İsrail (İbranice: יִשְׂרָאֵל; Arapça: إِسْرَائِيل), resmî adıyla İsrail Devleti (İbranice: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל,
İsrail Devleti | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() (Bayrak) (Arma) | |||||||||
![]() İsrail'in Dünya üzerindeki konumu. İsrail'in işgali altındaki bölgeler açık yeşil ile gösterilmiştir. | |||||||||
![]() 1967 sınırları | |||||||||
Başkent | Kudüs (sınırlı tanıma) 31°47′K 35°13′D / 31.783°K 35.217°D | ||||||||
En büyük şehir | Tel Aviv (Doğu Kudüs sayılmazsa) 32°5′K 34°47′D / 32.083°K 34.783°D Kudüs (Doğu Kudüs sayılırsa) | ||||||||
Resmî dil(ler) | İbranice | ||||||||
Tanınan diller | Arapça | ||||||||
Etnik gruplar (2019) | |||||||||
Demonim | İsrailli | ||||||||
Hükûmet | Üniter parlamenter cumhuriyet | ||||||||
| |||||||||
Yasama organı | Knesset | ||||||||
Britanya İmparatorluğu'ndan bağımsızlık | |||||||||
| |||||||||
Yüzölçümü | |||||||||
• Toplam | 20.770 km2[b] (153.) | ||||||||
• Su (%) | 2,12 | ||||||||
Nüfus | |||||||||
• 2022 tahminî | 9.656.000 (99..) | ||||||||
• 2008 sayımı | 7.412.200 | ||||||||
• Yoğunluk | 429/km2 (35.) | ||||||||
GSYİH (SAGP) | 2023 tahminî | ||||||||
• Toplam | $399,49 milyar (50..) | ||||||||
• Kişi başına | $42.570 (31..) | ||||||||
GSYİH (nominal) | 2023 tahminî | ||||||||
• Toplam | $446,71 milyar (29..) | ||||||||
• Kişi başına | $47.602 (19..) | ||||||||
Gini (2018) | 34.8 orta | ||||||||
İGE (2022) | çok yüksek · 22. | ||||||||
Para birimi | Yeni İsrail şekeli (₪, ILS) | ||||||||
Zaman dilimi | UTC+02:00 () | ||||||||
• Yaz (YSU) | UTC+03:00 (İYS) | ||||||||
Trafik akışı | sağ | ||||||||
Telefon kodu | 972 | ||||||||
ISO 3166 kodu | |||||||||
İnternet alan adı | .il | ||||||||
Resmî site gov.il | |||||||||
|
İsrail toprakları, hominidlerin Afrika dışındaki ilk göç noktalarından biriydi.Orta Tunç Çağı'ndan itibaren Kenan kabileleri bu bölgede yaşarkenDemir Çağı'nda İsrail Krallığı ve Yehuda Krallığı kuruldu. MÖ 720 yıllarında Yeni Asur İmparatorluğu, İsrail Krallığı'nı yok etti. Yehuda Krallığı ise sırasıyla Babil, Pers ve Helen imparatorlukları tarafından ele geçirildi ancak Yahudi özerk statüsüyle varlığını korudu.Makkabi İsyanı sonucunda MÖ 110 yılından itibaren bağımsız bir Haşmonayim Krallığı kurulsa da krallık önce MÖ 63'te Roma Cumhuriyeti'nin vasal devleti hâline geldi, ardından MÖ 37'de bölgeye merkezden yönetici olarak atandı ve MÖ 6'da Yahudiye adıyla bir Roma eyaleti şeklinde yeniden yapılandırıldı. Yahudiye, başarısız Yahudi İsyanları'na kadar bir Roma ili olarak kaldı ancak isyanlar sonucunda Romalı yöneticiler şehri yakıp yıktı, Yahudi nüfusu şehirden sürdü ve bölgenin adını olarak değiştirdi. Bunun ardından bölgedeki Yahudi varlığı yüzyıllar boyunca belirli bir ölçüde devam etti. MS 7. yüzyılda Levant, Araplar tarafından Bizans İmparatorluğu'ndan alındı ve 1099'da Birinci Haçlı Seferi'ne kadar bölgedeki Arap hakimiyeti sürdü. 1187'de Eyyubiler ile birlikte yeniden Müslümanlar bölgenin hakimi oldu, ardından 13. yüzyıldan itibaren Memlükler hakimiyet alanlarını Mısır'dan itibaren bu bölgeye kadar genişlettiler. 1517'de Osmanlı İmparatorluğu, Memlükleri yenerek bölgeyi ele geçirdi ve Osmanlı hakimiyeti imparatorluğun I. Dünya Savaşı'nda dağılışına dek devam etti. 19. yüzyılda Yahudi ulusal uyanışıyla birlikte diasporada Siyonist hareket ortaya çıktı, böylece Osmanlı Suriyesine ve sonrasında Birleşik Krallık'a bağlı Filistin Mandasına göç dalgaları başladı. İki dünya savaşı arasında Yahudiler bölgeden toprak satın alarak nüfus bölgesini genişletti. 1930'larda parayla alınan toprakların %25'e yakını Filistinlilerden, %50'den fazlası diğer toprak sahiplerinden, %25'e yakın diğer kısmı ise fellahlar ve hükûmetten satın alınmıştı.
1947'de Birleşmiş Milletler'in hazırladığı Filistin Paylaşım Planı ile bölgede bağımsız Arap ve Yahudi devletleri ile uluslararası Kudüs yönetiminin kurulması istendi. Kabul edilmesi durumunda 400.000 Arap sivili İsrail toprakları içerisinde bırakacak olan ve Filistin topraklarının yalnızca %7'sinin sahibi olmalarına rağmen Yahudilere bölgenin %56'sını veren planı Yahudi Ajansı kabul ederken Arap liderler reddetti. Sonraki yıl Yahudi Ajansı, İsrail Devleti'nin bağımsızlığını ilan etti ve hemen peşinden başlayan 1948 Arap-İsrail Savaşı sonucunda İsrail eski Filistin Mandası topraklarının büyük çoğunluğunu elinde tutarken komşu Arap ülkeleri ise Batı Şeria ve Gazze'yi ele geçirdi. Bu süreç sırasında, bir Yahudi devletinin varlığını sağlamak için; 700.000'den fazla Filistinli topraklarından kovuldu veya Deir Yasin Katliamı'ndan sonra oluşan korku ortamı nedeniyle kendileri kaçtı, 400 ila 600 Filistin köyü yok edildi ve geriye kalanların adları "İbraniceleştirildi", Filistinlilerin topraklarına geri dönme hakkına engel olundu, milyonlarca kalıcı Filistinli mülteci oluşturuldu ve "Filistin toplumu imha edildi". Bu tarihten sonra İsrail ile Arap ülkeleri arasında birçok savaş çıktı; İsrail, 1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan itibaren Batı Şeria, Gazze Şeridi (2005'teki geri çekilmeye rağmen birçok hukukçu hâlâ işgal altında olduğunu kabul ediyor) ve Golan Tepelerini işgal etti. Kendi idaresini Doğu Kudüs ve Golan Tepeleri'ni içine alarak genişletse de bunu Batı Şeria'da gerçekleştiremedi. İsrail'in Filistin topraklarını işgali, modern zamanların en uzun işgalidir. Bu işgal boyunca; İsrail kuvvetleri, işkence, yerinde infazlar ve diğer cinayetler, sivil katliamları, Filistinli sivillere yönelik zaman zaman bir soykırım olarak tanımlanan sistematik kötü davranışlar, bu eylemleri işleyenlerin cezasız bırakılması ve Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkının ihlal edilmesi gibi çeşitli suçları işlenmekle suçlanmış ve bu suçların İsrail tarafından işlendiği Uluslararası Af Örgütü,İnsan Hakları İzleme Örgütü,Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, ve hatta ile gibi bazı İsrailli insan hakları örgütleri dahil, birçok büyük insan hakları örgütü tarafından belgelenmiş ve kınanmıştır. Filistin–İsrail çatışmasını bitirme çabaları hâlen daha nihai bir barış anlaşmasına yol açmamıştır ancak, İsrail ile Mısır ve Ürdün arasında barış anlaşmaları imzalanmıştır.
Uzun ve dar bir şekle sahip olan İsrail, 470 km uzunluğunda olup en geniş bölgesi yaklaşık 135 km'dir. Sınırları ve ateşkes hatları içerisinde kalan toplam yüzölçümü 27.817 km2'dir. İsrail, yaklaşık 10 milyonluk nüfusuyla, çeşitli din, kültür ve sosyal geleneklere sahip insanları bir araya getirmiştir. Para birimi Yeni İsrail şekelidir. Ayrıca 2023 yılı itibarıyla dünyadaki en büyük 29. ekonomiye sahiptir ve aynı zamanda İnsani Gelişme Endeksi'nde Orta Doğu'da ilk sırada yer alır. Asya'da ise beşinci sıradadır.Basın Özgürlüğü Endeksi'nde İsrail 86. sıradadır.
Etimoloji
Yaratılış Kitabı'na göre Yehova, insan silüetinde Yakup'a görünür. "Yakup yalnız başına kaldı ve bir adam onunla güreşti. Yakub'un uyluk başı incindi, bırak gideyim, gün doğuyor, dedi. Güreşen tanrıydı ve dedi: Beni mübarek kılmadıkça seni bırakmam, çünkü sen Allah'ı yendin, artık sana Yakub değil İsrail denecek." Tanrıyla Güreşen anlamına gelen İsrail (יִשְׂרָאֵל, Yiśrāʾēl) adıyla kutsar. Böylece Yehova tarafından Yakup'un adı artık 'İsrail' olur. Bu nedenle Yakup'un soyundan gelenlere İsrailoğulları denir. Bu olaydan sonra Yakup, Mısır'a göçtüğünde sülalesi İsrailliler olarak anılır. Günümüzde İsrail Devleti'nin adı ise bu olaydan gelir.
Tarih
Avrupa'daki Yahudiler, 19. yüzyılın ikinci yarısında devlet kurma çalışmalarına başladılar. Arz-ı mev'ut () üzerine devlet kurma çalışmaları ilk önce Büyük Britanya'da görülür. 1848'de Britanya hükûmeti bir genelgeyle Filistin'deki konsoloslarını Yahudilerin himayesine verdi. 1870'te Yahudi faaliyetlerinin merkezi Büyük Britanya'dan Rusya'ya geçti. Siyonist hareketlerin başına geçen Theodor Herzl, Filistin'de bir 'Yahudi devletinin' kurulması için birçok çalışmalarda bulundu. Herzl, Büyük Britanya gibi güçlü bir ülkeyi arkasına alarak, gayesine ulaşma çabasındaydı. Herzl bu kapsamda II. Abdülhamit ile iki kere görüştü ve bu görüşmeler sonucunda Filistin'de Siyonizm sonrası ilk Yahudi yerleşimleri kuruldu.Siyonistler, devlet olabilmeleri için bir tarım sınıfına ihtiyaçları olduğunu fark ettiler, bununla birlikte Avrupa Yahudilerinin neredeyse tamamı ticaretle uğraşıyordu, Rusya'da ise tarımla uğraşan Yahudiler bulunuyordu. Bu dönemde Rusya'da, Yahudilere karşı -özellikle çiftçi Yahudilere- pogromlar olarak bilinen bir dizi katliam yapıldı. Katliamlara maruz çiftçi Yahudilere, Siyonistler tarafından ülkeyi terk edip Filistin’e yerleşmeleri teklifi yapıldı. 1870 yılından itibaren çiftçi Yahudiler Filistin toprakları üzerinde tarımsal yerleşme merkezleri kurmaya başladılar. Bununla birlikte, Rusya’yı terk eden Yahudilerin birçoğu ABD'ye göçtü. 1870-96 yılları arasında Eretz İsrail'de on yedi tarım kolonisi kuruldu.
I. Dünya Savaşı sırasında, gibi Osmanlı İmparatorluğu ve Filistinlilere karşı İngilizlerle işbirliği yapan Siyonist oluşumların çabalarının sonucuyla, 2 Kasım 1917’de Büyük Britanya dışişleri bakanı Arthur Balfour'un girişimiyle başlayan Balfour Deklarasyonu süreci başladı. Milletler Cemiyeti 1920 yılında, Filistin üzerinde İngiliz mandasını tanıdı. Bundan sonra kurulan bir Yahudi bürosu İngiltere nezdinde Yahudi haklarını temsil etmeye başladı.
Bundan sonraki yıllarda Siyonistler dünyanın çeşitli yerlerine dağılmış bulunan Yahudi topluluklarını -devlet kurabilmek için etkili bir nüfus oluşturmak gayesiyle- Filistin’e göçmeleri için ikna etme çabalarına girişti. Nazi Almanyası'nın 1930'lardan 1940'ların ortalarına kadar Yahudilere soykırım uygulamaya başlamasıyla Filistin’e büyük bir Yahudi göçü başladı. Filistin’deki Araplar bu göçe karşı koyduklarından İngiltere, Yahudi göçlerinin durdurulmasına karar verdi. Bunun üzerine Sion’a bağlı Askeri Yahudi Teşkilatı Hagana, Filistin’e göç konusunda İngiltere’nin aldığı bu kısıtlayıcı kararı protesto amacıyla silahlı terör eylemlerine girişti, King David Oteli bombalı saldırısı gibi çeşitli terör eylemlerinde yüzlerce sivili öldürdü ve Filistin'de Arap sivillere yönelik katliamlara girişti. Filistin yönetimi ise Nazi liderliği ile işbirliğine girişti. Bu amaçla Kudüs müftüsü Almanya’ya birçok ziyarette bulundu.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh4THpFekwwWnBiR2x6ZEdsdVgwSk5YMUJoZVd4aGMybHRYMUJzWVc1cExtcHdaeTh5TURCd2VDMUdhV3hwYzNScGJsOUNUVjlRWVhsc1lYTnBiVjlRYkdGdWFTNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlqTDJNNEx5VkROQ1ZDTUhOeVlXbHNKVEkzYVc1ZloyVnVhU1ZETlNVNVJteGxiV1Z6YVY4eE9UUTJMVEl3TURBdWFuQm5Mekl3TUhCNExTVkROQ1ZDTUhOeVlXbHNKVEkzYVc1ZloyVnVhU1ZETlNVNVJteGxiV1Z6YVY4eE9UUTJMVEl3TURBdWFuQm4uanBn.jpg)
Filistin'e de gizli Yahudi göçleri düzenlenmeye başlandı. II. Dünya Savaşı'nın Müttefiklerin galibiyetiyle bitmesinden sonra, Filistin problemi son safhasına ulaştı. Britanya'dan daha sonra Amerika Birleşik Devletleri'nin yardımını sağladıktan sonra, Filistin problemini Birleşmiş Milletler'e götürüp, problemin çözülmesini istedi. BM, Kasım 1947'de Filistin'in biri Yahudi öteki Arap olmak üzere iki devlet arasında paylaşılmasına karar verdi. Yahudiler bu kararı kabul etti; Araplar ise, 400.000 Arap sivili İsrail toprakları içerisinde bırakacak olması ve Filistin topraklarının yalnızca %7'sinin sahibi olmalarına rağmen Yahudilere bölgenin %56'sını vermesi nedeniyle planı reddetti. Kudüs şehrine ise BM denetiminde milletlerarası bir bölge statüsü tanındı. Aynı sorunların devam etmesi nedeniyle bu çözüm de Arapları tatmin etmedi. Bu yüzden ilk İsrail-Arap savaşı olan İsrail-Filistin Savaşı başladı.
14 Mayıs 1948’de BM paylaşım planı uyarınca David Ben-Gurion tarafından İsrail Devleti’nin kuruluşu ilan edildi. 24 saat sonra, Mısır, Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak orduları saldırıya geçerek İsrail topraklarına girdiler. 1949 yılının ilk aylarında BM nezdinde İsrail ile onunla savaşan Arap ülkelerinin her biri (o dönemden beri İsrail’le müzakere masasına oturmayı reddeden Irak hariç) arasında doğrudan müzakereler düzenlendi ve bunların sonucunda bir ateşkes anlaşması imzalandı. Anlaşma uyarınca sahil şeridi, Celile ve tüm Necef İsrail’e, Yehuda ve Samiriye (Batı Şeria) Ürdün’e, Gazze Mısır yönetimine ve Kudüs’ün ise Eski Şehir'in de dâhil olduğu doğu kısmı Ürdün’e, batısı da İsrail’e bırakıldı.
Bu süreç sırasında, bir Yahudi devletinin varlığını sağlamak için; yeni kurulmuş olan IDF ve diğer Siyonist oluşumlar tarafından 700.000'den fazla Filistinli topraklarından kovuldu veya Deir Yasin Katliamı'ndan sonra oluşan korku ortamı nedeniyle kendileri kaçtı, 400 ila 600 Filistin köyü yok edildi ve geriye kalanların adları "İbraniceleştirildi", Filistinlilerin topraklarına geri dönme hakkına engel olundu, milyonlarca kalıcı Filistinli mülteci oluşturuldu ve "Filistin toplumu imha edildi".Uluslararası Af Örgütü,İnsan Hakları İzleme Örgütü,Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, ve hatta ile gibi bazı İsrailli insan hakları örgütleri dahil, birçok büyük insan hakları örgütü tarafından rapor edildiğine göre; İsrail kuvvetleri Filistinlilere işkence, yerinde infazlar ve diğer cinayetler, sivil katliamları, Filistinli sivillere yönelik zaman zaman bir soykırım olarak tanımlanan sistematik kötü davranışlar, bu eylemleri işleyenlerin cezasız bırakılması ve Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkının ihlal edilmesi gibi çeşitli suçları işleyerek Filistin halkına baskı uygulamaya devam etmektedir.
2020'de Kudüs'ün yeni başkent olarak ilan edilmesi yeni bir gerginlik yarattı ve çoğu ülke bunu tanımadı. Günümüzde Kudüs'ün başkent olmasını resmî olarak tanıyan BM üyesi devletler Avustralya (Batı Kudüs),Rusya (Batı Kudüs),Çekya (Batı Kudüs),Honduras,Guatemala,Nauru, ve Amerika Birleşik Devletleri'dir.
Coğrafya
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpkakwwbHpjbUZsYkY5eVpXeHBaV1pmYkc5allYUnBiMjVmYldGd0xtcHdaeTh5TWpCd2VDMUpjM0poWld4ZmNtVnNhV1ZtWDJ4dlkyRjBhVzl1WDIxaGNDNXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Şeriya
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpaaEwxZGxjM1JmUW1GdWExOGxNalpmUjJGNllWOU5ZWEJmTWpBd04xOGxNamhUWlhSMGJHVnRaVzUwY3lVeU9TNXdibWN2TWpBd2NIZ3RWMlZ6ZEY5Q1lXNXJYeVV5Tmw5SFlYcGhYMDFoY0Y4eU1EQTNYeVV5T0ZObGRIUnNaVzFsYm5SekpUSTVMbkJ1Wnc9PS5wbmc=.png)
İsrail, Orta Doğu’da Doğu Akdeniz kıyısındadır. Batısında Akdeniz, kuzeyinde Lübnan ve Suriye, doğusunda Ürdün, güneybatısında Sina Yarımadası ve Gazze vardır. Ülkenin güney bölgesi, Necef Çölü'nden meydana gelir. Kuzeydoğu kesimi ise Şeria Hendeğine açılır. Güneydoğuda dik yükseltiler vardır. Lut Gölü bu bölgededir. Akdeniz kıyı bölgesinin kuzey bölümü Yafa’dan Karmel Dağına kadar uzanarak Şaran Ovası adını alır.
Karmel Dağı'nın doğusunda Kişon Irmağı vadisi boyunca uzanan Esdradelon Ovası yer alır. Ova, Taberiye Gölü'ne kadar uzanır. Ürdün Nehri buradan geçerek deniz yüzeyinden 394 m aşağıdaki Lut Gölüne dökülür. Lut Gölü'nün yalnızca güneybatı sahili İsrail’indir. İsrail’in doğu bölgeleri dağlıktır. Buralar Şamiriye ve Yahudiye tepelerinden Necef Dağı'na kadar uzanır. İsrail’in en yüksek noktası 1208 m’lik Nyron Dağı, Taberiye Gölü'nün kuzeybatısındadır. Golan Tepeleri de kuzeydoğudadır. Şamiriye ve Yahudiye tepeleri üzerinde Kudüs’ün bulunduğu yaylanın bir kısmı yer alır.
İsrail’in en verimli ve değerli maden yatakları, Lut Gölü bölgesinde bulunan potasyum, sodyum, magnezyum ve tuz kaynaklarıdır. Bakır, kaya fosfatları, manganez, cam toprağı, kaolin, demir cevheri, petrol ve tabii gaz Necef’te bulunur.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJWaEwwdHZjSEJsYmkxSFpXbG5aWEpmVFdGd1gwbFRVbDl3Y21WelpXNTBMbk4yWnk4eU1qQndlQzFMYjNCd1pXNHRSMlZwWjJWeVgwMWhjRjlKVTFKZmNISmxjMlZ1ZEM1emRtY3VjRzVuLnBuZw==.png)
İklim ve doğal hayat
İsrail'in kıyı kesimleri ve kuzeyi, Köppen iklim sınıflandırmasına göre Akdeniz ikliminin (Csa), güney kısımları çöl ikliminin (BWh ve BWc) etkisi altındadır, bu iki iklim arasında ise yarı kurak iklim (BSh) hakimdir. Yazları kurak ve sıcak geçer. Yağmur ancak aralık, ocak ve şubat aylarında yağar. Yıllık ortalama yağış miktarı 1000 mm civarındadır. Yıllık sıcaklık ortalaması yazın 24-32 °C arasında, kışın ise 7 ile 16 °C arasındadır. Bu ortalama Necef Çölü'nde 38 °C’yi aşar. Golan Tepeleri'nde ise yağışlı karasal iklim (Dsb) hakimdir.
Ülke topraklarının yarıdan fazlasını meydana getiren Necef Çölü, çorak volkanik engebelerle sınırlanmış, geniş bir bozkır ovasıdır. Batı kesiminde kuru yaylalar bulunur. Galilea ve Carmel’in yüksek tepeleri Halep çamları ve meşe ağaçları ile kaplıdır. En tipik bitki örtüsü Akdeniz makileridir. Akdeniz kıyı bölgesi verimli ve yeşilliktir. İsrail’de hızlı bir ağaçlandırma çalışmaları yapılmaktadır. Yabani hayvanlarının soyu gittikçe azalmıştır. Çok çeşitli kuş türleri vardır.
Siyaset
İsrail, genel oy hakkının bulunduğu parlamenter bir demokrasidir. Devlet Başkanı -(İbranice: Nasi) yedi yılda bir Knesset (Meclis)'in çoğunluğunun oyu ile seçilir. Devlet Başkanı genellikle törensel ve resmî görevleri yerine getirir ancak af yetkisi gibi yürütme yetkilerine de sahiptir. Başbakanlığa; Devlet Başkanı tarafından çoğunluğu kazanan partinin lideri seçilir. Hükûmete parlamento dışından bakan tayin edilebilmektedir. 120 üyesi olan meclisin seçim sistemi Nispi Temsildir ve en düşük oy verme yaşı 18, en uzun hükûmet dönemi ise 4 yıldır. Ayrıca ülkedeki seçim barajı oyların %3.25'i olup, İsrail yaklaşık olarak 32 yıldır koalisyon ile yönetilmektedir.
19 Temmuz 2018'de,İsrail Parlamentosu, İsrail Devletini temelde "Yahudi Halkının Ulus Devleti" olarak nitelendiren ve İbraniceyi resmî dil ilan eden bir temel yasayı kabul etti. Yasa, Arapça 'ya "özel statü" veriyor. Aynı yasa yalnızca Yahudilere, kendi kaderini tayin hakkını verdi ve ayrıca ülkedeki Yahudi yerleşimlerinin genişletilmesini ulusal çıkar olarak tanımlayarak, hükûmeti "bu çıkarı teşvik etmek, ilerletmek ve uygulamak için adımlar atma" yetkisi veriyor.
Askeriye
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgzTHpjNEwwbEJTUzFNWVhacExVSXRNaTFvWVhSNlpYSnBiUzB5TG1wd1p5OHlNakJ3ZUMxSlFVa3RUR0YyYVMxQ0xUSXRhR0YwZW1WeWFXMHRNaTVxY0djPS5qcGc=.jpg)
İsrail, yalnızca Umman ve Suudi Arabistan'ın gerisinde olmak üzere GSYİH'sine oranla en yüksek savunma bütçesine sahip ülkedir. İsrail Savunma Kuvvetleri, İsrail özel kuvvetlerinin tek askeri kanadıdır ve Genelkurmay Başkanı kabinenin alt-yönetimi ile "Ramatkai"nin başıdır. İSK, kara, hava ve deniz kuvvetlerinden oluşur. 1948 Arap-İsrail Savaşında ülkenin kurulmasından önce -Haganah önderliğinde- paramiliter grupların birleştirilmesi ile kuruldu. İSK ayrıca Mossad ve Shabak ile çalışan Askeri Haberalma Yönetiminin (Aman) kaynaklarından yararlanır. Kısa tarihinde, birçok büyük savaş ve sınır çatışmaları olan İsrail Savunma Kuvvetleri dünyanın en deneyimli ordusu olmuştur.
Çoğu İsrailli orduya 18 yaşında katılır ve erkekler 3 yıl, kadınlar 2 ila 3 yıl hizmet eder. Zorunlu hizmetten sonra, İsrail erkekleri yedek kuvvetlere katılır ve genellikle kırklı yaşlarına dek yılda birkaç hafta görev yaparlar. Çoğu kadın ise yedek görevden muaftır. İsrailin Arap vatandaşları (Dürziler dışında) ve tam zamanlı dini eğitim alanlar da askeri hizmetten muaftırlar; Yeshiva öğrencilerinin bu muafiyeti yıllarca tartışma konusu olmasına rağmen. Çeşitli nedenlerle askeri hizmetten muaf olmak isteyenler için hastane, okul ve sosyal yardımlaşma hizmetlerini içeren Sherut Leumi veya ulusal servis bir alternatif oluşturur. Zorunlu askerlik programının bir sonucu olarak, İSK yaklaşık 176.500 aktif asker ve ek olarak 445.00 yedek ile hizmet verir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNMEwwMWxjbXRoZG1FMGJTMVhhVzVrWW5KbFlXdGxjaTB3TURNMllTNXFjR2N2TWpJd2NIZ3RUV1Z5YTJGMllUUnRMVmRwYm1SaWNtVmhhMlZ5TFRBd016WmhMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Ulusal ordu, ağırlıklı olarak ülke içinde dizayn edilip üretildiği kadar ithal de edilen yüksek teknolojili silahlara dayanır. 1967'den beri özellikle Birleşik Devletler kayda değer miktarda askeri yardım yapmıştır; 2013-2018 yılları arasında yıllık 3,15 milyar Dolarlık yardım yapması beklenmektedir. Arrow (Ok) füzeleri dünyanın az sayıdaki operasyonel anti-balistik füze sistemlerinden biridir. İsrail'in Iron Dome (Demir Kubbe) anti-füze hava savunma sistemi, Gazze Şeridindeki Filistinli militerlerin ateşlediği binlerce Kassam, 122 mm Grad ve Fajr-5 ile ağır roket saldırıları karşısında dünya çapında takdir topladı.Yom Kippur Savaşından itibaren İsrail, Casus uydu iletişim ağı geliştirdi. Ofeq programının sonucunda İsrail bu tür uyduları yerleştirebilen dünyanın yedi ülkesinden biri oldu. Kuruluşundan beri İsrail GSYİH'nin önemli miktarını savunmaya harcadı. Örnek olarak 1984'te bu miktar GSYİH'nin %24'ydü. 2006'da ise %7,3'e düştü.
İsrail'in geniş ölçüde kimyasal ve biyolojik kitle imha silahlarına sahip olduğuna inanıldığı gibi nükleer silahlara sahip olduğuna da inanılır. İsrail, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nı imzalamamıştır ve nükleer silah kapasitesi hakkında kasıtlı belirsizlik politikasını uygulamaktadır. İsrail Irak'ın Scud füzeleri ile saldırıya uğradığı 1991'deki Körfez savaşı sonrası, Merkhav Mugan olarak adlandırılan kimyasal ve biyolojik maddeleri geçirmeyen takviye güvenlik odalarını İsrail'deki tüm evler için zorunlu kılmıştır.
İsrail sürekli olarak çok düşük puan aldığı Küresel Barış Endeksi sıralamasında, 2011 verilerine göre 153 ülke içinde 145. sıradadır.
İsrail dünyanın en büyük silah ihracatçılarından biridir, 2007'de 4. en büyük silah ihracatçısı olmuştur. İsrailin ihraç ettiği silahların büyük çoğunluğu güvenlik nedenleri ile rapor edilmez.
İdari bölümler
İsrail Merkez, Hayfa, Kudüs, Kuzey, Güney ve Tel Aviv olmak üzere altı idari bölgeye (מחוזות, mehozot) ayrılmıştır. Bu bölgeler ise on beş alt bölgeye (נפות, nafot) ayrılmıştır.
Bölge | Başkent | En büyük şehir | Nüfus | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Yahudi | Arap | Toplam | not | |||
Kudüs | Kudüs | % | 67% | 321,083,300 | a | |
Kuzey | Nof HaGalil | Nasıra | % | 43% | 541,401,300 | |
Hayfa | Hayfa | % | 68% | 26996,300 | ||
Merkez | Remle | Rişon LeTsiyon | % | 88% | 82,115,800 | |
Tel Aviv | Tel Aviv | % | 93% | 21,388,400 | ||
Güney | Beerşeba | Aşdod | % | 73% | 201,244,200 | |
Yahudiye ve Samarya Bölgesi | Ariel | % | 98% | 0399,300 | b |
- ^a Doğu Kudüs'teki 200,000'in üzerindeki Yahudi ve 300,000'in üzerindeki Arap dâhil.
- ^b Yalnızca İsrail vatandaşları.
Ekonomi
İsrail ekonomisi, yüksek teknolojik araç gereç üretimi, tarım, sanayi, elmas işlemeciliği ve turizme dayalıdır. Kibbutz adı verilen kommünal tarım çiftlikleri gıda üretiminin tamamına yakınını gerçekleştirerek ülkenin gıdada kendi kendine yetmesini sağlar. Teknoloji alanında İsrail ekonomisi dünyanın en hızlı gelişen ülkesidir. Intel, IBM, Motorola, Google gibi firmaların İsrail'de Ar-Ge merkezleri bulunur, bunun nedeni silikon üretimi için ülkenin elverişli olması ve en önemlisi kişi başına düşen bilgi teknolojilerinde çalışan sayısının çok yüksek olmasıdır. NASDAQ endeksinde İsrailli firmalar en çok işlem görenler sıralamasında ABD ve Kanada'dan sonra üçüncü sırada gelir. İsrail çeşitli güvenlik sorunlarına rağmen sürekli kaliteli insan gücü yetiştirmeye önem vererek ekonomisinin büyümesini sağlamıştır.
Tarım ve hayvancılık
İsrail tarımının temel birimini kibbutzlar teşkil eder. Kibbutz, bir kolektif üretim teşkilatıdır. Necef Çölü uzun çalışmalardan sonra ekilebilir duruma getirilmiş ve tarımsal üretim artmıştır. Kibbutz, kolektif çiftlikleri biçiminde teşkilatlanmış olmasına rağmen kooperatif şeklinde birimler de vardır. Bu birimlere moşavim denir. Tarım bu teşkilatlar tarafından yapılır. İsrail toplam işgücünün %6,5'i tarım sektöründe çalışmaktadır. İsrail’de sulama şebekesi çok gelişmiştir. 400.000 hektardan büyük bir alan sulanabilmektedir. Ana tarım bölgesi Eşdraelon’dur. Sahil ovaları da vadiler kadar verimlidir. Yetiştirilen başlıca tarım ürünleri; tahıllar, turunçgiller, şekerpancarı, üzüm ve vişnedir.
Otlakların az olması sebebiyle hayvancılık gelişmemiştir. İsrail’de sığır ve koyun yetiştirilir. Son yıllara kadar yasak olan domuz besiciliği önemli boyutta değildir zira Yahudiler domuz yemezler. Bunun yanında kümes hayvanları çoktur. Hayvanlardan elde ettiği ürünler kendi ihtiyacını karşılar. Balıkçılık çok gelişmiş olup Hint ve Atlas Okyanusu'na çıkardığı gemilerle yapılan avcılık ile yılda 25.000 tondan fazla balık avlanır.
Sanayi
İsrail’de sanayi yükselen bir hızla gelişmektedir. İlk sanayi girişimi, 1958-65 yılları arasında gerçekleşmiştir. Bu dönemde ülke sanayisi %142 oranında artış göstermiştir. Potasyum ve bakır sanayisi bunların başlıcalarıdır. Toplam işgücünün %33,4’ü sanayi alanında çalışmaktadır. Sanayi bölgeleri Tel Aviv ve Hayfa’da toplanmıştır. Gelişen sanayi sektörlerinin başlıcaları; ilaç, optik, elektrik malzemesi, elmas işletmeciliği, silah sanayisidir.
Ticaret
Dış satımının üçte birinden fazlasını elmas sanayi sağlamaktadır. İhraç ettiği malların başında turunçgiller gelmektedir. Bunlar; portakal, muz, narenciye ve üzümdür. Bugün dışarıya uçak ve silah satmakta, fakat ticaret dengesi devamlı açık vermektedir. İthalat özellikle mamül eşya ve sanayide kullanılan hammaddeler üzerinde yoğunlaşmıştır. Ticaretinin büyük bir kısmını ABD, İngiltere ve Almanya ile yapar.
Turizm
İsrail'de inanç turizmi yaygındır. Her yıl İsrail pek çok Müslümanlar, Hristiyanlar ve diasporadaki Yahudiler tarafından ziyaret edilir. Ülkede Mescid-i Aksa, Ağlama Duvarı gibi dini yapıların bulunması inanç turizmini geliştirir. İsrail'de yalnızca inanç turizmi yoktur. Ülkede arkeolojik yapıların korunması ve sergilenmesi turist sayısını artırır. Ülkenin ılıman iklimi ve plajları turizm için elverişlidir. 2017'de İsrail'i 3,6 milyon rekor sayıda turist ziyaret etti; 2016'dan bu yana yüzde 25'lik bir büyüme elde edildi ve İsrail ekonomisine 20 milyar NIS katkıda bulunuldu.
Bilim ve Teknoloji
İsrail'in yazılım, iletişim ve yaşam bilimlerindeki son teknolojileri geliştirmesi, Silikon Vadisi ile karşılaştırmalar yapılmasına neden oldu. 2019 yılında 'ne göre dünyada araştırma ve geliştirme harcama GSYİH'inin yüzdesi bakımından 5. sırada yer aldı. İsrail 10.000 çalışan başına 140 bilim insanı, teknisyen ve mühendisle övünmektedir; bu, dünyadaki en yüksek sayıdır (karşılaştırma yapıldığında, aynı rakam ABD için 85'tir). Ayrıca 2004'ten beri Nobel Ödülü sahibi 6 bilim insanı yetiştiren ve sıklıkla dünyada kişi başına düşen bilimsel makale oranının en yüksek olduğu ülkelerden biri olan İsrail, 2000'den beri kişi başına düşen kök hücre araştırma makalelerinde dünyaya liderlik ediyor.[564] İsrail Üniversiteleri, bilgisayar bilimleri (Tel Aviv Teknoloji Enstitüsü) ve matematik alanlarında Dünya'nın en iyi 50 üniversitesi arasında yer alıyor (Kudüs İbrani Üniversitesi) (Weizmann Bilim Enstitüsü).
2012 yılında İsrail, Futron'un Uzay Rekabet Edebilirlik Endeksi tarafından dünyada 9. sırada yer aldı. İsrail Uzay Ajansı, bilimsel ve ticari hedeflerle tüm İsrail uzay araştırma programlarını koordine etti ve yerli olarak en az 13 ticari, araştırma ve casus uyduları tasarlayarak inşa etti. İsrail'in bazı uyduları Dünya'nın en gelişmiş uzay sistemleri arasında yer alıyor. Shavit Dünya yörüngesine bir uydu fırlatma görevi başlatmak için İsrail tarafından üretilmiştir. İlk olarak 1988'de piyasaya sürüldü ve İsrail'i bir uydu fırlatma yeteneğine sahip olan sekizinci devlet yaptı. 2003 yılında İlan Ramon, Columbia Uzay Mekiği'nin ölümlü görevi STS-107'nin yük uzmanı olarak görev yapan İsrail'in ilk astronotu oldu.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpJMEwxTnZiR0Z5WDJScGMyaGZZWFJmUW1WdUxVZDFjbWx2Ymw5T1lYUnBiMjVoYkY5VGIyeGhjbDlGYm1WeVozbGZRMlZ1ZEdWeVgybHVYMGx6Y21GbGJDNXFjR2N2TWpJd2NIZ3RVMjlzWVhKZlpHbHphRjloZEY5Q1pXNHRSM1Z5YVc5dVgwNWhkR2x2Ym1Gc1gxTnZiR0Z5WDBWdVpYSm5lVjlEWlc1MFpYSmZhVzVmU1hOeVlXVnNMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Ülkede devam eden su sıkıntısı, su koruma tekniklerinde yeniliği teşvik etti ve İsrail'de önemli bir tarımsal modernizasyon olan damla sulama icat edildi. İsrail ayrıca tuzdan arındırma ve su geri dönüşümünde teknolojik olarak ön saflarda yer alır. Sorek Deniz Suyu Arıtma Tesisi (SWRO), dünyadaki en büyük tuzdan arındırma tesisidir. 2014 itibarıyla, İsrail'in tuzdan arındırma programları İsrail'in içme suyunun kabaca %35'ini sağladı ve 2050 yılına kadar da %70'ini sağlaması bekleniyor. 2015 itibarıyla, İsrail'deki evlerin, tarımın ve sanayinin kullandığı suyun yüzde 50'sinden fazlası yapay olarak üretildi. Ülke, dünyanın dört bir yanından binlerce insanı çeken yıllık Su Teknolojisi ve Çevre Kontrolü Sergisi ve Konferansı'na (WATEC) ev sahipliği yapıyor. 2011 yılında İsrail'in su teknolojisi endüstrisi, on milyonlarca dolarlık yıllık ürün ve hizmet ihracatı ile yaklaşık 2 milyar dolar/yıl değerindeydi. Ters ozmoz teknolojisindeki yeniliklerin sonucu olarak, İsrail önümüzdeki yıllarda net su ihracatçısı olmaya hazırlanıyor.
Demografi
2022 itibarıyla, İsrail'in nüfusu tahmini olarak 9.459.260 idi ve bunların %74,2'si sivil hükûmet tarafından olarak kaydedildi.Araplar nüfusun %20,9'unu oluştururken, Arap olmayan Hristiyanlar ve nüfus kayıtlarında herhangi bir dini olmayanlar %4,8'ini oluşturuyor. Son on yılda Romanya, Tayland, Çin ve Güney Amerika'dan gelen pek çok işçi İsrail'e yerleşmiştir ama bunların çoğunluğu yasa dışı ülke sınırlarında oldukları için göçmenlerin kesin nüfusu tam olarak bilinmemektedir.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlqTDJObEwwRnNhWGxoYUY4eE9UUTRMVEl3TVRVdWNHNW5Mekl5TUhCNExVRnNhWGxoYUY4eE9UUTRMVEl3TVRVdWNHNW4ucG5n.png)
Kurulduğu 1948 yılından beri İsrail hep göç almıştır. Alınan bu göçler genelde Dünya'nın başka yerlerinde yaşayan Yahudilerin ülkeye yerleşmesinden kaynaklanıyordu fakat son 10 yılda ülkede iş imkanlarının artması ve Orta Doğu'da hızla gelişen bir ülke olması pek çok farklı ulustan insanın İsrail'e göç etmesine neden olmuştur. Haziran 2012 itibarıyla 60.000 Afrikalı göçmen ülkeye girmiştir. Göçmenlerin İsrail'e yasa dışı girmeleri hükûmet tarafından tehdit olarak algılandı ve bakanlar toplantısı yapıldı. İsraillilerin %92'si kentsel alanlarda yaşamaktadır. 2011 yılından itibaren Doğu Kudüs'te yaşayanların nüfusu 250.000 kişi olmuştur.Golan Tepeleri'nde ise bu nüfus 20.000 kişidir.
İsrail kendini Yahudi olarak nitelendiren tek devlettir. Yalnızca Yahudiler ve Yahudi soyundan olan kişiler İsrail vatandaşı olabilir.[] Ülke'de çıkarılan Dönüş Yasası sonucu İsrail vatandaşlığı ülkeye gelen tüm Yahudilere verilir. İsrail nüfusunun %4'ü Yahudi soyundan gelen fakat Yahudi olmayan insanlardan oluşur. Dönüş Yasası böyle kişilere vatandaşlık vermeyi kabul etmiştir. Günümüzde İsrail'deki Yahudi nüfusunun %73'ü İsrail doğumludur. Nüfusun %18,4'ü Avrupa ve Amerika'dan göç eden Yahudilerdir. Geriye kalan %8,6'lık kısım Asya ve Orta Doğu coğrafyasındaki Yahudilerdir.
Büyük kentsel alanlar
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprekwxUmxiRjlCZG1sMlgxQmhibTl5WVcxaExtcHdaeTh4TURBd2NIZ3RWR1ZzWDBGMmFYWmZVR0Z1YjNKaGJXRXVhbkJuLmpwZw==.jpg)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k4Mkx6WmlMMDFoWjI1cFpua3RZMnhwY0M1d2JtYz0ucG5n.png)
İsrail'in dört büyük metropol alanı vardır: Guş Dan (Tel Aviv metropol alanı; nüfus 3.854.000), Kudüs metropol alanı (nüfus 1.253.900), Hayfa metropol alanı (nüfus 924.400) ve Beersheba metropol alanı (nüfus 377.100).
Nüfus ve alan bakımından İsrail'in en büyük belediyesi Kudüs sakinleriyle 125 kilometrekare (48 sq mi) olan Kudüs'tür. İsrail hükûmetinin Kudüs'e ilişkin istatistikleri, İsrail işgali altındaki Filistin toprakları'nın parçası olarak tanınan Doğu Kudüs'ün nüfusu ve alanını içerir. Sırasıyla 460.613 ve 285.316 nüfuslu Tel Aviv ve Hayfa şehirleri, İsrail'in bir sonraki en kalabalık nüfusu olarak sıralanır.
İsrail'de nüfusu 100.000'in üzerinde olan 16 şehir vardır. Toplamda, İçişleri Bakanlığı tarafından "belediye" (veya "şehir") statüsü verilen 77 İsrail bölgesi vardır, Dördü Batı Şeria'dadır. İki şehir daha planlanmaktadır: Negev'de inşa edilmek için planlanan Kasif şehri ve aslında 2015'ten beri büyük bir şehir olarak inşa edilen küçük Harish kasabası.
Dil
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpSbEwxTm9ZWFpsWDFwcGVYbHZibDhsTWpoVGFHRjJaV2xmVkhwcGIyNGxNamxmYzJsbmJpNXFjR2N2TVRjd2NIZ3RVMmhoZG1WZldtbDVlVzl1WHlVeU9GTm9ZWFpsYVY5VWVtbHZiaVV5T1Y5emFXZHVMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Geçmişte İsrail'de İbranice ve Arapça olmak üzere iki resmî dil vardı. 19 Temmuz 2018'de İsrail Parlamentosunda yapılan oylamayla Arapça, İsrail'in resmî dilleri arasından çıkarılmış ve İbranice, İsrail'in tek resmî dili olmuştur. İbranice, devlette en çok konuşulan ve kullanılan dildir. Arapça ise İsrail'de yalnızca Arap azınlıklar tarafından kullanılır. İsrail'de İngilizce resmî dil değildir fakat tabelalarda İngilizce yer alır. Aynı zamanda okullarda İngilizce eğitimi verilir. Televizyonda İbranice yayın yapan kanallar sıklıkla olsa da İngilizce yayın yapan medya kuruluşları da vardır. İsrail'de günlük hayatta göçmen nüfus nedeniyle pek çok farklı dil kullanılabilir. 1990 ve 1994 yılları arasında ana dili Rusça olan 1 milyondan fazla Yahudi, İsrail'e göç etti. 2004 yılına kadar 700.000 Yahudi, Fransa'dan göç etti. Yurt dışından göç eden Yahudiler, İbranice öğrense bile günlük hayatta ana dillerini kullanabilirler. Bu yüzden Rusça ve Fransızca, halk arasında sıklıkla kullanılan dillerdir.
Din
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJFd0wxQnZjSFZzWVhScGIyNWZiMlpmYVhOeVlXVnNYMko1WDNKbGJHbG5hVzl1WDI1dlgzUmxlSFJmWVd4MExuTjJaeTh5TWpCd2VDMVFiM0IxYkdGMGFXOXVYMjltWDJsemNtRmxiRjlpZVY5eVpXeHBaMmx2Ymw5dWIxOTBaWGgwWDJGc2RDNXpkbWN1Y0c1bi5wbmc=.png)
İsrail devletinin resmî dini yoktur ancak devletin tanımında "Yahudi veya demokrat" yer alır. Bu durum Yahudilik inancı ile güçlü bir bağlantı oluşturur, aynı zamanda devlet hukuku ile dini hukuk arasında bir çatışma yaratır. Siyasi partiler, büyük ölçüde İngiliz Mandası döneminde var olduğu gibi din ve devlet arasındaki dengeyi korur.
İsrail topraklarında Musevi inancı hakimdir. İsrail'de Yahudiler en büyük nüfusu oluştururlar. Yahudilerin kendi aralarında mezhepsel farklılıkları olabilir. Bazı İsrailliler dinlerine çok bağlıyken bazıları biraz daha modern olabiliyorlar. İsrail'de yapılan bir sosyal ankette "İnancınızı nasıl tanımlarsınız?" sorusu yöneltilen Yahudilerin %55'i geleneksel, %20'si laik, %17'si Siyonist, %8'i Haredi Yahudisi olarak tanımlarken %5'i kendilerini Ortodoks-radikal Yahudi olarak tanımlar.
Müslümanlar İsrail'in en büyük dini azınlığını oluşturmaktadır. Nüfusun %2'si ise Hristiyan'dır. Bu Hristiyan nüfusun çoğunluğu yurt dışından gelen göçmenlerdir. İsrail'de Budizm ve Hinduizm inancına mensup insanlar da vardır. Fakat bu inanca mensup insanlar yasa dışı göçle ülkeye geldikleri için İsrail'deki Budist ve Hindu nüfus tam olarak bilinmemektedir. Kudüs, Müslümanlar ve Hristiyanlar için büyük önem taşır. Batı Duvarı, Tapınak Dağı, Mescid-i Aksa Cami ve Kutsal Mezar Kilisesi İsrail'deki Müslüman ve Hristiyanlar için önemlidir.
Öğrenim
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh3THpBNUwwSnlZV2x1WDNKbGMyVmhjbU5vWDJ4aFluTXRRbUZ5WDBsc1lXNWZkVzVwZG1WeWMybDBlUzVxY0djdk1qSXdjSGd0UW5KaGFXNWZjbVZ6WldGeVkyaGZiR0ZpY3kxQ1lYSmZTV3hoYmw5MWJtbDJaWEp6YVhSNUxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
İsrail'de öğrenim hayatı 15 yıldır. Birleşmiş Milletlere göre halkın %97'si okuryazardır. 1953'ten beri okullar devlet tarafından 5'e ayrılmıştır. Bunlar normal okullar, dinî okullar, Ortodoks okullar, kamu okulları ve Arap okullarıdır. İsrail halkının büyük çoğunluğu normal okullarda öğrenim görmektedir. İsrail'de yaşayan Araplar ise Arap okullarına giderler. Bundaki en büyük etken, İslam dini ve Arapça öğreniminin yalnızca Arap okullarında verilmesidir.
İsrail'de öğrenciler 3 yaşında okula başlar ve 18 yaşında öğrenim hayatını bitirir. Üniversitelere ise sınavla girilir. Üniversiteye giren öğrenciler öğrenim hayatlarına devam ederler. Fakat İsrail'de ilköğretim, ortaöğretim ve lise zorunludur. Okullarda İngilizce eğitimi ilköğretimden itibaren verilir. İlköğretim 1. ve 6. sınıf, ortaöğretim 7. ve 11. sınıf, lise ise 12. ve 15. sınıftan oluşur. Liseyi bitiren öğrenciler Bagrut adlı sınava girerler ve sınavdan aldıkları dereceye göre üniversiteye yerleşirler. Sınavda en sık matematik, İbranice, genel kültür, felsefe ve tarih alanlarında soru sorulur. Bu sınavlar mezun olunan okullara göre değişmez. Dinî okullardan mezun kişiler de Bagrut adlı sınavdan geçmek zorundadır ve Bagrut sınavında dinî sorular sorulmaz. İsrail'de eğitim ücretsizdir. Ayrıca özel okullar yoktur ve tüm okullar devlete bağlıdır. İsrail üniversiteleri, mezun olan öğrencilerine sağladıkları iş olanaklarıyla popülerdir. Times, Higher Education Jerusalem ve Tel Aviv Üniversitesini Dünyanın En İyi 100 Üniversitesi listesine eklemiştir.
Kültür
İsrail'in farklı kültürü, nüfusunun çeşitliliğinden kaynaklanmaktadır: Dünyanın dört bir yanındaki diaspora topluluklarından Yahudiler, kültürel ve dini geleneklerini kendileriyle birlikte geri getirdiler. İsrail, yaşamın İbrani takvimi etrafında döndüğü tek ülkedir . Tatiller Yahudi bayramlarına göre belirlenir . Resmi dinlenme günü Yahudi Şabatı olan Cumartesidir.
Mutfak
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpoaUwwWnZiMlJmYVc1ZlNYTnlZV1ZzTG1wd1p5OHlNakJ3ZUMxR2IyOWtYMmx1WDBsemNtRmxiQzVxY0djPS5qcGc=.jpg)
İsrail mutfağı, hem yerel yemekler hem de dünyanın her yerinden İsrail'e gelen Yahudi göçmenlerin yemeklerinden oluşur. 1948'de İsrail devletin kuruluşundan ve özellikle 1970'lerin son yıllarından beri bir İsrail füzyon mutfak oluşmuştur.
İsrail mutfağı, , ve mutfaklarının ağırlığını oluşturduğu pişirme tarzlarını benimsemiştir ancak Irak, Etiyopya, Hindistan, Fars ve Yemen Yahudi mutfaklarının etkileri de vardır. Geleneksel olarak Arap,Orta Doğu ile Akdeniz mutfaklarında tüketilen gıdaları da içeren İsrail mutfağı, felafel, humus, şakşuka, kuskus ile gibi gıdaları içerir.
Simgeler
İsrail Devleti'nin bayrağı Musevi dua şalı tallitin deseninden esinlenilmiştir ve rengi Davud'un Kalkanı'nın (Magen David) rengi olduğuna inanılan mavidir.
İsrail Devleti'nin resmî amblemi Yedi Kollu Şamdan'dır (Menora), bu şamdanın şeklini eski çağlardan beri var olduğu bilinen moriah adlı yedi dallı bitkiden aldığı söylenir. İki yanındaki zeytin dalları İsrail'in barış arayışlarını simgeler. Menora'nın kökeni ve anlamı ile ilgili birçok iddia ortaya atılmıştır.
Notlar
- ^ Diğer BM üyesi devletler tarafından tanınması: Avustralya (Batı Kudüs),Rusya (Batı Kudüs),Çekya (Batı Kudüs),Honduras,Guatemala,Nauru, ve Amerika Birleşik Devletleri. Eylül 2020'de Sırbistan, Tel Aviv'deki büyükelçiliğini Kudüs'e taşıyacağı bildirildi.
- ^ Arapça daha önce İsrail Devleti'nin resmi diliydi. 2018'de , devlet kurumları tarafından kullanılması kanunla belirlenecek şekilde 'devlette özel bir statü' olarak değiştirildi.
- ^ a b c İsrail nüfusu ve ekonomik verileri, Golan Tepeleri, Doğu Kudüs ve Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleri de dahil olmak üzere İsrail'in ekonomik bölgesini kapsamaktadır.
- ^ a b Uluslararası toplumun çoğu (BM Genel Kurulu, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Avrupa Birliği, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve insan hakları örgütlerinin büyük çoğunluğu) İsrail'in Gazze, Batı Şeria ve Doğu Kudüs'ü işgal ettiği fikrindedir. 2005'te İsrail'in Gazze'den çekilmesine rağmen devam eden askeri ve ekonomik kontrol sebebiyle Gazze hâlen Birleşmiş Milletler, uluslararası insan hakları örgütleri, hükümetlerin ve hukukçuların çoğunluğu tarafından "işgal edilmiş" kabul edilmektedir.
İsrail hükûmetleri ve destekçileri uluslararası toplumun bu tutumuna karşı çıkmaktadırlar.
Kaynakça
- ^ a b "Australia recognises West Jerusalem as Israeli capital". BBC News. 15 Aralık 2018. 22 Ocak 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Ağustos 2020.
- ^ . www.mid.ru. 6 Nisan 2017. 6 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ . Jerusalem Post. 6 Aralık 2017. 6 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2017.
The Czech Republic currently, before the peace between Israel and Palestine is signed, recognizes Jerusalem to be in fact the capital of Israel in the borders of the demarcation line from 1967." The Ministry also said that it would only consider relocating its embassy based on "results of negotiations.
- ^ "Honduras recognizes Jerusalem as Israel's capital". The Times of Israel. 29 Ağustos 2019. 3 Aralık 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ [Guatemala joins US, will also move embassy to Jerusalem]. Infobae (İspanyolca). 24 Aralık 2017. 25 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Guatemala's embassy was located in Jerusalem until the 1980s, when it was moved to Tel Aviv.
- ^ "Nauru recognizes J'lem as capital of Israel". Israel National News (İngilizce). 29 Ağustos 2019. 11 Haziran 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ "Trump Recognizes Jerusalem as Israel's Capital and Orders U.S. Embassy to Move". The New York Times. 6 Aralık 2017. 17 Haziran 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Aralık 2017.
- ^ Frot, Mathilde (4 Eylül 2020). "Kosovo to normalise relations with Israel". . 7 Eylül 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Eylül 2020.
- ^ "Kosovo and Serbia hand Israel diplomatic boon after US-brokered deal". The Guardian. 4 Eylül 2020. 4 Eylül 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 4 Eylül 2020.
- ^ "Arabic in Israel: an official language and a cultural bridge". Israel Ministry of Foreign Affairs. 18 Aralık 2016. 2 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 8 Ağustos 2018.
- ^ "Israel Passes 'National Home' Law, Drawing Ire of Arabs". The New York Times (İngilizce). 19 Temmuz 2018. 24 Aralık 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Ocak 2022.
- ^ Lubell, Maayan (19 Temmuz 2018). "Israel adopts divisive Jewish nation-state law". Reuters. 24 Aralık 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Ocak 2022.
- ^ "Press Releases from the Knesset". Knesset website. 19 Temmuz 2018. 24 Aralık 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Ocak 2022.
The Arabic language has a special status in the state; Regulating the use of Arabic in state institutions or by them will be set in law.
- ^ a b c Israel's Independence Day 2019 (PDF). Israel Central Bureau of Statistics. 6 Mayıs 2019. 6 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 7 Mayıs 2019.
- ^ . Anadolu Ajansı. 29 Aralık 2022. 30 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2023.
- ^ Population Census 2008 (PDF). Israel Central Bureau of Statistics. 2008. 10 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 27 Aralık 2016.
- ^ a b c d e "Uluslararası Para Fonu 2023 GYSİH Tahminleri". Dünya Ekonomi Tahmini. Uluslararası Para Fonu. 10 Ekim 2023.
- ^ OECD 2011.
- ^ Quarterly Economic and Social Monitor 9 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Volume 26, October 2011, p. 57: "When Israel bid in March 2010 for membership in the 'Organization for Economic Co-operation and Development'... some members questioned the accuracy of Israeli statistics, as the Israeli figures (relating to gross domestic product, spending and number of the population) cover geographical areas that the Organization does not recognize as part of the Israeli territory. These areas include East Jerusalem, Israeli settlements in the West Bank and the Golan Heights."
- ^ . data.oecd.org. OECD. 30 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2020.
- ^ a b "Human Development Report 2023/2024" (PDF) (İngilizce). Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı. 13 Mart 2024. 13 Mart 2024 tarihinde kaynağından (PDF).
- ^ "Palestinian Territories". State.gov. 22 Nisan 2008. 26 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 26 Aralık 2012.
- ^ a b c "Israel". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 12 Aralık 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 5 Ocak 2017.
- ^ a b Skolnik 2007, ss. 132–232
- ^ "GaWC – The World According to GaWC 2008". Globalization and World Cities Research Network. 23 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2009.
- ^ "Jerusalem-Capital of Israel". 18 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 18 Ocak 2020.
- ^ The Controversial Sovereignty over the City of Jerusalem (22 June 2015, The National Catholic Reporter) 21 Kasım 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde . "No U.S. president has ever officially acknowledged Israeli sovereignty over any part of Jerusalem (...) The refusal to recognize Jerusalem as Israeli territory is a near universal policy among Western nations."
- ^ "UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zonea, or corpus separatum, in Jerusalem to be administered by the UN for a 10-year period, after which there would be referendum to determine its future. This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East jerusalem in 1967. To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law" (Susan M. Akram, Michael Dumper, Michael Lynk, Iain Scobbie (eds.), International Law and the Israeli-Palestinian Conflict: A Rights-Based Approach to Middle East Peace, Routledge, 2010 s. 119. )
- ^ Jerusalem: Opposition to mooted Trump Israel announcement grows 6 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde ."Israeli sovereignty over Jerusalem has never been recognised internationally"
- ^ Whither Jerusalem (Lapidot) p. 17: "Israeli control in west Jerusalem since 1948 was illegal and most states have not recognized its sovereignty there"
- ^ Charles A. Repenning & Oldrich Fejfar, Evidence for earlier date of 'Ubeidiya, Israel, hominid site 26 Temmuz 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde . Nature 299, 344–347 (23 Eylül 1982)
- ^ Encyclopædia Britannica 22 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde . article on Canaan
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;Golden
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;Finkelstein
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;Pitcher
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;Broshi 2001 174
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ Jon L. Berquist (2007). Approaching Yehud: New Approaches to the Study of the Persian Period. Society of Biblical Lit. ss. 195-. ISBN .
- ^ a b Peter Fibiger Bang; Walter Scheidel (2013). The Oxford Handbook of the State in the Ancient Near East and Mediterranean. Oxford University Press. ss. 184-187. ISBN . 9 Nisan 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 16 Aralık 2020.
- ^ Abraham Malamat (1976). A History of the Jewish People. Harvard University Press. ss. 223-239. ISBN .
- ^ Yohanan Aharoni (15 Eylül 2006). The Jewish People: An Illustrated History. A&C Black. ss. 99-. ISBN .
- ^ Erwin Fahlbusch; Geoffrey William Bromiley (2005). The Encyclopedia of Christianity. Wm. B. Eerdmans Publishing. ss. 15-. ISBN . 9 Nisan 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 16 Aralık 2020.
- ^ Held, Colbert C.; Cummings, John Thomas (2013). Middle East Patterns: Places, People, and Politics (İngilizce) (6 bas.). Hachette UK. s. 255. ISBN .
- ^ . Birleşmiş Milletler (İngilizce). 3 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;FOOTNOTEMorris200866
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;FOOTNOTEMorris200875
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;FOOTNOTEMorris2008396
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ . Israel Ministry of Foreign Affairs. 14 Mayıs 1948. 17 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2017.
- ^ a b Bardi, Ariel Sophia (Mart 2016). "The "Architectural Cleansing" of Palestine". American Anthropologist (İngilizce). 118 (1). ss. 165-171. doi:10.1111/aman.12520.
- ^ a b Ghanim, Honaida (Mart 2009). "Poetics of Disaster: Nationalism, Gender, and Social Change Among Palestinian Poets in Israel After Nakba". International Journal of Politics, Culture, and Society (İngilizce). 22 (1). ss. 23-39. doi:10.1007/s10767-009-9049-9. JSTOR 40608203.
- ^ a b "Palestinian Refugees, Israeli Left-wingers Mark Nakba". Haaretz (İngilizce). 17 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Ekim 2021.
- ^ "Debate Map: Israel". 26 Eylül 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Ocak 2020.
- ^ "Israel, Occupied Territories". 26 Eylül 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Ocak 2020.
- ^ Cuyckens, Hanne (1 Ekim 2016). "Is Israel Still an Occupying Power in Gaza?". Netherlands International Law Review. 63 (3). ss. 275-295. doi:10.1007/s40802-016-0070-1.
- ^ "The status of Jerusalem" (PDF). The Question of Palestine & the United Nations. United Nations Department of Public Information.
East Jerusalem has been considered, by both the General Assembly and the Security Council, as part of the occupied Palestinian territory.
- ^ "Analysis: Kadima's big plans". BBC News. 29 Mart 2006. 5 Haziran 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 Ekim 2010.
- ^ Kessner, BC (2 Nisan 2006). "Israel's Hard-Learned Lessons". Homeland Security Today. 22 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 26 Nisan 2012.
- ^ Kumaraswamy, P.R. (5 Haziran 2002). "The Legacy of Undefined Borders". Tel Aviv Notes. 3 Haziran 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 25 Mart 2013.
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;occ
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: ) - ^ See for example:
* Hajjar, Lisa (2005). Courting Conflict: The Israeli Military Court System in the West Bank and Gaza. University of California Press. s. 96. ISBN .The Israeli occupation of the West Bank and Gaza is the longest military occupation in modern times.
* Anderson, Perry (Temmuz–Ağustos 2001). "Editorial: Scurrying Towards Bethlehem". New Left Review. Cilt 10. 1 Ekim 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Ocak 2020.longest official military occupation of modern history—currently entering its thirty-fifth year
* (2010). Palestine Inside Out: An Everyday Occupation. W.W. Norton & Company. ISBN .longest-lasting military occupation of the modern age
* (2012). "The law of belligerent occupation in the Supreme Court of Israel" (PDF). International Review of the Red Cross. 94 (885). ss. 207-236. doi:10.1017/S1816383112000446. 5 Ekim 2018 tarihinde kaynağından (PDF).This is probably the longest occupation in modern international relations, and it holds a central place in all literature on the law of belligerent occupation since the early 1970s
* Alexandrowicz, Ra'anan (24 Ocak 2012), "The Justice of Occupation", The New York Times, 7 Şubat 2020 tarihinde kaynağından , erişim tarihi: 23 Ocak 2020,Israel is the only modern state that has held territories under military occupation for over four decades
* Weill, Sharon (2014). The Role of National Courts in Applying International Humanitarian Law. Oxford University Press. s. 22. ISBN .Although the basic philosophy behind the law of military occupation is that it is a temporary situation modem occupations have well demonstrated that rien ne dure comme le provisoire A significant number of post-1945 occupations have lasted more than two decades such as the occupations of Namibia by South Africa and of East Timor by Indonesia as well as the ongoing occupations of Northern Cyprus by Turkey and of Western Sahara by Morocco. The Israeli occupation of the Palestinian territories, has already entered its fifth decade.
* Azarova, Valentina. 2017, Israel's Unlawfully Prolonged Occupation: Consequences under an Integrated Legal Framework 7 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., European Council on Foreign Affairs Policy Brief: "June 2017 marks 50 years of Israel's belligerent occupation of Palestinian territory, making it the longest occupation in modern history." - ^ a b Heyer, Julia Amalia (7 Ekim 2014). "Kids Behind Bars: Israel's Arbitrary Arrests of Palestinian Minors". Der Spiegel. 15 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b c d . Uluslararası Af Örgütü. 9 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b Fisk, Robert (26 Temmuz 2014). "Eight hundred dead Palestinians. But Israel has impunity". The Independent. 22 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b Omidi, Ali (11 Ağustos 2014). "Why Israel's Impunity Goes Unpunished by International Authorities". Foreign Policy Journal. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b Baroud, Ramzy (27 Mart 2016). "How impunity defines Israel and victimises Palestinians". Al Jazeera. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b Barghouti, Marwan (16 Nisan 2017). "Why We Are on Hunger Strike in Israel's Prisons". The New York Times. 19 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b Polya, Gideon (2010). Ongoing Palestinian Genocide A., Cook W. (Ed.). "The Plight of the Palestinians". Palgrave Macmillan. doi:10.1057/9780230107922_3. ISBN . 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b Dorfman, Zach (16 Nisan 2017). "George Mitchell wrote 'A Path to Peace' about Israel and Palestine. Is there one?". Los Angeles Times. 27 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b White, Ben (31 Ocak 2017). "The subordination of Palestinian rights must stop". The National News. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b Dweik, Musa (1997). "Settlements and the Palestinian Right to Self-Determination". Palestine-Israel Journal. Cilt 4. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b (PDF) (İngilizce). 8 Kasım 2009. ISBN . 3 Şubat 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ a b "A Threshold Crossed - Israeli Authorities and the Crimes of Apartheid and Persecution". İnsan Hakları İzleme Örgütü. 27 Nisan 2021.[]
- ^ a b . Birleşmiş Milletler. 4 Ocak 2016. 5 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b "Human Rights Council adopts six resolutions and closes its thirty-first regular session". 24 Mart 2016. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 22 Haziran 2021.
- ^ a b . . 29 Mart 2018. 29 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b . BBC. 15 Temmuz 2009. 17 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "WHO: Life expectancy in Israel among highest in the world". Haaretz. 24 Mayıs 2009. 8 Şubat 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "World Press Freedom Index". 20 Mart 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 26 Aralık 2014.
- ^ . incil.info. 19 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2021.
- ^ Mayorek, Yoram (1999). "Herzl and the Ottoman Empire". CEMOTI, Cahiers d'Études sur la Méditerranée Orientale et le monde Turco-Iranien. 28 (1). ss. 13-18. doi:10.3406/cemot.1999.1476. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 13 Kasım 2021.
- ^ "Foreign Ministry statement regarding Palestinian-Israeli settlement". www.mid.ru. 6 Nisan 2017. 4 Ocak 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ "Czech Republic announces it recognizes West Jerusalem as Israel's capital". Jerusalem Post. 6 Aralık 2017. 4 Ocak 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Aralık 2017.
The Czech Republic currently, before the peace between Israel and Palestine is signed, recognizes Jerusalem to be in fact the capital of Israel in the borders of the demarcation line from 1967." The Ministry also said that it would only consider relocating its embassy based on "results of negotiations.
- ^ "Honduras recognizes Jerusalem as Israel's capital". The Times of Israel. 29 Ağustos 2019. 3 Aralık 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ "Guatemala se suma a EEUU y también trasladará su embajada en Israel a Jerusalén" [Guatemala joins US, will also move embassy to Jerusalem]. Infobae (İspanyolca). 24 Aralık 2017. 30 Nisan 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020. Guatemala's embassy was located in Jerusalem until the 1980s, when it was moved to Tel Aviv.
- ^ "Nauru recognizes J'lem as capital of Israel". Israel National News (İngilizce). 29 Ağustos 2019. 11 Haziran 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Şubat 2020.
- ^ "Trump Recognizes Jerusalem as Israel's Capital and Orders U.S. Embassy to Move". The New York Times. 6 Aralık 2017. 9 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Aralık 2017.
- ^ Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution". Nature Scientific Data. DOI:10.1038/sdata.2018.214.
- ^ BBC Türkçe http://www.bbc.com/turkce/haberler/2013/03/130314_israil_koalisyon 30 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ "Jewish nation state: Israel approves controversial bill". BBC News (İngilizce). 19 Temmuz 2018. 12 Şubat 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.
- ^ "Arapça artık İsrail'in resmi dilleri arasında değil". BBC News Türkçe. 19 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Mayıs 2021.
- ^ İsrail Parlamentosu sitesinde bulunan, "Ulus Devlet" yasasının gayrıresmi çevirisi BASIC LAW: ISRAEL - THE NATION STATE OF THE JEWISH PEOPLE (Unofficial translation by Dr. Susan Hattis Rolef)[1] 10 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
- ^ Fleurant, Dr Aude-Emmanuelle; Perlo-Freeman, Samuel; Kelly, Noel (27 Haziran 2014). "SIPRI Military Expenditure Database". Stockholm International Peace Research Institute. Stockholm International Peace Research Institute. 13 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Ağustos 2014.
- ^ . Israel Defense Forces. 2007. 12 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2007.
- ^ Henderson 2003, s. 97
- ^ "The State: Israel Defense Forces (IDF)". Israel Ministry of Foreign Affairs. 13 Mart 2009. 15 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Ağustos 2007.
- ^ "Israel Defense Forces". GlobalSecurity.org. 15 Nisan 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 16 Eylül 2007.
- ^ "The Israel Defense Forces". Israel Ministry of Foreign Affairs. 1 Mart 2007 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 21 Ekim 2006.
- ^ Stendel 1997, ss. 191–192
- ^ Shtrasler, Nehemia (16 Mayıs 2007). "Cool law, for wrong population". Haaretz. 31 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Mart 2012.
- ^ . Nefesh B'Nefesh. 8 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
- ^ (PDF). Middle East Military Balance. Tel Aviv: Institute for National Security Studies. 2012. 6 Haziran 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2013.
- ^ "U.S. Aid To Israel". Jewishvirtuallibrary.org. 27 Haziran 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 29 Eylül 2010.
- ^ Erlanger, Steven (17 Ağustos 2007). "Israel to Get $30 Billion in Military Aid From U.S". The New York Times. 11 Aralık 2008 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 23 Eylül 2007.
- ^ Katz, Yaakov (30 Mart 2007). "'Arrow can fully protect against Iran'". The Jerusalem Post. 4 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
- ^ Robert Johnson (19 Kasım 2012). "How Israel Developed Such A Shockingly Effective Rocket Defense System". Business Insider. 25 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Kasım 2012.
- ^ Sarah Tory (19 Kasım 2012). "A Missile-Defense System That Actually Works?". Slate. 20 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Kasım 2012.
- ^ Zorn, E. L. (8 Mayıs 2007). "Israel's Quest for Satellite Intelligence". Central Intelligence Agency. 16 Nisan 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Mart 2012.
- ^ Katz, Yaakov (11 Haziran 2007). "Analysis: Eyes in the sky". The Jerusalem Post. 14 Kasım 2012 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
- ^ Seitz, Charmaine (30 Ocak 2001). . The Jerusalem Fund. 26 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2007. (first appeared in Information Brief No. 64)
- ^ ElBaradei, Mohamed (27 Temmuz 2004). "Transcript of the Director General's Interview with Al-Ahram News". International Atomic Energy Agency. 21 Ocak 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
- ^ (PDF). Office of Technology Assessment. Ağustos 1993. ss. 65, 84. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2012.
- ^ "Background Information". 2005 Review Conference of the Parties to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT). United Nations. 27 Mayıs 2005. 21 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2012.
- ^ Ziv, Guy, "To Disclose or Not to Disclose: The Impact of Nuclear Ambiguity on Israeli Security," Israel Studies Forum, Vol. 22, No. 2 (Winter 2007): 76–94
- ^ . Israel Homeowner. 17 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
- ^ Share this Email Twitter FacebookRankCountryScore. . Visionofhumanity.org. 1 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2011.
- ^ Israel becomes world's 4th largest arms exporter, defense officials say 19 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde . Associated Press, Published: 12.11.07
- ^ Israel reveals more than $7 billion in arms sales, but few names 24 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde . By Gili Cohen | 9 January 2014, Haaretz
- ^ . Central Bureau of Statistics. 21 Şubat 2011 tarihinde kaynağından (doc) arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2007.
- ^ "Localities and Population, by Population Group, District, Sub-District and Natural Region". Israel Central Bureau of Statistics. 6 Eylül 2017. 11 Ekim 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Eylül 2017.
- ^ (PDF). Jerusalem Institute for Israel Studies. 11 Nisan 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2017.
- ^ Burstein, Nathan (20 Mart 2012). "Tourist visits above pre-war level". The Jerusalem Post. 19 Eylül 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Yifa Yaakov (12 Mart 2014). "2013 'record year' for tourism, government says". Times of Israel. 12 Mart 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "2013: Record year for incoming tourism". Ynetnews. 12 Mart 2014. 12 Mart 2014 tarihinde kaynağından .
- ^ . Jewish Federation of the North Shore. 20 Mart 2012. 25 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ . web.archive.org. 24 Ocak 2018. 7 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2024.
- ^ . web.archive.org. 16 Ocak 2013. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ "Punching above its weight". The Economist. 10 Kasım 2005. ISSN 0013-0613. 18 Mart 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ Shteinbuk (PDF) (İngilizce). 8 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ (PDF). 9 Ekim 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ . web.archive.org. 9 Mayıs 2013. 26 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ Gur, Haviv Rettig. . www.timesofisrael.com (İngilizce). 9 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ . Кафедра аналітичної хімії, Хімічний факультет, КНУ ім. Тараса Шевченка (Ukraynaca). 28 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ . 1 Haziran 2016. 17 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ . spaceref.biz. 18 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ . web.archive.org. 8 Aralık 2015. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ . www.water-technology.net. 20 Ekim 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ Staff, Reuters (6 Aralık 2011). "Desalination plant could make Israel water exporter". Reuters (İngilizce). 6 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 6 Ağustos 2021.
- ^ "ISRAEL: Crackdown on illegal migrants and visa violators". IRIN. 14 Temmuz 2009. 19 Ocak 2016 tarihinde kaynağından .
- ^ Sergio DellaPergola (2000). Still Moving: Recent Jewish Migration in Comparative Perspective, Daniel J. Elazar and Morton Weinfeld eds. (Ed.). 'The Global Context of Migration to Israel'. New Brunswick, New Jersey: Transaction Publishers. ss. 13-60. ISBN .
- ^ a b "THE LAND: Urban Life". Israel Ministry of Foreign Affairs. 22 Mart 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Gould, Eric D.; Moav, Omer (25 Mart 2013). "Israel's Brain Drain". Israel Economic Review. 5 (1). Bank of Israel. ss. 1-22. 29 Ekim 2013 tarihinde kaynağından .
- ^ "Israel rounds up African migrants for deportation". Reuters. 11 Haziran 2012. 29 Ekim 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Rettig Gur, Haviv (20 Mart 2012). "Officials to US to bring Israelis home". The Jerusalem Post. 17 Ocak 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ . The Jerusalem Post. 20 Mart 2012. 28 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ . Settlement Information. Foundation for Middle East Peace. 20 Mart 2012. 4 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "The Law of Return". Knesset. 27 Kasım 2005 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 14 Ağustos 2007.
- ^ DellaPergola, Sergio (2011). (PDF). The Jewish People Policy Institute. 8 Nisan 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Jews, by Continent of Origin, Continent of Birth and Period of Immigration". Statistical Abstract of Israel. Israel Central Bureau of Statistics. 8 Nisan 2013. 13 Mart 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Israel (people)". Encyclopedia.com. 2007. 2 Şubat 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Aharoni, Ada (29 Mart 2012). . Historical Society of Jews From Egypt. 27 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Localities, Population and Density per Sq. Km., by Metropolitan Area and Selected Localities". Israel Central Bureau of Statistics. 6 Eylül 2017. 20 Kasım 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Eylül 2017.
- ^ Roberts 1990, s. 60 Although East Jerusalem and the Golan Heights have been brought directly under Israeli law, by acts that amount to annexation, both of these areas continue to be viewed by the international community as occupied, and their status as regards the applicability of international rules is in most respects identical to that of the West Bank and Gaza.
- ^ 2.22 Localities and Population, by Municipal Status and District 17 Ekim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., 2018
- ^ . 7 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "New town Harish harbors hopes of being more than another Pleasantville". The Times of Israel. 25 Ağustos 2015. 31 Ocak 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 2 Temmuz 2018.
- ^ . 19 Temmuz 2018. 19 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ekim 2023.
- ^ Meyer, Bill (1 Ekim 2012). "Israel's welcome for Ethiopian Jews wears thin". The Plain Dealer. 21 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Study: Soviet immigrants outperform Israeli students". Haaretz. 10 Şubat 2008. 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından .
- ^ "French radio station RFI makes aliyah". Ynetnews. 5 Aralık 2011. 16 Haziran 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Charbit, Denis (2014). "Israel's Self-Restrained Secularism from the 1947 Status Quo Letter to the Present". Berlinerblau, Jacques; Fainberg, Sarah; Nou, Aurora (Ed.). Secularism on the Edge: Rethinking Church-State Relations in the United States, France, and Israel. New York: Palgrave Macmillan. ss. 167-169. ISBN . 27 Haziran 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 18 Eylül 2015.
The compromise, therefore, was to choose constructive ambiguity: as surprising as it may seem, there is no law that declares Judaism the official religion of Israel. However, there is no other law that declares Israel's neutrality toward all confessions. Judaism is not recognized as the official religion of the state, and even though the Jewish, Muslim and Christian clergy receive their salaries from the state, this fact does not make Israel a neutral state. This apparent pluralism cannot dissimulate the fact that Israel displays a clear and undoubtedly hierarchical pluralism in religious matters. ... It is important to note that from a multicultural point of view, this self-restrained secularism allows Muslim law to be practiced in Israel for personal matters of the Muslim community. As surprising as it seems, if not paradoxical for a state in war, Israel is the only Western democratic country in which Sharia enjoys such an official status.
- ^ Sharot, Stephen (2007). "Judaism in Israel: Public Religion, Neo-Traditionalism, Messianism, and Ethno-Religious Conflict". Beckford, James A.; Demerath, Jay (Ed.). The SAGE Handbook of the Sociology of Religion. Londra and Thousand Oaks, California: Sage Publications. ss. 671-672. ISBN . 8 Şubat 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 18 Eylül 2015.
It is true that Jewish Israelis, and secular Israelis in particular, conceive of religion as shaped by a state-sponsored religious establishment. There is no formal state religion in Israel, but the state gives its official recognition and financial support to particular religious communities, Jewish, Islamic and Christian, whose religious authorities and courts are empowered to deal with matters of personal status and family law, such as marriage, divorce, and alimony, that are binding on all members of the communities.
- ^ Jacoby, Tami Amanda (2005). Women in Zones of Conflict: Power and Resistance in Israel. Montreal, Quebec and Kingston, Ontario: McGill-Queen's University Press. ss. 53-54. ISBN . 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 18 Eylül 2015.
Although there is no official religion in Israel, there is also no clear separation between religion and state. In Israeli public life, tensions frequently arise among different streams of Judaism: Ultra-Orthodox, National-Religious, Mesorati (Conservative), Reconstructionist Progressive (Reform), and varying combinations of traditionalism and non-observance. Despite this variety in religious observances in society, Orthodox Judaism prevails institutionally over the other streams. This boundary is an historical consequence of the unique evolution of the relationship between Israel nationalism and state building. ... Since the founding period, in order to defuse religious tensions, the State of Israel has adopted what is known as the 'status quo,' an unwritten agreement stipulating that no further changes would be made in the status of religion, and that conflict between the observant and non-observant sectors would be handled circumstantially. The 'status quo' has since pertained to the legal status of both religious and secular Jews in Israel. This situation was designed to appease the religious sector, and has been upheld indefinitely through the disproportionate power of religious political parties in all subsequent coalition governments. ... On one hand, the Declaration of Independence adopted in 1948 explicitly guarantees freedom of religion. On the other, it simultaneously prevents the separation of religion and state in Israel.
- ^ . Agos. 25 Temmuz 2018. 27 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2021.
- ^ Englard, Izhak (Kış 1987). "Law and Religion in Israel". The American Journal of Comparative Law. 35 (1). American Society of Comparative Law. ss. 185-208. 25 Ekim 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Haziran 2015.
The great political and ideological importance of religion in the state of Israel manifests itself in the manifold legal provisions concerned with religions phenomenon. ... It is not a system of separation between state and religion as practiced in the U.S.A and several other countries of the world. In Israel a number of religious bodies exercise official functions; the religious law is applied in limited areas
- ^ Elazar, Daniel J. (6 Eylül 2007). "Religion in Israel: A Consensus for Jewish Tradition". Jerusalem Center for Public Affairs. 21 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "The other Israeli conflict: with itself". The Christian Science Monitor. 9 Temmuz 2010. 27 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Central Bureau of Statistics, Government of Israel (6 Ağustos 2007). "Population, by religion and population group" (PDF). 5 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Bassok, Moti (26 Nisan 2012). "Israel's Christian population numbers 148,000 as of Christmas Eve". Haaretz. 16 Mart 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ Hebrew Phrasebook. Lonely Planet Publications. 1 Kasım 1999. s. 156. ISBN .
- ^ . The Bahá'í International Community. 2 Temmuz 2007. 29 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ (PDF). UNESCO Institute for Statistics. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 18 Ekim 2012. s. 223. 24 Haziran 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Human Development Report 2009" (PDF). United Nations Development Programme. 20 Mart 2012. 22 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Israeli Schools: Religious and Secular Problems". Education Resources Information Center. 10 Ekim 1984. 16 Ocak 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
- ^ . Israel Ministry of Foreign Affairs. 26 Ocak 2003. 27 Mart 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2007.
- ^ a b Kashti, Or; Ilan, Shahar (18 Temmuz 2007). "Knesset raises school dropout age to 18". Haaretz. 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 20 Mart 2012.
- ^ Shetreet, Ida Ben; Woolf, Laura L. (2010). (PDF). Publications Department. Ministry of Immigrant Absorption. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2012.
- ^ "The Israeli Matriculation Certificate". United States-Israel Educational Foundation via the University of Szeged University Library. Ocak 1996. 15 Eylül 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 5 Ağustos 2007.
- ^ "המגזר הערבי נוצרי הכי מצליח במערכת החינוך)". 3 Aralık 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Pupils in Grade XII, matriculation examinees and entitled to a certificate" (PDF). Central Bureau of Statistics. 2 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 2 Temmuz 2007.
- ^ . Information Technology Landscape in Nations Around the World. American University. 13 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2007.
- ^ "Two Israeli universities named among world's best". The Jerusalem Post. 15 Mart 2012. 17 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 7 Ağustos 2014.
- ^ "Top Ten Reasons to Invest in Israel". Israel Ministry of Foreign Affairs. 18 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2012.
- ^ "Asian Studies: Israel as a 'Melting Pot'". www.hse.ru (İngilizce). 28 Mart 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 28 Mart 2024.
- ^ . web.archive.org. 14 Ağustos 2007. 14 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2024.
- ^ a b Gold, Rozanne (20 Temmuz 1994). "A Region's Tastes Commingle in Israel" (İngilizce). The New York Times. 23 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Eylül 2010.
- ^ Sardas-Trotino, Sarit (19 Şubat 2010). "NY Times presents: Israeli cuisine course" (İngilizce). Ynet - Lifestyle. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Eylül 2010.
- ^ Gur, s. 11.
Dış bağlantılar
Vikisöz'de İsrail ile ilgili sözleri bulabilirsiniz. |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Israil Ibranice י ש ר א ל Arapca إ س ر ائ يل resmi adiyla Israil Devleti Ibranice מ ד ינ ת י ש ר א ל Bati Asya da Akdeniz in guneydogu kiyisinda ve Kizildeniz in kuzey kiyisinda yer alan ulkedir 14 Mayis 1948 de David Ben Gurion onculugunde Tel Aviv de toplanan Yahudi Milli Konseyi kurulusunu ilan etmistir Kuzeyinde Lubnan kuzeydogusunda Suriye dogusunda Urdun guneybatisinda Misir ve hem bati hem de dogusunda sirasiyla Filistin topraklari olan Gazze Seridi ve Bati Seria ile komsudur Gorece kucuk yuzolcumu icerisinde cografi olarak cesitli farkliliklar gorulmektedir Ulkede ekonominin ve teknolojinin merkezi Tel Aviv iken idari merkez ve ilan edilmis baskent Kudus tur ancak devletin Kudus uzerindeki egemenligi tam olarak taninmamaktadir Israil Devletiמ ד ינ ת י ש ר א ל Ibranice دولة إسرائيل Arapca Bayrak ArmaMilli mars Hatikvah Ibranice ה ת ק ו ה Turkce Umut source source track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track track Israil in Dunya uzerindeki konumu Israil in isgali altindaki bolgeler acik yesil ile gosterilmistir 1967 sinirlariBaskentKudus sinirli tanima 31 47 K 35 13 D 31 783 K 35 217 D 31 783 35 217En buyuk sehirTel Aviv Dogu Kudus sayilmazsa 32 5 K 34 47 D 32 083 K 34 783 D 32 083 34 783 Kudus Dogu Kudus sayilirsa Resmi dil ler IbraniceTaninan dillerArapcaEtnik gruplar 2019 74 2 Yahudi 20 9 Arap 4 8DemonimIsrailliHukumetUniter parlamenter cumhuriyet Devlet baskaniYitzhak Herzog BasbakanBinyamin Netanyahu Knesset Yuksek Mahkeme baskaniEsther HayutYasama organiKnessetBritanya Imparatorlugu ndan bagimsizlik Deklarasyon14 Mayis 1948 Birlesmis Milletler e11 Mayis 1949 1958 2018Yuzolcumu Toplam20 770 km2 b 153 Su 2 12Nufus 2022 tahmini9 656 000 99 2008 sayimi7 412 200 Yogunluk429 km2 35 GSYIH SAGP 2023 tahmini Toplam 399 49 milyar 50 Kisi basina 42 570 31 GSYIH nominal 2023 tahmini Toplam 446 71 milyar 29 Kisi basina 47 602 19 Gini 2018 34 8 ortaIGE 2022 0 919 cok yuksek 22 Para birimiYeni Israil sekeli ILS Zaman dilimiUTC 02 00 Yaz YSU UTC 03 00 IYS Trafik akisisagTelefon kodu972ISO 3166 koduInternet alan adi ilResmi site gov il Kudus birkac ulke tarafindan baskent olarak kabul edilmektedir Knesset ve bakanliklarin cogu Kudus te yer alirken diger idari binalarsa Tel Aviv de bulunmaktadir 20 770 Yesil Hat dahildir 22 072 Golan Tepeleri ve Dogu Kudus u icerir Israil topraklari hominidlerin Afrika disindaki ilk goc noktalarindan biriydi Orta Tunc Cagi ndan itibaren Kenan kabileleri bu bolgede yasarkenDemir Cagi nda Israil Kralligi ve Yehuda Kralligi kuruldu MO 720 yillarinda Yeni Asur Imparatorlugu Israil Kralligi ni yok etti Yehuda Kralligi ise sirasiyla Babil Pers ve Helen imparatorluklari tarafindan ele gecirildi ancak Yahudi ozerk statusuyle varligini korudu Makkabi Isyani sonucunda MO 110 yilindan itibaren bagimsiz bir Hasmonayim Kralligi kurulsa da krallik once MO 63 te Roma Cumhuriyeti nin vasal devleti haline geldi ardindan MO 37 de bolgeye merkezden yonetici olarak atandi ve MO 6 da Yahudiye adiyla bir Roma eyaleti seklinde yeniden yapilandirildi Yahudiye basarisiz Yahudi Isyanlari na kadar bir Roma ili olarak kaldi ancak isyanlar sonucunda Romali yoneticiler sehri yakip yikti Yahudi nufusu sehirden surdu ve bolgenin adini olarak degistirdi Bunun ardindan bolgedeki Yahudi varligi yuzyillar boyunca belirli bir olcude devam etti MS 7 yuzyilda Levant Araplar tarafindan Bizans Imparatorlugu ndan alindi ve 1099 da Birinci Hacli Seferi ne kadar bolgedeki Arap hakimiyeti surdu 1187 de Eyyubiler ile birlikte yeniden Muslumanlar bolgenin hakimi oldu ardindan 13 yuzyildan itibaren Memlukler hakimiyet alanlarini Misir dan itibaren bu bolgeye kadar genislettiler 1517 de Osmanli Imparatorlugu Memlukleri yenerek bolgeyi ele gecirdi ve Osmanli hakimiyeti imparatorlugun I Dunya Savasi nda dagilisina dek devam etti 19 yuzyilda Yahudi ulusal uyanisiyla birlikte diasporada Siyonist hareket ortaya cikti boylece Osmanli Suriyesine ve sonrasinda Birlesik Krallik a bagli Filistin Mandasina goc dalgalari basladi Iki dunya savasi arasinda Yahudiler bolgeden toprak satin alarak nufus bolgesini genisletti 1930 larda parayla alinan topraklarin 25 e yakini Filistinlilerden 50 den fazlasi diger toprak sahiplerinden 25 e yakin diger kismi ise fellahlar ve hukumetten satin alinmisti 1947 de Birlesmis Milletler in hazirladigi Filistin Paylasim Plani ile bolgede bagimsiz Arap ve Yahudi devletleri ile uluslararasi Kudus yonetiminin kurulmasi istendi Kabul edilmesi durumunda 400 000 Arap sivili Israil topraklari icerisinde birakacak olan ve Filistin topraklarinin yalnizca 7 sinin sahibi olmalarina ragmen Yahudilere bolgenin 56 sini veren plani Yahudi Ajansi kabul ederken Arap liderler reddetti Sonraki yil Yahudi Ajansi Israil Devleti nin bagimsizligini ilan etti ve hemen pesinden baslayan 1948 Arap Israil Savasi sonucunda Israil eski Filistin Mandasi topraklarinin buyuk cogunlugunu elinde tutarken komsu Arap ulkeleri ise Bati Seria ve Gazze yi ele gecirdi Bu surec sirasinda bir Yahudi devletinin varligini saglamak icin 700 000 den fazla Filistinli topraklarindan kovuldu veya Deir Yasin Katliami ndan sonra olusan korku ortami nedeniyle kendileri kacti 400 ila 600 Filistin koyu yok edildi ve geriye kalanlarin adlari Ibranicelestirildi Filistinlilerin topraklarina geri donme hakkina engel olundu milyonlarca kalici Filistinli multeci olusturuldu ve Filistin toplumu imha edildi Bu tarihten sonra Israil ile Arap ulkeleri arasinda bircok savas cikti Israil 1967 deki Alti Gun Savasi ndan itibaren Bati Seria Gazze Seridi 2005 teki geri cekilmeye ragmen bircok hukukcu hala isgal altinda oldugunu kabul ediyor ve Golan Tepelerini isgal etti Kendi idaresini Dogu Kudus ve Golan Tepeleri ni icine alarak genisletse de bunu Bati Seria da gerceklestiremedi Israil in Filistin topraklarini isgali modern zamanlarin en uzun isgalidir Bu isgal boyunca Israil kuvvetleri iskence yerinde infazlar ve diger cinayetler sivil katliamlari Filistinli sivillere yonelik zaman zaman bir soykirim olarak tanimlanan sistematik kotu davranislar bu eylemleri isleyenlerin cezasiz birakilmasi ve Filistin halkinin kendi kaderini tayin hakkinin ihlal edilmesi gibi cesitli suclari islenmekle suclanmis ve bu suclarin Israil tarafindan islendigi Uluslararasi Af Orgutu Insan Haklari Izleme Orgutu Birlesmis Milletler Insan Haklari Konseyi ve hatta ile gibi bazi Israilli insan haklari orgutleri dahil bircok buyuk insan haklari orgutu tarafindan belgelenmis ve kinanmistir Filistin Israil catismasini bitirme cabalari halen daha nihai bir baris anlasmasina yol acmamistir ancak Israil ile Misir ve Urdun arasinda baris anlasmalari imzalanmistir Uzun ve dar bir sekle sahip olan Israil 470 km uzunlugunda olup en genis bolgesi yaklasik 135 km dir Sinirlari ve ateskes hatlari icerisinde kalan toplam yuzolcumu 27 817 km2 dir Israil yaklasik 10 milyonluk nufusuyla cesitli din kultur ve sosyal geleneklere sahip insanlari bir araya getirmistir Para birimi Yeni Israil sekelidir Ayrica 2023 yili itibariyla dunyadaki en buyuk 29 ekonomiye sahiptir ve ayni zamanda Insani Gelisme Endeksi nde Orta Dogu da ilk sirada yer alir Asya da ise besinci siradadir Basin Ozgurlugu Endeksi nde Israil 86 siradadir EtimolojiYaratilis Kitabi na gore Yehova insan siluetinde Yakup a gorunur Yakup yalniz basina kaldi ve bir adam onunla guresti Yakub un uyluk basi incindi birak gideyim gun doguyor dedi Guresen tanriydi ve dedi Beni mubarek kilmadikca seni birakmam cunku sen Allah i yendin artik sana Yakub degil Israil denecek Tanriyla Guresen anlamina gelen Israil י ש ר א ל Yisraʾel adiyla kutsar Boylece Yehova tarafindan Yakup un adi artik Israil olur Bu nedenle Yakup un soyundan gelenlere Israilogullari denir Bu olaydan sonra Yakup Misir a goctugunde sulalesi Israilliler olarak anilir Gunumuzde Israil Devleti nin adi ise bu olaydan gelir TarihAvrupa daki Yahudiler 19 yuzyilin ikinci yarisinda devlet kurma calismalarina basladilar Arz i mev ut uzerine devlet kurma calismalari ilk once Buyuk Britanya da gorulur 1848 de Britanya hukumeti bir genelgeyle Filistin deki konsoloslarini Yahudilerin himayesine verdi 1870 te Yahudi faaliyetlerinin merkezi Buyuk Britanya dan Rusya ya gecti Siyonist hareketlerin basina gecen Theodor Herzl Filistin de bir Yahudi devletinin kurulmasi icin bircok calismalarda bulundu Herzl Buyuk Britanya gibi guclu bir ulkeyi arkasina alarak gayesine ulasma cabasindaydi Herzl bu kapsamda II Abdulhamit ile iki kere gorustu ve bu gorusmeler sonucunda Filistin de Siyonizm sonrasi ilk Yahudi yerlesimleri kuruldu Siyonistler devlet olabilmeleri icin bir tarim sinifina ihtiyaclari oldugunu fark ettiler bununla birlikte Avrupa Yahudilerinin neredeyse tamami ticaretle ugrasiyordu Rusya da ise tarimla ugrasan Yahudiler bulunuyordu Bu donemde Rusya da Yahudilere karsi ozellikle ciftci Yahudilere pogromlar olarak bilinen bir dizi katliam yapildi Katliamlara maruz ciftci Yahudilere Siyonistler tarafindan ulkeyi terk edip Filistin e yerlesmeleri teklifi yapildi 1870 yilindan itibaren ciftci Yahudiler Filistin topraklari uzerinde tarimsal yerlesme merkezleri kurmaya basladilar Bununla birlikte Rusya yi terk eden Yahudilerin bircogu ABD ye goctu 1870 96 yillari arasinda Eretz Israil de on yedi tarim kolonisi kuruldu I Dunya Savasi sirasinda gibi Osmanli Imparatorlugu ve Filistinlilere karsi Ingilizlerle isbirligi yapan Siyonist olusumlarin cabalarinin sonucuyla 2 Kasim 1917 de Buyuk Britanya disisleri bakani Arthur Balfour un girisimiyle baslayan Balfour Deklarasyonu sureci basladi Milletler Cemiyeti 1920 yilinda Filistin uzerinde Ingiliz mandasini tanidi Bundan sonra kurulan bir Yahudi burosu Ingiltere nezdinde Yahudi haklarini temsil etmeye basladi Bundan sonraki yillarda Siyonistler dunyanin cesitli yerlerine dagilmis bulunan Yahudi topluluklarini devlet kurabilmek icin etkili bir nufus olusturmak gayesiyle Filistin e gocmeleri icin ikna etme cabalarina giristi Nazi Almanyasi nin 1930 lardan 1940 larin ortalarina kadar Yahudilere soykirim uygulamaya baslamasiyla Filistin e buyuk bir Yahudi gocu basladi Filistin deki Araplar bu goce karsi koyduklarindan Ingiltere Yahudi goclerinin durdurulmasina karar verdi Bunun uzerine Sion a bagli Askeri Yahudi Teskilati Hagana Filistin e goc konusunda Ingiltere nin aldigi bu kisitlayici karari protesto amaciyla silahli teror eylemlerine giristi King David Oteli bombali saldirisi gibi cesitli teror eylemlerinde yuzlerce sivili oldurdu ve Filistin de Arap sivillere yonelik katliamlara giristi Filistin yonetimi ise Nazi liderligi ile isbirligine giristi Bu amacla Kudus muftusu Almanya ya bircok ziyarette bulundu Birlesmis Milletler Paylasim Plani 1947 Israil in genislemesi ve Filistin in kaybettigi topraklar 1946 2000 Filistin e de gizli Yahudi gocleri duzenlenmeye baslandi II Dunya Savasi nin Muttefiklerin galibiyetiyle bitmesinden sonra Filistin problemi son safhasina ulasti Britanya dan daha sonra Amerika Birlesik Devletleri nin yardimini sagladiktan sonra Filistin problemini Birlesmis Milletler e goturup problemin cozulmesini istedi BM Kasim 1947 de Filistin in biri Yahudi oteki Arap olmak uzere iki devlet arasinda paylasilmasina karar verdi Yahudiler bu karari kabul etti Araplar ise 400 000 Arap sivili Israil topraklari icerisinde birakacak olmasi ve Filistin topraklarinin yalnizca 7 sinin sahibi olmalarina ragmen Yahudilere bolgenin 56 sini vermesi nedeniyle plani reddetti Kudus sehrine ise BM denetiminde milletlerarasi bir bolge statusu tanindi Ayni sorunlarin devam etmesi nedeniyle bu cozum de Araplari tatmin etmedi Bu yuzden ilk Israil Arap savasi olan Israil Filistin Savasi basladi 14 Mayis 1948 de BM paylasim plani uyarinca David Ben Gurion tarafindan Israil Devleti nin kurulusu ilan edildi 24 saat sonra Misir Urdun Suriye Lubnan ve Irak ordulari saldiriya gecerek Israil topraklarina girdiler 1949 yilinin ilk aylarinda BM nezdinde Israil ile onunla savasan Arap ulkelerinin her biri o donemden beri Israil le muzakere masasina oturmayi reddeden Irak haric arasinda dogrudan muzakereler duzenlendi ve bunlarin sonucunda bir ateskes anlasmasi imzalandi Anlasma uyarinca sahil seridi Celile ve tum Necef Israil e Yehuda ve Samiriye Bati Seria Urdun e Gazze Misir yonetimine ve Kudus un ise Eski Sehir in de dahil oldugu dogu kismi Urdun e batisi da Israil e birakildi Bu surec sirasinda bir Yahudi devletinin varligini saglamak icin yeni kurulmus olan IDF ve diger Siyonist olusumlar tarafindan 700 000 den fazla Filistinli topraklarindan kovuldu veya Deir Yasin Katliami ndan sonra olusan korku ortami nedeniyle kendileri kacti 400 ila 600 Filistin koyu yok edildi ve geriye kalanlarin adlari Ibranicelestirildi Filistinlilerin topraklarina geri donme hakkina engel olundu milyonlarca kalici Filistinli multeci olusturuldu ve Filistin toplumu imha edildi Uluslararasi Af Orgutu Insan Haklari Izleme Orgutu Birlesmis Milletler Insan Haklari Konseyi ve hatta ile gibi bazi Israilli insan haklari orgutleri dahil bircok buyuk insan haklari orgutu tarafindan rapor edildigine gore Israil kuvvetleri Filistinlilere iskence yerinde infazlar ve diger cinayetler sivil katliamlari Filistinli sivillere yonelik zaman zaman bir soykirim olarak tanimlanan sistematik kotu davranislar bu eylemleri isleyenlerin cezasiz birakilmasi ve Filistin halkinin kendi kaderini tayin hakkinin ihlal edilmesi gibi cesitli suclari isleyerek Filistin halkina baski uygulamaya devam etmektedir 2020 de Kudus un yeni baskent olarak ilan edilmesi yeni bir gerginlik yaratti ve cogu ulke bunu tanimadi Gunumuzde Kudus un baskent olmasini resmi olarak taniyan BM uyesi devletler Avustralya Bati Kudus Rusya Bati Kudus Cekya Bati Kudus Honduras Guatemala Nauru ve Amerika Birlesik Devletleri dir CografyaCelile Urdun Vadisi Negev Levant Denizi Akdeniz Taberiye Golu Olu Deniz Akabe Korfezi Bati Seriya Gazze Lubnan Suriye Urdun Misir Bati Seria ve Israil Israil Orta Dogu da Dogu Akdeniz kiyisindadir Batisinda Akdeniz kuzeyinde Lubnan ve Suriye dogusunda Urdun guneybatisinda Sina Yarimadasi ve Gazze vardir Ulkenin guney bolgesi Necef Colu nden meydana gelir Kuzeydogu kesimi ise Seria Hendegine acilir Guneydoguda dik yukseltiler vardir Lut Golu bu bolgededir Akdeniz kiyi bolgesinin kuzey bolumu Yafa dan Karmel Dagina kadar uzanarak Saran Ovasi adini alir Karmel Dagi nin dogusunda Kison Irmagi vadisi boyunca uzanan Esdradelon Ovasi yer alir Ova Taberiye Golu ne kadar uzanir Urdun Nehri buradan gecerek deniz yuzeyinden 394 m asagidaki Lut Golune dokulur Lut Golu nun yalnizca guneybati sahili Israil indir Israil in dogu bolgeleri dagliktir Buralar Samiriye ve Yahudiye tepelerinden Necef Dagi na kadar uzanir Israil in en yuksek noktasi 1208 m lik Nyron Dagi Taberiye Golu nun kuzeybatisindadir Golan Tepeleri de kuzeydogudadir Samiriye ve Yahudiye tepeleri uzerinde Kudus un bulundugu yaylanin bir kismi yer alir Israil in en verimli ve degerli maden yataklari Lut Golu bolgesinde bulunan potasyum sodyum magnezyum ve tuz kaynaklaridir Bakir kaya fosfatlari manganez cam topragi kaolin demir cevheri petrol ve tabii gaz Necef te bulunur Koppen iklim siniflandirmasina gore Israil in iklimiIklim ve dogal hayat Israil in kiyi kesimleri ve kuzeyi Koppen iklim siniflandirmasina gore Akdeniz ikliminin Csa guney kisimlari col ikliminin BWh ve BWc etkisi altindadir bu iki iklim arasinda ise yari kurak iklim BSh hakimdir Yazlari kurak ve sicak gecer Yagmur ancak aralik ocak ve subat aylarinda yagar Yillik ortalama yagis miktari 1000 mm civarindadir Yillik sicaklik ortalamasi yazin 24 32 C arasinda kisin ise 7 ile 16 C arasindadir Bu ortalama Necef Colu nde 38 C yi asar Golan Tepeleri nde ise yagisli karasal iklim Dsb hakimdir Ulke topraklarinin yaridan fazlasini meydana getiren Necef Colu corak volkanik engebelerle sinirlanmis genis bir bozkir ovasidir Bati kesiminde kuru yaylalar bulunur Galilea ve Carmel in yuksek tepeleri Halep camlari ve mese agaclari ile kaplidir En tipik bitki ortusu Akdeniz makileridir Akdeniz kiyi bolgesi verimli ve yesilliktir Israil de hizli bir agaclandirma calismalari yapilmaktadir Yabani hayvanlarinin soyu gittikce azalmistir Cok cesitli kus turleri vardir SiyasetIsrail genel oy hakkinin bulundugu parlamenter bir demokrasidir Devlet Baskani Ibranice Nasi yedi yilda bir Knesset Meclis in cogunlugunun oyu ile secilir Devlet Baskani genellikle torensel ve resmi gorevleri yerine getirir ancak af yetkisi gibi yurutme yetkilerine de sahiptir Basbakanliga Devlet Baskani tarafindan cogunlugu kazanan partinin lideri secilir Hukumete parlamento disindan bakan tayin edilebilmektedir 120 uyesi olan meclisin secim sistemi Nispi Temsildir ve en dusuk oy verme yasi 18 en uzun hukumet donemi ise 4 yildir Ayrica ulkedeki secim baraji oylarin 3 25 i olup Israil yaklasik olarak 32 yildir koalisyon ile yonetilmektedir 19 Temmuz 2018 de Israil Parlamentosu Israil Devletini temelde Yahudi Halkinin Ulus Devleti olarak nitelendiren ve Ibraniceyi resmi dil ilan eden bir temel yasayi kabul etti Yasa Arapca ya ozel statu veriyor Ayni yasa yalnizca Yahudilere kendi kaderini tayin hakkini verdi ve ayrica ulkedeki Yahudi yerlesimlerinin genisletilmesini ulusal cikar olarak tanimlayarak hukumeti bu cikari tesvik etmek ilerletmek ve uygulamak icin adimlar atma yetkisi veriyor Askeriye IAI Lavi askeri teknoloji gosterisinde Israil yalnizca Umman ve Suudi Arabistan in gerisinde olmak uzere GSYIH sine oranla en yuksek savunma butcesine sahip ulkedir Israil Savunma Kuvvetleri Israil ozel kuvvetlerinin tek askeri kanadidir ve Genelkurmay Baskani kabinenin alt yonetimi ile Ramatkai nin basidir ISK kara hava ve deniz kuvvetlerinden olusur 1948 Arap Israil Savasinda ulkenin kurulmasindan once Haganah onderliginde paramiliter gruplarin birlestirilmesi ile kuruldu ISK ayrica Mossad ve Shabak ile calisan Askeri Haberalma Yonetiminin Aman kaynaklarindan yararlanir Kisa tarihinde bircok buyuk savas ve sinir catismalari olan Israil Savunma Kuvvetleri dunyanin en deneyimli ordusu olmustur Cogu Israilli orduya 18 yasinda katilir ve erkekler 3 yil kadinlar 2 ila 3 yil hizmet eder Zorunlu hizmetten sonra Israil erkekleri yedek kuvvetlere katilir ve genellikle kirkli yaslarina dek yilda birkac hafta gorev yaparlar Cogu kadin ise yedek gorevden muaftir Israilin Arap vatandaslari Durziler disinda ve tam zamanli dini egitim alanlar da askeri hizmetten muaftirlar Yeshiva ogrencilerinin bu muafiyeti yillarca tartisma konusu olmasina ragmen Cesitli nedenlerle askeri hizmetten muaf olmak isteyenler icin hastane okul ve sosyal yardimlasma hizmetlerini iceren Sherut Leumi veya ulusal servis bir alternatif olusturur Zorunlu askerlik programinin bir sonucu olarak ISK yaklasik 176 500 aktif asker ve ek olarak 445 00 yedek ile hizmet verir Merkava tanklari 1979 dan beri hizmettedir Bu Mk 4 Merkava aktif koruma sistemi ile donatilmistir Ulusal ordu agirlikli olarak ulke icinde dizayn edilip uretildigi kadar ithal de edilen yuksek teknolojili silahlara dayanir 1967 den beri ozellikle Birlesik Devletler kayda deger miktarda askeri yardim yapmistir 2013 2018 yillari arasinda yillik 3 15 milyar Dolarlik yardim yapmasi beklenmektedir Arrow Ok fuzeleri dunyanin az sayidaki operasyonel anti balistik fuze sistemlerinden biridir Israil in Iron Dome Demir Kubbe anti fuze hava savunma sistemi Gazze Seridindeki Filistinli militerlerin atesledigi binlerce Kassam 122 mm Grad ve Fajr 5 ile agir roket saldirilari karsisinda dunya capinda takdir topladi Yom Kippur Savasindan itibaren Israil Casus uydu iletisim agi gelistirdi Ofeq programinin sonucunda Israil bu tur uydulari yerlestirebilen dunyanin yedi ulkesinden biri oldu Kurulusundan beri Israil GSYIH nin onemli miktarini savunmaya harcadi Ornek olarak 1984 te bu miktar GSYIH nin 24 ydu 2006 da ise 7 3 e dustu Israil in genis olcude kimyasal ve biyolojik kitle imha silahlarina sahip olduguna inanildigi gibi nukleer silahlara sahip olduguna da inanilir Israil Nukleer Silahlarin Yayilmasinin Onlenmesi Antlasmasi ni imzalamamistir ve nukleer silah kapasitesi hakkinda kasitli belirsizlik politikasini uygulamaktadir Israil Irak in Scud fuzeleri ile saldiriya ugradigi 1991 deki Korfez savasi sonrasi Merkhav Mugan olarak adlandirilan kimyasal ve biyolojik maddeleri gecirmeyen takviye guvenlik odalarini Israil deki tum evler icin zorunlu kilmistir Israil surekli olarak cok dusuk puan aldigi Kuresel Baris Endeksi siralamasinda 2011 verilerine gore 153 ulke icinde 145 siradadir Israil dunyanin en buyuk silah ihracatcilarindan biridir 2007 de 4 en buyuk silah ihracatcisi olmustur Israilin ihrac ettigi silahlarin buyuk cogunlugu guvenlik nedenleri ile rapor edilmez Idari bolumlerIsrail in bolgeleri Kuzey Hayfa Merkez Tel Aviv Yahudiye ve Samarya Bolgesi Kudus Guney gtd Israil Merkez Hayfa Kudus Kuzey Guney ve Tel Aviv olmak uzere alti idari bolgeye מחוזות mehozot ayrilmistir Bu bolgeler ise on bes alt bolgeye נפות nafot ayrilmistir Bolge Baskent En buyuk sehir NufusYahudi Arap Toplam notKudus Kudus amp 0000000000000067 000000 67 amp 0000000000000032 000000 32 1 083 300 aKuzey Nof HaGalil Nasira amp 0000000000000043 000000 43 amp 0000000000000054 000000 54 1 401 300Hayfa Hayfa amp 0000000000000068 000000 68 amp 0000000000000026 000000 26 996 300Merkez Remle Rison LeTsiyon amp 0000000000000088 000000 88 amp 0000000000000008 000000 8 2 115 800Tel Aviv Tel Aviv amp 0000000000000093 000000 93 amp 0000000000000002 000000 2 1 388 400Guney Beerseba Asdod amp 0000000000000073 000000 73 amp 0000000000000020 000000 20 1 244 200Yahudiye ve Samarya Bolgesi Ariel amp 0000000000000098 000000 98 amp 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 000000 0 399 300 b a Dogu Kudus teki 200 000 in uzerindeki Yahudi ve 300 000 in uzerindeki Arap dahil b Yalnizca Israil vatandaslari EkonomiIsrail ekonomisi yuksek teknolojik arac gerec uretimi tarim sanayi elmas islemeciligi ve turizme dayalidir Kibbutz adi verilen kommunal tarim ciftlikleri gida uretiminin tamamina yakinini gerceklestirerek ulkenin gidada kendi kendine yetmesini saglar Teknoloji alaninda Israil ekonomisi dunyanin en hizli gelisen ulkesidir Intel IBM Motorola Google gibi firmalarin Israil de Ar Ge merkezleri bulunur bunun nedeni silikon uretimi icin ulkenin elverisli olmasi ve en onemlisi kisi basina dusen bilgi teknolojilerinde calisan sayisinin cok yuksek olmasidir NASDAQ endeksinde Israilli firmalar en cok islem gorenler siralamasinda ABD ve Kanada dan sonra ucuncu sirada gelir Israil cesitli guvenlik sorunlarina ragmen surekli kaliteli insan gucu yetistirmeye onem vererek ekonomisinin buyumesini saglamistir Tarim ve hayvancilik Israil tariminin temel birimini kibbutzlar teskil eder Kibbutz bir kolektif uretim teskilatidir Necef Colu uzun calismalardan sonra ekilebilir duruma getirilmis ve tarimsal uretim artmistir Kibbutz kolektif ciftlikleri biciminde teskilatlanmis olmasina ragmen kooperatif seklinde birimler de vardir Bu birimlere mosavim denir Tarim bu teskilatlar tarafindan yapilir Israil toplam isgucunun 6 5 i tarim sektorunde calismaktadir Israil de sulama sebekesi cok gelismistir 400 000 hektardan buyuk bir alan sulanabilmektedir Ana tarim bolgesi Esdraelon dur Sahil ovalari da vadiler kadar verimlidir Yetistirilen baslica tarim urunleri tahillar turuncgiller sekerpancari uzum ve visnedir Otlaklarin az olmasi sebebiyle hayvancilik gelismemistir Israil de sigir ve koyun yetistirilir Son yillara kadar yasak olan domuz besiciligi onemli boyutta degildir zira Yahudiler domuz yemezler Bunun yaninda kumes hayvanlari coktur Hayvanlardan elde ettigi urunler kendi ihtiyacini karsilar Balikcilik cok gelismis olup Hint ve Atlas Okyanusu na cikardigi gemilerle yapilan avcilik ile yilda 25 000 tondan fazla balik avlanir Sanayi Israil de sanayi yukselen bir hizla gelismektedir Ilk sanayi girisimi 1958 65 yillari arasinda gerceklesmistir Bu donemde ulke sanayisi 142 oraninda artis gostermistir Potasyum ve bakir sanayisi bunlarin baslicalaridir Toplam isgucunun 33 4 u sanayi alaninda calismaktadir Sanayi bolgeleri Tel Aviv ve Hayfa da toplanmistir Gelisen sanayi sektorlerinin baslicalari ilac optik elektrik malzemesi elmas isletmeciligi silah sanayisidir Ticaret Dis satiminin ucte birinden fazlasini elmas sanayi saglamaktadir Ihrac ettigi mallarin basinda turuncgiller gelmektedir Bunlar portakal muz narenciye ve uzumdur Bugun disariya ucak ve silah satmakta fakat ticaret dengesi devamli acik vermektedir Ithalat ozellikle mamul esya ve sanayide kullanilan hammaddeler uzerinde yogunlasmistir Ticaretinin buyuk bir kismini ABD Ingiltere ve Almanya ile yapar Turizm Israil de inanc turizmi yaygindir Her yil Israil pek cok Muslumanlar Hristiyanlar ve diasporadaki Yahudiler tarafindan ziyaret edilir Ulkede Mescid i Aksa Aglama Duvari gibi dini yapilarin bulunmasi inanc turizmini gelistirir Israil de yalnizca inanc turizmi yoktur Ulkede arkeolojik yapilarin korunmasi ve sergilenmesi turist sayisini artirir Ulkenin iliman iklimi ve plajlari turizm icin elverislidir 2017 de Israil i 3 6 milyon rekor sayida turist ziyaret etti 2016 dan bu yana yuzde 25 lik bir buyume elde edildi ve Israil ekonomisine 20 milyar NIS katkida bulunuldu Bilim ve Teknoloji Israil in yazilim iletisim ve yasam bilimlerindeki son teknolojileri gelistirmesi Silikon Vadisi ile karsilastirmalar yapilmasina neden oldu 2019 yilinda ne gore dunyada arastirma ve gelistirme harcama GSYIH inin yuzdesi bakimindan 5 sirada yer aldi Israil 10 000 calisan basina 140 bilim insani teknisyen ve muhendisle ovunmektedir bu dunyadaki en yuksek sayidir karsilastirma yapildiginda ayni rakam ABD icin 85 tir Ayrica 2004 ten beri Nobel Odulu sahibi 6 bilim insani yetistiren ve siklikla dunyada kisi basina dusen bilimsel makale oraninin en yuksek oldugu ulkelerden biri olan Israil 2000 den beri kisi basina dusen kok hucre arastirma makalelerinde dunyaya liderlik ediyor 564 Israil Universiteleri bilgisayar bilimleri Tel Aviv Teknoloji Enstitusu ve matematik alanlarinda Dunya nin en iyi 50 universitesi arasinda yer aliyor Kudus Ibrani Universitesi Weizmann Bilim Enstitusu 2012 yilinda Israil Futron un Uzay Rekabet Edebilirlik Endeksi tarafindan dunyada 9 sirada yer aldi Israil Uzay Ajansi bilimsel ve ticari hedeflerle tum Israil uzay arastirma programlarini koordine etti ve yerli olarak en az 13 ticari arastirma ve casus uydulari tasarlayarak insa etti Israil in bazi uydulari Dunya nin en gelismis uzay sistemleri arasinda yer aliyor Shavit Dunya yorungesine bir uydu firlatma gorevi baslatmak icin Israil tarafindan uretilmistir Ilk olarak 1988 de piyasaya suruldu ve Israil i bir uydu firlatma yetenegine sahip olan sekizinci devlet yapti 2003 yilinda Ilan Ramon Columbia Uzay Mekigi nin olumlu gorevi STS 107 nin yuk uzmani olarak gorev yapan Israil in ilk astronotu oldu Ben Gurion Ulusal Gunes Enerji Santrali ndeki bir Gunes canagi Ulkede devam eden su sikintisi su koruma tekniklerinde yeniligi tesvik etti ve Israil de onemli bir tarimsal modernizasyon olan damla sulama icat edildi Israil ayrica tuzdan arindirma ve su geri donusumunde teknolojik olarak on saflarda yer alir Sorek Deniz Suyu Aritma Tesisi SWRO dunyadaki en buyuk tuzdan arindirma tesisidir 2014 itibariyla Israil in tuzdan arindirma programlari Israil in icme suyunun kabaca 35 ini sagladi ve 2050 yilina kadar da 70 ini saglamasi bekleniyor 2015 itibariyla Israil deki evlerin tarimin ve sanayinin kullandigi suyun yuzde 50 sinden fazlasi yapay olarak uretildi Ulke dunyanin dort bir yanindan binlerce insani ceken yillik Su Teknolojisi ve Cevre Kontrolu Sergisi ve Konferansi na WATEC ev sahipligi yapiyor 2011 yilinda Israil in su teknolojisi endustrisi on milyonlarca dolarlik yillik urun ve hizmet ihracati ile yaklasik 2 milyar dolar yil degerindeydi Ters ozmoz teknolojisindeki yeniliklerin sonucu olarak Israil onumuzdeki yillarda net su ihracatcisi olmaya hazirlaniyor Demografi2022 itibariyla Israil in nufusu tahmini olarak 9 459 260 idi ve bunlarin 74 2 si sivil hukumet tarafindan olarak kaydedildi Araplar nufusun 20 9 unu olustururken Arap olmayan Hristiyanlar ve nufus kayitlarinda herhangi bir dini olmayanlar 4 8 ini olusturuyor Son on yilda Romanya Tayland Cin ve Guney Amerika dan gelen pek cok isci Israil e yerlesmistir ama bunlarin cogunlugu yasa disi ulke sinirlarinda olduklari icin gocmenlerin kesin nufusu tam olarak bilinmemektedir Israil in 1948 2015 yillari arasinda aldigi gocler En yogun goc 1949 ve 1990 yillarinda meydana gelmistir Kuruldugu 1948 yilindan beri Israil hep goc almistir Alinan bu gocler genelde Dunya nin baska yerlerinde yasayan Yahudilerin ulkeye yerlesmesinden kaynaklaniyordu fakat son 10 yilda ulkede is imkanlarinin artmasi ve Orta Dogu da hizla gelisen bir ulke olmasi pek cok farkli ulustan insanin Israil e goc etmesine neden olmustur Haziran 2012 itibariyla 60 000 Afrikali gocmen ulkeye girmistir Gocmenlerin Israil e yasa disi girmeleri hukumet tarafindan tehdit olarak algilandi ve bakanlar toplantisi yapildi Israillilerin 92 si kentsel alanlarda yasamaktadir 2011 yilindan itibaren Dogu Kudus te yasayanlarin nufusu 250 000 kisi olmustur Golan Tepeleri nde ise bu nufus 20 000 kisidir Israil kendini Yahudi olarak nitelendiren tek devlettir Yalnizca Yahudiler ve Yahudi soyundan olan kisiler Israil vatandasi olabilir kaynak belirtilmeli Ulke de cikarilan Donus Yasasi sonucu Israil vatandasligi ulkeye gelen tum Yahudilere verilir Israil nufusunun 4 u Yahudi soyundan gelen fakat Yahudi olmayan insanlardan olusur Donus Yasasi boyle kisilere vatandaslik vermeyi kabul etmistir Gunumuzde Israil deki Yahudi nufusunun 73 u Israil dogumludur Nufusun 18 4 u Avrupa ve Amerika dan goc eden Yahudilerdir Geriye kalan 8 6 lik kisim Asya ve Orta Dogu cografyasindaki Yahudilerdir Buyuk kentsel alanlar Tel Aviv Metropolitan Alani uzerinden gorunum Israil in dort buyuk metropol alani vardir Gus Dan Tel Aviv metropol alani nufus 3 854 000 Kudus metropol alani nufus 1 253 900 Hayfa metropol alani nufus 924 400 ve Beersheba metropol alani nufus 377 100 Nufus ve alan bakimindan Israil in en buyuk belediyesi Kudus sakinleriyle 125 kilometrekare 48 sq mi olan Kudus tur Israil hukumetinin Kudus e iliskin istatistikleri Israil isgali altindaki Filistin topraklari nin parcasi olarak taninan Dogu Kudus un nufusu ve alanini icerir Sirasiyla 460 613 ve 285 316 nufuslu Tel Aviv ve Hayfa sehirleri Israil in bir sonraki en kalabalik nufusu olarak siralanir Israil de nufusu 100 000 in uzerinde olan 16 sehir vardir Toplamda Icisleri Bakanligi tarafindan belediye veya sehir statusu verilen 77 Israil bolgesi vardir Dordu Bati Seria dadir Iki sehir daha planlanmaktadir Negev de insa edilmek icin planlanan Kasif sehri ve aslinda 2015 ten beri buyuk bir sehir olarak insa edilen kucuk Harish kasabasi Dil Israil de Ibranice Arapca ve Ingilizce dillerinin yer aldigi bir yol tabelasi Gecmiste Israil de Ibranice ve Arapca olmak uzere iki resmi dil vardi 19 Temmuz 2018 de Israil Parlamentosunda yapilan oylamayla Arapca Israil in resmi dilleri arasindan cikarilmis ve Ibranice Israil in tek resmi dili olmustur Ibranice devlette en cok konusulan ve kullanilan dildir Arapca ise Israil de yalnizca Arap azinliklar tarafindan kullanilir Israil de Ingilizce resmi dil degildir fakat tabelalarda Ingilizce yer alir Ayni zamanda okullarda Ingilizce egitimi verilir Televizyonda Ibranice yayin yapan kanallar siklikla olsa da Ingilizce yayin yapan medya kuruluslari da vardir Israil de gunluk hayatta gocmen nufus nedeniyle pek cok farkli dil kullanilabilir 1990 ve 1994 yillari arasinda ana dili Rusca olan 1 milyondan fazla Yahudi Israil e goc etti 2004 yilina kadar 700 000 Yahudi Fransa dan goc etti Yurt disindan goc eden Yahudiler Ibranice ogrense bile gunluk hayatta ana dillerini kullanabilirler Bu yuzden Rusca ve Fransizca halk arasinda siklikla kullanilan dillerdir Din Israil de din Yahudi Musluman Hristiyan Durzi Diger Israil devletinin resmi dini yoktur ancak devletin taniminda Yahudi veya demokrat yer alir Bu durum Yahudilik inanci ile guclu bir baglanti olusturur ayni zamanda devlet hukuku ile dini hukuk arasinda bir catisma yaratir Siyasi partiler buyuk olcude Ingiliz Mandasi doneminde var oldugu gibi din ve devlet arasindaki dengeyi korur Israil topraklarinda Musevi inanci hakimdir Israil de Yahudiler en buyuk nufusu olustururlar Yahudilerin kendi aralarinda mezhepsel farkliliklari olabilir Bazi Israilliler dinlerine cok bagliyken bazilari biraz daha modern olabiliyorlar Israil de yapilan bir sosyal ankette Inancinizi nasil tanimlarsiniz sorusu yoneltilen Yahudilerin 55 i geleneksel 20 si laik 17 si Siyonist 8 i Haredi Yahudisi olarak tanimlarken 5 i kendilerini Ortodoks radikal Yahudi olarak tanimlar Muslumanlar Israil in en buyuk dini azinligini olusturmaktadir Nufusun 2 si ise Hristiyan dir Bu Hristiyan nufusun cogunlugu yurt disindan gelen gocmenlerdir Israil de Budizm ve Hinduizm inancina mensup insanlar da vardir Fakat bu inanca mensup insanlar yasa disi gocle ulkeye geldikleri icin Israil deki Budist ve Hindu nufus tam olarak bilinmemektedir Kudus Muslumanlar ve Hristiyanlar icin buyuk onem tasir Bati Duvari Tapinak Dagi Mescid i Aksa Cami ve Kutsal Mezar Kilisesi Israil deki Musluman ve Hristiyanlar icin onemlidir Ogrenim Bar Ilan Universitesi Beyin Arastirma Bolumu Israil de ogrenim hayati 15 yildir Birlesmis Milletlere gore halkin 97 si okuryazardir 1953 ten beri okullar devlet tarafindan 5 e ayrilmistir Bunlar normal okullar dini okullar Ortodoks okullar kamu okullari ve Arap okullaridir Israil halkinin buyuk cogunlugu normal okullarda ogrenim gormektedir Israil de yasayan Araplar ise Arap okullarina giderler Bundaki en buyuk etken Islam dini ve Arapca ogreniminin yalnizca Arap okullarinda verilmesidir Israil de ogrenciler 3 yasinda okula baslar ve 18 yasinda ogrenim hayatini bitirir Universitelere ise sinavla girilir Universiteye giren ogrenciler ogrenim hayatlarina devam ederler Fakat Israil de ilkogretim ortaogretim ve lise zorunludur Okullarda Ingilizce egitimi ilkogretimden itibaren verilir Ilkogretim 1 ve 6 sinif ortaogretim 7 ve 11 sinif lise ise 12 ve 15 siniftan olusur Liseyi bitiren ogrenciler Bagrut adli sinava girerler ve sinavdan aldiklari dereceye gore universiteye yerlesirler Sinavda en sik matematik Ibranice genel kultur felsefe ve tarih alanlarinda soru sorulur Bu sinavlar mezun olunan okullara gore degismez Dini okullardan mezun kisiler de Bagrut adli sinavdan gecmek zorundadir ve Bagrut sinavinda dini sorular sorulmaz Israil de egitim ucretsizdir Ayrica ozel okullar yoktur ve tum okullar devlete baglidir Israil universiteleri mezun olan ogrencilerine sagladiklari is olanaklariyla populerdir Times Higher Education Jerusalem ve Tel Aviv Universitesini Dunyanin En Iyi 100 Universitesi listesine eklemistir KulturIsrail in farkli kulturu nufusunun cesitliliginden kaynaklanmaktadir Dunyanin dort bir yanindaki diaspora topluluklarindan Yahudiler kulturel ve dini geleneklerini kendileriyle birlikte geri getirdiler Israil yasamin Ibrani takvimi etrafinda dondugu tek ulkedir Tatiller Yahudi bayramlarina gore belirlenir Resmi dinlenme gunu Yahudi Sabati olan Cumartesidir Mutfak Kudus teki bir restoranda servis edilen felafel humus patates kizartmasi ve salata Israil mutfagi hem yerel yemekler hem de dunyanin her yerinden Israil e gelen Yahudi gocmenlerin yemeklerinden olusur 1948 de Israil devletin kurulusundan ve ozellikle 1970 lerin son yillarindan beri bir Israil fuzyon mutfak olusmustur Israil mutfagi ve mutfaklarinin agirligini olusturdugu pisirme tarzlarini benimsemistir ancak Irak Etiyopya Hindistan Fars ve Yemen Yahudi mutfaklarinin etkileri de vardir Geleneksel olarak Arap Orta Dogu ile Akdeniz mutfaklarinda tuketilen gidalari da iceren Israil mutfagi felafel humus saksuka kuskus ile gibi gidalari icerir Simgeler Israil Devleti nin bayragi Musevi dua sali tallitin deseninden esinlenilmistir ve rengi Davud un Kalkani nin Magen David rengi olduguna inanilan mavidir Israil Devleti nin resmi amblemi Yedi Kollu Samdan dir Menora bu samdanin seklini eski caglardan beri var oldugu bilinen moriah adli yedi dalli bitkiden aldigi soylenir Iki yanindaki zeytin dallari Israil in baris arayislarini simgeler Menora nin kokeni ve anlami ile ilgili bircok iddia ortaya atilmistir Notlar Diger BM uyesi devletler tarafindan taninmasi Avustralya Bati Kudus Rusya Bati Kudus Cekya Bati Kudus Honduras Guatemala Nauru ve Amerika Birlesik Devletleri Eylul 2020 de Sirbistan Tel Aviv deki buyukelciligini Kudus e tasiyacagi bildirildi Arapca daha once Israil Devleti nin resmi diliydi 2018 de devlet kurumlari tarafindan kullanilmasi kanunla belirlenecek sekilde devlette ozel bir statu olarak degistirildi a b c Israil nufusu ve ekonomik verileri Golan Tepeleri Dogu Kudus ve Bati Seria daki Israil yerlesimleri de dahil olmak uzere Israil in ekonomik bolgesini kapsamaktadir a b Uluslararasi toplumun cogu BM Genel Kurulu Birlesmis Milletler Guvenlik Konseyi Avrupa Birligi Uluslararasi Ceza Mahkemesi ve insan haklari orgutlerinin buyuk cogunlugu Israil in Gazze Bati Seria ve Dogu Kudus u isgal ettigi fikrindedir 2005 te Israil in Gazze den cekilmesine ragmen devam eden askeri ve ekonomik kontrol sebebiyle Gazze halen Birlesmis Milletler uluslararasi insan haklari orgutleri hukumetlerin ve hukukcularin cogunlugu tarafindan isgal edilmis kabul edilmektedir Israil hukumetleri ve destekcileri uluslararasi toplumun bu tutumuna karsi cikmaktadirlar Kaynakca a b Australia recognises West Jerusalem as Israeli capital BBC News 15 Aralik 2018 22 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Agustos 2020 www mid ru 6 Nisan 2017 6 Nisan 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Jerusalem Post 6 Aralik 2017 6 Aralik 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Aralik 2017 The Czech Republic currently before the peace between Israel and Palestine is signed recognizes Jerusalem to be in fact the capital of Israel in the borders of the demarcation line from 1967 The Ministry also said that it would only consider relocating its embassy based on results of negotiations Honduras recognizes Jerusalem as Israel s capital The Times of Israel 29 Agustos 2019 3 Aralik 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 Guatemala joins US will also move embassy to Jerusalem Infobae Ispanyolca 24 Aralik 2017 25 Aralik 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Guatemala s embassy was located in Jerusalem until the 1980s when it was moved to Tel Aviv Nauru recognizes J lem as capital of Israel Israel National News Ingilizce 29 Agustos 2019 11 Haziran 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 Trump Recognizes Jerusalem as Israel s Capital and Orders U S Embassy to Move The New York Times 6 Aralik 2017 17 Haziran 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Aralik 2017 Frot Mathilde 4 Eylul 2020 Kosovo to normalise relations with Israel 7 Eylul 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Eylul 2020 Kosovo and Serbia hand Israel diplomatic boon after US brokered deal The Guardian 4 Eylul 2020 4 Eylul 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 4 Eylul 2020 Arabic in Israel an official language and a cultural bridge Israel Ministry of Foreign Affairs 18 Aralik 2016 2 Agustos 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 8 Agustos 2018 Israel Passes National Home Law Drawing Ire of Arabs The New York Times Ingilizce 19 Temmuz 2018 24 Aralik 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Ocak 2022 Lubell Maayan 19 Temmuz 2018 Israel adopts divisive Jewish nation state law Reuters 24 Aralik 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Ocak 2022 Press Releases from the Knesset Knesset website 19 Temmuz 2018 24 Aralik 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Ocak 2022 The Arabic language has a special status in the state Regulating the use of Arabic in state institutions or by them will be set in law a b c Israel s Independence Day 2019 PDF Israel Central Bureau of Statistics 6 Mayis 2019 6 Mayis 2019 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 7 Mayis 2019 Anadolu Ajansi 29 Aralik 2022 30 Aralik 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Agustos 2023 Population Census 2008 PDF Israel Central Bureau of Statistics 2008 10 Mayis 2017 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 27 Aralik 2016 a b c d e Uluslararasi Para Fonu 2023 GYSIH Tahminleri Dunya Ekonomi Tahmini Uluslararasi Para Fonu 10 Ekim 2023 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link OECD 2011 Quarterly Economic and Social Monitor 9 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde Volume 26 October 2011 p 57 When Israel bid in March 2010 for membership in the Organization for Economic Co operation and Development some members questioned the accuracy of Israeli statistics as the Israeli figures relating to gross domestic product spending and number of the population cover geographical areas that the Organization does not recognize as part of the Israeli territory These areas include East Jerusalem Israeli settlements in the West Bank and the Golan Heights data oecd org OECD 30 Haziran 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 29 Haziran 2020 a b Human Development Report 2023 2024 PDF Ingilizce Birlesmis Milletler Kalkinma Programi 13 Mart 2024 13 Mart 2024 tarihinde kaynagindan PDF Palestinian Territories State gov 22 Nisan 2008 26 Agustos 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 26 Aralik 2012 a b c Israel The World Factbook Central Intelligence Agency 12 Aralik 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 5 Ocak 2017 a b Skolnik 2007 ss 132 232 GaWC The World According to GaWC 2008 Globalization and World Cities Research Network 23 Agustos 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Mart 2009 Jerusalem Capital of Israel 18 Temmuz 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 18 Ocak 2020 The Controversial Sovereignty over the City of Jerusalem 22 June 2015 The National Catholic Reporter 21 Kasim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde No U S president has ever officially acknowledged Israeli sovereignty over any part of Jerusalem The refusal to recognize Jerusalem as Israeli territory is a near universal policy among Western nations UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zonea or corpus separatum in Jerusalem to be administered by the UN for a 10 year period after which there would be referendum to determine its future This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East jerusalem in 1967 To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law Susan M Akram Michael Dumper Michael Lynk Iain Scobbie eds International Law and the Israeli Palestinian Conflict A Rights Based Approach to Middle East Peace Routledge 2010 s 119 Jerusalem Opposition to mooted Trump Israel announcement grows 6 Agustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde Israeli sovereignty over Jerusalem has never been recognised internationally Whither Jerusalem Lapidot p 17 Israeli control in west Jerusalem since 1948 was illegal and most states have not recognized its sovereignty there Charles A Repenning amp Oldrich Fejfar Evidence for earlier date of Ubeidiya Israel hominid site 26 Temmuz 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde Nature 299 344 347 23 Eylul 1982 Encyclopaedia Britannica 22 Mayis 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde article on Canaan Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi Golden isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi Finkelstein isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi Pitcher isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi Broshi 2001 174 isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Jon L Berquist 2007 Approaching Yehud New Approaches to the Study of the Persian Period Society of Biblical Lit ss 195 ISBN 978 1 58983 145 2 a b Peter Fibiger Bang Walter Scheidel 2013 The Oxford Handbook of the State in the Ancient Near East and Mediterranean Oxford University Press ss 184 187 ISBN 978 0 19 518831 8 9 Nisan 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 16 Aralik 2020 Abraham Malamat 1976 A History of the Jewish People Harvard University Press ss 223 239 ISBN 978 0 674 39731 6 Yohanan Aharoni 15 Eylul 2006 The Jewish People An Illustrated History A amp C Black ss 99 ISBN 978 0 8264 1886 9 Erwin Fahlbusch Geoffrey William Bromiley 2005 The Encyclopedia of Christianity Wm B Eerdmans Publishing ss 15 ISBN 978 0 8028 2416 5 9 Nisan 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 16 Aralik 2020 Held Colbert C Cummings John Thomas 2013 Middle East Patterns Places People and Politics Ingilizce 6 bas Hachette UK s 255 ISBN 9780813348780 Birlesmis Milletler Ingilizce 3 Haziran 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi FOOTNOTEMorris200866 isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi FOOTNOTEMorris200875 isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi FOOTNOTEMorris2008396 isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme Israel Ministry of Foreign Affairs 14 Mayis 1948 17 Mart 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Mart 2017 a b Bardi Ariel Sophia Mart 2016 The Architectural Cleansing of Palestine American Anthropologist Ingilizce 118 1 ss 165 171 doi 10 1111 aman 12520 a b Ghanim Honaida Mart 2009 Poetics of Disaster Nationalism Gender and Social Change Among Palestinian Poets in Israel After Nakba International Journal of Politics Culture and Society Ingilizce 22 1 ss 23 39 doi 10 1007 s10767 009 9049 9 JSTOR 40608203 a b Palestinian Refugees Israeli Left wingers Mark Nakba Haaretz Ingilizce 17 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Ekim 2021 Debate Map Israel 26 Eylul 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Ocak 2020 Israel Occupied Territories 26 Eylul 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Ocak 2020 Cuyckens Hanne 1 Ekim 2016 Is Israel Still an Occupying Power in Gaza Netherlands International Law Review 63 3 ss 275 295 doi 10 1007 s40802 016 0070 1 The status of Jerusalem PDF The Question of Palestine amp the United Nations United Nations Department of Public Information East Jerusalem has been considered by both the General Assembly and the Security Council as part of the occupied Palestinian territory Analysis Kadima s big plans BBC News 29 Mart 2006 5 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 Ekim 2010 Kessner BC 2 Nisan 2006 Israel s Hard Learned Lessons Homeland Security Today 22 Temmuz 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 26 Nisan 2012 Kumaraswamy P R 5 Haziran 2002 The Legacy of Undefined Borders Tel Aviv Notes 3 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 25 Mart 2013 Kaynak hatasi Gecersiz lt ref gt etiketi occ isimli refler icin metin saglanmadi Bkz Kaynak gosterme See for example Hajjar Lisa 2005 Courting Conflict The Israeli Military Court System in the West Bank and Gaza University of California Press s 96 ISBN 978 0 520 24194 7 The Israeli occupation of the West Bank and Gaza is the longest military occupation in modern times Anderson Perry Temmuz Agustos 2001 Editorial Scurrying Towards Bethlehem New Left Review Cilt 10 1 Ekim 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Ocak 2020 longest official military occupation of modern history currently entering its thirty fifth year 2010 Palestine Inside Out An Everyday Occupation W W Norton amp Company ISBN 978 0 393 33844 7 longest lasting military occupation of the modern age 2012 The law of belligerent occupation in the Supreme Court of Israel PDF International Review of the Red Cross 94 885 ss 207 236 doi 10 1017 S1816383112000446 5 Ekim 2018 tarihinde kaynagindan PDF This is probably the longest occupation in modern international relations and it holds a central place in all literature on the law of belligerent occupation since the early 1970s Alexandrowicz Ra anan 24 Ocak 2012 The Justice of Occupation The New York Times 7 Subat 2020 tarihinde kaynagindan erisim tarihi 23 Ocak 2020 Israel is the only modern state that has held territories under military occupation for over four decades Weill Sharon 2014 The Role of National Courts in Applying International Humanitarian Law Oxford University Press s 22 ISBN 978 0 19 968542 4 Although the basic philosophy behind the law of military occupation is that it is a temporary situation modem occupations have well demonstrated that rien ne dure comme le provisoire A significant number of post 1945 occupations have lasted more than two decades such as the occupations of Namibia by South Africa and of East Timor by Indonesia as well as the ongoing occupations of Northern Cyprus by Turkey and of Western Sahara by Morocco The Israeli occupation of the Palestinian territories has already entered its fifth decade Azarova Valentina 2017 Israel s Unlawfully Prolonged Occupation Consequences under an Integrated Legal Framework 7 Mayis 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde European Council on Foreign Affairs Policy Brief June 2017 marks 50 years of Israel s belligerent occupation of Palestinian territory making it the longest occupation in modern history a b Heyer Julia Amalia 7 Ekim 2014 Kids Behind Bars Israel s Arbitrary Arrests of Palestinian Minors Der Spiegel 15 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b c d Uluslararasi Af Orgutu 9 Mart 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi a b Fisk Robert 26 Temmuz 2014 Eight hundred dead Palestinians But Israel has impunity The Independent 22 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b Omidi Ali 11 Agustos 2014 Why Israel s Impunity Goes Unpunished by International Authorities Foreign Policy Journal 24 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b Baroud Ramzy 27 Mart 2016 How impunity defines Israel and victimises Palestinians Al Jazeera 24 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b Barghouti Marwan 16 Nisan 2017 Why We Are on Hunger Strike in Israel s Prisons The New York Times 19 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b Polya Gideon 2010 Ongoing Palestinian Genocide A Cook W Ed The Plight of the Palestinians Palgrave Macmillan doi 10 1057 9780230107922 3 ISBN 978 0 230 10792 2 24 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b Dorfman Zach 16 Nisan 2017 George Mitchell wrote A Path to Peace about Israel and Palestine Is there one Los Angeles Times 27 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b White Ben 31 Ocak 2017 The subordination of Palestinian rights must stop The National News 24 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b Dweik Musa 1997 Settlements and the Palestinian Right to Self Determination Palestine Israel Journal Cilt 4 24 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b PDF Ingilizce 8 Kasim 2009 ISBN 978 0557095698 3 Subat 2017 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi a b A Threshold Crossed Israeli Authorities and the Crimes of Apartheid and Persecution Insan Haklari Izleme Orgutu 27 Nisan 2021 olu kirik baglanti a b Birlesmis Milletler 4 Ocak 2016 5 Aralik 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi a b Human Rights Council adopts six resolutions and closes its thirty first regular session 24 Mart 2016 24 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 22 Haziran 2021 a b 29 Mart 2018 29 Mart 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi a b BBC 15 Temmuz 2009 17 Temmuz 2009 tarihinde kaynagindan arsivlendi WHO Life expectancy in Israel among highest in the world Haaretz 24 Mayis 2009 8 Subat 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 World Press Freedom Index 20 Mart 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 26 Aralik 2014 incil info 19 Temmuz 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Temmuz 2021 Mayorek Yoram 1999 Herzl and the Ottoman Empire CEMOTI Cahiers d Etudes sur la Mediterranee Orientale et le monde Turco Iranien 28 1 ss 13 18 doi 10 3406 cemot 1999 1476 1 Kasim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 13 Kasim 2021 Foreign Ministry statement regarding Palestinian Israeli settlement www mid ru 6 Nisan 2017 4 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 Czech Republic announces it recognizes West Jerusalem as Israel s capital Jerusalem Post 6 Aralik 2017 4 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Aralik 2017 The Czech Republic currently before the peace between Israel and Palestine is signed recognizes Jerusalem to be in fact the capital of Israel in the borders of the demarcation line from 1967 The Ministry also said that it would only consider relocating its embassy based on results of negotiations Honduras recognizes Jerusalem as Israel s capital The Times of Israel 29 Agustos 2019 3 Aralik 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 Guatemala se suma a EEUU y tambien trasladara su embajada en Israel a Jerusalen Guatemala joins US will also move embassy to Jerusalem Infobae Ispanyolca 24 Aralik 2017 30 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 Guatemala s embassy was located in Jerusalem until the 1980s when it was moved to Tel Aviv Nauru recognizes J lem as capital of Israel Israel National News Ingilizce 29 Agustos 2019 11 Haziran 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Subat 2020 Trump Recognizes Jerusalem as Israel s Capital and Orders U S Embassy to Move The New York Times 6 Aralik 2017 9 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Aralik 2017 Present and future Koppen Geiger climate classification maps at 1 km resolution Nature Scientific Data DOI 10 1038 sdata 2018 214 BBC Turkce http www bbc com turkce haberler 2013 03 130314 israil koalisyon 30 Agustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde Jewish nation state Israel approves controversial bill BBC News Ingilizce 19 Temmuz 2018 12 Subat 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Mayis 2021 Arapca artik Israil in resmi dilleri arasinda degil BBC News Turkce 19 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Mayis 2021 Israil Parlamentosu sitesinde bulunan Ulus Devlet yasasinin gayriresmi cevirisi BASIC LAW ISRAEL THE NATION STATE OF THE JEWISH PEOPLE Unofficial translation by Dr Susan Hattis Rolef 1 10 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde Fleurant Dr Aude Emmanuelle Perlo Freeman Samuel Kelly Noel 27 Haziran 2014 SIPRI Military Expenditure Database Stockholm International Peace Research Institute Stockholm International Peace Research Institute 13 Mayis 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Agustos 2014 Israel Defense Forces 2007 12 Nisan 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 31 Temmuz 2007 Henderson 2003 s 97 The State Israel Defense Forces IDF Israel Ministry of Foreign Affairs 13 Mart 2009 15 Agustos 2007 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Agustos 2007 Israel Defense Forces GlobalSecurity org 15 Nisan 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 16 Eylul 2007 The Israel Defense Forces Israel Ministry of Foreign Affairs 1 Mart 2007 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 21 Ekim 2006 Stendel 1997 ss 191 192 Shtrasler Nehemia 16 Mayis 2007 Cool law for wrong population Haaretz 31 Mayis 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Mart 2012 Nefesh B Nefesh 8 Kasim 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 20 Mart 2012 PDF Middle East Military Balance Tel Aviv Institute for National Security Studies 2012 6 Haziran 2013 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 25 Mart 2013 U S Aid To Israel Jewishvirtuallibrary org 27 Haziran 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 29 Eylul 2010 Erlanger Steven 17 Agustos 2007 Israel to Get 30 Billion in Military Aid From U S The New York Times 11 Aralik 2008 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 23 Eylul 2007 Katz Yaakov 30 Mart 2007 Arrow can fully protect against Iran The Jerusalem Post 4 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Mart 2012 Robert Johnson 19 Kasim 2012 How Israel Developed Such A Shockingly Effective Rocket Defense System Business Insider 25 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Kasim 2012 Sarah Tory 19 Kasim 2012 A Missile Defense System That Actually Works Slate 20 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Kasim 2012 Zorn E L 8 Mayis 2007 Israel s Quest for Satellite Intelligence Central Intelligence Agency 16 Nisan 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Mart 2012 Katz Yaakov 11 Haziran 2007 Analysis Eyes in the sky The Jerusalem Post 14 Kasim 2012 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Mart 2012 Seitz Charmaine 30 Ocak 2001 The Jerusalem Fund 26 Kasim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Eylul 2007 first appeared in Information Brief No 64 ElBaradei Mohamed 27 Temmuz 2004 Transcript of the Director General s Interview with Al Ahram News International Atomic Energy Agency 21 Ocak 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Mart 2012 PDF Office of Technology Assessment Agustos 1993 ss 65 84 4 Mart 2016 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 29 Mart 2012 Background Information 2005 Review Conference of the Parties to the Treaty on the Non Proliferation of Nuclear Weapons NPT United Nations 27 Mayis 2005 21 Temmuz 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2012 Ziv Guy To Disclose or Not to Disclose The Impact of Nuclear Ambiguity on Israeli Security Israel Studies Forum Vol 22 No 2 Winter 2007 76 94 Israel Homeowner 17 Mayis 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 20 Mart 2012 Share this Email Twitter FacebookRankCountryScore Visionofhumanity org 1 Haziran 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 15 Eylul 2011 Israel becomes world s 4th largest arms exporter defense officials say 19 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde Associated Press Published 12 11 07 Israel reveals more than 7 billion in arms sales but few names 24 Eylul 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde By Gili Cohen 9 January 2014 Haaretz Central Bureau of Statistics 21 Subat 2011 tarihinde kaynagindan doc arsivlendi Erisim tarihi 4 Eylul 2007 Localities and Population by Population Group District Sub District and Natural Region Israel Central Bureau of Statistics 6 Eylul 2017 11 Ekim 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Eylul 2017 PDF Jerusalem Institute for Israel Studies 11 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 19 Eylul 2017 Burstein Nathan 20 Mart 2012 Tourist visits above pre war level The Jerusalem Post 19 Eylul 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Yifa Yaakov 12 Mart 2014 2013 record year for tourism government says Times of Israel 12 Mart 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 2013 Record year for incoming tourism Ynetnews 12 Mart 2014 12 Mart 2014 tarihinde kaynagindan Jewish Federation of the North Shore 20 Mart 2012 25 Eylul 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Agustos 2014 web archive org 24 Ocak 2018 7 Subat 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Mart 2024 web archive org 16 Ocak 2013 8 Mart 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 Punching above its weight The Economist 10 Kasim 2005 ISSN 0013 0613 18 Mart 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Agustos 2021 Shteinbuk PDF Ingilizce 8 Agustos 2019 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 6 Agustos 2021 PDF 9 Ekim 2007 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi web archive org 9 Mayis 2013 26 Aralik 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 Gur Haviv Rettig www timesofisrael com Ingilizce 9 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 Kafedra analitichnoyi himiyi Himichnij fakultet KNU im Tarasa Shevchenka Ukraynaca 28 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 1 Haziran 2016 17 Agustos 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 spaceref biz 18 Eylul 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 web archive org 8 Aralik 2015 8 Mart 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 www water technology net 20 Ekim 2002 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Agustos 2021 Staff Reuters 6 Aralik 2011 Desalination plant could make Israel water exporter Reuters Ingilizce 6 Agustos 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 6 Agustos 2021 ISRAEL Crackdown on illegal migrants and visa violators IRIN 14 Temmuz 2009 19 Ocak 2016 tarihinde kaynagindan Sergio DellaPergola 2000 Still Moving Recent Jewish Migration in Comparative Perspective Daniel J Elazar and Morton Weinfeld eds Ed The Global Context of Migration to Israel New Brunswick New Jersey Transaction Publishers ss 13 60 ISBN 1 56000 428 2 KB1 bakim Fazladan yazi editor listesi link a b THE LAND Urban Life Israel Ministry of Foreign Affairs 22 Mart 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Gould Eric D Moav Omer 25 Mart 2013 Israel s Brain Drain Israel Economic Review 5 1 Bank of Israel ss 1 22 29 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan Israel rounds up African migrants for deportation Reuters 11 Haziran 2012 29 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Rettig Gur Haviv 20 Mart 2012 Officials to US to bring Israelis home The Jerusalem Post 17 Ocak 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 The Jerusalem Post 20 Mart 2012 28 Mayis 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Settlement Information Foundation for Middle East Peace 20 Mart 2012 4 Eylul 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Agustos 2014 The Law of Return Knesset 27 Kasim 2005 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 14 Agustos 2007 DellaPergola Sergio 2011 PDF The Jewish People Policy Institute 8 Nisan 2016 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Jews by Continent of Origin Continent of Birth and Period of Immigration Statistical Abstract of Israel Israel Central Bureau of Statistics 8 Nisan 2013 13 Mart 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Israel people Encyclopedia com 2007 2 Subat 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Aharoni Ada 29 Mart 2012 Historical Society of Jews From Egypt 27 Mart 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Localities Population and Density per Sq Km by Metropolitan Area and Selected Localities Israel Central Bureau of Statistics 6 Eylul 2017 20 Kasim 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Eylul 2017 Roberts 1990 s 60 Although East Jerusalem and the Golan Heights have been brought directly under Israeli law by acts that amount to annexation both of these areas continue to be viewed by the international community as occupied and their status as regards the applicability of international rules is in most respects identical to that of the West Bank and Gaza 2 22 Localities and Population by Municipal Status and District 17 Ekim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde 2018 7 Ocak 2017 tarihinde kaynagindan arsivlendi New town Harish harbors hopes of being more than another Pleasantville The Times of Israel 25 Agustos 2015 31 Ocak 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 2 Temmuz 2018 19 Temmuz 2018 19 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 13 Ekim 2023 Meyer Bill 1 Ekim 2012 Israel s welcome for Ethiopian Jews wears thin The Plain Dealer 21 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Study Soviet immigrants outperform Israeli students Haaretz 10 Subat 2008 10 Ekim 2017 tarihinde kaynagindan French radio station RFI makes aliyah Ynetnews 5 Aralik 2011 16 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Charbit Denis 2014 Israel s Self Restrained Secularism from the 1947 Status Quo Letter to the Present Berlinerblau Jacques Fainberg Sarah Nou Aurora Ed Secularism on the Edge Rethinking Church State Relations in the United States France and Israel New York Palgrave Macmillan ss 167 169 ISBN 978 1 137 38115 6 27 Haziran 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 18 Eylul 2015 The compromise therefore was to choose constructive ambiguity as surprising as it may seem there is no law that declares Judaism the official religion of Israel However there is no other law that declares Israel s neutrality toward all confessions Judaism is not recognized as the official religion of the state and even though the Jewish Muslim and Christian clergy receive their salaries from the state this fact does not make Israel a neutral state This apparent pluralism cannot dissimulate the fact that Israel displays a clear and undoubtedly hierarchical pluralism in religious matters It is important to note that from a multicultural point of view this self restrained secularism allows Muslim law to be practiced in Israel for personal matters of the Muslim community As surprising as it seems if not paradoxical for a state in war Israel is the only Western democratic country in which Sharia enjoys such an official status Sharot Stephen 2007 Judaism in Israel Public Religion Neo Traditionalism Messianism and Ethno Religious Conflict Beckford James A Demerath Jay Ed The SAGE Handbook of the Sociology of Religion Londra and Thousand Oaks California Sage Publications ss 671 672 ISBN 978 1 4129 1195 5 8 Subat 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 18 Eylul 2015 It is true that Jewish Israelis and secular Israelis in particular conceive of religion as shaped by a state sponsored religious establishment There is no formal state religion in Israel but the state gives its official recognition and financial support to particular religious communities Jewish Islamic and Christian whose religious authorities and courts are empowered to deal with matters of personal status and family law such as marriage divorce and alimony that are binding on all members of the communities Jacoby Tami Amanda 2005 Women in Zones of Conflict Power and Resistance in Israel Montreal Quebec and Kingston Ontario McGill Queen s University Press ss 53 54 ISBN 9780773529939 26 Haziran 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 18 Eylul 2015 Although there is no official religion in Israel there is also no clear separation between religion and state In Israeli public life tensions frequently arise among different streams of Judaism Ultra Orthodox National Religious Mesorati Conservative Reconstructionist Progressive Reform and varying combinations of traditionalism and non observance Despite this variety in religious observances in society Orthodox Judaism prevails institutionally over the other streams This boundary is an historical consequence of the unique evolution of the relationship between Israel nationalism and state building Since the founding period in order to defuse religious tensions the State of Israel has adopted what is known as the status quo an unwritten agreement stipulating that no further changes would be made in the status of religion and that conflict between the observant and non observant sectors would be handled circumstantially The status quo has since pertained to the legal status of both religious and secular Jews in Israel This situation was designed to appease the religious sector and has been upheld indefinitely through the disproportionate power of religious political parties in all subsequent coalition governments On one hand the Declaration of Independence adopted in 1948 explicitly guarantees freedom of religion On the other it simultaneously prevents the separation of religion and state in Israel Agos 25 Temmuz 2018 27 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 1 Temmuz 2021 Englard Izhak Kis 1987 Law and Religion in Israel The American Journal of Comparative Law 35 1 American Society of Comparative Law ss 185 208 25 Ekim 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Haziran 2015 The great political and ideological importance of religion in the state of Israel manifests itself in the manifold legal provisions concerned with religions phenomenon It is not a system of separation between state and religion as practiced in the U S A and several other countries of the world In Israel a number of religious bodies exercise official functions the religious law is applied in limited areas Elazar Daniel J 6 Eylul 2007 Religion in Israel A Consensus for Jewish Tradition Jerusalem Center for Public Affairs 21 Agustos 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Agustos 2014 The other Israeli conflict with itself The Christian Science Monitor 9 Temmuz 2010 27 Temmuz 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Central Bureau of Statistics Government of Israel 6 Agustos 2007 Population by religion and population group PDF 5 Kasim 2015 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Bassok Moti 26 Nisan 2012 Israel s Christian population numbers 148 000 as of Christmas Eve Haaretz 16 Mart 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Hebrew Phrasebook Lonely Planet Publications 1 Kasim 1999 s 156 ISBN 0 86442 528 7 The Baha i International Community 2 Temmuz 2007 29 Haziran 2007 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 7 Agustos 2014 PDF UNESCO Institute for Statistics United Nations Educational Scientific and Cultural Organization 18 Ekim 2012 s 223 24 Haziran 2016 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Human Development Report 2009 PDF United Nations Development Programme 20 Mart 2012 22 Temmuz 2016 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Israeli Schools Religious and Secular Problems Education Resources Information Center 10 Ekim 1984 16 Ocak 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Mart 2012 Israel Ministry of Foreign Affairs 26 Ocak 2003 27 Mart 2005 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 4 Agustos 2007 a b Kashti Or Ilan Shahar 18 Temmuz 2007 Knesset raises school dropout age to 18 Haaretz 24 Eylul 2015 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 20 Mart 2012 Shetreet Ida Ben Woolf Laura L 2010 PDF Publications Department Ministry of Immigrant Absorption 4 Mart 2016 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 30 Agustos 2012 The Israeli Matriculation Certificate United States Israel Educational Foundation via the University of Szeged University Library Ocak 1996 15 Eylul 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 5 Agustos 2007 המגזר הערבי נוצרי הכי מצליח במערכת החינוך 3 Aralik 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Pupils in Grade XII matriculation examinees and entitled to a certificate PDF Central Bureau of Statistics 2 Temmuz 2007 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 2 Temmuz 2007 Information Technology Landscape in Nations Around the World American University 13 Eylul 2006 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 14 Agustos 2007 Two Israeli universities named among world s best The Jerusalem Post 15 Mart 2012 17 Mayis 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 7 Agustos 2014 Top Ten Reasons to Invest in Israel Israel Ministry of Foreign Affairs 18 Aralik 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Agustos 2012 Asian Studies Israel as a Melting Pot www hse ru Ingilizce 28 Mart 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 28 Mart 2024 web archive org 14 Agustos 2007 14 Agustos 2007 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 28 Mart 2024 a b Gold Rozanne 20 Temmuz 1994 A Region s Tastes Commingle in Israel Ingilizce The New York Times 23 Temmuz 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Eylul 2010 Sardas Trotino Sarit 19 Subat 2010 NY Times presents Israeli cuisine course Ingilizce Ynet Lifestyle 3 Mart 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Eylul 2010 Gur s 11 Dis baglantilarVikisoz de Israil ile ilgili sozleri bulabilirsiniz