri ve cevirileri