Bursa (Yunanca: Προῦσα Prussa, Latince: Prusa), tarihî olarak Prusa, Türkiye'de Bursa ilinin merkezi olan şehirdir. Nüfus bakımından İstanbul, Ankara ve İzmir'in ardından Türkiye'nin 4. Büyük kentidir. Aynı zamanda Marmara Bölgesi'nin İstanbul'dan sonraki en büyük ikinci şehridir.
Bursa | |
---|---|
Şehir | |
![]() Bursa'nın Türkiye'deki konumu | |
Ülke | Türkiye |
İl | Bursa |
İdare | |
• Belediye Başkanı | Mustafa Bozbey (CHP) |
Rakım | 155 m |
Zaman dilimi | (TRS) |
Alan kodu | 224 |
Plaka kodu | 16 |
Resmî site Bursa Büyükşehir Belediyesi | |
Tür | Kültürel |
Kriter | i, ii, iv, vi |
Belirleme | 2014 (38. oturum) |
Parçası | Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu |
Referans no. | 1452 |
Ülke | |
Bölge | Asya |
Ekonomik açıdan Türkiye'nin en gelişmiş kentlerinden biri olan Bursa doğal ve tarihsel zenginlikleriyle de önem taşır. Bursa'da en çok Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş dönemine ilişkin tarihî eserlerin bulunmasının nedeni ise, Bursa'nın Osmanlı Devletinin ilk başkenti olmasıdır. Bursa alışveriş merkezleri, parkları, müzeleri ve çarşısıyla bölgede öne çıkar. Ayrıca Bursa Marmara bölgesinin İstanbul'dan sonra gelen ikinci büyük kentidir. Türkiye'nin en önemli birkaç sanayi kentinden biridir. Şehir İstanbul'dan sonra en büyük ikinci ihracatı gerçekleştirmektedir. Kentin futbol takımı Bursaspor 2009-10 sezonunda Süper Lig şampiyonudur.
Bursa, sanayi istatistiklerine göre Türkiye'nin en büyük sanayi kenti ve otomotiv üretim merkezidir. CNN International tarafından Türkiye'nin Detroit'i yakıştırması yapılmıştır. Tofaş-Fiat, Renault, Peugeot, Karsan, TOGG, Bosch, Güleryüz ve Akia otobüs fabrikaları Bursa'da bulunmaktadır. Aynı zamanda binek ve ticari araçların yan sanayi ve yedek parça fabrikalarının büyük kısmı Bursa'dadır. Bursa'nın otomotiv sanayisi bakımından Türkiye tarihinde bıraktığı izler dolayısıyla TOFAŞ tarafından kent merkezine yapılan TOFAŞ Anadolu Arabaları Müzesi de kentin simgelerinden biri haline gelmiştir.
Tarihçe
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpCaUwwRnlZMmhoWlc5c2IyZHBZMkZzWDAxMWMyVjFiVjgyT1RjNExtcHdaeTh4T1RWd2VDMUJjbU5vWVdWdmJHOW5hV05oYkY5TmRYTmxkVzFmTmprM09DNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlpTDJJeEwxWnBaWGRmYjJaZlFuVnljMkZmWm5KdmJWOVViM0JvWVc1bFgySmxkSGRsWlc1Zk1UZzRNRjloYm1SZk1UZzVNeTVxY0djdk1qSXdjSGd0Vm1sbGQxOXZabDlDZFhKellWOW1jbTl0WDFSdmNHaGhibVZmWW1WMGQyVmxibDh4T0Rnd1gyRnVaRjh4T0RrekxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJSaUwxWnBaWGRmYjJaZlFuVnljMkZmWVc1a1gzUm9aVjlUZFd4MFlXNWZRbUY1WlhwcFpGOUpYME5oYldscFgySmxkSGRsWlc1Zk1UZzRNRjloYm1SZk1UZzVNeTVxY0djdk1qSXdjSGd0Vm1sbGQxOXZabDlDZFhKellWOWhibVJmZEdobFgxTjFiSFJoYmw5Q1lYbGxlbWxrWDBsZlEyRnRhV2xmWW1WMGQyVmxibDh4T0Rnd1gyRnVaRjh4T0RrekxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpCbEwwSjFjbk5oTG1wd1p5OHlNakJ3ZUMxQ2RYSnpZUzVxY0djPS5qcGc=.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpSakwwSjFjbk5oSlRJM1pHRnJhVjlaSlVNMEpVSXhiR1FsUXpRbFFqRnlKVU0wSlVJeGJWOUNZWGxsZW1sa1gwTmhiV2x6YVNVeU4yNXBibDl0YVdoeVlXSWxRelFsUWpFdWFuQm5Mekl5TUhCNExVSjFjbk5oSlRJM1pHRnJhVjlaSlVNMEpVSXhiR1FsUXpRbFFqRnlKVU0wSlVJeGJWOUNZWGxsZW1sa1gwTmhiV2x6YVNVeU4yNXBibDl0YVdoeVlXSWxRelFsUWpFdWFuQm4uanBn.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpRNEwwaGhkRjhsUXpNbE9UWnlibVVsUXpRbE9VWnBMbXB3Wnk4eU1qQndlQzFJWVhSZkpVTXpKVGsyY201bEpVTTBKVGxHYVM1cWNHYz0uanBn.jpg)
Bursa'da şimdilik bilinen en eski arkeolojik kalıntılar Yenişehir yakınlarındaki Menteşe Höyüğü ve Orhangazi yakınlarındaki Ilıpınar'dan bilinmektedir. Bu arkeolojik buluntu yerlerinin en eski tabakaları yaklaşık 7 bin yıllıktır. Bu tabakalardaki kültür, çanak çömleğin gelişmiş olarak ortaya çıktığı, mimarinin dörtgen planlı, bol miktarda ahşap destekli kerpiç kullanılarak inşa edilmiş yapılardan oluştuğu tabakalardır. Bursa'da David French, Mehmet Özdoğan ve Jacop Roodenberg'in arkeoloji ile ilgili çalışmaları tarih öncesiyle ilgili pek çok yeni bilgi ortaya koymuştur. []
Bursa'nın günümüzdeki konumuna ilişkin bilinen en eski insan topluluğu MÖ 5200 yıllarında Ilıpınar Höyüğü'nde yaşamıştı. Ardından bunu, Makedonya Kralı V. Philip'in MÖ 202'de Bitinya Kralı I. Prusias'a verilen antik Yunan şehri Cius (şu anda Gemlik) izledi. Kral Prusias, Roma Cumhuriyeti ile yapılan savaşı kaybettikten sonra Prusias'a sığınan Kartaca'lı general Hannibal'ın önerisi doğrultusunda şehri yeniden inşa etti ve şehri Prusa (Grekçe: Προῦσα; veya Prussa) olarak yeniden adlandırdı. Son Bitinya Kralı IV. Nikomedes'in MÖ 74 yılında krallığın tüm topraklarını Roma İmparatorluğu'na vasiyet etmesiyle 128 yıllık Bitinya hâkimiyeti son buldu. 20. yüzyılın başlarında Bursa yakınlarında erken dönem bir Roma hazinesi bulundu. Bir kadının gümüş tuvalet eşyalarından oluşan bu hazine, şu anda British Museum'da sergilenmektedir.Homeros ve Yunan tarihçi Herodotus, bölgeden Mysia olarak söz etmektedir. Günümüzde Bursa yöresinde Mysia yerleşmelerini anımsatan iki köy bulunmaktadır: Misi (Gümüştepe) ve Misebolu. Ayrıca Prof. Dr. Semavi Eyice, belgesel yönetmeni Tekin Gün yaptığı yüzey çalışmaları sırasında Kentin 14 km batısında, Çayırköyü'nün 1 km güneybatısındaki “Çayırköy Höyüğü'nün” boyutları da Demirtaş Höyüğü ile aynıdır. Burada bulunan seramik parçalarında gri, kırmızı, kahverengi ve siyah renkler egemendir. Bulunan seramik parçalarının önemli kısmı elde yapılmış, çok azı ise çarkta yapılmıştır. Höyüğün en eski buluntusu MÖ. 2700-2500 yılına erken Bronz Çağı'na işaret etmektedir.
MS 562'de Bizans hakimiyeti altındaki şehir garnizon haline getirildi ve burada imparatorluk muhafızları konuşlandırıldı. Bursa, 6. yüzyılın ortalarından itibaren, ünlü bir ipek tekstil üretiminin merkezi olarak biliniyordu.
Bursa (Grekçe "Prusa"dan), 1326'da Bizanslılardan alınmasının ardından erken Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk büyük başkenti oldu. Ardından şehir, 14. yüzyıl boyunca hastaneler, kervansaraylar ve medreseler gibi birçok yapının inşa edilmesiyle birlikte önemli bir kentsel büyüme yaşadı ve şehrin ilk resmi Osmanlı darphanesi kuruldu. Osmanlı'nın 1363 yılında Doğu Trakya'da bulunan Edirne'yi (Adrianople) fethetmesiyle birlikte Edirne yeni başkent yapıldı, ancak Bursa Osmanlı İmparatorluğu'ndaki manevi ve ticari önemini korumayı sürdürdü. Osmanlı padişahı I. Bayezid, 1390-1395 yılları arasında Yıldırım'da bulunan 'ni ve 1396-1400 yıllarında Osmangazi'deki Ulu Cami'yi inşa ettirdi. Bayezid, 1402'de yapılan Ankara Muharebesi'nde Timur'un kuvvetlerine karşı bozguna uğramasının ardından, Timur'un torunu Muhammed Sultan Mirza, şehri yağmalayıp yaktı. Buna rağmen Bursa, 1453'te II. Mehmed'in İstanbul'u fethetmesine kadar olan süre boyunca imparatorluğun en önemli idari ve ticaret merkezi olarak kalmaya devam etti. 1487'de Bursa'nın nüfusu 45.000 idi.
Osmanlı döneminde Bursa, soyluların ürünlerinde kullanılan ipek ürünlerinin pek çoğunun ana kaynağını oluşturuyordu. Şehir, yerel ipek üretiminin yanında İran'dan ve bazen de Çin'den olmak üzere zaman zaman ham ipek ithal etti ve 17. yüzyıla kadar olan süre boyunca Osmanlı sarayları için kaftanlar, yastıklar, nakışlar ve diğer ipek ürünlerinin ana üretim merkezi oldu. Bunun yanında Devşirme sistemi Bursa ve çevresinde de uygulamaya koyulmuştu. Bursa, Süleyman döneminde inşa edilen Yeni Kaplıca gibi birçok hamamı ile de biliniyordu. Bursa, 1867'den 1922 yılına kadar Hüdavendigâr Vilayetinin başkenti oldu. Kültürel ve ticari açıdan önemli bir merkez olması sebebiyle buradaki, pek çoğu Ermeni olan tüccarlar büyük bir zenginlik elde etti. Bursa'nın ipek ticareti ve ekonomik tarihine ilişkin en kapsamlı ve etkili çalışma, Osmanlı-Türk tarihçisi Halil İnancık tarafından kaleme alınmıştır.
I. Dünya Savaşı döneminde Bursa'da, çoğunluk kısmı; 22,601'i Orhangazi'de ve 6,415'i Merkez'de olmak üzere diğer ilçelerle birlikte toplam 34,397 Ermeni yaşamaktaydı. 19. yüzyılın son çeyreğinde İngiltere’nin kışkırtmaları ile ülke genelinde yeniden canlanan Ermeni terörü, Bursa’yı da etkileyerek halk arasında karışıklıklar patlak vermesine sebep olmuş ve Türk halkı Ermeni çeteleri tarafından katledilmiştir. Bu olaylar, özellikle Ermenilerin yoğun olarak bulunduğu Orhangazi ve köyleriyle, Gemlik yakınlarında daha yoğun yaşanmıştır. Bu suçlara karışan Ermeniler rahatlıkla saklanabilmiş ve eylemlerde kullanmak amacıyla çok sayıda silah ve üniforma gibi savaş malzemesi depolayabilmişlerdi. Sözgelimi yine bu dönemde, İzmit ve Adapazarı'ndan göç edenlerle birlikte hareket ederek, çeteler kurmuş ve savunmasız Türklere karşı saldırılarda bulunmuşlardır. Bu sebeple devlet, bu saldırıları engellemek amacıyla bölgelere birlikler görevlendirmiştir. Ermeni çetelerin bu eylemlerindeki temel motiveleri; Çanakkale Muharebeleri sırasında Rusların, Karadeniz'e olası bir çıkarma gerçekleştirmesiyle, Ruslardan yana hareket etmekti. Bu nedenler sonucunda Bursa ve çevresinde bulunan Ermeniler, eylemlerin son bulması amacıyla farklı bölgelere gönderilmiştir. Savaştan sonra da Ermenilerin savaştan önce yaşadıkları bölgelere geri dönmeleri sağlanmıştır.
Bursa, 1204-1261 yılları arasında İznik'e bağlıdır, genelde kale içinde kalmış, çok büyüyememiştir.
Osmanlı dönemi
Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflayıp dağılmaya başlamasıyla kurulan Anadolu Beylikleri içinde zamanla gelişen Osmanlı Beyliği, çevredeki tekfurların arazilerini de alarak güçlenmiştir. Bursa, 1307 yılında Osman Bey tarafından kuşatılmış, uzun süren kuşatmadan sonra 6 Nisan 1326'da Osman Bey'in oğlu Orhan Bey tarafından alınmıştır. 1335 yılında başkent Bursa'ya taşınmış ve kentte büyük bayındırlık hareketleri yaşanmıştır.
Osmanlılar Bursa'yı aldıklarında kent yalnızca hisar içinden oluşmuşken, Orhan Gazi kenti hisarın dışına çıkararak Orhan Gazi Külliyesini kurdurtmuştur. Surlar dışında var olan yerleşmeye yakın, egemen noktalarda cami, hamam, imarethane, darüşşifa, medrese gibi kamu yapıları inşa edilerek bu külliyelerin çevrelerinde konut alanları yaratılmış ve böylece bir yerleşme geleneği başlamıştır. Başkent, 1363 yılında (I. Murad Hüdavendigâr döneminde) Edirne'ye taşınmıştır. Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethetmesinden sonra ise Bursa'nın faal rolü son bulmuş ve yönetim merkezi niteliğini yitirmiştir.
Bursa'da Osmanlı Devleti egemenliğinde, 1922 yılına kadar, Müslüman, Rum, Ermeni ve Yahudiler birlikte yaşamışlardır.
Tanzimat sonrası dönemde Hüdavendigâr Vilayeti merkezliği yapan Bursa'ya 1900'lü yılların başında Biga (merkezi Çanakkale), Bilecik, Kütahya, Karesi (Balıkesir), Karahisar (Afyon) sancakları bağlı bulunmaktaydı.
Millî mücadele dönemlerinde çeşitli ayaklanmaların yaşandığı Bursa, 8 Temmuz 1920'de Yunanlarca işgal edilmiş; Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nden sonra 11 Eylül 1922'de Türk birliklerince geri alınmıştır.
Cumhuriyet dönemi
Bursa, 1987 yılında çıkarılan 3391 sayılı kanun ile büyükşehir unvanı kazandı. Başlangıçta üç ilçe (Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım) Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin sınırları içine alındı. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı yasa ile büyükşehir belediyesinin sınırları valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 30 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi. Bu sınırlar içinde kalan 7 ilçe, büyükşehir ilçe belediyeleri hâline geldi. 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı yasa ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.
21 Ekim 2014 tarihinde, Bursa Valiliği ve Bursa Kültür Tanıtma Birliği tarafından Bursa kent logosu tanıtılmıştır. Logo Bursa şehrinin markalaştırılması amacıyla tasarlanmıştır. Logoda Türk İslam sanatının bilinen motiflerinden olan çintemani desende lale motifi yer almaktadır.
Coğrafya
İklim
Genellikle ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizinin yumuşak ve ılık iklimine karşılık güneyde Uludağ'ın sert iklimi ile karşılaşılmaktadır.
İlin en sıcak ayları Temmuz - Ağustos, en soğuk ayları ise Aralık - Ocak'tır. 52 yıllık gözlem süresi itibarı ile yıllık ortalama yağış miktarı 70,6 cm'dir. İlde ortalama nispi nem %69 civarındadır.
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
En yüksek sıcaklık (°C) | 23,8 | 26,9 | 32,0 | 36,2 | 36,5 | 41,3 | 43,8 | 42,2 | 39,6 | 37,3 | 31,0 | 27,3 | 43,8 |
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 9,6 | 10,9 | 13,7 | 18,8 | 23,7 | 28,4 | 30,8 | 31,0 | 27,2 | 21,7 | 16,4 | 11,7 | 20,3 |
Ortalama sıcaklık (°C) | 5,4 | 6,3 | 8,4 | 12,8 | 17,6 | 22,1 | 24,6 | 24,3 | 20,1 | 15,2 | 10,7 | 7,4 | 14,5 |
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | 1,7 | 2,2 | 3,6 | 7,1 | 11,2 | 14,9 | 17,2 | 17,1 | 13,6 | 9,9 | 6,0 | 3,5 | 9,0 |
En düşük sıcaklık (°C) | −19,2 | −16,8 | −10,5 | −3,1 | 0,9 | 4,0 | 9,0 | 8,6 | 4,4 | −1 | −5,4 | −16,3 | −19,2 |
Ortalama yağış (mm) | 87,6 | 74,6 | 69,7 | 63,4 | 44,3 | 34,3 | 15,3 | 15,7 | 39,5 | 68,8 | 78,5 | 103,4 | 695,1 |
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü |
Nüfus
Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
---|---|---|---|
1927 | 127.251 | 61.690 | 65.561 |
1935 | 140.944 | 72.187 | 68.757 |
1940 | 149.008 | 77.598 | 71.410 |
1945 | 161.047 | 85.919 | 75.128 |
1950 | 183.745 | 103.812 | 79.933 |
1955 | 212.008 | 128.875 | 83.133 |
1960 | 266.884 | 153.866 | 113.018 |
1965 | 306.753 | 211.644 | 95.109 |
1970 | 379.484 | 275.953 | 103.531 |
1975 | 465.657 | 346.103 | 119.554 |
1980 | 607.221 | 445.113 | 162.108 |
1985 | 748.358 | 612.510 | 135.848 |
1987 yılında Bursa büyükşehir statüsü kazanıp il merkezinde yeni ilçeler kurulmuştur. Bu yıldan itibaren il merkezi nüfusu aşağıdaki gibidir.
Yıl | Nüfus | İlçeler |
---|---|---|
1990 | 834.576 | Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım |
2000 | 1.194.687 | |
2007 | 1.431.172 | |
2008 | 1.813.452 | Gürsu, Kestel, Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım, Gemlik, Mudanya |
2009 | 1.854.295 | |
2010 | 1.905.570 | |
2011 | 1.948.744 | |
2012 | 1.983.780 |
2004 yılında çıkarılan yasa nedeniyle il merkezinde olmayan Gemlik ve Mudanya ilçeleri de büyükşehir sınırlarına girmiş olup 2008-2012 yılları arasındaki nüfus verileri içine Gemlik ve Mudanya da girmiştir. 2012 yılında ise ilin tümü büyükşehir sınırlarına girmiştir.
Ekonomi
2007 yılı nüfus sayımı resmi kesin sonuçlarına göre Türkiye'nin 4. büyük kentidir. Brookings Institution ve JP Morgan'ın 2014 yılı baz alınarak oluşturulan ekonomide yükselen kentler sıralamasında Bursa 300 şehir arasında İstanbul'un ardından 4. sırayı aldı. Aynı listede Türkiye'den İstanbul ve Bursa dışında İzmir 2 ve Ankara 9. sırada yer almıştır.
Bursa; otomotiv, tekstil, makine ve gıda sanayi sektörlerinde söz sahibidir. Tarihte ilk havlu üretiminin Bursa'da gerçekleştiği söylenir.[] Günümüzde de havlu üretimi ve ihracatı gerçekleştirilir. İpek üretimi ve bıçakçılık Bursa'nın eskiden dünyaca tanınmasını sağlamasına karşın şu anda bitme noktasına gelmiştir.
1961 yılında kurulan Türkiye'nin ilk organize sanayi bölgesi Bursa Organize Sanayi Bölgesi ile daha sonra oluşan ve özellikle İzmir ve Ankara yollarının çevresi Bursa'da sanayileşmenin yoğun olduğu yerlerdir. Kaplıcaları, Uludağ'ı, İskender Kebabı, Kestane Şekeri, İnegöl Köftesi, Şeftalisi, Havlusu ile ünlüdür.
Türkiye'nin ilk zeytinyağı laboratuvarı Bursa'ya kurulmuştur.
Sanayi
- Otomotiv sanayi
Bursa'da otomotiv sanayi kuruluşları, otomobil, otobüs, metro, hafif metro ve tramvay vagonları ve bunlara ilişkin yedek parçaların üretimini yapmakla birlikte, yurt içine ve yurt dışına satış yapmaktadır. Fiat (TOFAŞ), Togg, Renault, Bosch fabrikaları ve bu fabrikalara parça sağlayan diğer fabrikalar sayesinde Bursa önemli bir otomotiv kentidir. Kentin göç almasındaki en büyük etkenlerin başında bu fabrikalar gelir.
- Mobilya sanayi
İnegöl ilçesinde Organize sanayi bölgesinde faaliyet göstermektedir. Ayrıca İnegöl ilçesinde yalnızca mobilya üzerine satış yapan İnegöl Mobiliyum AVM bulunmaktadır.
- Tekstil sanayi
Türkiye'deki birçok yerli tekstil markasının fabrikaları ve Bursa Uluslararası Tekstil Ve Ticaret Merkezi Bursa'da bulunmaktadır. Ayrıca tekstil sanayi olarak da Türkiye'nin en gelişmiş kentlerinden biri konumundadır.
Kültür
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpVeUwwOXpiV0Z1WjJGNmFWOXBiQ1ZETXlWQk4yVnphVzVrWlc1ZlFuVnljMkVsTWpkdUpVTTBKVUl4Ymw5dFlXNTZZWEpoY3lWRE5DVkNNUzVxY0djdk16QXdjSGd0VDNOdFlXNW5ZWHBwWDJsc0pVTXpKVUUzWlhOcGJtUmxibDlDZFhKellTVXlOMjRsUXpRbFFqRnVYMjFoYm5waGNtRnpKVU0wSlVJeExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
UNESCO Dünya Mirası | |
---|---|
Konum | ![]() |
(Kriter) | Kültür: i, ii, iv, vi |
Referans | 1452 |
Tescil | 2014 (38. oturum) |
Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |
2000'de UNESCO tarafından (Dünya Mirası Geçici Listesi)'ne alınan Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu, 2014'te ise Dünya Mirası olarak tescil edildi.
Türkiye'nin ilk tekstil müzesi Bursa'dadır.
Uluslararası Bursa Festivali 1962 yılından beri, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı'nın (BKSTV) koordinasyonunda düzenleniyor. Bursa Bölge Senfoni Orkestrası, temeli 1997 yılında atıldı.Bursa Botanik Parkı, 1998 yılında hizmete açılmıştır. Bursa Hayvanat Bahçesi, 1998 yılında hizmete açılan Avrupa standartlarındaki hayvanat bahçesidir.
Sanat
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdmRISXZkR2gxYldJdllpOWlNUzlDZFhKellWOGxRelVsT1VabGFHbHlYMnh2WjI5emRTNXdibWN2TWpJd2NIZ3RRblZ5YzJGZkpVTTFKVGxHWldocGNsOXNiMmR2YzNVdWNHNW4ucG5n.png)
Karagöz Gölge oyunu, tarihte Bursa'nın Türk kültür yaşamına kazandırdığı en önemli etkinliklerden birisidir. Cumhuriyet tarihinin ilk modern sinema-tiyatro-konser salonları arasında yer alan Tayyare Kültür Merkezi, mimar Arif Hikmet Koyunoğlu'nun projesi doğrultusunda Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu) tarafından yaptırılmış ve 1932 yılında Bursa'da hizmete açılmıştır. Bursa Devlet Tiyatrosu 1957 yılında kuruldu. Bursa Devlet Türk Sanat Müziği Korosu 1991 yılında kurulmuştur. Kültür Bakanlığı’na bağlıdır.
- Halk oyunları
Kılıçkalkan, yörenin ünlü halkoyunudur. Bunun yanı sıra Uludağ yöresi Türkmen oyunları olan Güvende, Sekme, Çiftetelli, Düz Oyun, Büyük Oyun ilgi çekicidir.
Mutfak
- Bursa Kebabı (İskender Kebap)
- Kestane Şekeri
- Gemlik Sofralık Zeytini
- Kemal Paşa Tatlısı
- Sütlü Bursa Helvası
- İnegöl Köfte
- Ciğer Sarma
- Mihaliç (mağlıç) peyniri
- Pideli Köfte
- Kaymaklı Ekmek Kadayıfı
- Cantık
- Tahinli pide
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJRMEwwSjFjbk5oWDAxaGJucGhjbUZ6SlVNMEpVSXhMbXB3Wnk4eU5UQndlQzFDZFhKellWOU5ZVzU2WVhKaGN5VkROQ1ZDTVM1cWNHYz0uanBn.jpg)
Turizm
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNd0wxVnNkV1JoSlVNMEpUbEdYMHRoZVdGclgwMWxjbXRsZW1rdFgxVnNkV1JoWjE5VGEybGZRMlZ1ZEdWeUxtcHdaeTh5TlRCd2VDMVZiSFZrWVNWRE5DVTVSbDlMWVhsaGExOU5aWEpyWlhwcExWOVZiSFZrWVdkZlUydHBYME5sYm5SbGNpNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpSbUwwTjFiV0ZzSlVNMEpVSXhheVZETkNWQ01Yb2xRelFsUWpGclh6Y3hNakF1YW5Cbkx6STFNSEI0TFVOMWJXRnNKVU0wSlVJeGF5VkROQ1ZDTVhvbFF6UWxRakZyWHpjeE1qQXVhbkJuLmpwZw==.jpg)
- Tirilye
- Çarşılı Köprü Irgandı
- Uluabat Gölü
- Ulu Cami
- Emir Sultan Camii
- Yeşil Türbe
- Bursa Kalesi
- Oylat
- Suuçtu Şelalesi
- Alışveriş merkezleri ve hipermarketler
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpaakwwdHZjblZ3WVhKclgyUWxRelFsUWpFbFF6VWxPVVpmWnlWRE15VkNObklsUXpNbFFrTnVKVU16SlVKRGJTNXFjR2N2TWpRd2NIZ3RTMjl5ZFhCaGNtdGZaQ1ZETkNWQ01TVkROU1U1Umw5bkpVTXpKVUkyY2lWRE15VkNRMjRsUXpNbFFrTnRMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJRMkwxcGhabVZ5WDNCc1lYcGhYMmxqWDJkdmNuVnVkVzB1YW5Cbkx6STBNSEI0TFZwaFptVnlYM0JzWVhwaFgybGpYMmR2Y25WdWRXMHVhbkJuLmpwZw==.jpg)
- (Yalova Yolu Caddesi)
- (Yalova Yolu Caddesi, Bursa Şehirlerarası Otobüs Terminali yanı)
- (Mudanya Caddesi, Emek Kavşağı)
- Zafer Plaza (Cemal Nadir Caddesi)
- (Kıbrıs Şehitleri Caddesi)
- Carrefoursa AVM (İzmir Bulvarı, Orhaneli Kavşağı)
- Carrefoursa Hipermarket (x2) (Anatolium AVM - CarrefourSA AVM)
- Carrefoursa (x3) (Kent Meydanı AVM - Nalbantoğlu - Bademli)
- (İzmir Bulvarı, Orhaneli Kavşağı)
- Özdilek AVM (x3) (Geçit - Yalova Yolu Caddesi - İzmir Yolu Caddesi)
- Özdilek Hipermarket (x7) (Gürsu-Kaplıkaya - Ataevler - İnegöl - Gemlik - Özlüce - Mudanya)
- Koçtaş (x3) (Korupark AVM (Korupark'taki Fix denilen bir küçük mağazaları) - Yalova Yolu Caddesi - CarrefourSA AVM)
- Metro (x2) (Yalova Yolu Caddesi - İzmir Bulvarı)
- (Unlu Cadde - Heykel)
- (İnegöl Şehirlerarası Otobüs Terminali yanı)
- 5M Migros (İnegöl - Korupark AVM).
- Migros (x14) (Küçükkumla - Mudanya - Mudanya Sahili - Ertuğrul - Nilüfer - Beşevler - Bursa Modern - Bademli - Altıparmak - As Merkez - Zafer Plaza - Kükürtlü - İnegöl AVM - Mustafakemalpaşa)
- IKEA (Yalova Yolu Caddesi, Bursa Şehirlerarası Otobüs Terminali yanı)
- Sur Yapı Marka AVM (Carrefoursa AVM arkası)
- Downtown Yaşam ve Eğlence Merkezi (Fuat Kuşçuoğlu Caddesi, Yunuseli Havalimanı yanı)
- Büyük parklar
- Azerbaycan - Türkiye Kardeşlik ve Soydaşlık Parkı
- Reşat Oyal Kültür Parkı
- Bursa Botanik Parkı
- Bursa Botanik Parkı
- Bursa'daki büyük parklardan bazıları;
- Reşat Oyal Kültür Parkı 1955'te açılan bünyesinde çay bahçeleri, lokantalar, açık hava tiyatrosu bulunur.
- Uludağ Milli Parkı Dünyaca ünlü Türkiye'nin en önemli kayak merkezidir.
- Merinos Parkı İçerisinde nikâh salonu, konservatuvar, kültür merkezide barındıran büyük bir parktır.
- Hamitler Mahallesi'nde yer alan, içinde Hamitler Sosyal Yaşam Merkezi bulunan büyük bir parktır.
- Azerbaycan- Türkiye Kardeşlik Parkı Azerbaycan ile olan bağları güçlendirmek amacıyla yapılmış güzel bir parktır.
- Bursa Atatürk Kent Ormanı Bursa halkının hafta sonlarında soluk aldığı Bursa'nın inci tanesi kent ormanıdır.
- 500 bin metrekare alana sahip olan Hüdavendigar Kent Parkı Bursa'nın en büyük parkıdır. İçerisinde spor etkinlik alanları, büfe, kafe, lokanta, restoran, yönetim birimleri ve çevre birimlerini barındırmaktadır.
- Bursa Hayvanat Bahçesi Avrupa Standartlarında bir hayvanat bahçesidir.
- Bursa Botanik Parkı Binlerce çeşit bitki ve ağacın bulunduğu Avrupa standartlarında büyük bir park.
- İçerisinde Şehitlik bulunan büyük bir parktır.
- Yıldırım ilçesindeki tarihi yerlerin küçültülmüş maketlerinin bulunduğu parktır.
- İçerisinde akvaryumların, balık tutma göletlerinin, yürüyüş yollarının, tenis kortlarının, kaykay pistinin bulunduğu dev parktır.
- İçinde Büyük Suni Göl, Yeşillik alanlar, koşu ve yürüyüş parkurları, Nikâh Dairesi, Büyük Meydan, Açık Hava Konser ve Gösteri Alanı, Çocuk Trafik Eğitim Merkezi, Spor Merkezi, Amfitiyatro, Kafeler ve Restoranlar, LunaPark ve Mobilya Fuar Alanınında olduğu Bursa ilindeki önemli parklardan biridir, İnegöl ilçesinde bulunmaktadır.
- (Sanayi Parkı) İnegöl Sanayi Semtinde bulunan yürüyüş, koşu ve gezi parkurlarının da bulunduğu Süs Havuzu ve Kameriyeleriyle İnegöl'de bulunan önemli parklardandır.
- İnegöl semtinde bulunan tarihi havuzu ve kuğularıyla ünlü park.
- Bursa-Ankara Yolu üzerinde bulunan yürüyüş, gezi ve ailece oturulabilecek Bursa'da bulunan yeşil parklardan biridir.
- Doğal mekânlar
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJGbUwxWnBaWGRmYjJaZlFuVnljMkZmWm5KdmJWOTBhR1ZmYUdsc2JITmZiMlpmVFc5MWJuUmZWV3gxWkdGbkxtcHdaeTh5TlRCd2VDMVdhV1YzWDI5bVgwSjFjbk5oWDJaeWIyMWZkR2hsWDJocGJHeHpYMjltWDAxdmRXNTBYMVZzZFdSaFp5NXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
|
- Kale ve surlar
| | |
- Tekkeler
|
- Camiler
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprekx6Y3hYMEoxY25OaFgyeGhYMGR5WVc1a1pWOU5iM05qYUdWaExtcHdaeTh5T0RCd2VDMDNNVjlDZFhKellWOXNZVjlIY21GdVpHVmZUVzl6WTJobFlTNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
|
|
|
|
- Mescitler
|
|
- Türbeler
|
|
|
|
- Medreseler
|
|
|
|
- Kiliseler
|
|
|
|
- Müzeler
Spor
- Futbol
Bursaspor 2009-10 sezonunda Süper Lig şampiyonu olmuştur. Süper Lig tarihinde şampiyon olan 5. takımdır. Anadolu kulüpleri içinde Trabzonspor'dan sonra şampiyon olmuş tek futbol kulübüdür. Bursaspor'un müzesinde çeşitli kupaların yanı sıra bir adet Türkiye Kupası da vardır. Ayrıca UEFA Şampiyonlar Liginde gruplara kalan ilk Anadolu kulübüdür. Kulübün Teksas adıyla Türkiye çapında tanınan taraftar grubu vardır.
2018-19 sezonu sonunda, Bursaspor Süper Lig'den 1. Lig'e düşmüştür. İnegölspor 2. Lig'de, Karacabey Birlikspor 3. Lig'de yer almıştır. BAL'daki 5 takımından ikisi küme düşmüştür.
Türkiye Kupası'nda 3 lig takımı katıldıkları turlarda elenmişlerdir.
Basketbol
Tofaş 1998-99 ve 1999-2000 sezonlarında Türkiye Basketbol Ligi şampiyonu olmuştur.
2017-2018 sezonunda Avrupa kupalarına basketbol erkekler EuroCup'da Tofaş grup beşincisi olarak elenmiştir.
Bursaspor Erkek basketbol takımı 2022 yılında EuroCup'da Finale çıkma başarısı göstermiş ve sezonu 2.olarak tamamlamıştır
2018-19 sezonu sonunda Tofaş, play-off maçları yarı finalinde elenerek lig üçüncüsü olmuştur. Bursaspor Erkek basketbol takımı ligi şampiyon bitirerek süper lige çıkmıştır. Bursa BŞB (1. lig K.) ve Final Gençlik (1. lig E.) liglerinde kalmıştır. 2. ligde 1, EBBL'de 2 takımı yer almıştır.
Federasyon kupasında Bursaspor, kupa ikincisi olmuştur. Tofaş, EuroCup'da başarılı olamamıştır.
- Voleybol
Bayanlar Voleybol 1. Liginde Nilüfer Belediyesi mücadele vermektedir. Bu alanda Bursa Büyükşehir Belediyespor (kadın voleybol takımı) Cev Challenge Kupasını alarak Avrupa Şampiyonu olmuştur.
2017-2018 sezonunda Challenge Cup'da Bursa Büyükşehir Belediyespor, geçen yıl şampiyon olduğu kupada bu yıl 2. olmuştur.
2018-2019 sezonu sonunda Nilüfer Belediye ve İnegöl Belediyespor süper liglerde yer almışlardır. Erkekler 1. liginde yer alan Bursa BŞB, süper lige yükselmiştir. 2. liglerdeki 5 takımından İnegöl Belediyespor (E) 2. takımı 1. lige, Bölgesel ligden Nilüfer Belediye (K) 2. takımı 2. lige çıkmıştır.
Kupa Voley Kadınlar'da Nilüfer Belediye çeyrek finalde elenmiştir.
- Hentbol
2018-2019 sezonunda hentbol süper liglerinde erkeklerde Nilüfer Belediyespor, kadınlarda yer almıştır. 2. lig kadınlarda Mudanya Belediye SK ligi tamamlamıştır.
Önemli spor tesisleri:
Bursa Büyükşehir Belediye Stadı (43.331), Tofaş Spor Salonu (7.500), (5.000), -olimpik (2.500), Bursa Osmangazi Hipodromu (2.690) ve Uludağ Kayak Merkezi'dir.
Eğitim
Eğitim ve öğretim açısından Türkiye'nin önemli merkezlerinden biri olan Bursa'da 749 tanesi devlet, 601 tanesi özel olmak üzere toplamda 1350 tane okul bulunmaktadır.
Kardeş kentler
Kırcaali, Bulgaristan
Ankara, Türkiye
Erzurum, Türkiye
Denizli, Türkiye
Fergana,Özbekistan
Lefkoşa, KKTC
Üsküp, Makedonya
Tiran, Arnavutluk
Sofya, Bulgaristan
Kulmbach, Almanya
Darmstadt, Almanya
Anshan, Çin
İstanbul, Türkiye
Oulu, Finlandiya
Van, Türkiye
Plevne, Bulgaristan
Vinnitsa, Ukrayna
Gence, Azerbaycan
Multan, Pakistan
Kosice, Slovakya
Çadır Lunga, Moldova
Kars, Türkiye
Galeri
- Zafer Plaza Alışveriş Merkezi
- Kent Meydanı Alışveriş Merkezi
- Saltanat Kapısı, Tophane
- Saltanat Kapısı, Tophane
- Korupark Alışveriş Merkezi
- Zafer Plaza Alışveriş Merkezi
- Botanik Park Bursa
- Botanik Park Bursa
- Nilüfer İlçesinin Uzaktan Görüntüsü
- Saat Kulesi, Tophane
- Saltanat Kapısı, Tophane
Kaynakça
- ^ Roodenberg, J. J. (1995). The Ilıpınar Excavations I. the University of Michigan: Nederlands Historisch-Archaeologisch Institut in het Nabije Oosten te Istanbul. ISBN .
- ^ "British Museum - Collection search: You searched for Bursa, tomb". British Museum. 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 25 Mayıs 2015.
- ^ . 15 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2016.
- ^ "Bursa Tarihi". Araştırma yazı,Tekin Gün. Mootol Kültür Sanat-26 Mayıs 2020. 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından .
- ^ a b Dumper, Michael; Stanley, Bruce E. (2007). Cities of the Middle East and North Africa (İngilizce). ABC-CLIO. s. 101. ISBN . 16 Mart 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 11 Haziran 2024.
- ^ "In 1363 the Ottoman capital moved from Bursa to Edirne, although Bursa retained its spiritual and economic importance." Ottoman Capital Bursa 27 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde .. Official website of the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey. Retrieved 19 December 2014.
- ^ . ArchNet. 19 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2009.
- ^ "YILDIRIM BAYEZİD CAMİ". Kültür Portalı. 22 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 11 Haziran 2024.
- ^ Mohammad Habib, Khaliq Ahmad Nizami, A Comprehensive History Of India Vol.-V: The Delhi Sultanat (1970), p. 128
- ^ The city in the Islamic world, Volume 1, ed. Salma Khadra Jayyusi, Renata Holod, Attilio Petruccioli, André Raymond, page 362.
- ^ Chen, Yuan Julian (11 Ekim 2021). "Between the Islamic and Chinese Universal Empires: The Ottoman Empire, Ming Dynasty, and Global Age of Explorations". Journal of Early Modern History. 25 (5): 422-456. doi:10.1163/15700658-bja10030. ISSN 1385-3783. 17 Nisan 2022 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Temmuz 2024.
- ^ Yılmaz, Gülay (1 Aralık 2015). "The Devshirme System and the Levied Children of Bursa in 1603-4". Belleten. 79 (286): 901-930. doi:10.37879/belleten.2015.901. ISSN 0041-4255.
- ^ Dumper, Michael; Stanley, Bruce E. (2007). Cities of the Middle East and North Africa (İngilizce). ABC-CLIO. s. 101. ISBN . 16 Mart 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 11 Haziran 2024.
- ^ Ganjalyan, Tamara (2019). . European History Online. 14 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Lowry, Heath W. (2003). Ottoman Bursa in Travel Accounts. Indiana University. s. 1.
- ^ Büyükcan Sayılır, Ş. (2005). Arşiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri (1914-1918) (Cilt I). Genelkurmay Basımevi. ss.153, 165, 451.
- ^ Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). (1914).
- ^ a b Gürbüz, Kahraman (15 Eylül 2023). "Birinci Dünya Savaşı Sürecinde ve Sonrasında Bursa ve Çevresinde Ermeni Faaliyetleri". Current Perspectives in Social Sciences. 27 (3): 237. doi:10.5152/JSSI.2022.22389. ISSN 2822-3160. 10 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 Temmuz 2024.
- ^ Yüceer, S. (2006). Bursa Ermenileri üzerine bazı saptamalar ve Orhangazi’de Ermeni olayları (1914–1922). Akademik Araştırmalar Dergisi, 29, 27–49.
- ^ Altıntaş, A., Canatar, M., Karakaya, R., Kaya, A., Çakıl, O., & Kulüp, B. (1995). Osmanlı Belgelerinde Ermeniler (1915–1920). Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları. s.89
- ^ Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). (1915).
- ^ Süslü, A. (1990). Ermeniler ve 1915 Ermeni tehcir olayı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayınları. s.95
- ^ Gürbüz, Kahraman. 2023, s.238
- ^ "Düşman Vatanın Bağrında: Bursa'nın İşgali". Alegori. 16 Şubat 2022. 1 Aralık 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 8 Ocak 2024.
- ^ "Kanun No. 3391" (PDF). 12 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 17 Ağustos 2014.
- ^ a b "Kanun No. 5216". 1 Nisan 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 17 Ağustos 2014.
- ^ "Kanun No. 6360". 16 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 17 Ağustos 2014.
- ^ "HaberlerYaşam Haberleri İşte Bursa'nın yeni logosu İşte Bursa'nın yeni logosu". Sabah. 22 Ekim 2014. 20 Ocak 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Kasım 2014.
- ^ "Resmî İstatistikler - Bursa". Meteoroloji Genel Müdürlüğü. 17 Mart 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Nisan 2016.
- ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
- ^ (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ . (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 1 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 28 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 1 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 28 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 1 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 2 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 2 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ . Türkiye İstatistik Kurumu. 28 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "4 Türk şehri dünya zirvesinde!". Milliyet. 23 Ocak 2015. 30 Haziran 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 24 Ocak 2015.
- ^ [1][]
- ^ "Bursa and Cumalikizik Early Ottoman urban and rural settlements" (İngilizce). UNESCO. 4 Nisan 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ağustos 2015.
- ^ "Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire". UNESCO. 6 Eylül 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ağustos 2015.
- ^ . 12 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2011.
- ^ . 12 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ekim 2011.
- ^ "Uluslararası Bursa Festivali 56. kez sanatseverlerle buluştu". NTV. 29 Haziran 2017. 26 Ocak 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 29 Haziran 2017.
- ^ "Köprüler ve Diğer Yapılar". 17 Aralık 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 18 Şubat 2021.
- ^ "Bursa Devlet Okulları Listesi". 3 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 26 Haziran 2024.
- ^ "Bursa Özel Okullar Listesi". 26 Haziran 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 26 Haziran 2024.
- ^ "Kars Belediyesi bu güne kadar yaptığı çalışmaları web sitesinde açıklandı". Kars Belediyesi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2012.[]
Dış bağlantılar
Bursa hakkında daha fazla bilgi edinin | |
![]() | Commons'ta dosyalar |
![]() | Vikikaynak'ta belgeler |
- Bursa Büyükşehir Belediyesi
- Eski Fotoğraflar - SALT Araştırma Merkezi 1 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde . (Yüksek Çözünürlük, Açık Erişim, İndirilebilir - ↓)
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Koordinatlar 40 11 N 29 4 E Bursa Yunanca Proῦsa Prussa Latince Prusa tarihi olarak Prusa Turkiye de Bursa ilinin merkezi olan sehirdir Nufus bakimindan Istanbul Ankara ve Izmir in ardindan Turkiye nin 4 Buyuk kentidir Ayni zamanda Marmara Bolgesi nin Istanbul dan sonraki en buyuk ikinci sehridir BursaSehirNilufer CayiUludag teleferikYesil CamiKoza HanIrgandi KoprusuCumhuriyet CaddesiBursa nin tarihi merkezinin tanitim logosuBursa nin Turkiye deki konumuUlkeTurkiyeIlBursaIdare Belediye BaskaniMustafa Bozbey CHP Rakim155 mZaman dilimiUTC 03 00 TRS Alan kodu224Plaka kodu16Resmi site Bursa Buyuksehir BelediyesiUNESCO Dunya MirasiTurKulturelKriteri ii iv viBelirleme2014 38 oturum ParcasiBursa ve Cumalikizik Osmanli Imparatorlugu nun DogusuReferans no 1452Ulke TurkiyeBolgeAsya Ekonomik acidan Turkiye nin en gelismis kentlerinden biri olan Bursa dogal ve tarihsel zenginlikleriyle de onem tasir Bursa da en cok Osmanli Imparatorlugu nun kurulus donemine iliskin tarihi eserlerin bulunmasinin nedeni ise Bursa nin Osmanli Devletinin ilk baskenti olmasidir Bursa alisveris merkezleri parklari muzeleri ve carsisiyla bolgede one cikar Ayrica Bursa Marmara bolgesinin Istanbul dan sonra gelen ikinci buyuk kentidir Turkiye nin en onemli birkac sanayi kentinden biridir Sehir Istanbul dan sonra en buyuk ikinci ihracati gerceklestirmektedir Kentin futbol takimi Bursaspor 2009 10 sezonunda Super Lig sampiyonudur Bursa sanayi istatistiklerine gore Turkiye nin en buyuk sanayi kenti ve otomotiv uretim merkezidir CNN International tarafindan Turkiye nin Detroit i yakistirmasi yapilmistir Tofas Fiat Renault Peugeot Karsan TOGG Bosch Guleryuz ve Akia otobus fabrikalari Bursa da bulunmaktadir Ayni zamanda binek ve ticari araclarin yan sanayi ve yedek parca fabrikalarinin buyuk kismi Bursa dadir Bursa nin otomotiv sanayisi bakimindan Turkiye tarihinde biraktigi izler dolayisiyla TOFAS tarafindan kent merkezine yapilan TOFAS Anadolu Arabalari Muzesi de kentin simgelerinden biri haline gelmistir TarihceAthena nin bronz bir heykeli MS 2 Bursa Arkeoloji MuzesiBursa nin Tophane semtinden gorunumu 1880 1893 yillari Bursa nin ve Sultan Bayezid I Camiinin gorunumu 1880 1893 yillari Bursa 1890Yildirim Cami nin MihrabiBursa Ulu Camii deki unlu hat orneklerinden biri Bursa da simdilik bilinen en eski arkeolojik kalintilar Yenisehir yakinlarindaki Mentese Hoyugu ve Orhangazi yakinlarindaki Ilipinar dan bilinmektedir Bu arkeolojik buluntu yerlerinin en eski tabakalari yaklasik 7 bin yilliktir Bu tabakalardaki kultur canak comlegin gelismis olarak ortaya ciktigi mimarinin dortgen planli bol miktarda ahsap destekli kerpic kullanilarak insa edilmis yapilardan olustugu tabakalardir Bursa da David French Mehmet Ozdogan ve Jacop Roodenberg in arkeoloji ile ilgili calismalari tarih oncesiyle ilgili pek cok yeni bilgi ortaya koymustur kaynak belirtilmeli Bursa nin gunumuzdeki konumuna iliskin bilinen en eski insan toplulugu MO 5200 yillarinda Ilipinar Hoyugu nde yasamisti Ardindan bunu Makedonya Krali V Philip in MO 202 de Bitinya Krali I Prusias a verilen antik Yunan sehri Cius su anda Gemlik izledi Kral Prusias Roma Cumhuriyeti ile yapilan savasi kaybettikten sonra Prusias a siginan Kartaca li general Hannibal in onerisi dogrultusunda sehri yeniden insa etti ve sehri Prusa Grekce Proῦsa veya Prussa olarak yeniden adlandirdi Son Bitinya Krali IV Nikomedes in MO 74 yilinda kralligin tum topraklarini Roma Imparatorlugu na vasiyet etmesiyle 128 yillik Bitinya hakimiyeti son buldu 20 yuzyilin baslarinda Bursa yakinlarinda erken donem bir Roma hazinesi bulundu Bir kadinin gumus tuvalet esyalarindan olusan bu hazine su anda British Museum da sergilenmektedir Homeros ve Yunan tarihci Herodotus bolgeden Mysia olarak soz etmektedir Gunumuzde Bursa yoresinde Mysia yerlesmelerini animsatan iki koy bulunmaktadir Misi Gumustepe ve Misebolu Ayrica Prof Dr Semavi Eyice belgesel yonetmeni Tekin Gun yaptigi yuzey calismalari sirasinda Kentin 14 km batisinda Cayirkoyu nun 1 km guneybatisindaki Cayirkoy Hoyugu nun boyutlari da Demirtas Hoyugu ile aynidir Burada bulunan seramik parcalarinda gri kirmizi kahverengi ve siyah renkler egemendir Bulunan seramik parcalarinin onemli kismi elde yapilmis cok azi ise carkta yapilmistir Hoyugun en eski buluntusu MO 2700 2500 yilina erken Bronz Cagi na isaret etmektedir MS 562 de Bizans hakimiyeti altindaki sehir garnizon haline getirildi ve burada imparatorluk muhafizlari konuslandirildi Bursa 6 yuzyilin ortalarindan itibaren unlu bir ipek tekstil uretiminin merkezi olarak biliniyordu Bursa Grekce Prusa dan 1326 da Bizanslilardan alinmasinin ardindan erken Osmanli Imparatorlugu nun ilk buyuk baskenti oldu Ardindan sehir 14 yuzyil boyunca hastaneler kervansaraylar ve medreseler gibi bircok yapinin insa edilmesiyle birlikte onemli bir kentsel buyume yasadi ve sehrin ilk resmi Osmanli darphanesi kuruldu Osmanli nin 1363 yilinda Dogu Trakya da bulunan Edirne yi Adrianople fethetmesiyle birlikte Edirne yeni baskent yapildi ancak Bursa Osmanli Imparatorlugu ndaki manevi ve ticari onemini korumayi surdurdu Osmanli padisahi I Bayezid 1390 1395 yillari arasinda Yildirim da bulunan ni ve 1396 1400 yillarinda Osmangazi deki Ulu Cami yi insa ettirdi Bayezid 1402 de yapilan Ankara Muharebesi nde Timur un kuvvetlerine karsi bozguna ugramasinin ardindan Timur un torunu Muhammed Sultan Mirza sehri yagmalayip yakti Buna ragmen Bursa 1453 te II Mehmed in Istanbul u fethetmesine kadar olan sure boyunca imparatorlugun en onemli idari ve ticaret merkezi olarak kalmaya devam etti 1487 de Bursa nin nufusu 45 000 idi Osmanli doneminde Bursa soylularin urunlerinde kullanilan ipek urunlerinin pek cogunun ana kaynagini olusturuyordu Sehir yerel ipek uretiminin yaninda Iran dan ve bazen de Cin den olmak uzere zaman zaman ham ipek ithal etti ve 17 yuzyila kadar olan sure boyunca Osmanli saraylari icin kaftanlar yastiklar nakislar ve diger ipek urunlerinin ana uretim merkezi oldu Bunun yaninda Devsirme sistemi Bursa ve cevresinde de uygulamaya koyulmustu Bursa Suleyman doneminde insa edilen Yeni Kaplica gibi bircok hamami ile de biliniyordu Bursa 1867 den 1922 yilina kadar Hudavendigar Vilayetinin baskenti oldu Kulturel ve ticari acidan onemli bir merkez olmasi sebebiyle buradaki pek cogu Ermeni olan tuccarlar buyuk bir zenginlik elde etti Bursa nin ipek ticareti ve ekonomik tarihine iliskin en kapsamli ve etkili calisma Osmanli Turk tarihcisi Halil Inancik tarafindan kaleme alinmistir I Dunya Savasi doneminde Bursa da cogunluk kismi 22 601 i Orhangazi de ve 6 415 i Merkez de olmak uzere diger ilcelerle birlikte toplam 34 397 Ermeni yasamaktaydi 19 yuzyilin son ceyreginde Ingiltere nin kiskirtmalari ile ulke genelinde yeniden canlanan Ermeni teroru Bursa yi da etkileyerek halk arasinda karisikliklar patlak vermesine sebep olmus ve Turk halki Ermeni ceteleri tarafindan katledilmistir Bu olaylar ozellikle Ermenilerin yogun olarak bulundugu Orhangazi ve koyleriyle Gemlik yakinlarinda daha yogun yasanmistir Bu suclara karisan Ermeniler rahatlikla saklanabilmis ve eylemlerde kullanmak amaciyla cok sayida silah ve uniforma gibi savas malzemesi depolayabilmislerdi Sozgelimi yine bu donemde Izmit ve Adapazari ndan goc edenlerle birlikte hareket ederek ceteler kurmus ve savunmasiz Turklere karsi saldirilarda bulunmuslardir Bu sebeple devlet bu saldirilari engellemek amaciyla bolgelere birlikler gorevlendirmistir Ermeni cetelerin bu eylemlerindeki temel motiveleri Canakkale Muharebeleri sirasinda Ruslarin Karadeniz e olasi bir cikarma gerceklestirmesiyle Ruslardan yana hareket etmekti Bu nedenler sonucunda Bursa ve cevresinde bulunan Ermeniler eylemlerin son bulmasi amaciyla farkli bolgelere gonderilmistir Savastan sonra da Ermenilerin savastan once yasadiklari bolgelere geri donmeleri saglanmistir Bursa 1204 1261 yillari arasinda Iznik e baglidir genelde kale icinde kalmis cok buyuyememistir Osmanli donemi Anadolu Selcuklu Devleti nin zayiflayip dagilmaya baslamasiyla kurulan Anadolu Beylikleri icinde zamanla gelisen Osmanli Beyligi cevredeki tekfurlarin arazilerini de alarak guclenmistir Bursa 1307 yilinda Osman Bey tarafindan kusatilmis uzun suren kusatmadan sonra 6 Nisan 1326 da Osman Bey in oglu Orhan Bey tarafindan alinmistir 1335 yilinda baskent Bursa ya tasinmis ve kentte buyuk bayindirlik hareketleri yasanmistir Osmanlilar Bursa yi aldiklarinda kent yalnizca hisar icinden olusmusken Orhan Gazi kenti hisarin disina cikararak Orhan Gazi Kulliyesini kurdurtmustur Surlar disinda var olan yerlesmeye yakin egemen noktalarda cami hamam imarethane darussifa medrese gibi kamu yapilari insa edilerek bu kulliyelerin cevrelerinde konut alanlari yaratilmis ve boylece bir yerlesme gelenegi baslamistir Baskent 1363 yilinda I Murad Hudavendigar doneminde Edirne ye tasinmistir Fatih Sultan Mehmed in Istanbul u fethetmesinden sonra ise Bursa nin faal rolu son bulmus ve yonetim merkezi niteligini yitirmistir Bursa da Osmanli Devleti egemenliginde 1922 yilina kadar Musluman Rum Ermeni ve Yahudiler birlikte yasamislardir Tanzimat sonrasi donemde Hudavendigar Vilayeti merkezligi yapan Bursa ya 1900 lu yillarin basinda Biga merkezi Canakkale Bilecik Kutahya Karesi Balikesir Karahisar Afyon sancaklari bagli bulunmaktaydi Milli mucadele donemlerinde cesitli ayaklanmalarin yasandigi Bursa 8 Temmuz 1920 de Yunanlarca isgal edilmis Baskomutanlik Meydan Muharebesi nden sonra 11 Eylul 1922 de Turk birliklerince geri alinmistir Cumhuriyet donemi Bursa 1987 yilinda cikarilan 3391 sayili kanun ile buyuksehir unvani kazandi Baslangicta uc ilce Nilufer Osmangazi ve Yildirim Bursa Buyuksehir Belediyesi nin sinirlari icine alindi 2004 yilinda cikarilan 5216 sayili yasa ile buyuksehir belediyesinin sinirlari valilik binasi merkez kabul edilerek yaricapi 30 kilometre olan dairenin sinirlarina genisletildi Bu sinirlar icinde kalan 7 ilce buyuksehir ilce belediyeleri haline geldi 2012 yilinda cikarilan 6360 sayili yasa ile 2014 Turkiye yerel secimlerinin ardindan buyuksehir belediyesinin sinirlari il mulki sinirlari oldu 21 Ekim 2014 tarihinde Bursa Valiligi ve Bursa Kultur Tanitma Birligi tarafindan Bursa kent logosu tanitilmistir Logo Bursa sehrinin markalastirilmasi amaciyla tasarlanmistir Logoda Turk Islam sanatinin bilinen motiflerinden olan cintemani desende lale motifi yer almaktadir CografyaIklim Genellikle iliman bir iklime sahiptir Ancak iklim bolgelere gore de degisiklik gostermektedir Kuzeyde Marmara Denizinin yumusak ve ilik iklimine karsilik guneyde Uludag in sert iklimi ile karsilasilmaktadir Ilin en sicak aylari Temmuz Agustos en soguk aylari ise Aralik Ocak tir 52 yillik gozlem suresi itibari ile yillik ortalama yagis miktari 70 6 cm dir Ilde ortalama nispi nem 69 civarindadir Bursa iklimi Aylar Oca Sub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Eki Kas Ara YilEn yuksek sicaklik C 23 8 26 9 32 0 36 2 36 5 41 3 43 8 42 2 39 6 37 3 31 0 27 3 43 8Ortalama en yuksek sicaklik C 9 6 10 9 13 7 18 8 23 7 28 4 30 8 31 0 27 2 21 7 16 4 11 7 20 3Ortalama sicaklik C 5 4 6 3 8 4 12 8 17 6 22 1 24 6 24 3 20 1 15 2 10 7 7 4 14 5Ortalama en dusuk sicaklik C 1 7 2 2 3 6 7 1 11 2 14 9 17 2 17 1 13 6 9 9 6 0 3 5 9 0En dusuk sicaklik C 19 2 16 8 10 5 3 1 0 9 4 0 9 0 8 6 4 4 1 5 4 16 3 19 2Ortalama yagis mm 87 6 74 6 69 7 63 4 44 3 34 3 15 3 15 7 39 5 68 8 78 5 103 4 695 1Kaynak Meteoroloji Genel MudurluguNufusYil Toplam Sehir Kir1927 127 251 61 690 65 5611935 140 944 72 187 68 7571940 149 008 77 598 71 4101945 161 047 85 919 75 1281950 183 745 103 812 79 9331955 212 008 128 875 83 1331960 266 884 153 866 113 0181965 306 753 211 644 95 1091970 379 484 275 953 103 5311975 465 657 346 103 119 5541980 607 221 445 113 162 1081985 748 358 612 510 135 848 1987 yilinda Bursa buyuksehir statusu kazanip il merkezinde yeni ilceler kurulmustur Bu yildan itibaren il merkezi nufusu asagidaki gibidir Yil Nufus Ilceler1990 834 576 Nilufer Osmangazi Yildirim2000 1 194 6872007 1 431 1722008 1 813 452 Gursu Kestel Nilufer Osmangazi Yildirim Gemlik Mudanya2009 1 854 2952010 1 905 5702011 1 948 7442012 1 983 780 2004 yilinda cikarilan yasa nedeniyle il merkezinde olmayan Gemlik ve Mudanya ilceleri de buyuksehir sinirlarina girmis olup 2008 2012 yillari arasindaki nufus verileri icine Gemlik ve Mudanya da girmistir 2012 yilinda ise ilin tumu buyuksehir sinirlarina girmistir Ekonomi2007 yili nufus sayimi resmi kesin sonuclarina gore Turkiye nin 4 buyuk kentidir Brookings Institution ve JP Morgan in 2014 yili baz alinarak olusturulan ekonomide yukselen kentler siralamasinda Bursa 300 sehir arasinda Istanbul un ardindan 4 sirayi aldi Ayni listede Turkiye den Istanbul ve Bursa disinda Izmir 2 ve Ankara 9 sirada yer almistir Bursa otomotiv tekstil makine ve gida sanayi sektorlerinde soz sahibidir Tarihte ilk havlu uretiminin Bursa da gerceklestigi soylenir kaynak belirtilmeli Gunumuzde de havlu uretimi ve ihracati gerceklestirilir Ipek uretimi ve bicakcilik Bursa nin eskiden dunyaca taninmasini saglamasina karsin su anda bitme noktasina gelmistir 1961 yilinda kurulan Turkiye nin ilk organize sanayi bolgesi Bursa Organize Sanayi Bolgesi ile daha sonra olusan ve ozellikle Izmir ve Ankara yollarinin cevresi Bursa da sanayilesmenin yogun oldugu yerlerdir Kaplicalari Uludag i Iskender Kebabi Kestane Sekeri Inegol Koftesi Seftalisi Havlusu ile unludur Turkiye nin ilk zeytinyagi laboratuvari Bursa ya kurulmustur Sanayi Otomotiv sanayi Bursa da otomotiv sanayi kuruluslari otomobil otobus metro hafif metro ve tramvay vagonlari ve bunlara iliskin yedek parcalarin uretimini yapmakla birlikte yurt icine ve yurt disina satis yapmaktadir Fiat TOFAS Togg Renault Bosch fabrikalari ve bu fabrikalara parca saglayan diger fabrikalar sayesinde Bursa onemli bir otomotiv kentidir Kentin goc almasindaki en buyuk etkenlerin basinda bu fabrikalar gelir Mobilya sanayi Inegol ilcesinde Organize sanayi bolgesinde faaliyet gostermektedir Ayrica Inegol ilcesinde yalnizca mobilya uzerine satis yapan Inegol Mobiliyum AVM bulunmaktadir Tekstil sanayi Turkiye deki bircok yerli tekstil markasinin fabrikalari ve Bursa Uluslararasi Tekstil Ve Ticaret Merkezi Bursa da bulunmaktadir Ayrica tekstil sanayi olarak da Turkiye nin en gelismis kentlerinden biri konumundadir KulturOsmangazi ilcesinden Bursa nin manzarasi Bursa ve Cumalikizik Osmanli Imparatorlugu nun DogusuUNESCO Dunya MirasiKonum TurkiyeKriterKultur i ii iv viReferans1452Tescil2014 38 oturum BolgeAvrupa ve Kuzey Amerika 2000 de UNESCO tarafindan Dunya Mirasi Gecici Listesi ne alinan Bursa ve Cumalikizik Osmanli Imparatorlugu nun Dogusu 2014 te ise Dunya Mirasi olarak tescil edildi Turkiye nin ilk tekstil muzesi Bursa dadir Uluslararasi Bursa Festivali 1962 yilindan beri Bursa Kultur Sanat ve Turizm Vakfi nin BKSTV koordinasyonunda duzenleniyor Bursa Bolge Senfoni Orkestrasi temeli 1997 yilinda atildi Bursa Botanik Parki 1998 yilinda hizmete acilmistir Bursa Hayvanat Bahcesi 1998 yilinda hizmete acilan Avrupa standartlarindaki hayvanat bahcesidir Sanat Bursa nin eski sehir logosu Karagoz Golge oyunu tarihte Bursa nin Turk kultur yasamina kazandirdigi en onemli etkinliklerden birisidir Cumhuriyet tarihinin ilk modern sinema tiyatro konser salonlari arasinda yer alan Tayyare Kultur Merkezi mimar Arif Hikmet Koyunoglu nun projesi dogrultusunda Tayyare Cemiyeti Turk Hava Kurumu tarafindan yaptirilmis ve 1932 yilinda Bursa da hizmete acilmistir Bursa Devlet Tiyatrosu 1957 yilinda kuruldu Bursa Devlet Turk Sanat Muzigi Korosu 1991 yilinda kurulmustur Kultur Bakanligi na baglidir Halk oyunlari Kilickalkan yorenin unlu halkoyunudur Bunun yani sira Uludag yoresi Turkmen oyunlari olan Guvende Sekme Ciftetelli Duz Oyun Buyuk Oyun ilgi cekicidir Mutfak Bursa Kebabi Iskender Kebap Kestane Sekeri Gemlik Sofralik Zeytini Kemal Pasa Tatlisi Sutlu Bursa Helvasi Inegol Kofte Ciger Sarma Mihalic maglic peyniri Pideli Kofte Kaymakli Ekmek Kadayifi Cantik Tahinli pideBursa ManzarasiTurizm Uludag Kayak MerkeziUludag Golyazi Mudanya Iznik Cumalikizik Karacabey Longoz Ormanlari Tumbuldek KaplicalariCumalikizikTirilye Carsili Kopru Irgandi Uluabat Golu Ulu Cami Emir Sultan Camii Yesil Turbe Bursa Kalesi Oylat Suuctu SelalesiAlisveris merkezleri ve hipermarketlerKorupark Alisveris MerkeziZafer Plaza Yalova Yolu Caddesi Yalova Yolu Caddesi Bursa Sehirlerarasi Otobus Terminali yani Mudanya Caddesi Emek Kavsagi Zafer Plaza Cemal Nadir Caddesi Kibris Sehitleri Caddesi Carrefoursa AVM Izmir Bulvari Orhaneli Kavsagi Carrefoursa Hipermarket x2 Anatolium AVM CarrefourSA AVM Carrefoursa x3 Kent Meydani AVM Nalbantoglu Bademli Izmir Bulvari Orhaneli Kavsagi Ozdilek AVM x3 Gecit Yalova Yolu Caddesi Izmir Yolu Caddesi Ozdilek Hipermarket x7 Gursu Kaplikaya Ataevler Inegol Gemlik Ozluce Mudanya Koctas x3 Korupark AVM Korupark taki Fix denilen bir kucuk magazalari Yalova Yolu Caddesi CarrefourSA AVM Metro x2 Yalova Yolu Caddesi Izmir Bulvari Unlu Cadde Heykel Inegol Sehirlerarasi Otobus Terminali yani 5M Migros Inegol Korupark AVM Migros x14 Kucukkumla Mudanya Mudanya Sahili Ertugrul Nilufer Besevler Bursa Modern Bademli Altiparmak As Merkez Zafer Plaza Kukurtlu Inegol AVM Mustafakemalpasa IKEA Yalova Yolu Caddesi Bursa Sehirlerarasi Otobus Terminali yani Sur Yapi Marka AVM Carrefoursa AVM arkasi Downtown Yasam ve Eglence Merkezi Fuat Kuscuoglu Caddesi Yunuseli Havalimani yani Buyuk parklarAzerbaycan Turkiye Kardeslik ve Soydaslik Parki Resat Oyal Kultur Parki Bursa Botanik Parki Bursa Botanik ParkiBursa daki buyuk parklardan bazilari Resat Oyal Kultur Parki 1955 te acilan bunyesinde cay bahceleri lokantalar acik hava tiyatrosu bulunur Uludag Milli Parki Dunyaca unlu Turkiye nin en onemli kayak merkezidir Merinos Parki Icerisinde nikah salonu konservatuvar kultur merkezide barindiran buyuk bir parktir Hamitler Mahallesi nde yer alan icinde Hamitler Sosyal Yasam Merkezi bulunan buyuk bir parktir Azerbaycan Turkiye Kardeslik Parki Azerbaycan ile olan baglari guclendirmek amaciyla yapilmis guzel bir parktir Bursa Ataturk Kent Ormani Bursa halkinin hafta sonlarinda soluk aldigi Bursa nin inci tanesi kent ormanidir 500 bin metrekare alana sahip olan Hudavendigar Kent Parki Bursa nin en buyuk parkidir Icerisinde spor etkinlik alanlari bufe kafe lokanta restoran yonetim birimleri ve cevre birimlerini barindirmaktadir Bursa Hayvanat Bahcesi Avrupa Standartlarinda bir hayvanat bahcesidir Bursa Botanik Parki Binlerce cesit bitki ve agacin bulundugu Avrupa standartlarinda buyuk bir park Icerisinde Sehitlik bulunan buyuk bir parktir Yildirim ilcesindeki tarihi yerlerin kucultulmus maketlerinin bulundugu parktir Icerisinde akvaryumlarin balik tutma goletlerinin yuruyus yollarinin tenis kortlarinin kaykay pistinin bulundugu dev parktir Icinde Buyuk Suni Gol Yesillik alanlar kosu ve yuruyus parkurlari Nikah Dairesi Buyuk Meydan Acik Hava Konser ve Gosteri Alani Cocuk Trafik Egitim Merkezi Spor Merkezi Amfitiyatro Kafeler ve Restoranlar LunaPark ve Mobilya Fuar Alanininda oldugu Bursa ilindeki onemli parklardan biridir Inegol ilcesinde bulunmaktadir Sanayi Parki Inegol Sanayi Semtinde bulunan yuruyus kosu ve gezi parkurlarinin da bulundugu Sus Havuzu ve Kameriyeleriyle Inegol de bulunan onemli parklardandir Inegol semtinde bulunan tarihi havuzu ve kugulariyla unlu park Bursa Ankara Yolu uzerinde bulunan yuruyus gezi ve ailece oturulabilecek Bursa da bulunan yesil parklardan biridir Dogal mekanlarUludag Milli ParkiBursa turizmine buyuk katki saglayan Uludag dan gorunum Suuctu Selalesi Ayvaini Magarasi Kocayayla Sansarak Kanyonu Cumalikizik Golyazi Uludag Milli Parki Iznik Golu Ilica Karacabey LongozKale ve surlarBursa KalesiBursa Kalesi Iznik Kalesi Istanbul Kapisi Lefke KapisiTekkelerKarabas i Veli Tekkesi Kultur Merkezi Haci Ibrahim TekkesiCamilerBursa Ulu CamiiII Murat Cami Abdal Murat Cami Abdal Cami Ahmet Dai Cami Ahmet Pasa Fenari Cami Alaaddin Cami Ali Pasa Cami Altiparmak Cami Araplar Cami Armutlu Cami Ayaz Koyu Cami Aynali Cami Aksemsettin Camii Baba Sultan Cami Baruthane Cami Basci Ibrahim Cami Beyazit Pasa Cami Bedrettin Hafsa Sultan Cami Besikciler Cami Bilal i Habesi Cami Cuma Cami Cumalikizik Cami Cardak Cami Camasirlik Cami Taya Kadin Cami Demirtaspasa Timurtaspasa Cami Duhtter i Serif Fiskirik Cami Duran Cami Ebu Ishak Cami Edebali Cami Emir Sultan Cami Ertugrul Cami Eski Cami Ehli Beyt Cami Gazi Orhan Cami Hacilar Cami Hamzabey Cami Hudavendigar Cami Hurriyet Merkez Cami Haci Omer Raca Cami Ibni Bezzaz Cami Ibrahim Pasa Cami Imam i Azam Cami Ishakpasa Cami Ivaz Pasa Cami Karacelebi Kasim Efendi Cami Kavakli Cami Kiremitci Cami Kursunlu Cami Lazlar Cami Maksem Cami Malhatun Cami Merkez Cami Meseli Cami Mevlana Cami Mollaarap Cami Molla Fenari Cami Musababa Cami Malhatun Cami Namazgah Cami Orhangazi Vakfi Cami Ornekkoy Cami Piremir Camii Sani Konukoglu Cami Selimiye Cami Selimzade Cami Siracevizler Cami Sinanbey Cami Sinandede Cami Sogukkuyu Cami Somuncu Baba Cami Sahadet Cami Sekerhoca Cami Serefuddin Pasa Cami Seyh Muftu Cami Sible Cami Tuzpazari Cami Ulu Cami Ulu Kubbeli Cami Uc Kuzular Cami Uftade Cami Zeynel Abidin Cami Veled i Yanic Cami Yerkapi Bab i Zemin Cami Yesil Cami Yesilyayla Cami Yildirim Cami Yigit Cedid Cami Yigit Kohne Cami Zeyniler Cami Yunus Emre CamiMescitlerAcem Reis Arap Dede Mescidi Akbiyik Veled i Harir Mescidi Alacahirka Mescidi Alanyeri Ismail Hakki Mescidi Azeb Bey Mescidi Cakiraga Mecnun Dede MescidiCukur Mahalle Mescidi Davut Pasa Mescidi Mina Mescidi Ebu Ishak Mescidi Gungormez Mescidi Haci Sevinc Mescidi Haci Seyfettin Mescidi Imaret i Isabey Mescidi Reyhan Mescidi Selcuk Hatun Mescidi Tahtali Mescid Yeni Kaplica MescidiTurbelerAbdal Mehmet Turbesi Abdullatif Kutsi Zeyniler Turbesi Ahmed Pasa Turbesi Akbiyik Turbesi Azeb Bey Turbesi Cem Sultan Turbesi Cobanbey Turbesi Devlet Hatun Turbesi Ebu Ishak Kazeruni Turbesi Emir Sultan Turbesi Eskici Mehmet Dede Turbesi Gazi Timurtas Turbesi Hamzabey Turbesi Hatuni Ihsa Sultan Turbesi Hatice Sultan Turbesi Hatuniye Turbesi Havlucu Ahmet Efendi Turbesi Ismail Hakki Bursevi Turbesi Kara Mustafa Pasa Turbesi Mukrime Hatun Turbesi Okcu Baba Turbesi Umur Bey Turbesi Orhan Gazi Turbesi Osmangazi Turbesi Suleyman Celebi Turbesi Sahin Baba Turbesi Sehzade Mahmut Turbesi Sehzade Mustafa Turbesi Sehzade Mustafa Turbesi Sirin Hatun Turbesi Uc Kuzular Turbesi Yesil Turbe Yildirim Bayezid Turbesi Somuncu Baba Turbesi Tezveren Turbesi Uftade Hazretleri Turbesi Babasultan TurbesiMedreselerLala Sahin Pasa Medresesi Muradiye Medresesi Gokdere Medresesi Molla Yegan Medresesi Vaiziye Mahkeme Medresesi Yesil Sultan Medresesi Sair Ahmet Pasa Medresesi Eynebey MedresesiKiliselerCamlica Koyu Kilisesi Catalagil Kilisesi Eski Karaagac Koyu Kilisesi Fransiz Kilisesi Ermeni Kilisesi Georgios Gurcu Kilisesi Harmanli Koyu Kilisesi Derekoy Kilisesi Hagios Taxiarchoi Kilisesi Theotokos manastir Kilisesi Karakoca Koyu Kilisesi Koimesis Tes Theotokos Kilisesi H Konstantinos Kilisesi Michael Taxiarches Kilisesi Theodoros Kilisesi Ayasofya Kilisesi Derecik Bazilikasi H Apostoloi Kilisesi Gurle Koyu KilisesiMuzelerBursa Kent Muzesi Bursa Tofas Anadolu Arabalari Muzesi Hunkar Kosku Muzesi Uluumay Osmanli Halk Kiyafetleri ve Takilari Muzesi Bursa Arkeoloji Muzesi Bursa Ormancilik Muzesi Osmanli Evi Muzesi Ataturk Evi Muzesi Bursa Goc Tarihi Muzesi Panorama 1326 Bursa Fetih MuzesiSporFutbol Bursaspor 2009 10 sezonunda Super Lig sampiyonu olmustur Super Lig tarihinde sampiyon olan 5 takimdir Anadolu kulupleri icinde Trabzonspor dan sonra sampiyon olmus tek futbol kulubudur Bursaspor un muzesinde cesitli kupalarin yani sira bir adet Turkiye Kupasi da vardir Ayrica UEFA Sampiyonlar Liginde gruplara kalan ilk Anadolu kulubudur Kulubun Teksas adiyla Turkiye capinda taninan taraftar grubu vardir 2018 19 sezonu sonunda Bursaspor Super Lig den 1 Lig e dusmustur Inegolspor 2 Lig de Karacabey Birlikspor 3 Lig de yer almistir BAL daki 5 takimindan ikisi kume dusmustur Turkiye Kupasi nda 3 lig takimi katildiklari turlarda elenmislerdir Basketbol Tofas 1998 99 ve 1999 2000 sezonlarinda Turkiye Basketbol Ligi sampiyonu olmustur 2017 2018 sezonunda Avrupa kupalarina basketbol erkekler EuroCup da Tofas grup besincisi olarak elenmistir Bursaspor Erkek basketbol takimi 2022 yilinda EuroCup da Finale cikma basarisi gostermis ve sezonu 2 olarak tamamlamistir 2018 19 sezonu sonunda Tofas play off maclari yari finalinde elenerek lig ucuncusu olmustur Bursaspor Erkek basketbol takimi ligi sampiyon bitirerek super lige cikmistir Bursa BSB 1 lig K ve Final Genclik 1 lig E liglerinde kalmistir 2 ligde 1 EBBL de 2 takimi yer almistir Federasyon kupasinda Bursaspor kupa ikincisi olmustur Tofas EuroCup da basarili olamamistir Voleybol Bayanlar Voleybol 1 Liginde Nilufer Belediyesi mucadele vermektedir Bu alanda Bursa Buyuksehir Belediyespor kadin voleybol takimi Cev Challenge Kupasini alarak Avrupa Sampiyonu olmustur 2017 2018 sezonunda Challenge Cup da Bursa Buyuksehir Belediyespor gecen yil sampiyon oldugu kupada bu yil 2 olmustur 2018 2019 sezonu sonunda Nilufer Belediye ve Inegol Belediyespor super liglerde yer almislardir Erkekler 1 liginde yer alan Bursa BSB super lige yukselmistir 2 liglerdeki 5 takimindan Inegol Belediyespor E 2 takimi 1 lige Bolgesel ligden Nilufer Belediye K 2 takimi 2 lige cikmistir Kupa Voley Kadinlar da Nilufer Belediye ceyrek finalde elenmistir Hentbol 2018 2019 sezonunda hentbol super liglerinde erkeklerde Nilufer Belediyespor kadinlarda yer almistir 2 lig kadinlarda Mudanya Belediye SK ligi tamamlamistir Onemli spor tesisleri Bursa Buyuksehir Belediye Stadi 43 331 Tofas Spor Salonu 7 500 5 000 olimpik 2 500 Bursa Osmangazi Hipodromu 2 690 ve Uludag Kayak Merkezi dir EgitimEgitim ve ogretim acisindan Turkiye nin onemli merkezlerinden biri olan Bursa da 749 tanesi devlet 601 tanesi ozel olmak uzere toplamda 1350 tane okul bulunmaktadir Kardes kentlerKircaali Bulgaristan Ankara Turkiye Erzurum Turkiye Denizli Turkiye Fergana Ozbekistan Lefkosa KKTC Uskup Makedonya Tiran Arnavutluk Sofya Bulgaristan Kulmbach Almanya Darmstadt Almanya Anshan Cin Istanbul Turkiye Oulu Finlandiya Van Turkiye Plevne Bulgaristan Vinnitsa Ukrayna Gence Azerbaycan Multan Pakistan Kosice Slovakya Cadir Lunga Moldova Kars TurkiyeGaleriZafer Plaza Alisveris Merkezi Kent Meydani Alisveris Merkezi Saltanat Kapisi Tophane Saltanat Kapisi Tophane Korupark Alisveris Merkezi Zafer Plaza Alisveris Merkezi Botanik Park Bursa Botanik Park Bursa Nilufer Ilcesinin Uzaktan Goruntusu Saat Kulesi Tophane Saltanat Kapisi TophaneKaynakca Roodenberg J J 1995 The Ilipinar Excavations I the University of Michigan Nederlands Historisch Archaeologisch Institut in het Nabije Oosten te Istanbul ISBN 9062580734 British Museum Collection search You searched for Bursa tomb British Museum 24 Eylul 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 25 Mayis 2015 15 Eylul 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Agustos 2016 Bursa Tarihi Arastirma yazi Tekin Gun Mootol Kultur Sanat 26 Mayis 2020 8 Agustos 2020 tarihinde kaynagindan a b Dumper Michael Stanley Bruce E 2007 Cities of the Middle East and North Africa Ingilizce ABC CLIO s 101 ISBN 9781576079195 16 Mart 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 11 Haziran 2024 In 1363 the Ottoman capital moved from Bursa to Edirne although Bursa retained its spiritual and economic importance Ottoman Capital Bursa 27 Subat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde Official website of the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey Retrieved 19 December 2014 ArchNet 19 Eylul 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Haziran 2009 YILDIRIM BAYEZID CAMI Kultur Portali 22 Agustos 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 11 Haziran 2024 Mohammad Habib Khaliq Ahmad Nizami A Comprehensive History Of India Vol V The Delhi Sultanat 1970 p 128 The city in the Islamic world Volume 1 ed Salma Khadra Jayyusi Renata Holod Attilio Petruccioli Andre Raymond page 362 Chen Yuan Julian 11 Ekim 2021 Between the Islamic and Chinese Universal Empires The Ottoman Empire Ming Dynasty and Global Age of Explorations Journal of Early Modern History 25 5 422 456 doi 10 1163 15700658 bja10030 ISSN 1385 3783 17 Nisan 2022 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Temmuz 2024 Yilmaz Gulay 1 Aralik 2015 The Devshirme System and the Levied Children of Bursa in 1603 4 Belleten 79 286 901 930 doi 10 37879 belleten 2015 901 ISSN 0041 4255 Dumper Michael Stanley Bruce E 2007 Cities of the Middle East and North Africa Ingilizce ABC CLIO s 101 ISBN 9781576079195 16 Mart 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 11 Haziran 2024 Ganjalyan Tamara 2019 European History Online 14 Mart 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Lowry Heath W 2003 Ottoman Bursa in Travel Accounts Indiana University s 1 Buyukcan Sayilir S 2005 Arsiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri 1914 1918 Cilt I Genelkurmay Basimevi ss 153 165 451 Devlet Arsivleri Baskanligi Osmanli Arsivi BOA 1914 a b Gurbuz Kahraman 15 Eylul 2023 Birinci Dunya Savasi Surecinde ve Sonrasinda Bursa ve Cevresinde Ermeni Faaliyetleri Current Perspectives in Social Sciences 27 3 237 doi 10 5152 JSSI 2022 22389 ISSN 2822 3160 10 Temmuz 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 Temmuz 2024 Yuceer S 2006 Bursa Ermenileri uzerine bazi saptamalar ve Orhangazi de Ermeni olaylari 1914 1922 Akademik Arastirmalar Dergisi 29 27 49 Altintas A Canatar M Karakaya R Kaya A Cakil O amp Kulup B 1995 Osmanli Belgelerinde Ermeniler 1915 1920 Basbakanlik Devlet Arsivleri Genel Mudurlugu Yayinlari s 89 Devlet Arsivleri Baskanligi Osmanli Arsivi BOA 1915 Suslu A 1990 Ermeniler ve 1915 Ermeni tehcir olayi Yuzuncu Yil Universitesi Yayinlari s 95 Gurbuz Kahraman 2023 s 238 Dusman Vatanin Bagrinda Bursa nin Isgali Alegori 16 Subat 2022 1 Aralik 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 8 Ocak 2024 Kanun No 3391 PDF 12 Agustos 2014 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 17 Agustos 2014 a b Kanun No 5216 1 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 17 Agustos 2014 Kanun No 6360 16 Mayis 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 17 Agustos 2014 HaberlerYasam Haberleri Iste Bursa nin yeni logosu Iste Bursa nin yeni logosu Sabah 22 Ekim 2014 20 Ocak 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Kasim 2014 Resmi Istatistikler Bursa Meteoroloji Genel Mudurlugu 17 Mart 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Nisan 2016 Fasikul I Mufassal Neticeler Icmal Tablolari PDF 28 Tesrinevvel 1927 Umumi Nufus Tahriri DIE Erisim tarihi 28 Mayis 2021 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link PDF 20 Ilktesrin 1935 Genel Nufus Sayimi DIE 2 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 21 Subat 2021 PDF 20 Ilktesrin 1940 Genel Nufus Sayimi DIE 20 Ekim 2016 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 20 Ekim 2016 PDF 21 Ekim 1945 Genel Nufus Sayimi DIE 15 Agustos 2019 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 21 Subat 2021 PDF 22 Ekim 1950 Umumi Nufus Sayimi DIE 15 Agustos 2019 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 21 Subat 2021 PDF 23 Ekim 1955 Genel Nufus Sayimi DIE 2 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 21 Subat 2021 PDF 23 Ekim 1960 Genel Nufus Sayimi DIE 15 Agustos 2019 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 19 Subat 2021 1965 genel nufus sayimi verileri Turkiye Istatistik Kurumu 3 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 1970 genel nufus sayimi verileri Turkiye Istatistik Kurumu 3 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 1975 genel nufus sayimi verileri Turkiye Istatistik Kurumu 3 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 1980 genel nufus sayimi verileri Turkiye Istatistik Kurumu 3 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 1985 genel nufus sayimi verileri Turkiye Istatistik Kurumu 3 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 1 Mayis 2015 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 28 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 1 Mayis 2015 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 28 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 1 Mayis 2019 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 2 Mayis 2015 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 2 Mayis 2015 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 3 Kasim 2012 Turkiye Istatistik Kurumu 28 Nisan 2015 tarihinde kaynagindan html arsivlendi Erisim tarihi 8 Mart 2013 4 Turk sehri dunya zirvesinde Milliyet 23 Ocak 2015 30 Haziran 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 24 Ocak 2015 1 olu kirik baglanti Bursa and Cumalikizik Early Ottoman urban and rural settlements Ingilizce UNESCO 4 Nisan 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Agustos 2015 Bursa and Cumalikizik the Birth of the Ottoman Empire UNESCO 6 Eylul 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Agustos 2015 12 Ekim 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ekim 2011 12 Kasim 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Ekim 2011 Uluslararasi Bursa Festivali 56 kez sanatseverlerle bulustu NTV 29 Haziran 2017 26 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 29 Haziran 2017 Kopruler ve Diger Yapilar 17 Aralik 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 18 Subat 2021 Bursa Devlet Okullari Listesi 3 Temmuz 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 26 Haziran 2024 Bursa Ozel Okullar Listesi 26 Haziran 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 26 Haziran 2024 Kars Belediyesi bu gune kadar yaptigi calismalari web sitesinde aciklandi Kars Belediyesi Erisim tarihi 29 Haziran 2012 olu kirik baglanti Dis baglantilarVikipedi nin kardes projelerinden Bursa hakkinda daha fazla bilgi edininCommons ta dosyalarVikikaynak ta belgelerBursa Buyuksehir Belediyesi Eski Fotograflar SALT Arastirma Merkezi 1 Kasim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde Yuksek Cozunurluk Acik Erisim Indirilebilir