Mısır (Arapça: مصر, romanize: Mısr), resmî adıyla Mısır Arap Cumhuriyeti, Afrika'nın kuzeydoğu köşesi ile Asya'nın güneybatı köşesinde Sina Yarımadası'nı kapsayan kıtalararası bir ülkedir. Kuzeyinde Akdeniz, kuzeydoğusunda Filistin'in Gazze Şeridi ve İsrail, doğusunda Kızıldeniz, güneyinde Sudan ve batısında Libya ile komşudur. Kuzeydoğudaki Akabe Körfezi, Mısır'ı Ürdün ve Suudi Arabistan'dan ayırmaktadır. Kahire, Mısır'ın başkenti ve en büyük şehridir. İkinci büyük şehri olan İskenderiye ise Akdeniz kıyısında önemli bir sanayi ve turizm merkezidir. Yaklaşık 100 milyon nüfusuyla Mısır, dünyanın en kalabalık 14'üncü, Afrika'nın ise en kalabalık üçüncü ülkesidir.
Mısır | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() Yerküre üzerindeki konumu | |||||||||||||
Başkent ve en büyük şehir | Kahire 30°2′K 31°13′D / 30.033°K 31.217°D | ||||||||||||
Resmî dil(ler) | Arapça | ||||||||||||
Ulusal dil | Mısır Arapçası | ||||||||||||
Resmî din | bkz. | ||||||||||||
Demonim | Mısırlı (Arap) | ||||||||||||
Hükûmet | Otoriter rejim altında yarı başkanlık sistemli üniter cumhuriyet | ||||||||||||
| |||||||||||||
Yasama organı | Parlamento | ||||||||||||
Temsilciler Meclisi | |||||||||||||
Tarihçe | |||||||||||||
| |||||||||||||
Yüzölçümü | |||||||||||||
• Toplam | 1.010.408 km2 (29.) | ||||||||||||
• Su (%) | 0,632 | ||||||||||||
Nüfus | |||||||||||||
• 2023 tahminî | |||||||||||||
• 2017 sayımı | |||||||||||||
• Yoğunluk | 103,56/km2 (118..) | ||||||||||||
GSYİH (SAGP) | 2021 tahminî | ||||||||||||
• Toplam | |||||||||||||
• Kişi başına | |||||||||||||
GSYİH (nominal) | 2023 tahminî | ||||||||||||
• Toplam | |||||||||||||
• Kişi başına | |||||||||||||
Gini (2019) | ▼ 31.9 orta · 46. | ||||||||||||
İGE (2021) | yüksek · 97. | ||||||||||||
Para birimi | Mısır lirası (EGP) | ||||||||||||
Zaman dilimi | UTC+2 (DAS) | ||||||||||||
• Yaz (YSU) | UTC+3 (DAYS) | ||||||||||||
Trafik akışı | sağ | ||||||||||||
Telefon kodu | 20 | ||||||||||||
İnternet alan adı | .eg |
Nil Deltası boyunca uzanan Mısır, MÖ 6 ile 4 bininci yıllara kadar dayanan mirası ile en uzun tarihî geçmişe sahip ülkelerden biridir. Medeniyetin beşiği olarak kabul edilen Antik Mısır; yazı, tarım, kentleşme, organize din ve merkezî hükûmet alanlarındaki ilk gelişmelerden bazılarına sahne olmuştur. Yedinci yüzyılda büyük ölçüde Mısır . Kahire, 10. yüzyılda Fâtımîler'in, 13. yüzyılda ise Memlûk Devleti'ne başkentlik yapmıştır. Mısır daha sonra, 1517 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası oldu ve Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın 1867'de özerk bir Hidivlik kurmasına kadar Osmanlı hâkimiyeti altında kaldı. Ülke daha sonra Britanya İmparatorluğu tarafından işgal edildi ve 1922'de monarşi olarak bağımsızlığını kazandı. 1952 devriminin ardından Mısır'da ve 1958'de ülke Suriye ile birleşerek Birleşik Arap Cumhuriyeti kuruldu. Bu cumhuriyet 1961'de dağılmıştır. Mısır 1948, 1956, 1967 ve 1973'te İsrail'le birçok silahlı çatışmaya girmiş ve 1967'ye kadar Gazze Şeridi'ni . 1978'de Mısır, Sina'dan çekilmesi karşılığında Camp David Sözleşmesi'ni imzalayarak İsrail'i resmî olarak tanımış oldu. 2011 Mısır Devrimi'ne ve Hüsnü Mübarek'in devrilmesine neden olan Arap Baharı'nın ardından ülke karşı karşıya kaldı. Buna 2012'de Muhammed Mursi'nin öncülük ettiği Müslüman Kardeşler bağlantılı kısa ömürlü İslamcı hükûmetin seçilmesi ve bu hükûmetin ardından devrilmesi de dahil idi.
2014 yılında seçilen ve o zamandan beri Abdülfettah es-Sisi tarafından yönetilen Mısır'ın yarı başkanlık sistemine dayalı mevcut hükûmeti, bazı gözlemci kurumlar tarafından otoriter olarak değerlendirilirken zayıf kalmasından sorumlu tutulmaktadır. Mısır'ın resmî dini İslam, resmî dili ise Arapçadır. Nüfusun büyük bir çoğunluğu, ekilebilir tek arazinin bulunduğu, yaklaşık 40.000 kilometrekarelik Nil Nehri kıyılarına yakın alanlarda yaşamaktadır. Mısır topraklarının çoğunu Sahra Çölü oluşturur ve buradaki geniş alanlarda seyrek yerleşimler gözlemlenir. Mısır'da yaşayanların yaklaşık %43'ü ülkenin kentsel alanlarında yaşamaktadır. Bunların çoğu Kahire, İskenderiye ve Nil Deltası'ndaki diğer büyük şehirlerin yoğun nüfuslu merkezlerine yayılmış durumdadır. Mısır'ın yerleşimi için enlem ve boylam dereceleri 24°20' Doğu, 37°30' Doğu, 32° 10' Kuzey, 21°30' Kuzey olarak tanımlanmıştır.
Mısır Kuzey Afrika, Orta Doğu ve İslam dünyasında bölgesel bir güç, dünya çapında ise orta bir güç olarak değerlendirilmektedir. Afrika'nın üçüncü büyük ekonomisi, dünyanın nominal GSYİH açısından 38. ve kişi başına nominal GSYİH açısından 127. en büyük ekonomisi olan, çeşitlendirilmiş bir ekonomiye sahip, gelişmekte olan bir ülkedir. Mısır; Birleşmiş Milletler, Bağlantısızlar Hareketi, Arap Birliği, Afrika Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı, 'nun kurucu üyesi olmakla beraber ve bir BRICS üyesidir.
Etimoloji
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpReUwxSmhjM05oYlY5amVXeHBibVJsY2w5TmRTMGxSVEVsUWprbFFUTjFjaTVxY0djdk5qQndlQzFTWVhOellXMWZZM2xzYVc1a1pYSmZUWFV0SlVVeEpVSTVKVUV6ZFhJdWFuQm4uanBn.jpg)
|
|
Tarihçe
Tarih öncesi dönem ve Antik Mısır
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh6THpNMkwwUmxjbkpmSlRJNFh6RXlOVjl0YVd4bGMxOXpiM1YwYUY5dlpsOUJjM2RoYmlVeVExOXlhV2RvZEY5aVlXNXJKVEk1TGw5VVpXMXdiR1ZmWkdWa2FXTmhkR1ZrWDNSdlgxQmhYeTFmU0c5eVlXdG9kR2t1YW5Cbkx6RTNNSEI0TFVSbGNuSmZKVEk0WHpFeU5WOXRhV3hsYzE5emIzVjBhRjl2Wmw5QmMzZGhiaVV5UTE5eWFXZG9kRjlpWVc1ckpUSTVMbDlVWlcxd2JHVmZaR1ZrYVdOaGRHVmtYM1J2WDFCaFh5MWZTRzl5WVd0b2RHa3VhbkJuLmpwZw==.jpg)
Nil kıyıları boyunca ve çöl vahalarında kaya oymalarına dair kanıtlar bulunmaktadır. MÖ 10. binyılda avcı-toplayıcı ve balıkçı kültürünün yerini tahıl öğütme kültürü almıştır. MÖ 8000 civarında iklim değişiklikleri veya aşırı otlatma, Mısır'ın pastoral topraklarını kurutarak Sahra'yı oluşturmaya başladı. İlk kabile halkları, yerleşik bir tarım ekonomisi ve daha merkezi bir toplum geliştirdikleri Nil Nehri civarlarına doğru göç etmiştir.
Milattan önce yaklaşık 6000'li yıllara gelindiğinde, Nil Vadisi'nde Neolitik bir kültür kök salmaya başladı. Neolitik çağda, 'da birbirinden bağımsız olarak birkaç hanedan öncesi kültür gelişti. Badâri kültürü ve onun devamı olan Nakada, genel olarak Mısır hanedanlığının öncüleri olarak kabul edilmektedir. Bilinen en eski Aşağı Mısır bölgesi olan Merimda, Badâri'den yaklaşık yedi yüz yıl öncesine dayanmaktadır. Çağdaş Aşağı Mısır toplulukları güneydeki benzerleriyle iki bin yıldan fazla bir süre bir arada yaşamış ve ticaret yoluyla sık sık etkileşim kurmuşlarsa da kültürel olarak birbirlerinden farklı kalmışlardır. Mısır hiyeroglif yazıtlarının bilinen en eski kanıtı hanedan öncesi dönemde, yaklaşık MÖ 3200'e tarihlenen Nakada III çömlek kaplarında görülmüştür.
Kral Menes tarafından MÖ 3150 dolaylarında birleşik bir krallık kuruldu ve bu, sonraki üç bin yıl boyunca Mısır'ı yöneten bir dizi hanedanlığın ortaya çıkmasına zemin hazırladı. Mısır kültürü bu uzun dönemde gelişti ve dini, sanatı, dili ve gelenekleri bakımından Mısırlılara özgü olarak kaldı. Birleşik bir Mısır'ın ilk iki yönetici hanedanı, MÖ 2700-2200 dolaylarında birçok piramit inşa edilen Eski Krallık dönemine zemin hazırladı. Bu piramitlerden en önemlisi, Zoser'in Üçüncü Hanedan piramidi ve Dördüncü Hanedan'a ait Gize piramitleridir.
Birinci Ara Dönem, yaklaşık 150 yıl süren bir siyasi çalkantı dönemini başlattı. Bununla birlikte, daha güçlü Nil taşkınları ve hükûmetin istikrara kavuşması, Orta Krallık'taki ülkeye refahı geri getirdi. MÖ 2040'ta ise Firavun III. Amenemhat döneminde zirveye ulaşıldı. İkinci Ara Dönem, Mısır topraklarındaki ilk yabancı yöneticili bir hanedan olan Sami Hiksos'un gelişinin habercisiydi. Hiksos istilacıları, MÖ 1650 civarında Aşağı Mısır'ın çoğunu ele geçirdiler ve 'te yeni bir başkent kurdular. İstilacılar Mısır'daki on sekizinci hanedanı kuran ve başkenti Memfis'ten Teb'e taşıyan I. Ahmose liderliğindeki Yukarı Mısır kuvvetleri tarafından kovuldular.
MÖ 1550-1070 dolaylarındaki Yeni Krallık, on sekizinci hanedan dönemi ile başladı ve Mısır'ın, Nübye'deki 'a kadar güneydeki bir imparatorluğa kadar genişleyen ve doğuda Levant'ın bazı kısımlarını da kapsayan uluslararası bir güç olarak yükselişini temsil ediyordu. Bu dönem Hatşepsut, III. Thutmose, Akhenaton ve eşi Nefertiti, Tutankhamun ve II. Ramses gibi en tanınmış Firavunlardan bazılarını içermektedir. Monoteizm, bu dönemde "Atenizm" olarak ortaya çıktı. Ülke daha sonra , Nübyeliler ve Asurlular tarafından işgal edildi ve bu işgal, yerli Mısırlılar'ın işgalcileri kovmasına ve ülkelerinin kontrolünü yeniden ele geçirmesine kadar devam etti.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTloTDJGbUwwRnNiRjlIYVhwaGFGOVFlWEpoYldsa2N5NXFjR2N2TWpJd2NIZ3RRV3hzWDBkcGVtRm9YMUI1Y21GdGFXUnpMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
MÖ 525'te II. Kambises liderliğindeki Ahameniş İmparatorluğu Mısır akınlarına başladı ve sonunda Pelusium savaşında firavun esir düştü. II. Kambises daha sonra resmî olarak firavun unvanını aldı ancak Mısır'ı günümüzde İran sınırları içinde yer alan Susa'daki evinden yöneterek Mısır'ı bir satraplığın kontrolü altına bıraktı. Ahamenişlere karşı geçici olarak başarılı olan birkaç isyan MÖ 5. yüzyıla damgasını vursa da Mısır hiçbir zaman Ahamenişleri kalıcı olarak devirmeyi başaramadı.
, Firavunlar döneminde hüküm süren son yerli hanedan olma özelliğini taşımaktadır. Mısır, son yerli Firavun Kral II. Nektanebo'nun savaşta yenilmesinden sonra MÖ 343'te yeniden . Mısır'daki bu hanedanlık uzun ömürlü değildi çünkü Ahamenişler birkaç on yıl sonra Büyük İskender tarafından devrildi. İskender'in Makedon generali I. Ptolemaios burada Ptolemaios Hanedanı'nı kurdu.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJWbEwwSkVYMWRsYVdkb2FXNW5YMjltWDNSb1pWOUlaV0Z5ZEM1cWNHY3ZNakl3Y0hndFFrUmZWMlZwWjJocGJtZGZiMlpmZEdobFgwaGxZWEowTG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
Ptolemaios ve Roma Mısırı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpRNUwwUmxibVJsY21Gb00xOURiR1Z2Y0dGMGNtRmZRMlZ6WVhKcGIyNHVhbkJuTHpFM01IQjRMVVJsYm1SbGNtRm9NMTlEYkdWdmNHRjBjbUZmUTJWellYSnBiMjR1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Ptolemaios Krallığı doğuda Güney Suriye'den batıda Kirene'ye ve güneyde Nübye sınırına kadar uzanan güçlü bir Helenistik devletti. Başkent ve ülke merkezi İskenderiye oldu. Bu süre içinde Mısır'da ekonomik ve mimari gelişmeler yaşandı. Bunun yanında Roma-Mısır kültürü kaynaşması da oldu. mimarisi ve kültürü, Mısır'a ulaştı. Ptolemaioslar Yerli Mısır halkı tarafından benimsenmek amacıyla kendilerini Firavunların vârisleri olarak adlandırdılar. Mısır geleneklerini benimsediler, kendilerini Mısır tarzı ve kıyafetiyle halka açık anıtlarda resmettirdiler ve Mısırlıların dinî yaşamına katıldılar.
Ptolemaios soyunun son hükümdarı, Octavianus'un İskenderiye'yi ele geçirmesi ve paralı askerlerinin kaçması ile birlikte sevgilisi Marcus Antonius'un ölümünün ardından intihar eden VII. Kleopatra'ydı. Ptolemaioslar sık sık yerli Mısırlıların isyanlarıyla karşı karşıya kaldılar ve krallığın gerilemesine ve Roma tarafından ilhak edilmesine yol açan dış ve iç savaşlara karıştılar.
Hristiyanlık, 1. yüzyılda Evanjelist Markos ile birlikte Mısır'a geldi.Diocletianus'un hükümdarlığı (MS 284-305), Mısır'da çok sayıda Mısırlı Hristiyan'ın zulme uğradığı Roma döneminden Bizans dönemine geçişi işaret ediyordu. O zamana kadar Yeni Ahit Mısır diline tercüme edilmişti. MS 451'deki Kalkedon Konsili'nden sonra, ayrı bir Mısır Kıptî Kilisesi kuruldu.
Orta Çağ (7. yüzyıl-1517)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpJNUwwTTVRalUyTVRjdFVHRnVieTVxY0djdk1qSXdjSGd0UXpsQ05UWXhOeTFRWVc1dkxtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
Bizanslılar, 602-628 Bizans-Sasani Savaşı'nın ortasında, 7. yüzyılın başlarında kısa bir Sasani istilasının ardından ülkenin kontrolünü yeniden ele geçirmeyi başardılar ve bu sırada on yıl boyunca olarak bilinen kısa ömürlü yeni bir eyalet kurdular. Bu eyalet Mısır'ın Araplar tarafından fethine kadar sürdü. Araplar Mısır'da Bizans ordularını mağlup edince İslam Mısır'da yayılmaya başladı. Bu dönemde bir süre Mısırlılar yeni inançlarını yerli inanç ve uygulamalarla harmanlamaya başladılar ve bu da bugüne kadar gelişen çeşitli Sufi tarikatlarının oluşmasına yol açtı. Bu dönemde bir süre Mısırlılar yeni inançlarını yerli inanç ve uygulamalarla harmanlamaya başladılar ve bu da bugüne kadar gelişen çeşitli Sûfî tarikatlarının oluşmasına yol açtı.
Mısır üzerine 639'da yürüyen Amr bin Âs komutasındaki Arap kuvvetleri delta bölgesinin doğusundaki direnişi kırarak 641'de Doğu Roma İmparatorluğu'nu (Bizans) barış yapmaya zorladı. Bizans kuvvetlerinin geri çekilmesinden sonra 8 Kasım 641'de İskenderiye de Arapların eline geçti. İskenderiye 645'te Bizans İmparatorluğu kuvvetleri tarafından geri alındı ancak 646'da Amr tarafından tekrar Arapların eline geçti. 654 yılında II. Konstans'ın gönderdiği istila filosu geri püskürtüldü.
İlk Arap yerleşimi olarak Nil'in doğu kıyısında kurulan el-Fustat uzun süre tek Müslüman merkezi olarak kaldı. Şehir daha sonra Haçlı Seferleri sırasında yakıldı. Kahire daha sonra 986 yılında Arap halifeliğinin Bağdat'tan sonra ikinci en büyük ve en zengin şehri olması amacıyla inşa edildi.
Abbâsîler dönemi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpnNEx5VkVPQ1ZDTXlWRU9DVkJOeVZFT0NWQlJDVkVPQ1ZCT1Y4bFJEa2xPRFVsUkRnbFFqTWxSRGdsUVVNbFJEZ2xRVVpmSlVRNEpVRTNKVVE0SlVGRUpVUTVKVGcxSlVRNEpVRkdYeVZFT0NWQk9DVkVPU1U0Tmw4bFJEZ2xRamNsUkRrbE9EZ2xSRGtsT0RRbFJEa2xPRGdsUkRrbE9EWXVhbkJuTHpJeU1IQjRMU1ZFT0NWQ015VkVPQ1ZCTnlWRU9DVkJSQ1ZFT0NWQk9WOGxSRGtsT0RVbFJEZ2xRak1sUkRnbFFVTWxSRGdsUVVaZkpVUTRKVUUzSlVRNEpVRkVKVVE1SlRnMUpVUTRKVUZHWHlWRU9DVkJPQ1ZFT1NVNE5sOGxSRGdsUWpjbFJEa2xPRGdsUkRrbE9EUWxSRGtsT0RnbFJEa2xPRFl1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
Abbâsîler döneminde yeni vergiler getirildi ve Kıptîler, Abbâsî yönetiminin dördüncü yılında isyan çıkardı. 9. yüzyılın başlarında Mısır'ı bir vali aracılığıyla yönetme uygulaması, Bağdat'ta ikamet etmeye karar veren ve kendisi adına yönetmesi için Mısır'a bir vekil gönderen döneminde yeniden başladı. 828'de Mısır'da başka bir isyan daha patlak verdi ve 831'de Kıptîler hükûmete karşı yerli Müslümanlarla birlik kurdu.
Bağdat'taki halifelik merkezinden Mısır'ı yönetme güçlüğü sonraki yıllarda sık sık vali değişikliğine başvurmaya yol açtı. IX. Yüzyılın ortalarından itibaren Bağdat tarafından gönderilen valilerin yerini valiliklerini Bağdat'a tasdik ettiren Türk komutanlar aldı. Itah (Aytah) Türkî (847-848), Hakan oğlu el-Fethi't-Türkî (856-861), Dinar oğlu Yezidi't-Türkî (856-867), Müzahimü't-Türkî (867-868), Ahmedü' Türkî (868) ve Uluğ Tarhan oğlu Uzcur Türkî (868) Sudan ile birlikte Mısır'a valilik yapan ilk altı Türk komutandır. 15 Eylül 868'de bir başka Türk vali Ahmed bin Tolun Mısır'a gelerek Mısır'da ilk Türk hanedanını kurmuştur.
Fâtımîler, Eyyûbîler ve Memlûkler
Sonraki altı yüzyıl boyunca Mısır'ın kontrolü Müslüman yöneticilerde kaldı. Kahire, Fâtımîler'in merkeziydi. Eyyûbîler hanedanının sona ermesiyle birlikte, Türk-Çerkes askerî kastı olan Memlûkler 1250 yılı civarında kontrolü ele geçirdi. 13. yüzyılın sonlarında Mısır, Kızıldeniz, Hindistan, Malaya ve Doğu Hint Adaları'nı birbirine bağladı. 14. yüzyılın ortalarında Kara Ölüm, ülke nüfusunun yaklaşık %40'ını öldürdü.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh4THpGa0wxbGhkblY2WDFOMWJIUmhibDlKTGw5VFpXeHBiVjlJWVc0dWFuQm5Mekl5TUhCNExWbGhkblY2WDFOMWJIUmhibDlKTGw5VFpXeHBiVjlJWVc0dWFuQm4uanBn.jpg)
Erken modern dönem: Osmanlı dönemi (1517-1867)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTltTDJZNUwweHZkV2x6TFVaeVlXNGxRek1sUVRkdmFYTmZRbUZ5YjI1ZlRHVnFaWFZ1WlY4d01ERXVhbkJuTHpJeU1IQjRMVXh2ZFdsekxVWnlZVzRsUXpNbFFUZHZhWE5mUW1GeWIyNWZUR1ZxWlhWdVpWOHdNREV1YW5Cbi5qcGc=.jpg)
1517 yılında Yavuz Sultan Selim'in Ridaniye Muharebesi'yle Memlûk Sultanlığı'nı yıkarak Mısır'ı Osmanlı topraklarına katması sonucunda Mısır Eyaleti kuruldu, halifelik de Türklere geçti.
Savunma amaçlı militarizasyon sivil toplum yapısına ve ekonomik kurumlara zarar verdi. Ekonomik sistemin zayıflaması vebanın etkileriyle birleşerek Mısır'ı yabancı işgaline karşı savunmasız bıraktı. Portekizli tüccarlar ticareti devraldı. 1687 ile 1731 yılları arasında Mısır'da altı adet kıtlık yaşandı. 1784'teki kıtlık, nüfusunun yaklaşık altıda birine mal oldu.
Mısır, ülkeyi yüzyıllardır yöneten Memlûklerin devam eden gücü ve etkisi nedeniyle, Osmanlı padişahları için çoğu zaman kontrol edilmesi zor bir eyalet olmuştur.
Mısır, 1798'de Napolyon Bonapart'ın Fransız kuvvetleri tarafından işgal edilene kadar Memlûk yönetimi altında yarı özerk olarak kaldı. Fransızların İngilizlere yenilmesinin ardından Osmanlı Türkleri, yüzyıllarca Mısır'ı yöneten Mısırlı Memlûkler ve Osmanlı'nın hizmetinde olan arasında üçlü bir iktidar mücadelesi yaşandı.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg1THprNEwwMTFhR0Z0YldGa1gwRnNhVjlRWVhOamFHRXVjRzVuTHpJeU1IQjRMVTExYUdGdGJXRmtYMEZzYVY5UVlYTmphR0V1Y0c1bi5wbmc=.png)
Kavalalılar Hanedanı dönemi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlsTDJWakwwVm5lWEIwWDNWdVpHVnlYMDExYUdGdGJXRmtYMEZzYVY5RWVXNWhjM1I1WDIxaGNGOWxiaTV3Ym1jdk1qSXdjSGd0UldkNWNIUmZkVzVrWlhKZlRYVm9ZVzF0WVdSZlFXeHBYMFI1Ym1GemRIbGZiV0Z3WDJWdUxuQnVadz09LnBuZw==.png)
Fransızların sınır dışı edilmesinin ardından, 1805 yılında Mısır'daki Osmanlı ordusunun kökenli askerî komutanı Mehmed Ali Paşa tarafından iktidara el konuldu. Muhammed Ali, Memlûkleri katletti ve 1952 devrimine kadar Mısır'ı yönetecek bir hanedan kurdu.
Mehmed Ali Paşa, Kuzey Sudan'ı (1820-1824), Suriye'yi (1833) ve Arabistan ile Anadolu'nun bazı kısımlarını ilhak etti. 1841'de Avrupalı güçler, Osmanlı İmparatorluğu'nu devirme ihtimalinden çekinerek Kavalalı'yı fethettiği yerlerin çoğunu Osmanlılara iade etmeye zorladı. Askeriyeye olan tutkusu onu ülkeyi modernleştirmeye zorladı. Sanayiler inşa etti, sulama ve ulaşım için bir kanal sistemi kurdu ve kamu hizmetinde reform yaptı.
Mısır'ı Osmanlı İmparatorluğu'nda güçlü bir konuma yükseltmek için, 20. yüzyılda yürütülen komünizm harici Sovyet stratejileriyle çeşitli benzerlikler gösterecek şekilde, halkın yaklaşık yüzde 4'ünün orduya hizmet ettiği bir askerî devlet inşa etti.
Mehmed Ali Paşa, orduyu angarya geleneği altında toplanan bir ordudan büyük, modern bir orduya dönüştürdü. 19. yüzyıl Mısır'ında erkek köylülerin zorunlu askerliğini başlattı ve büyük ordusunu desteklemek için yeni bir yaklaşım benimseyerek onu sayı ve beceri açısından güçlendirdi. Yeni askerlerin eğitim ve öğretimi zorunlu hale getirildi. Erkekler, olası aksi bir durumun önüne geçebilinmesi amacıyla kışlalarda tutuldu. Erkeklerde askerî yaşam tarzına yönelik karşıtlık zamanla azaldı ve milliyetçiliğe dayalı yeni bir ideoloji benimsendi. Mehmed Ali Paşa, bu yeni doğan askerî birliğin yardımıyla Mısır'daki hakimiyetini güçlendirdi.
Mehmed Ali Paşa'nın hükümdarlığı sırasında izlediği bu politika, ileri eğitime yatırımın yalnızca askerî ve sanayi alanında gerçekleşmesi nedeniyle Mısır'daki sayısal becerinin diğer Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkeleriyle karşılaştırıldığında neden dikkate değer derecede küçük bir oranda arttığını kısmen açıklamaktadır.
Muhammed Ali'nin yerine kısa süreliğine oğlu İbrahim (Eylül 1848'de), ardından torunu I. Abbas (Kasım 1848'de), ardından Said (1854'te) ve Mısır'da bilimi ve tarımı teşvik eden ve köleliği yasaklayan İsmail (1863'te) geçti.
Mısır Hidivliği (1867-1914)
, bir Osmanlı vilayeti olarak kaldı. 1867'de özerk bir vasal devlet veya Hidivlik statüsü verildi. 1867'de özerk bir vasal devlet (Hidivlik) statüsü verildi.
Fransızlarla ortaklaşa inşa edilen Süveyş Kanalı 1869'da tamamlandı. İnşaatı Avrupalı bankalar tarafından finanse edildi. Himaye ve yolsuzluğa da büyük meblağlar gitmiştir. Yeni vergiler halkın hoşnutsuzluğuna neden oldu. 1875'te İsmail Paşa, Mısır'ın kanaldaki tüm hisselerini İngiliz hükûmetine satarak iflastan kurtuldu. Üç yıl içinde bu, Mısır kabinesinde yer alan ve "tahvil sahiplerinin mali gücünün arkalarında olmasıyla hükümetteki gerçek güç olan" İngiliz ve Fransız kontrolörlerin göreve getirilmesine yol açtı.
Salgın hastalıklar (1880'lerdeki sığır hastalığı), su baskınları ve savaşlar gibi diğer koşullar ekonomik gerilemeyi tetikledi ve Mısır'ın dış borca bağımlılığını daha da artırdı.
Hidiv'den ve Avrupa'nın müdahalesinden duyulan memnuniyetsizlik, 1879'da ilk milliyetçi grupların oluşmasına yol açtı. Ahmed Urabi öne çıkan isimlerden biri idi. Artan gerginlikler ve milliyetçi isyanların ardından Birleşik Krallık, 1882'de Mısır'ı işgal etti. 'nde Mısır ordusunu ezdi ve ülkeyi askerî olarak fiilen işgal etti. Bunu takiben Hidivlik, sözde Osmanlı egemenliği altında fiili bir İngiliz himayesi haline geldi.
1899'da İngiliz-Mısır Kat Mülkiyeti Anlaşması imzalandı. Anlaşma, Sudan'ın Mısır Hidivliği ve Birleşik Krallık tarafından ortaklaşa yönetileceğini belirtiyordu. Ancak Sudan'ın fiili kontrolü yalnızca İngilizlerin elindeydi.
1906'da Denişvay Olayı birçok tarafsız Mısırlının milliyetçi harekete katılmasına neden oldu.
Mısır Sultanlığı (1914-1922)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgxTHpVNEwwTmhhWEp2TFVSbGJXOXVjM1J5WVhScGIyNXpNVGt4T1M1cWNHY3ZNVGN3Y0hndFEyRnBjbTh0UkdWdGIyNXpkSEpoZEdsdmJuTXhPVEU1TG1wd1p3PT0uanBn.jpg)
1914'te Osmanlı İmparatorluğu, merkezi imparatorluklarla ittifak halinde Birinci Dünya Savaşı'na resmen girdi. Önceki yıllarda İngilizlere giderek daha fazla düşmanlık geliştiren Hidiv II. Abbas savaşta anavatana destek olmaya karar verdi. Bu kararın ardından İngilizler zorla iktidarına son verdi ve yerine kardeşi Hüseyin Kâmil'i getirdi.
Hüseyin Kâmil, Mısır Sultanı unvanını alarak Mısır'ın Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlığın hemen ardından Mısır, Birleşik Krallık'ın himayesi altına alındı.
Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Sad Zağlûl ve Vefd Partisi, Mısır milliyetçi hareketini yerel Yasama Meclisi'nde çoğunluğa kavuşturdu. İngilizler 8 Mart 1919'da Zağlûl ve arkadaşlarını Malta'ya sürgün ettiğinde ülke ilk modern devrimini yaşadı. İsyan, 22 Şubat 1922'de yol açtı.
Mısır Krallığı (1922-1953)
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZNEwwWjFZV1JmU1Y5dlpsOUZaM2x3ZENVeVExOUZaSGRoY21SZlZrbEpTU1V5UTE4bE1qWmZUVzlvWVcxbFpGOVRZU1V5TjJsa1gxQmhKVU0xSlRsR1lTNXFjR2N2TVRjd2NIZ3RSblZoWkY5SlgyOW1YMFZuZVhCMEpUSkRYMFZrZDJGeVpGOVdTVWxKSlRKRFh5VXlObDlOYjJoaGJXVmtYMU5oSlRJM2FXUmZVR0VsUXpVbE9VWmhMbXB3Wnc9PS5qcGc=.jpg)
Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandıktan sonra Sultan I. Fuad, Mısır Kralı unvanını aldı. Sözde bağımsız olmasına rağmen, krallık fiilen hâlâ İngiliz işgali altındaydı ve Birleşik Krallık'ın hâlâ devlet üzerinde büyük etkisi vardı.
Yeni hükûmet 1923 yılında parlamenter sisteme dayalı bir anayasa hazırlayıp uygulamaya koydu. Milliyetçi Vefd Partisi ezici bir çoğunlukla zafer kazandı ve Sad Zağlûl yeni başbakan olarak atandı.
1936'da imzalandı ve İngiliz birlikleri Süveyş Kanalı hariç Mısır'dan çekildi. Anlaşma, mevcut 1899 İngiliz-Mısır Kat Mülkiyeti Anlaşması hükümlerine göre Sudan'ın Mısır ve İngiltere tarafından ortaklaşa yönetilmesi gerektiğini ancak gerçek gücün İngilizlerin elinde kalması gerektiğini belirten Sudan sorununa çözüm bulmadı.
Britanya, Mısır'ı bölgedeki Müttefik operasyonları için, özellikle de Kuzey Afrika'da İtalya ve Almanya'ya karşı yapılan savaşlar için bir üs olarak kullandı. En büyük öncelikleri Doğu Akdeniz'in kontrolü ve özellikle Süveyş Kanalı'nın ticari gemilere ve Hindistan ve Avustralya ile askerî bağlantılara açık tutulmasıydı. Eylül 1939'da savaş başladığında Mısır sıkıyönetim ilan etti ve Almanya ile diplomatik ilişkilerini kesti. 1940 yılında İtalya ile diplomatik ilişkilerini kesti ancak İtalyan ordusu Mısır'ı işgal ettiğinde bile asla savaş ilan etmedi. Mısır ordusu savaşmadı. Haziran 1940'ta Kral, İngilizlerle arası iyi olmayan Başbakan Ali Mahir'i görevden aldı. Bağımsız Hasan Paşa Sabri'nin başbakanlığında yeni bir koalisyon hükûmeti kuruldu.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTlrTDJSbUx6RnpkRUZzWVcxbGFXNUNjbWwwUkdWbVpXNXpaUzVxY0djdk1UY3djSGd0TVhOMFFXeGhiV1ZwYmtKeWFYUkVaV1psYm5ObExtcHdadz09LmpwZw==.jpg)
Şubat 1942'deki bakanlık krizinin ardından, Büyükelçi , Faruk'a, hükûmetinin yerine bir Vefd veya Vefd koalisyon hükûmeti kurması için baskı yaptı. 4 Şubat 1942 gecesi ve Lampson, Faruk'a bir ültimatom sundu. Faruk teslim oldu ve Nehhas kısa süre sonra hükûmeti kurdu.
İngiliz ordusunun bölgede bir askerî üssü olmasına rağmen İngiliz birliklerinin çoğu 1947'de Süveyş Kanalı bölgesine çekildi. Ülkedeki milliyetçi, İngiliz karşıtı duygular savaştan sonra büyümeye devam etti. Krallığın Birinci Arap-İsrail Savaşı'ndaki talihsiz performansının ardından monarşi karşıtı duygular daha da arttı. 1950 seçimleri milliyetçi Vefd Partisi'nin ezici bir zaferine tanık oldu ve Kral, Mustafa Nehhas Paşa'yı yeni başbakan olarak atamak zorunda kaldı. 1951'de Mısır, 'ndan tek taraflı olarak çekildi ve geri kalan tüm İngiliz birliklerinin Süveyş Kanalı'nı terk etmesini emretti.
İngilizlerin Süveyş Kanalı çevresindeki üslerini terk etmeyi reddetmesi üzerine Mısır hükûmeti suyu kesti ve Süveyş Kanalı üssüne yiyecek tedarikine izin vermedi, İngiliz mallarına boykot ilan etti, Mısırlı işçilerin üsse girmesini yasakladı ve gerilla saldırılarına destek oldu. 24 Ocak 1952'de Mısır gerillaları Süveyş Kanalı çevresinde İngiliz kuvvetlerine şiddetli bir saldırı düzenlerken Mısır polisinin gerillalara yardım ettiği görüldü. Buna cevaben 25 Ocak'ta General , İsmailiye'deki polis karakolunun çevrelenmesi için İngiliz tanklarını ve piyadelerini gönderdi. Polis komutanı, Nehhas'ın sağ kolu olan İçişleri Bakanı 'i arayarak teslim mi olması yoksa savaşması mı gerektiğini sordu. Serageddin polise "son adama ve son kurşuna kadar" savaşma emri verdi. Ortaya çıkan çatışmada polis karakolu yerle bir edildi ve 43 Mısırlı polis memuru ile 3 İngiliz askeri öldürüldü. İsmailiye olayı Mısır'ı öfkelendirdi. Ertesi gün, 26 Ocak 1952, İngiliz karşıtı isyan olarak bilinen "" olarak tarihe geçti Kanuni Hidiv İsmail'in Paris tarzında yeniden inşa ettiği Kahire şehir merkezinin büyük bir kısmının yanmasına neden oldu. Faruk, Kara Cumartesi isyanından Vefd'i sorumlu tuttu ve ertesi gün Nehhas'ı başbakanlıktan uzaklaştırdı. Yerine getirildi.
22-23 Temmuz 1952'de Muhammed Necib ve Cemal Abdülnasır liderliğindeki Hür Subaylar Hareketi, krala karşı bir darbe (1952 Mısır Devrimi) başlattı. I. Faruk, tahtını o sırada yedi aylık bir bebek olan oğlu II. Fuad'a bıraktı. Kraliyet Ailesi birkaç gün sonra Mısır'ı terk etti ve Prens Muhammed Abdülmünim liderliğindeki Vekillik Konseyi kuruldu. Ancak konsey yalnızca nominal yetkiye sahipti ve gerçek güç aslında Necib ve Abdülnasır liderliğindeki 'nin elindeydi.
Acil reformlara yönelik popüler beklentiler, 12 Ağustos 1952'de Kafr ed-Davvar'da işçi ayaklanmalarına yol açtı. Sivil yönetimle ilgili kısa bir deneyin ardından Hür Subaylar, monarşiyi ve 1923 anayasasını kaldırdı ve 18 Haziran 1953'te Mısır'da cumhuriyeti ilan etti. Necib cumhurbaşkanı ilan edilirken Abdülnasır yeni başbakan olarak atandı.
Cumhuriyet
Milliyetçi dalgayı etkileyen önemli bir öğe de Arap dünyasındaki genel sorunlara karşı artan ilgiydi. Geçmişte Mısır milliyetçiliği kendi yerel koşulları içinde orataya çıkmıştı. 1936'dan sonra Filistin sorunuyla ilgilenmeye başlayan Mısır, Arap Birliği'nin (1943-1944) oluşmasında öncü bir rol oynadı. I. Arap-İsrail Savaşı'nda (1948-1949) alınan ağır yenilgi Arap davasına bağlılığı güçlendirirken, siyasî istikrarsızlığı da derinleştirdi. Müslüman Kardeşler'in şiddet eylemleri yoğunlaştı.[] Örgütü sindirmeye çalışan Nukraşi bir suikast sonucunda öldü.
Vafd'ın Ocak 1950 seçimlerini kazanmasından sonra başbakan olan Nahhas, İngilizlerle bir uzlaşmaya varamayınca Ekim 1951'de tek yanlı olarak savunma antlaşmasını ve Sudan'la ilgili antlaşmayı bozdu. İngiliz karşıtı gösterileri kanal bölgesindeki birliklere yönelik gerilla saldırıları izledi. İngilizlerin Ocak 1952'de İsmailiye'de giriştiği askerî harekât Kahire'deki gösterileri daha da tırmandırdı. Art arda gelen hükûmet değişiklikleri de ülkeyi tam bir siyasî bunalım içine soktu.
Mısır'da giderek belirginleşen iktidar boşluğunu, Temmuz 1952'de bir darbeyle krallığı devirerek yönetime el koyan Hür Subaylar Hareketi doldurdu. 18 Haziran 1953'te cumhuriyet ilan edildi. 1953'te ilan edilen 1958 yılında, II. Dünya Savaşı sonrası 1946'da Fransızların Suriye'den resmen çekilmesiyle kurulmuş olan ile birleşerek Birleşik Arap Cumhuriyetini kurdular.
Birleşik Arap Cumhuriyeti
ve arasında 1 Şubat 1958'de ilan edilen ve her iki ülkedeki plebisitlerle (referandum) onaylanan siyasî birleşme. Bir askerî darbenin ardından Suriye'nin Mısır'dan bağımsızlığını ilan etmesiyle, 28 Eylül 1961'de son buldu. Birliğin dağılmasına karşın Mısır, Birleşik Arap Cumhuriyeti adını 2 Eylül 1971'e değin korudu. O tarihte bugünkü resmî adı olan Mısır Arap Cumhuriyeti ismini aldı.
Devrim
Yasemin Devrimi'nin öncülüğünde, 25 Ocak 2011'den beri Mısır'da devam eden, halkı mevcut yönetime karşı seferber olmaya çağıran sokak gösterileri, protestolar ve sivil itaatsizliklerin bütünüdür. Gösteriler ve isyanların polis şiddeti, olağanüstü hâl, işsizlik, asgari ücretleri azaltma isteği, barınma eksikliği, , yolsuzluklar, ifade özgürlüğünün kısıtlanması ve kötü hayat koşulları üzerine başladığı rapor edildi. 11 Şubat 2011 tarihinde Mısır cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek gösteriler nedeniyle istifa etti.
2013 Mısır Askerî Müdahalesi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTg0THpoa0wwRnVkR2t0WTI5MWNGOXdjbTkwWlhOMFpYSnpYM2RsWVhKcGJtZGZValJpYVdGZmMyaHBjblJ6WDJsdVgwTmhhWEp2WHprdFQyTjBMVEl3TVRNdWFuQm5Mekl3TUhCNExVRnVkR2t0WTI5MWNGOXdjbTkwWlhOMFpYSnpYM2RsWVhKcGJtZGZValJpYVdGZmMyaHBjblJ6WDJsdVgwTmhhWEp2WHprdFQyTjBMVEl3TVRNdWFuQm4uanBn.jpg)
2013 Mısır askerî darbesi ile ordu yönetime el koymuş ve seçimle Hüsnü Mübarek'in yerine Müslüman Kardeşler örgütüne bağlılığıyla bilinen Mursi %51.73 oy alarak 5. cumhurbaşkanı olmuştu. Mursi'nin yönetimi döneminde ülkenin ekonomik gidişatı toparlanamamış ve ülke içerisindeki radikal İslami örgütlenmeler güç kazanmıştı. Bütün bunların etkisiyle ordu yönetime el koymuştu. Bunun üzerine ülkenin dört bir yanında protestolar başlamış ve Müslüman Kardeşlere mensup kişiler 'nda eylemlere giriştiler. Ordu, meydandaki halka ateş açmış ve 120'nin üzerinde ölü, 4.000'in üzerinde de yaralı olduğu iddia edilmiştir. Uluslararası ajansların muhabirleri gözaltına alınmış veya sınır dışı edilmiştir.
Yönetim
İller
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpKakwwVm5lWEIwUjI5MlpYSnViM0poZEdWekxuQnVaeTgyT0RKd2VDMUZaM2x3ZEVkdmRtVnlibTl5WVhSbGN5NXdibWM9LnBuZw==.png)
Mısır, idari bakımdan "muhafaza" adı verilen 29 valiliğe ayrılır.
|
Bayrak
Mısır'ın tarih boyunca birçok kez bayrağı değişmiştir.
- 1517-1867
- 1867-1914
- 1914-1922
- 1922-1953
- 1953-1958
- 1958-1971
Ekonomi
![]() | ![]() | |
İskenderiye'de bulunan (solda) ve Kahire'den görünümü. |
Coğrafî olarak, Aşağı ve Yukarı şeklinde tanımlanan Mısır'da ekonomi; turizm, Nil Nehri kıyılarında ve alüvyonlu mümbit topraklarda yetişen Dünya'nın en kaliteli uzun elyaflı pamuğu Gize ile tekstil ürünleri ihracatına dayanmaktadır. Kahire Dünya'nın en büyük zincirlerinin beş yıldızlı otelleriyle yoğun konaklama imkânına sahiptir.
Nil boyunca Dünya'nın en önemli üç medeniyetinden biri olarak tanımlanan Eski Mısır'ın tapınaklarını görerek Asvan'a kadar gerçekleştirilen gemi turları ilgi çekicidir. Asvan Müzesi'nde Yukarı Mısır medeniyetinin örnekleri ve günlük yaşamın sergilenmesi, Sudan ile etkileşimin yerli figürlerle desteklenen sergilenişi enteresan gelebilir. Dünyanın en büyük barajlarından biri olarak Cemal Abdünnasır tarafından inşa ettirilen Asvan Barajı'nın yapımı esnasında yerinden taşınan Büyük Tapınak, firavunların inşa ettirdikleri ile Nil boyunca göreceğiniz Roma etkisini taşıyan tapınaklar o günün mimari bilgisini değerlendirmek adına Gize piramitleri kadar değerlidir. Nil'in iki kıyısında kurulmuş şehirlerde yerel geleneksel ürünleri temin edebilecek pazarlarda özellikle Dünya'ca ünlü papirüs ürünlerinde hem kalite hem de fiyat pazarlığı konusunda son derece dikkatli olunmalıdır. Kendilerini papirüs enstitüsü olarak isimlendiren Gize bölgesindeki dükkânlarda yüksek fiyatlardan büyük indirim yapılarak satılan papirüslerin Hanü'l-Halil gibi çarşılarda son fiyatın dörtte bir fiyatına alınması mümkündür.
Kendisine yetecek kadar olan petrolünü halkına ucuz olarak sunan Mısır'da ücretler oldukça düşüktür. Ancak hayatın sürdürülmesi için gereken zorunlu ihtiyaçlar da son derece ucuzdur. Son yıllarda gerçekleştirilen özelleştirme işsizliği arttırdığı için sosyal patlama yaşanmaması amacıyla yavaş ilerlemektedir. Genelde istihdam devlet tarafından sağlanmaktadır. Çalışma saatleri; iklimsel özellikler nedeniyle genel olarak sabah sekiz ile 15 arasındadır. Özel sektörde çalışma saatleri uzundur. Yeni yetişen üniversite mezunu nesil için iş olanakları kısıtlıdır. Doğrudan yabancı yatırımı özendiren indirim ve vergi ayrıcalıkları ile önemli bir girdi sağlanmışsa da nitelikli çalışan temininde yaşanan güçlükler yatırımcı yönünden olumsuz etki yaratmaktadır. Son zamanlarda Türkiye'nin önemli tekstil gruplarının da Mısır'daki nitelikli serbest bölgelerde yatırım konusunda çalışmalar yaptığı gözlenmektedir.
Her biri ayrı mimari özellikler taşıyan camilerin yanında inşa edilmiş kilise ve sinagoglar ilginç bir dinsel doku görüntüsü vermektedir. Müslümanlar için hafta tatili Cuma günü olup Hristiyan ve Yahudi Mısır vatandaşları Cumartesi ve Pazar günleri tatil yapmaktadırlar. Bankalar Cuma/Cumartesi kapalıdır.
Demografi
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgyTHpZMEwwVm5lWEIwWHpJd01UQmZjRzl3ZFd4aGRHbHZibDlrWlc1emFYUjVNUzV3Ym1jdk1qSXdjSGd0UldkNWNIUmZNakF4TUY5d2IzQjFiR0YwYVc5dVgyUmxibk5wZEhreExuQnVadz09LnBuZw==.png)
Mısır, Arap dünyasının en kalabalık ülkesi ve Afrika kıtasının en kalabalık üçüncü ülkesi olup, 2017 itibarıyla yaklaşık 95 milyon nüfusa sahiptir. Nüfusu, tıbbi gelişmeler ve Yeşil Devrimin sağladığı tarımsal verimlilikteki artışlar nedeniyle 1970'ten 2010'a hızla büyümüştür. Napolyon 1798'de ülkeyi işgal ettiğinde Mısır'ın nüfusu tahminî olarak üç milyon civarında idi.
Mısır halkı, Nil boyunca (özellikle Kahire ve İskenderiye), Deltada ve Süveyş Kanalı yakınında yoğunlaşarak oldukça kentleşmiştir. Mısırlılar demografik olarak büyük kent merkezlerinde yaşayanlara, fellahinlere ya da kırsal köylerde yaşayan çiftçilere ayrılırlar. Toplam yerleşim alanı sadece 77.041 km²'dir ve fizyolojik yoğunluğu Bangladeş'e benzer şekildekm² başına 1.200'den fazla kişi düşmektedir.
Etnik Gruplar
Etnik Mısırlılar, toplam nüfusun % 99,7'sini oluşturan ülkedeki en büyük etnik gruptur. Etnik azınlıklar arasında doğu çöllerinde ve Sina Yarımadası'nda yaşayan Abazalar, Türkler, Yunanlar, Bedevi Arap kabileleri, Siwa Vahasının Berberî konuşan Siwileri ve Nil boyunca kümelenmiş Nubian toplulukları sayılabilir.
Din
Mısırda halkın %90 gibi ezici çoğunluğu Sünni İslama inanmaktadır. %9-%10'luk kesim ise Hristiyanlık mensubudur. Müslüman halk arasında şâfiîlik ve mâlikîlik yaygın olan alt mezheplerdir. İskenderiye ve çevresi ise çoğunlukla Hanefidir. Hristiyan kesimde ise Ortodoksluk yaygındır.
Dış bağlantılar
- Ekonomi Bakanlığı Mısır Ülke Masası13 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde .
Ayrıca bakınız
Notlar
- ^ Edebi Arapça ülkedeki tek resmî dildir.Mısır Arapçası ise konuşulan dildir. Diğer lehçeler ve azınlık dilleri bölgesel olarak konuşulmaktadır
- ^ Ülkenin resmî dini çoğunluğun mensup olduğu İslam olsa da, ülkedeki büyüklüğü oldukça tartışmalı bir konudur ve çeşitli kurum ve gruplar tarafından farklı görüşler öne sürülmektedir. Tahminler %5'ten başlayıp %20'e kadar yükselebilmektedir. 2006 yılından bu yana rakamların çarpıtıldığı yönündeki yaygın iddiaların ardından din nüfus sayımlarından çıkarılmıştır..
Kaynakça
- ^ "Constitutional Declaration: A New Stage in the History of the Great Egyptian People". Egypt State Information Service. 30 Mart 2011. 27 Nisan 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ "How many Christians are there in Egypt?". Pew Research Center. 16 Şubat 2011. 2 October 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 March 2018.
- ^ "Egypt's Sisi meets world Evangelical churches delegation in Cairo". english.ahram.org.eg. 4 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 April 2024.
- ^ "Egyptian Copts reject population estimate – Politics". english.ahram.org.eg. 29 October 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 April 2024.
- ^ Truex, Rory; Tavana, Daniel L. (July 2019). "Implicit Attitudes toward an Authoritarian Regime". The Journal of Politics. 81 (3). ss. 1014-1027. doi:10.1086/703209.
- ^ Cambanis, Thanassis (22 Mayıs 2015). "Egypt's Sisi Is Getting Pretty Good … at Being a Dictator". Foreign Policy. 10 Şubat 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ "Egypt: A Move to Enhance Authoritarian Rule". Human Rights Watch. 2019. 13 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ Raghavan, Sudarsan (9 Temmuz 2020). "Egypt tries to silence its critics in the United States by jailing their relatives". The Washington Post. 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ Al-Arian, Abdullah (27 Şubat 2020). "Hosni Mubarak's legacy is Abdel Fattah el-Sisi". Al Jazeera (İngilizce). 19 Ekim 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ Goldschmidt, Arthur (1988). Modern Egypt: The Formation of a Nation-State. Boulder, CO: Westview Press. s. 5. ISBN . 17 Aralık 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
Among the peoples of the ancient Near East, only the Egyptians have stayed where they were and remained what they were, although they have changed their language once and their religion twice. In a sense, they constitute the world's oldest nation. For most of their history, Egypt has been a state, but only in recent years has it been truly a nation-state, with a government claiming the allegiance of its subjects on the basis of a common identity.
- ^ "Background Note: Egypt". United States Department of State . 10 Kasım 2010. 4 Haziran 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ Pierre Crabitès (1935). Ibrahim of Egypt. Routledge. s. 1. ISBN . 9 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
... on July 9, 1805, Constantinople conferred upon Muhammad Ali the pashalik of Cairo ...
- ^ "Density By Governorate 1/7/2020 – Area km2 (Theme: Population – pg.14)". Capmas.gov.eg. 2 Kasım 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ (PDF). Capmas.Gov – Arab Republic of Egypt. 21 Mart 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ "The World Factbook". The World Factbook (2024 bas.). CIA. Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ a b c d "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Egypt)". IMF.org. International Monetary Fund. 10 Ekim 2023. 15 Ekim 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ "GINI index (World Bank estimate)". World Bank. 27 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 30 Mart 2020.
- ^ "Gini Index coefficient - distribution of family income - The World Factbook". www.cia.gov. 30 Haziran 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 24 Ağustos 2022.
- ^ "Human Development Report 2021/2022" (PDF) (İngilizce). United Nations Development Programme. 8 Eylül 2022. 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ Midant-Reynes, Béatrix (2000). The Prehistory of Egypt: From the First Egyptians to the First Kings. Oxford: Blackwell Publishers.
- ^ "Constitution of The Arab Republic of Egypt 2014" (PDF). sis.gov.eg. 18 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından (PDF). Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ "Urban population (% of total population) - Egypt, Arab Rep". World Bank. 14 Mart 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ "Lessons from/for BRICSAM about south–north Relations at the Start of the 21st Century: Economic Size Trumps All Else?". International Studies Review. Cilt 9.
- ^ "Arab Republic of Egypt and the IMF". IMF (İngilizce). 10 Nisan 2024 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ . Nişanyan Sözlük. 24 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2024.
- ^ Z., T. (1928). (PDF). Il-Malti. 2 (Maltaca). 2 (1). Il-Ghaqda tal-Kittieba tal-Malti. s. 35. 17 Nisan 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ "مصرايم". St-Takla.org. 22 Aralık 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 Nisan 2024.
- ^ Izre', Shlomo. "On the So-Called Ventive Morpheme in the Akkadian Texts of Amurru". www.academia.edu. s. 84. 18 January 2016 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 April 2024.
- ^ Black, Jeremy A.; George, Andrew; Postgate, J.N. (2000). A Concise Dictionary of Akkadian. Otto Harrassowitz Verlag. ISBN .
- ^ "RINAP 5/1 Ashurbanipal 011, ex. 001 (P421807)". CDLI (İngilizce). 9 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 10 Nisan 2024.
- ^ Breyer, Fr. A. K. "Morgenländische Wörter im Deutschen: Die ägyptischen Lehnwörter 9 Nisan 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde .". In: W. Raunig/St. Wenig. Afrikas Horn: Akten der Ersten Internatio-nalen Littmann-Konferenz 2. bis 5. Mai 2002 in München. Meroitica 22. Wiesbaden: Otto Harrassowitz Verlag, 2005. s. 381. .
- ^ Rosalie, David (1997). Pyramid Builders of Ancient Egypt: A Modern Investigation of Pharaoh's Workforce. Routledge. s. 18.
- ^ Muḥammad Jamāl al-Dīn Mukhtār (1990). Ancient Civilizations of Africa. Currey. s. 43. ISBN . 31 Ocak 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Nisan 2024.
- ^ Antonio Loprieno, "Egyptian and Coptic Phonology", in Phonologies of Asia and Africa (including the Caucasus). Vol 1 of 2. Ed: Alan S Kaye. Winona Lake, Indiana: Eisenbrauns, 1997: s. 449
- ^ "Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, Χ χ, χεσι^φωνέω, Χημία". www.perseus.tufts.edu. 19 Nisan 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Nisan 2024.
- ^ "A Brief History of Alchemy". University of Bristol School of Chemistry. 5 Ekim 2008 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Nisan 2024.
- ^ Breasted, James Henry; Peter A. Piccione (2001). Ancient Records of Egypt. University of Illinois Press. ss. 76, 40. ISBN .
- ^ Midant-Reynes, Béatrix. The Prehistory of Egypt: From the First Egyptians to the First Kings. Oxford: Blackwell Publishers.
- ^ . The British Museum. 2005. 14 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2024.
- ^ Shaw, Ian, (Ed.) (2003). The Oxford History of Ancient Egypt. Oxford: Oxford University Press. s. 69. ISBN .
- ^ "The Fall of the Egyptian Old Kingdom". BBC. 17 Şubat 2011. 17 Kasım 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Nisan 2024.
- ^ . Ancientsudan.org. 1 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2024.
- ^ Shaw, Ian, (Ed.) (2003). The Oxford History of Ancient Egypt. Oxford: Oxford University Press. s. 383. ISBN .
- ^ Jones, Prudence J. (2006). Cleopatra: A Sourcebook
. Norman: University of Oklahoma Press. s. 14. ISBN .
They were members of the Ptolemaic dynasty of Macedonian Greeks, who ruled Egypt after the death of its conqueror, Alexander the Great. [Onlar, Mısır'ı fetheden Büyük İskender'in ölümünden sonra (Mısır'ı) yöneten Makedon Yunanların Ptolemaios Hanedanı'nın üyeleriydi.]
- ^ Bowman, Alan K (1996). Egypt after the Pharaohs 332 BC – AD 642. 2nd. Berkeley: University of California Press. ss. 25-26. ISBN .
- ^ Stanwick, Paul Edmond (2003). Portraits of the Ptolemies: Greek kings as Egyptian pharaohs. Austin: University of Texas Press. ISBN .
- ^ a b . . 20 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2024.
- ^ Kamil, Jill. Coptic Egypt: History and Guide. Cairo: American University in Cairo, 1997. s. 39
- ^ a b c (1991) [1989]. "The Mideast Heartland". Before European Hegemony: The World System A.D. 1250–1350. New York: Oxford University Press. ss. 243-244. ISBN .
- ^ "Egypt – Major Cities". Countrystudies.us. 17 Ocak 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Nisan 2024.
- ^ Bilinmeyen Osmanlı, Ahmet Akgündüz ve Sait Öztürk, OSAV Yayınları, 1999
- ^ Donald Quataert (2005). The Ottoman Empire, 1700–1922. Cambridge University Press. s. 115. ISBN . 13 Şubat 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Nisan 2024.
- ^ "Icelandic Volcano Caused Historic Famine In Egypt, Study Shows". ScienceDaily. 22 Kasım 2006. 17 Ocak 2013 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Nisan 2024.
- ^ Resimli Osmanlı Tarihi, Yavuz Bahadıroğlu, Nesil Yayınları
- ^ Izzeddin, Nejla M. Abu (1981). Nasser of the Arabs: an Arab assessment. Third World Centre for Research and Publishing. s. 2. ISBN .
- ^ a b Baten, Jörg (2016). A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. Cambridge University Press. s. 217. ISBN .
- ^ Fahmy, Khaled (1997). All the Pasha's Men: Mehmed Ali, his army and the making of modern Egypt. Cambridge Middle East Studies. 8. Cambridge University Press. ss. 119-147. ISBN . 24 Nisan 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Nisan 2024.
- ^ Baten, Jörg (2016). A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. Cambridge University Press. s. 220, Figure 7.4 "Numeracy in selected Middle Eastern countries", based on Prayon and Baten (2013). ISBN .
- ^ Nejla M. Abu Izzeddin, Nasser of the Arabs, s. 2.
- ^ Baten, Jörg (2016). A History of the Global Economy. From 1500 to the Present. Cambridge University Press. ss. 217, 224 Figure 7.6: "Height development in the Middle East and the world (male)" and 225. ISBN .
- ^ Anglo French motivation: Derek Hopwood, Egypt: Politics and Society 1945–1981. London, 1982, George Allen & Unwin. s. 11.
- ^ De facto protectorate: Joan Wucher King, Historical Dictionary of Egypt. Metuchen, NJ; 1984; Scarecrow. s. 17.
- ^ Jankowski, James. Egypt, A Short History. s. 111.
- ^ "Treaty of Lausanne – World War I Document Archive". wwi.lib.byu.edu. 23 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Nisan 2024.
- ^ Jankowski, James. Egypt, A Short History. s. 112.
- ^ Collins, Robert O.; Collins, Professor of History Robert O. (29 Mayıs 2008). A History of Modern Sudan (İngilizce). Cambridge University Press. ISBN .
- ^ "Egypt". The World Factbook. CIA. 4 Ocak 2021 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 27 Nisan 2024.
- ^ Jailan Zayan (25 Ocak 2011). "AFP – Egypt braces for nationwide protests". AFP. 18 Şubat 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 25 Ocak 2011.
- ^ Mısır'da Ordu Halka Ateş Aaçtı 12 Ocak 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde ., Milliyet
- ^ "Mısır'da ordu Mursi yanlılarına ateş açtı". Radikal. 8 Temmuz 2013. 5 Aralık 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 12 Ocak 2014.
- ^ "The limits of a Green Revolution?" (İngilizce). 29 Mart 2007. 28 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 15 Nisan 2022.
- ^ . 4 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 19 Şubat 2023 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 19 Şubat 2023.
Dış bağlantılar
Mısır hakkında daha fazla bilgi edinin | |
![]() | Vikisözlük'te tanımlar |
![]() | Commons'ta dosyalar |
- Mısır Devlet Hizmetleri Sitesi20 Mart 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde . (Arapça, İngilizce)
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Misir Arapca مصر romanize Misr resmi adiyla Misir Arap Cumhuriyeti Afrika nin kuzeydogu kosesi ile Asya nin guneybati kosesinde Sina Yarimadasi ni kapsayan kitalararasi bir ulkedir Kuzeyinde Akdeniz kuzeydogusunda Filistin in Gazze Seridi ve Israil dogusunda Kizildeniz guneyinde Sudan ve batisinda Libya ile komsudur Kuzeydogudaki Akabe Korfezi Misir i Urdun ve Suudi Arabistan dan ayirmaktadir Kahire Misir in baskenti ve en buyuk sehridir Ikinci buyuk sehri olan Iskenderiye ise Akdeniz kiyisinda onemli bir sanayi ve turizm merkezidir Yaklasik 100 milyon nufusuyla Misir dunyanin en kalabalik 14 uncu Afrika nin ise en kalabalik ucuncu ulkesidir Misirجمهورية مصر العربية Arapca Cumhuriyyetu Misr el Arabiyye Misir Arap CumhuriyetiBayrak ArmaMilli mars بلادي بلادي بلادي Biladi Biladi Biladi Benim ulkem benim ulkem benim ulkem source source track track track track track track track track track track track track Yerkure uzerindeki konumuBaskent ve en buyuk sehirKahire 30 2 K 31 13 D 30 033 K 31 217 D 30 033 31 217Resmi dil ler ArapcaUlusal dilMisir ArapcasiResmi dinbkz DemonimMisirli Arap HukumetOtoriter rejim altinda yari baskanlik sistemli uniter cumhuriyet CumhurbaskaniAbdulfettah el Sisi BasbakanMustafa MadbuliYasama organiParlamento Ust meclis Alt meclisTemsilciler MeclisiTarihce in Birlesmesiy MO 3150 Kavalalilar Hanedani nin kurulusu9 Temmuz 1805 Birlesik Krallik tan bagimsizlik28 Subat 1922 1952 Misir Devrimi23 Temmuz 1952 Cumhuriyetin ilani18 Haziran 1953 18 Ocak 2014Yuzolcumu Toplam1 010 408 km2 29 Su 0 632Nufus 2023 tahmini111 247 248 15 2017 sayimi94 798 827 Yogunluk103 56 km2 118 GSYIH SAGP 2021 tahmini Toplam 1 809 trilyon 18 Kisi basina 17 123 93 GSYIH nominal 2023 tahmini Toplam 398 397 milyar 38 Kisi basina 3 770 127 Gini 2019 31 9 orta 46 IGE 2021 0 731 yuksek 97 Para birimiMisir lirasi EGP Zaman dilimiUTC 2 DAS Yaz YSU UTC 3 DAYS Trafik akisisagTelefon kodu20Internet alan adi eg Nil Deltasi boyunca uzanan Misir MO 6 ile 4 bininci yillara kadar dayanan mirasi ile en uzun tarihi gecmise sahip ulkelerden biridir Medeniyetin besigi olarak kabul edilen Antik Misir yazi tarim kentlesme organize din ve merkezi hukumet alanlarindaki ilk gelismelerden bazilarina sahne olmustur Yedinci yuzyilda buyuk olcude Misir Kahire 10 yuzyilda Fatimiler in 13 yuzyilda ise Memluk Devleti ne baskentlik yapmistir Misir daha sonra 1517 yilinda Osmanli Imparatorlugu nun bir parcasi oldu ve Kavalali Mehmed Ali Pasa nin 1867 de ozerk bir Hidivlik kurmasina kadar Osmanli hakimiyeti altinda kaldi Ulke daha sonra Britanya Imparatorlugu tarafindan isgal edildi ve 1922 de monarsi olarak bagimsizligini kazandi 1952 devriminin ardindan Misir da ve 1958 de ulke Suriye ile birleserek Birlesik Arap Cumhuriyeti kuruldu Bu cumhuriyet 1961 de dagilmistir Misir 1948 1956 1967 ve 1973 te Israil le bircok silahli catismaya girmis ve 1967 ye kadar Gazze Seridi ni 1978 de Misir Sina dan cekilmesi karsiliginda Camp David Sozlesmesi ni imzalayarak Israil i resmi olarak tanimis oldu 2011 Misir Devrimi ne ve Husnu Mubarek in devrilmesine neden olan Arap Bahari nin ardindan ulke karsi karsiya kaldi Buna 2012 de Muhammed Mursi nin onculuk ettigi Musluman Kardesler baglantili kisa omurlu Islamci hukumetin secilmesi ve bu hukumetin ardindan devrilmesi de dahil idi 2014 yilinda secilen ve o zamandan beri Abdulfettah es Sisi tarafindan yonetilen Misir in yari baskanlik sistemine dayali mevcut hukumeti bazi gozlemci kurumlar tarafindan otoriter olarak degerlendirilirken zayif kalmasindan sorumlu tutulmaktadir Misir in resmi dini Islam resmi dili ise Arapcadir Nufusun buyuk bir cogunlugu ekilebilir tek arazinin bulundugu yaklasik 40 000 kilometrekarelik Nil Nehri kiyilarina yakin alanlarda yasamaktadir Misir topraklarinin cogunu Sahra Colu olusturur ve buradaki genis alanlarda seyrek yerlesimler gozlemlenir Misir da yasayanlarin yaklasik 43 u ulkenin kentsel alanlarinda yasamaktadir Bunlarin cogu Kahire Iskenderiye ve Nil Deltasi ndaki diger buyuk sehirlerin yogun nufuslu merkezlerine yayilmis durumdadir Misir in yerlesimi icin enlem ve boylam dereceleri 24 20 Dogu 37 30 Dogu 32 10 Kuzey 21 30 Kuzey olarak tanimlanmistir Misir Kuzey Afrika Orta Dogu ve Islam dunyasinda bolgesel bir guc dunya capinda ise orta bir guc olarak degerlendirilmektedir Afrika nin ucuncu buyuk ekonomisi dunyanin nominal GSYIH acisindan 38 ve kisi basina nominal GSYIH acisindan 127 en buyuk ekonomisi olan cesitlendirilmis bir ekonomiye sahip gelismekte olan bir ulkedir Misir Birlesmis Milletler Baglantisizlar Hareketi Arap Birligi Afrika Birligi Islam Isbirligi Teskilati nun kurucu uyesi olmakla beraber ve bir BRICS uyesidir EtimolojiMisir ismi Turkceye ulkenin gunumuzde de kendi dilindeki adi olan Misr Arapca م صر kelimesinden gecmistir Maṣr Misir Arapcasi م صر ise ulkenin Misir Arapcasindaki telaffuz seklidir Nuh un torunu Mizraim bin Ham a atfedilen bu isimSami kokenli olup Ibranice מ צ ר י ם gibi Misir icin kullanilan diger Semitik kelimelerle de dogrudan iliskilidir Ulkenin tam resmi adi Standart Arapcada Cumhuriyyetu Misr el Arabiyye Misir Arapcasinda ise Gomhoreyyet Masr el Arabeyya dir Misr isminin kokenine dair en eski kanit miṣru miṣirru miṣaru ile ayni kokten gelen ve sinir anlamina gelen Akadcadaki mi iṣ ru miṣru kelimesidir Yeni Asur Imparatorlugu da bu kelimeden tureyen Mu sur ismini kullanmistir Ulkenin Ingilizce ismi olan Egypt Fransizca Egypte ve Latince Aegyptus kelimelerinden turemistir Bu dillerdeki kelimelerin kokeni ise Antik Yunancadaki Aigyptos Aἴgyptos kelimesidir Linear B tabletlerinde a ku pi ti yo olarak belirtilir Bazi bilim adamlari Yunanca bicimin Eski Misircadaki Hikuptah veya Memfis ifadesinden bu dile gectigini one surmektedirler Bu ifade Memfis teki tanri Ptah a ait bir tapinagin adi olan Ptah in ka sinin ruhunun evi anlamina gelen Antik Misir ismi ḥwt kȝ ptḥ 𓉗 𓏏𓉐𓂓𓏤𓊪 𓏏 𓎛 in bozulmus bir halidir Antik Misir da ulke icin kara toprak anlamina gelen 𓆎 𓅓 𓏏𓊖 km t ismi kullanilmaktaydi Isim muhtemelen colun kirmizi topraklarindan farkli olan Nil taskin ovalarinin verimli kara topraklarina atifta bulunmakta idi Bu isim genellikle Kemet olarak seslendirilse de muhtemelen Antik Misir dilinde kuːmat olarak telaffuz ediliyordu Isim Kipti diline K h eme Bohairik Kiptice ⲭⲏⲙⲓ Sahidik Kiptice ⲕⲏⲙⲉ olarak gecmistir ve Erken Yunanca eserlerde Xhmia Khemia olarak ortaya cikmistir Kullanilan diger bir isim ise nehir kiyisi ulkesi anlamina gelen tꜣ mry idi Yukari Misir icin sazlik diyari anlamina gelen Ta Sheme aw tꜣ smꜥw ismi kullanilirken Asagi Misir icin kuzey bolgesi anlamina gelen Ta Mehew tꜣ mḥw ismi kullanilmaktaydi TarihceTarih oncesi donem ve Antik Misir kalintilari 1960 Nil kiyilari boyunca ve col vahalarinda kaya oymalarina dair kanitlar bulunmaktadir MO 10 binyilda avci toplayici ve balikci kulturunun yerini tahil ogutme kulturu almistir MO 8000 civarinda iklim degisiklikleri veya asiri otlatma Misir in pastoral topraklarini kurutarak Sahra yi olusturmaya basladi Ilk kabile halklari yerlesik bir tarim ekonomisi ve daha merkezi bir toplum gelistirdikleri Nil Nehri civarlarina dogru goc etmistir Milattan once yaklasik 6000 li yillara gelindiginde Nil Vadisi nde Neolitik bir kultur kok salmaya basladi Neolitik cagda da birbirinden bagimsiz olarak birkac hanedan oncesi kultur gelisti Badari kulturu ve onun devami olan Nakada genel olarak Misir hanedanliginin onculeri olarak kabul edilmektedir Bilinen en eski Asagi Misir bolgesi olan Merimda Badari den yaklasik yedi yuz yil oncesine dayanmaktadir Cagdas Asagi Misir topluluklari guneydeki benzerleriyle iki bin yildan fazla bir sure bir arada yasamis ve ticaret yoluyla sik sik etkilesim kurmuslarsa da kulturel olarak birbirlerinden farkli kalmislardir Misir hiyeroglif yazitlarinin bilinen en eski kaniti hanedan oncesi donemde yaklasik MO 3200 e tarihlenen Nakada III comlek kaplarinda gorulmustur Kral Menes tarafindan MO 3150 dolaylarinda birlesik bir krallik kuruldu ve bu sonraki uc bin yil boyunca Misir i yoneten bir dizi hanedanligin ortaya cikmasina zemin hazirladi Misir kulturu bu uzun donemde gelisti ve dini sanati dili ve gelenekleri bakimindan Misirlilara ozgu olarak kaldi Birlesik bir Misir in ilk iki yonetici hanedani MO 2700 2200 dolaylarinda bircok piramit insa edilen Eski Krallik donemine zemin hazirladi Bu piramitlerden en onemlisi Zoser in Ucuncu Hanedan piramidi ve Dorduncu Hanedan a ait Gize piramitleridir Birinci Ara Donem yaklasik 150 yil suren bir siyasi calkanti donemini baslatti Bununla birlikte daha guclu Nil taskinlari ve hukumetin istikrara kavusmasi Orta Krallik taki ulkeye refahi geri getirdi MO 2040 ta ise Firavun III Amenemhat doneminde zirveye ulasildi Ikinci Ara Donem Misir topraklarindaki ilk yabanci yoneticili bir hanedan olan Sami Hiksos un gelisinin habercisiydi Hiksos istilacilari MO 1650 civarinda Asagi Misir in cogunu ele gecirdiler ve te yeni bir baskent kurdular Istilacilar Misir daki on sekizinci hanedani kuran ve baskenti Memfis ten Teb e tasiyan I Ahmose liderligindeki Yukari Misir kuvvetleri tarafindan kovuldular MO 1550 1070 dolaylarindaki Yeni Krallik on sekizinci hanedan donemi ile basladi ve Misir in Nubye deki a kadar guneydeki bir imparatorluga kadar genisleyen ve doguda Levant in bazi kisimlarini da kapsayan uluslararasi bir guc olarak yukselisini temsil ediyordu Bu donem Hatsepsut III Thutmose Akhenaton ve esi Nefertiti Tutankhamun ve II Ramses gibi en taninmis Firavunlardan bazilarini icermektedir Monoteizm bu donemde Atenizm olarak ortaya cikti Ulke daha sonra Nubyeliler ve Asurlular tarafindan isgal edildi ve bu isgal yerli Misirlilar in isgalcileri kovmasina ve ulkelerinin kontrolunu yeniden ele gecirmesine kadar devam etti Antik Misir dan kalma piramitler firavunlarin mezari olarak insa edilmistir MO 525 te II Kambises liderligindeki Ahamenis Imparatorlugu Misir akinlarina basladi ve sonunda Pelusium savasinda firavun esir dustu II Kambises daha sonra resmi olarak firavun unvanini aldi ancak Misir i gunumuzde Iran sinirlari icinde yer alan Susa daki evinden yoneterek Misir i bir satrapligin kontrolu altina birakti Ahamenislere karsi gecici olarak basarili olan birkac isyan MO 5 yuzyila damgasini vursa da Misir hicbir zaman Ahamenisleri kalici olarak devirmeyi basaramadi Firavunlar doneminde hukum suren son yerli hanedan olma ozelligini tasimaktadir Misir son yerli Firavun Kral II Nektanebo nun savasta yenilmesinden sonra MO 343 te yeniden Misir daki bu hanedanlik uzun omurlu degildi cunku Ahamenisler birkac on yil sonra Buyuk Iskender tarafindan devrildi Iskender in Makedon generali I Ptolemaios burada Ptolemaios Hanedani ni kurdu Ani Papirusu nde kalbin tartilisinin tasviriPtolemaios ve Roma Misiri Ptolemaios Kralicesi VII Kleopatra ve Jul Sezar in oglu Kaisarion Dendarah Tapinagi Ptolemaios Kralligi doguda Guney Suriye den batida Kirene ye ve guneyde Nubye sinirina kadar uzanan guclu bir Helenistik devletti Baskent ve ulke merkezi Iskenderiye oldu Bu sure icinde Misir da ekonomik ve mimari gelismeler yasandi Bunun yaninda Roma Misir kulturu kaynasmasi da oldu mimarisi ve kulturu Misir a ulasti Ptolemaioslar Yerli Misir halki tarafindan benimsenmek amaciyla kendilerini Firavunlarin varisleri olarak adlandirdilar Misir geleneklerini benimsediler kendilerini Misir tarzi ve kiyafetiyle halka acik anitlarda resmettirdiler ve Misirlilarin dini yasamina katildilar Ptolemaios soyunun son hukumdari Octavianus un Iskenderiye yi ele gecirmesi ve parali askerlerinin kacmasi ile birlikte sevgilisi Marcus Antonius un olumunun ardindan intihar eden VII Kleopatra ydi Ptolemaioslar sik sik yerli Misirlilarin isyanlariyla karsi karsiya kaldilar ve kralligin gerilemesine ve Roma tarafindan ilhak edilmesine yol acan dis ve ic savaslara karistilar Hristiyanlik 1 yuzyilda Evanjelist Markos ile birlikte Misir a geldi Diocletianus un hukumdarligi MS 284 305 Misir da cok sayida Misirli Hristiyan in zulme ugradigi Roma doneminden Bizans donemine gecisi isaret ediyordu O zamana kadar Yeni Ahit Misir diline tercume edilmisti MS 451 deki Kalkedon Konsili nden sonra ayri bir Misir Kipti Kilisesi kuruldu Orta Cag 7 yuzyil 1517 Kahire deki Amr bin As Camii Bizanslilar 602 628 Bizans Sasani Savasi nin ortasinda 7 yuzyilin baslarinda kisa bir Sasani istilasinin ardindan ulkenin kontrolunu yeniden ele gecirmeyi basardilar ve bu sirada on yil boyunca olarak bilinen kisa omurlu yeni bir eyalet kurdular Bu eyalet Misir in Araplar tarafindan fethine kadar surdu Araplar Misir da Bizans ordularini maglup edince Islam Misir da yayilmaya basladi Bu donemde bir sure Misirlilar yeni inanclarini yerli inanc ve uygulamalarla harmanlamaya basladilar ve bu da bugune kadar gelisen cesitli Sufi tarikatlarinin olusmasina yol acti Bu donemde bir sure Misirlilar yeni inanclarini yerli inanc ve uygulamalarla harmanlamaya basladilar ve bu da bugune kadar gelisen cesitli Sufi tarikatlarinin olusmasina yol acti Misir uzerine 639 da yuruyen Amr bin As komutasindaki Arap kuvvetleri delta bolgesinin dogusundaki direnisi kirarak 641 de Dogu Roma Imparatorlugu nu Bizans baris yapmaya zorladi Bizans kuvvetlerinin geri cekilmesinden sonra 8 Kasim 641 de Iskenderiye de Araplarin eline gecti Iskenderiye 645 te Bizans Imparatorlugu kuvvetleri tarafindan geri alindi ancak 646 da Amr tarafindan tekrar Araplarin eline gecti 654 yilinda II Konstans in gonderdigi istila filosu geri puskurtuldu Ilk Arap yerlesimi olarak Nil in dogu kiyisinda kurulan el Fustat uzun sure tek Musluman merkezi olarak kaldi Sehir daha sonra Hacli Seferleri sirasinda yakildi Kahire daha sonra 986 yilinda Arap halifeliginin Bagdat tan sonra ikinci en buyuk ve en zengin sehri olmasi amaciyla insa edildi Abbasiler donemi Kahire deki Tolunoglu Camii Abbasiler doneminde yeni vergiler getirildi ve Kiptiler Abbasi yonetiminin dorduncu yilinda isyan cikardi 9 yuzyilin baslarinda Misir i bir vali araciligiyla yonetme uygulamasi Bagdat ta ikamet etmeye karar veren ve kendisi adina yonetmesi icin Misir a bir vekil gonderen doneminde yeniden basladi 828 de Misir da baska bir isyan daha patlak verdi ve 831 de Kiptiler hukumete karsi yerli Muslumanlarla birlik kurdu Bagdat taki halifelik merkezinden Misir i yonetme guclugu sonraki yillarda sik sik vali degisikligine basvurmaya yol acti IX Yuzyilin ortalarindan itibaren Bagdat tarafindan gonderilen valilerin yerini valiliklerini Bagdat a tasdik ettiren Turk komutanlar aldi Itah Aytah Turki 847 848 Hakan oglu el Fethi t Turki 856 861 Dinar oglu Yezidi t Turki 856 867 Muzahimu t Turki 867 868 Ahmedu Turki 868 ve Ulug Tarhan oglu Uzcur Turki 868 Sudan ile birlikte Misir a valilik yapan ilk alti Turk komutandir 15 Eylul 868 de bir baska Turk vali Ahmed bin Tolun Misir a gelerek Misir da ilk Turk hanedanini kurmustur Fatimiler Eyyubiler ve Memlukler Sonraki alti yuzyil boyunca Misir in kontrolu Musluman yoneticilerde kaldi Kahire Fatimiler in merkeziydi Eyyubiler hanedaninin sona ermesiyle birlikte Turk Cerkes askeri kasti olan Memlukler 1250 yili civarinda kontrolu ele gecirdi 13 yuzyilin sonlarinda Misir Kizildeniz Hindistan Malaya ve Dogu Hint Adalari ni birbirine bagladi 14 yuzyilin ortalarinda Kara Olum ulke nufusunun yaklasik 40 ini oldurdu I Selim Yavuz 1470 1520 Misir i Ridaniye Muharebesi nden sonra Osmanlilar adina fethettiErken modern donem Osmanli donemi 1517 1867 Napolyon un 21 Temmuz 1798 de Piramitler Muharebesi nde Memluk birliklerine karsi galibiyetinin tarafindan resmedilisi 1517 yilinda Yavuz Sultan Selim in Ridaniye Muharebesi yle Memluk Sultanligi ni yikarak Misir i Osmanli topraklarina katmasi sonucunda Misir Eyaleti kuruldu halifelik de Turklere gecti Savunma amacli militarizasyon sivil toplum yapisina ve ekonomik kurumlara zarar verdi Ekonomik sistemin zayiflamasi vebanin etkileriyle birleserek Misir i yabanci isgaline karsi savunmasiz birakti Portekizli tuccarlar ticareti devraldi 1687 ile 1731 yillari arasinda Misir da alti adet kitlik yasandi 1784 teki kitlik nufusunun yaklasik altida birine mal oldu Misir ulkeyi yuzyillardir yoneten Memluklerin devam eden gucu ve etkisi nedeniyle Osmanli padisahlari icin cogu zaman kontrol edilmesi zor bir eyalet olmustur Misir 1798 de Napolyon Bonapart in Fransiz kuvvetleri tarafindan isgal edilene kadar Memluk yonetimi altinda yari ozerk olarak kaldi Fransizlarin Ingilizlere yenilmesinin ardindan Osmanli Turkleri yuzyillarca Misir i yoneten Misirli Memlukler ve Osmanli nin hizmetinde olan arasinda uclu bir iktidar mucadelesi yasandi Kavalali Mehmet Ali Pasa 1769 1849 Mehmet Ali Pasa hanedani kurucusu olan Osmanli ya bagli pasaKavalalilar Hanedani donemi Mehmed Ali hanedani yonetimindeki Misir in sinirlari Fransizlarin sinir disi edilmesinin ardindan 1805 yilinda Misir daki Osmanli ordusunun kokenli askeri komutani Mehmed Ali Pasa tarafindan iktidara el konuldu Muhammed Ali Memlukleri katletti ve 1952 devrimine kadar Misir i yonetecek bir hanedan kurdu Mehmed Ali Pasa Kuzey Sudan i 1820 1824 Suriye yi 1833 ve Arabistan ile Anadolu nun bazi kisimlarini ilhak etti 1841 de Avrupali gucler Osmanli Imparatorlugu nu devirme ihtimalinden cekinerek Kavalali yi fethettigi yerlerin cogunu Osmanlilara iade etmeye zorladi Askeriyeye olan tutkusu onu ulkeyi modernlestirmeye zorladi Sanayiler insa etti sulama ve ulasim icin bir kanal sistemi kurdu ve kamu hizmetinde reform yapti Misir i Osmanli Imparatorlugu nda guclu bir konuma yukseltmek icin 20 yuzyilda yurutulen komunizm harici Sovyet stratejileriyle cesitli benzerlikler gosterecek sekilde halkin yaklasik yuzde 4 unun orduya hizmet ettigi bir askeri devlet insa etti Mehmed Ali Pasa orduyu angarya gelenegi altinda toplanan bir ordudan buyuk modern bir orduya donusturdu 19 yuzyil Misir inda erkek koylulerin zorunlu askerligini baslatti ve buyuk ordusunu desteklemek icin yeni bir yaklasim benimseyerek onu sayi ve beceri acisindan guclendirdi Yeni askerlerin egitim ve ogretimi zorunlu hale getirildi Erkekler olasi aksi bir durumun onune gecebilinmesi amaciyla kislalarda tutuldu Erkeklerde askeri yasam tarzina yonelik karsitlik zamanla azaldi ve milliyetcilige dayali yeni bir ideoloji benimsendi Mehmed Ali Pasa bu yeni dogan askeri birligin yardimiyla Misir daki hakimiyetini guclendirdi Mehmed Ali Pasa nin hukumdarligi sirasinda izledigi bu politika ileri egitime yatirimin yalnizca askeri ve sanayi alaninda gerceklesmesi nedeniyle Misir daki sayisal becerinin diger Kuzey Afrika ve Orta Dogu ulkeleriyle karsilastirildiginda neden dikkate deger derecede kucuk bir oranda arttigini kismen aciklamaktadir Muhammed Ali nin yerine kisa sureligine oglu Ibrahim Eylul 1848 de ardindan torunu I Abbas Kasim 1848 de ardindan Said 1854 te ve Misir da bilimi ve tarimi tesvik eden ve koleligi yasaklayan Ismail 1863 te gecti Misir Hidivligi 1867 1914 bir Osmanli vilayeti olarak kaldi 1867 de ozerk bir vasal devlet veya Hidivlik statusu verildi 1867 de ozerk bir vasal devlet Hidivlik statusu verildi Fransizlarla ortaklasa insa edilen Suveys Kanali 1869 da tamamlandi Insaati Avrupali bankalar tarafindan finanse edildi Himaye ve yolsuzluga da buyuk meblaglar gitmistir Yeni vergiler halkin hosnutsuzluguna neden oldu 1875 te Ismail Pasa Misir in kanaldaki tum hisselerini Ingiliz hukumetine satarak iflastan kurtuldu Uc yil icinde bu Misir kabinesinde yer alan ve tahvil sahiplerinin mali gucunun arkalarinda olmasiyla hukumetteki gercek guc olan Ingiliz ve Fransiz kontrolorlerin goreve getirilmesine yol acti Salgin hastaliklar 1880 lerdeki sigir hastaligi su baskinlari ve savaslar gibi diger kosullar ekonomik gerilemeyi tetikledi ve Misir in dis borca bagimliligini daha da artirdi Hidiv den ve Avrupa nin mudahalesinden duyulan memnuniyetsizlik 1879 da ilk milliyetci gruplarin olusmasina yol acti Ahmed Urabi one cikan isimlerden biri idi Artan gerginlikler ve milliyetci isyanlarin ardindan Birlesik Krallik 1882 de Misir i isgal etti nde Misir ordusunu ezdi ve ulkeyi askeri olarak fiilen isgal etti Bunu takiben Hidivlik sozde Osmanli egemenligi altinda fiili bir Ingiliz himayesi haline geldi 1899 da Ingiliz Misir Kat Mulkiyeti Anlasmasi imzalandi Anlasma Sudan in Misir Hidivligi ve Birlesik Krallik tarafindan ortaklasa yonetilecegini belirtiyordu Ancak Sudan in fiili kontrolu yalnizca Ingilizlerin elindeydi 1906 da Denisvay Olayi bircok tarafsiz Misirlinin milliyetci harekete katilmasina neden oldu esnasinda 1882 Misir Sultanligi 1914 1922 Kahire de gosterye katilan kadin milliyetciler 1919 1914 te Osmanli Imparatorlugu merkezi imparatorluklarla ittifak halinde Birinci Dunya Savasi na resmen girdi Onceki yillarda Ingilizlere giderek daha fazla dusmanlik gelistiren Hidiv II Abbas savasta anavatana destek olmaya karar verdi Bu kararin ardindan Ingilizler zorla iktidarina son verdi ve yerine kardesi Huseyin Kamil i getirdi Huseyin Kamil Misir Sultani unvanini alarak Misir in Osmanli Imparatorlugu ndan bagimsizligini ilan etti Bagimsizligin hemen ardindan Misir Birlesik Krallik in himayesi altina alindi Birinci Dunya Savasi ndan sonra Sad Zaglul ve Vefd Partisi Misir milliyetci hareketini yerel Yasama Meclisi nde cogunluga kavusturdu Ingilizler 8 Mart 1919 da Zaglul ve arkadaslarini Malta ya surgun ettiginde ulke ilk modern devrimini yasadi Isyan 22 Subat 1922 de yol acti Misir Kralligi 1922 1953 I Fuad Galler Prensi Edward ile birlikte 1932 Birlesik Krallik tan bagimsizligini kazandiktan sonra Sultan I Fuad Misir Krali unvanini aldi Sozde bagimsiz olmasina ragmen krallik fiilen hala Ingiliz isgali altindaydi ve Birlesik Krallik in hala devlet uzerinde buyuk etkisi vardi Yeni hukumet 1923 yilinda parlamenter sisteme dayali bir anayasa hazirlayip uygulamaya koydu Milliyetci Vefd Partisi ezici bir cogunlukla zafer kazandi ve Sad Zaglul yeni basbakan olarak atandi 1936 da imzalandi ve Ingiliz birlikleri Suveys Kanali haric Misir dan cekildi Anlasma mevcut 1899 Ingiliz Misir Kat Mulkiyeti Anlasmasi hukumlerine gore Sudan in Misir ve Ingiltere tarafindan ortaklasa yonetilmesi gerektigini ancak gercek gucun Ingilizlerin elinde kalmasi gerektigini belirten Sudan sorununa cozum bulmadi Britanya Misir i bolgedeki Muttefik operasyonlari icin ozellikle de Kuzey Afrika da Italya ve Almanya ya karsi yapilan savaslar icin bir us olarak kullandi En buyuk oncelikleri Dogu Akdeniz in kontrolu ve ozellikle Suveys Kanali nin ticari gemilere ve Hindistan ve Avustralya ile askeri baglantilara acik tutulmasiydi Eylul 1939 da savas basladiginda Misir sikiyonetim ilan etti ve Almanya ile diplomatik iliskilerini kesti 1940 yilinda Italya ile diplomatik iliskilerini kesti ancak Italyan ordusu Misir i isgal ettiginde bile asla savas ilan etmedi Misir ordusu savasmadi Haziran 1940 ta Kral Ingilizlerle arasi iyi olmayan Basbakan Ali Mahir i gorevden aldi Bagimsiz Hasan Pasa Sabri nin basbakanliginda yeni bir koalisyon hukumeti kuruldu El Alameyn yakinlarindaki Ingiliz piyadeleri 17 Temmuz 1942 Subat 1942 deki bakanlik krizinin ardindan Buyukelci Faruk a hukumetinin yerine bir Vefd veya Vefd koalisyon hukumeti kurmasi icin baski yapti 4 Subat 1942 gecesi ve Lampson Faruk a bir ultimatom sundu Faruk teslim oldu ve Nehhas kisa sure sonra hukumeti kurdu Ingiliz ordusunun bolgede bir askeri ussu olmasina ragmen Ingiliz birliklerinin cogu 1947 de Suveys Kanali bolgesine cekildi Ulkedeki milliyetci Ingiliz karsiti duygular savastan sonra buyumeye devam etti Kralligin Birinci Arap Israil Savasi ndaki talihsiz performansinin ardindan monarsi karsiti duygular daha da artti 1950 secimleri milliyetci Vefd Partisi nin ezici bir zaferine tanik oldu ve Kral Mustafa Nehhas Pasa yi yeni basbakan olarak atamak zorunda kaldi 1951 de Misir ndan tek tarafli olarak cekildi ve geri kalan tum Ingiliz birliklerinin Suveys Kanali ni terk etmesini emretti Ingilizlerin Suveys Kanali cevresindeki uslerini terk etmeyi reddetmesi uzerine Misir hukumeti suyu kesti ve Suveys Kanali ussune yiyecek tedarikine izin vermedi Ingiliz mallarina boykot ilan etti Misirli iscilerin usse girmesini yasakladi ve gerilla saldirilarina destek oldu 24 Ocak 1952 de Misir gerillalari Suveys Kanali cevresinde Ingiliz kuvvetlerine siddetli bir saldiri duzenlerken Misir polisinin gerillalara yardim ettigi goruldu Buna cevaben 25 Ocak ta General Ismailiye deki polis karakolunun cevrelenmesi icin Ingiliz tanklarini ve piyadelerini gonderdi Polis komutani Nehhas in sag kolu olan Icisleri Bakani i arayarak teslim mi olmasi yoksa savasmasi mi gerektigini sordu Serageddin polise son adama ve son kursuna kadar savasma emri verdi Ortaya cikan catismada polis karakolu yerle bir edildi ve 43 Misirli polis memuru ile 3 Ingiliz askeri olduruldu Ismailiye olayi Misir i ofkelendirdi Ertesi gun 26 Ocak 1952 Ingiliz karsiti isyan olarak bilinen olarak tarihe gecti Kanuni Hidiv Ismail in Paris tarzinda yeniden insa ettigi Kahire sehir merkezinin buyuk bir kisminin yanmasina neden oldu Faruk Kara Cumartesi isyanindan Vefd i sorumlu tuttu ve ertesi gun Nehhas i basbakanliktan uzaklastirdi Yerine getirildi 22 23 Temmuz 1952 de Muhammed Necib ve Cemal Abdulnasir liderligindeki Hur Subaylar Hareketi krala karsi bir darbe 1952 Misir Devrimi baslatti I Faruk tahtini o sirada yedi aylik bir bebek olan oglu II Fuad a birakti Kraliyet Ailesi birkac gun sonra Misir i terk etti ve Prens Muhammed Abdulmunim liderligindeki Vekillik Konseyi kuruldu Ancak konsey yalnizca nominal yetkiye sahipti ve gercek guc aslinda Necib ve Abdulnasir liderligindeki nin elindeydi Acil reformlara yonelik populer beklentiler 12 Agustos 1952 de Kafr ed Davvar da isci ayaklanmalarina yol acti Sivil yonetimle ilgili kisa bir deneyin ardindan Hur Subaylar monarsiyi ve 1923 anayasasini kaldirdi ve 18 Haziran 1953 te Misir da cumhuriyeti ilan etti Necib cumhurbaskani ilan edilirken Abdulnasir yeni basbakan olarak atandi Cumhuriyet Milliyetci dalgayi etkileyen onemli bir oge de Arap dunyasindaki genel sorunlara karsi artan ilgiydi Gecmiste Misir milliyetciligi kendi yerel kosullari icinde orataya cikmisti 1936 dan sonra Filistin sorunuyla ilgilenmeye baslayan Misir Arap Birligi nin 1943 1944 olusmasinda oncu bir rol oynadi I Arap Israil Savasi nda 1948 1949 alinan agir yenilgi Arap davasina bagliligi guclendirirken siyasi istikrarsizligi da derinlestirdi Musluman Kardesler in siddet eylemleri yogunlasti kaynak belirtilmeli Orgutu sindirmeye calisan Nukrasi bir suikast sonucunda oldu Vafd in Ocak 1950 secimlerini kazanmasindan sonra basbakan olan Nahhas Ingilizlerle bir uzlasmaya varamayinca Ekim 1951 de tek yanli olarak savunma antlasmasini ve Sudan la ilgili antlasmayi bozdu Ingiliz karsiti gosterileri kanal bolgesindeki birliklere yonelik gerilla saldirilari izledi Ingilizlerin Ocak 1952 de Ismailiye de giristigi askeri harekat Kahire deki gosterileri daha da tirmandirdi Art arda gelen hukumet degisiklikleri de ulkeyi tam bir siyasi bunalim icine soktu Misir da giderek belirginlesen iktidar boslugunu Temmuz 1952 de bir darbeyle kralligi devirerek yonetime el koyan Hur Subaylar Hareketi doldurdu 18 Haziran 1953 te cumhuriyet ilan edildi 1953 te ilan edilen 1958 yilinda II Dunya Savasi sonrasi 1946 da Fransizlarin Suriye den resmen cekilmesiyle kurulmus olan ile birleserek Birlesik Arap Cumhuriyetini kurdular Birlesik Arap Cumhuriyeti ve arasinda 1 Subat 1958 de ilan edilen ve her iki ulkedeki plebisitlerle referandum onaylanan siyasi birlesme Bir askeri darbenin ardindan Suriye nin Misir dan bagimsizligini ilan etmesiyle 28 Eylul 1961 de son buldu Birligin dagilmasina karsin Misir Birlesik Arap Cumhuriyeti adini 2 Eylul 1971 e degin korudu O tarihte bugunku resmi adi olan Misir Arap Cumhuriyeti ismini aldi Devrim Yasemin Devrimi nin onculugunde 25 Ocak 2011 den beri Misir da devam eden halki mevcut yonetime karsi seferber olmaya cagiran sokak gosterileri protestolar ve sivil itaatsizliklerin butunudur Gosteriler ve isyanlarin polis siddeti olaganustu hal issizlik asgari ucretleri azaltma istegi barinma eksikligi yolsuzluklar ifade ozgurlugunun kisitlanmasi ve kotu hayat kosullari uzerine basladigi rapor edildi 11 Subat 2011 tarihinde Misir cumhurbaskani Husnu Mubarek gosteriler nedeniyle istifa etti 2013 Misir Askeri Mudahalesi 2013 yilinda Misir Genelkurmay Baskani Abdulfettah el Sisi komutasindaki Misir Silahli Kuvvetlerinin ulkede devam eden protestolar sirasinda hukumet ve eylemcilere verdigi 48 saatlik uzlasma suresinin ardindan devlet yonetimine el koymustur 2013 Misir askeri darbesi ile ordu yonetime el koymus ve secimle Husnu Mubarek in yerine Musluman Kardesler orgutune bagliligiyla bilinen Mursi 51 73 oy alarak 5 cumhurbaskani olmustu Mursi nin yonetimi doneminde ulkenin ekonomik gidisati toparlanamamis ve ulke icerisindeki radikal Islami orgutlenmeler guc kazanmisti Butun bunlarin etkisiyle ordu yonetime el koymustu Bunun uzerine ulkenin dort bir yaninda protestolar baslamis ve Musluman Kardeslere mensup kisiler nda eylemlere giristiler Ordu meydandaki halka ates acmis ve 120 nin uzerinde olu 4 000 in uzerinde de yarali oldugu iddia edilmistir Uluslararasi ajanslarin muhabirleri gozaltina alinmis veya sinir disi edilmistir YonetimIller Matruh Iskenderiye Buheyre Kafru s Seyh Dekahliye Dimyat Garbiya Sarkiye Minufiye Kalyubiye Kahire Gize Port Said Ismailiye Suveys Kuzey Sina Guney Sina Feyyum Beni Suveyf Minye Asyut Sevhac Kina El Uksur Asvan Kizildeniz Yeni Vadi Misir idari bakimdan muhafaza adi verilen 29 valilige ayrilir Ilin adi MerkeziIskenderiye IskenderiyeAsuanAsyut AsyutDemenhurBeni SuefKahire KahireDekahliye MansuraDimyat DimyatFayyumTantaGize GizeHilvan HilvanIsmailiye IsmailiyeEl Uksur Ilin adi MerkeziMatruh Mersa MatruhMinye MinyeMinufiyeYeni Vadi HargaKuzey Sina ArisPort Said Port SaidKalyubiye BenhaKina KinaHurgadaSarkiye ZagazigSevhac SevhacGuney Sina TurSuveys Suveys6 EkimBayrakMisir in tarih boyunca bircok kez bayragi degismistir 1517 1867 1867 1914 1914 1922 1922 1953 1953 1958 1958 1971EkonomiIskenderiye de bulunan solda ve Kahire den gorunumu Cografi olarak Asagi ve Yukari seklinde tanimlanan Misir da ekonomi turizm Nil Nehri kiyilarinda ve aluvyonlu mumbit topraklarda yetisen Dunya nin en kaliteli uzun elyafli pamugu Gize ile tekstil urunleri ihracatina dayanmaktadir Kahire Dunya nin en buyuk zincirlerinin bes yildizli otelleriyle yogun konaklama imkanina sahiptir Nil boyunca Dunya nin en onemli uc medeniyetinden biri olarak tanimlanan Eski Misir in tapinaklarini gorerek Asvan a kadar gerceklestirilen gemi turlari ilgi cekicidir Asvan Muzesi nde Yukari Misir medeniyetinin ornekleri ve gunluk yasamin sergilenmesi Sudan ile etkilesimin yerli figurlerle desteklenen sergilenisi enteresan gelebilir Dunyanin en buyuk barajlarindan biri olarak Cemal Abdunnasir tarafindan insa ettirilen Asvan Baraji nin yapimi esnasinda yerinden tasinan Buyuk Tapinak firavunlarin insa ettirdikleri ile Nil boyunca goreceginiz Roma etkisini tasiyan tapinaklar o gunun mimari bilgisini degerlendirmek adina Gize piramitleri kadar degerlidir Nil in iki kiyisinda kurulmus sehirlerde yerel geleneksel urunleri temin edebilecek pazarlarda ozellikle Dunya ca unlu papirus urunlerinde hem kalite hem de fiyat pazarligi konusunda son derece dikkatli olunmalidir Kendilerini papirus enstitusu olarak isimlendiren Gize bolgesindeki dukkanlarda yuksek fiyatlardan buyuk indirim yapilarak satilan papiruslerin Hanu l Halil gibi carsilarda son fiyatin dortte bir fiyatina alinmasi mumkundur Kendisine yetecek kadar olan petrolunu halkina ucuz olarak sunan Misir da ucretler oldukca dusuktur Ancak hayatin surdurulmesi icin gereken zorunlu ihtiyaclar da son derece ucuzdur Son yillarda gerceklestirilen ozellestirme issizligi arttirdigi icin sosyal patlama yasanmamasi amaciyla yavas ilerlemektedir Genelde istihdam devlet tarafindan saglanmaktadir Calisma saatleri iklimsel ozellikler nedeniyle genel olarak sabah sekiz ile 15 arasindadir Ozel sektorde calisma saatleri uzundur Yeni yetisen universite mezunu nesil icin is olanaklari kisitlidir Dogrudan yabanci yatirimi ozendiren indirim ve vergi ayricaliklari ile onemli bir girdi saglanmissa da nitelikli calisan temininde yasanan guclukler yatirimci yonunden olumsuz etki yaratmaktadir Son zamanlarda Turkiye nin onemli tekstil gruplarinin da Misir daki nitelikli serbest bolgelerde yatirim konusunda calismalar yaptigi gozlenmektedir Her biri ayri mimari ozellikler tasiyan camilerin yaninda insa edilmis kilise ve sinagoglar ilginc bir dinsel doku goruntusu vermektedir Muslumanlar icin hafta tatili Cuma gunu olup Hristiyan ve Yahudi Misir vatandaslari Cumartesi ve Pazar gunleri tatil yapmaktadirlar Bankalar Cuma Cumartesi kapalidir DemografiMisir in nufus yogunlugu Misir Arap dunyasinin en kalabalik ulkesi ve Afrika kitasinin en kalabalik ucuncu ulkesi olup 2017 itibariyla yaklasik 95 milyon nufusa sahiptir Nufusu tibbi gelismeler ve Yesil Devrimin sagladigi tarimsal verimlilikteki artislar nedeniyle 1970 ten 2010 a hizla buyumustur Napolyon 1798 de ulkeyi isgal ettiginde Misir in nufusu tahmini olarak uc milyon civarinda idi Misir halki Nil boyunca ozellikle Kahire ve Iskenderiye Deltada ve Suveys Kanali yakininda yogunlasarak oldukca kentlesmistir Misirlilar demografik olarak buyuk kent merkezlerinde yasayanlara fellahinlere ya da kirsal koylerde yasayan ciftcilere ayrilirlar Toplam yerlesim alani sadece 77 041 km dir ve fizyolojik yogunlugu Banglades e benzer sekildekm basina 1 200 den fazla kisi dusmektedir Etnik Gruplar Etnik Misirlilar toplam nufusun 99 7 sini olusturan ulkedeki en buyuk etnik gruptur Etnik azinliklar arasinda dogu collerinde ve Sina Yarimadasi nda yasayan Abazalar Turkler Yunanlar Bedevi Arap kabileleri Siwa Vahasinin Berberi konusan Siwileri ve Nil boyunca kumelenmis Nubian topluluklari sayilabilir Din Misirda halkin 90 gibi ezici cogunlugu Sunni Islama inanmaktadir 9 10 luk kesim ise Hristiyanlik mensubudur Musluman halk arasinda safiilik ve malikilik yaygin olan alt mezheplerdir Iskenderiye ve cevresi ise cogunlukla Hanefidir Hristiyan kesimde ise Ortodoksluk yaygindir Dis baglantilarEkonomi Bakanligi Misir Ulke Masasi13 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde Ayrica bakinizAntik Misir Misir tanrilariNotlar Edebi Arapca ulkedeki tek resmi dildir Misir Arapcasi ise konusulan dildir Diger lehceler ve azinlik dilleri bolgesel olarak konusulmaktadir Ulkenin resmi dini cogunlugun mensup oldugu Islam olsa da ulkedeki buyuklugu oldukca tartismali bir konudur ve cesitli kurum ve gruplar tarafindan farkli gorusler one surulmektedir Tahminler 5 ten baslayip 20 e kadar yukselebilmektedir 2006 yilindan bu yana rakamlarin carpitildigi yonundeki yaygin iddialarin ardindan din nufus sayimlarindan cikarilmistir Kaynakca Constitutional Declaration A New Stage in the History of the Great Egyptian People Egypt State Information Service 30 Mart 2011 27 Nisan 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 How many Christians are there in Egypt Pew Research Center 16 Subat 2011 2 October 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 March 2018 Egypt s Sisi meets world Evangelical churches delegation in Cairo english ahram org eg 4 Mayis 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 April 2024 Egyptian Copts reject population estimate Politics english ahram org eg 29 October 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 April 2024 Truex Rory Tavana Daniel L July 2019 Implicit Attitudes toward an Authoritarian Regime The Journal of Politics 81 3 ss 1014 1027 doi 10 1086 703209 Cambanis Thanassis 22 Mayis 2015 Egypt s Sisi Is Getting Pretty Good at Being a Dictator Foreign Policy 10 Subat 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Egypt A Move to Enhance Authoritarian Rule Human Rights Watch 2019 13 Temmuz 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Raghavan Sudarsan 9 Temmuz 2020 Egypt tries to silence its critics in the United States by jailing their relatives The Washington Post 9 Ocak 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Al Arian Abdullah 27 Subat 2020 Hosni Mubarak s legacy is Abdel Fattah el Sisi Al Jazeera Ingilizce 19 Ekim 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Goldschmidt Arthur 1988 Modern Egypt The Formation of a Nation State Boulder CO Westview Press s 5 ISBN 978 0 86531 182 4 17 Aralik 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Among the peoples of the ancient Near East only the Egyptians have stayed where they were and remained what they were although they have changed their language once and their religion twice In a sense they constitute the world s oldest nation For most of their history Egypt has been a state but only in recent years has it been truly a nation state with a government claiming the allegiance of its subjects on the basis of a common identity Background Note Egypt United States Department of State 10 Kasim 2010 4 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Pierre Crabites 1935 Ibrahim of Egypt Routledge s 1 ISBN 978 0 415 81121 7 9 Mayis 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 on July 9 1805 Constantinople conferred upon Muhammad Ali the pashalik of Cairo Density By Governorate 1 7 2020 Area km2 Theme Population pg 14 Capmas gov eg 2 Kasim 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 PDF Capmas Gov Arab Republic of Egypt 21 Mart 2015 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 9 Nisan 2024 The World Factbook The World Factbook 2024 bas CIA Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link a b c d World Economic Outlook Database October 2023 Edition Egypt IMF org International Monetary Fund 10 Ekim 2023 15 Ekim 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 GINI index World Bank estimate World Bank 27 Temmuz 2018 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 30 Mart 2020 Gini Index coefficient distribution of family income The World Factbook www cia gov 30 Haziran 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 24 Agustos 2022 Human Development Report 2021 2022 PDF Ingilizce United Nations Development Programme 8 Eylul 2022 9 Mart 2023 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Midant Reynes Beatrix 2000 The Prehistory of Egypt From the First Egyptians to the First Kings Oxford Blackwell Publishers Constitution of The Arab Republic of Egypt 2014 PDF sis gov eg 18 Temmuz 2015 tarihinde kaynagindan PDF Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Urban population of total population Egypt Arab Rep World Bank 14 Mart 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Lessons from for BRICSAM about south north Relations at the Start of the 21st Century Economic Size Trumps All Else International Studies Review Cilt 9 Arab Republic of Egypt and the IMF IMF Ingilizce 10 Nisan 2024 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 9 Nisan 2024 Nisanyan Sozluk 24 Mayis 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 10 Nisan 2024 Z T 1928 PDF Il Malti 2 Maltaca 2 1 Il Ghaqda tal Kittieba tal Malti s 35 17 Nisan 2016 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi مصرايم St Takla org 22 Aralik 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 Nisan 2024 Izre amp 39 Shlomo On the So Called Ventive Morpheme in the Akkadian Texts of Amurru www academia edu s 84 18 January 2016 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 April 2024 Black Jeremy A George Andrew Postgate J N 2000 A Concise Dictionary of Akkadian Otto Harrassowitz Verlag ISBN 978 3 447 04264 2 RINAP 5 1 Ashurbanipal 011 ex 001 P421807 CDLI Ingilizce 9 Temmuz 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 10 Nisan 2024 Breyer Fr A K Morgenlandische Worter im Deutschen Die agyptischen Lehnworter 9 Nisan 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde In W Raunig St Wenig Afrikas Horn Akten der Ersten Internatio nalen Littmann Konferenz 2 bis 5 Mai 2002 in Munchen Meroitica 22 Wiesbaden Otto Harrassowitz Verlag 2005 s 381 9783447051750 Rosalie David 1997 Pyramid Builders of Ancient Egypt A Modern Investigation of Pharaoh s Workforce Routledge s 18 Muḥammad Jamal al Din Mukhtar 1990 Ancient Civilizations of Africa Currey s 43 ISBN 978 0 85255 092 2 31 Ocak 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Nisan 2024 Antonio Loprieno Egyptian and Coptic Phonology in Phonologies of Asia and Africa including the Caucasus Vol 1 of 2 Ed Alan S Kaye Winona Lake Indiana Eisenbrauns 1997 s 449 Henry George Liddell Robert Scott A Greek English Lexicon X x xesi fwnew Xhmia www perseus tufts edu 19 Nisan 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Nisan 2024 A Brief History of Alchemy University of Bristol School of Chemistry 5 Ekim 2008 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Nisan 2024 Breasted James Henry Peter A Piccione 2001 Ancient Records of Egypt University of Illinois Press ss 76 40 ISBN 978 0 252 06975 8 Midant Reynes Beatrix The Prehistory of Egypt From the First Egyptians to the First Kings Oxford Blackwell Publishers The British Museum 2005 14 Subat 2009 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Nisan 2024 Shaw Ian Ed 2003 The Oxford History of Ancient Egypt Oxford Oxford University Press s 69 ISBN 0 19 280458 8 The Fall of the Egyptian Old Kingdom BBC 17 Subat 2011 17 Kasim 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Nisan 2024 Ancientsudan org 1 Subat 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Nisan 2024 Shaw Ian Ed 2003 The Oxford History of Ancient Egypt Oxford Oxford University Press s 383 ISBN 0 19 280458 8 Jones Prudence J 2006 Cleopatra A Sourcebook Norman University of Oklahoma Press s 14 ISBN 978 0806137414 They were members of the Ptolemaic dynasty of Macedonian Greeks who ruled Egypt after the death of its conqueror Alexander the Great Onlar Misir i fetheden Buyuk Iskender in olumunden sonra Misir i yoneten Makedon Yunanlarin Ptolemaios Hanedani nin uyeleriydi Bowman Alan K 1996 Egypt after the Pharaohs 332 BC AD 642 2nd Berkeley University of California Press ss 25 26 ISBN 0 520 20531 6 Stanwick Paul Edmond 2003 Portraits of the Ptolemies Greek kings as Egyptian pharaohs Austin University of Texas Press ISBN 0 292 77772 8 a b 20 Aralik 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 27 Nisan 2024 Kamil Jill Coptic Egypt History and Guide Cairo American University in Cairo 1997 s 39 a b c 1991 1989 The Mideast Heartland Before European Hegemony The World System A D 1250 1350 New York Oxford University Press ss 243 244 ISBN 978 0 19 506774 3 Egypt Major Cities Countrystudies us 17 Ocak 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Nisan 2024 Bilinmeyen Osmanli Ahmet Akgunduz ve Sait Ozturk OSAV Yayinlari 1999 Donald Quataert 2005 The Ottoman Empire 1700 1922 Cambridge University Press s 115 ISBN 978 1 139 44591 7 13 Subat 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Nisan 2024 Icelandic Volcano Caused Historic Famine In Egypt Study Shows ScienceDaily 22 Kasim 2006 17 Ocak 2013 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Nisan 2024 Resimli Osmanli Tarihi Yavuz Bahadiroglu Nesil Yayinlari Izzeddin Nejla M Abu 1981 Nasser of the Arabs an Arab assessment Third World Centre for Research and Publishing s 2 ISBN 978 0 86199 012 2 a b Baten Jorg 2016 A History of the Global Economy From 1500 to the Present Cambridge University Press s 217 ISBN 978 1 107 50718 0 Fahmy Khaled 1997 All the Pasha s Men Mehmed Ali his army and the making of modern Egypt Cambridge Middle East Studies 8 Cambridge University Press ss 119 147 ISBN 978 0 521 56007 8 24 Nisan 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Nisan 2024 Baten Jorg 2016 A History of the Global Economy From 1500 to the Present Cambridge University Press s 220 Figure 7 4 Numeracy in selected Middle Eastern countries based on Prayon and Baten 2013 ISBN 978 1 107 50718 0 Nejla M Abu Izzeddin Nasser of the Arabs s 2 Baten Jorg 2016 A History of the Global Economy From 1500 to the Present Cambridge University Press ss 217 224 Figure 7 6 Height development in the Middle East and the world male and 225 ISBN 978 1 107 50718 0 Anglo French motivation Derek Hopwood Egypt Politics and Society 1945 1981 London 1982 George Allen amp Unwin s 11 De facto protectorate Joan Wucher King Historical Dictionary of Egypt Metuchen NJ 1984 Scarecrow s 17 Jankowski James Egypt A Short History s 111 Treaty of Lausanne World War I Document Archive wwi lib byu edu 23 Mayis 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Nisan 2024 Jankowski James Egypt A Short History s 112 Collins Robert O Collins Professor of History Robert O 29 Mayis 2008 A History of Modern Sudan Ingilizce Cambridge University Press ISBN 978 0 521 85820 5 Egypt The World Factbook CIA 4 Ocak 2021 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 27 Nisan 2024 Jailan Zayan 25 Ocak 2011 AFP Egypt braces for nationwide protests AFP 18 Subat 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 25 Ocak 2011 Misir da Ordu Halka Ates Aacti 12 Ocak 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde Milliyet Misir da ordu Mursi yanlilarina ates acti Radikal 8 Temmuz 2013 5 Aralik 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 12 Ocak 2014 The limits of a Green Revolution Ingilizce 29 Mart 2007 28 Temmuz 2011 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 15 Nisan 2022 4 Ocak 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Arsivlenmis kopya 19 Subat 2023 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 19 Subat 2023 Dis baglantilarVikipedi nin kardes projelerinden Misir hakkinda daha fazla bilgi edininVikisozluk te tanimlarCommons ta dosyalarMisir Devlet Hizmetleri Sitesi20 Mart 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde Arapca Ingilizce