İoannis Kurkuas (Yunanca: Grekçe: Ἰωάννης Κουρκούας, hizmet yılları y. 915-946), ayrıca Kourkouas ya da Curcuas şeklinde de yazılır,a[›], Bizans İmparatorluğu'nun en önemli generallerinden biridir. Doğu'da Müslüman devletlere karşı yapılan muharebelerdeki başarısı tam olarak yüzyıllardır süren Arap-Bizans savaşlarının yönünün tersine çevirmiş ve 10. yüzyıl "Yeniden fetih" çağını başlatmıştır.
İoannis Kurkuas | |
---|---|
Doğum | 900 öncesi |
Ölüm | 946 sonrası |
Bağlılığı | |
Hizmet yılları | y. 915-944 |
Rütbesi | Domestikos tōn scholōn |
Kourkouas, birçok önemli general çıkarmış Ermeni kökenli bir ailedendir. İmparatorluk muhafız alayı komutanı olarak, Kourkouas İmparator I. Romanos'un (920-944 arası hükümdar) başlıca destekçilerinden biri olmuş ve Romanos'un tahta çıkmasını kolaylaştırmıştır. 923 yılında, Kourkouas doğu sınırlarında bulunan Bizans ordusunun baş komutanı olarak atanmış ve Abbâsîler ve yarı özerk sınır emirlikleri ile yüzleşmiştir. Bu görevi 20 yıldan fazla taşımış ve bölgedeki stratejik dengeyi değiştiren mutlak Bizans başarılarını gözetmiştir.
9. yüzyıl boyunca, Bizans gücünü toplayıp ve iç istikrarı sağlarken Halifelik giderek güçsüz ve bölünmüş hale geldi. Kurkuas'ın liderliğinde, yaklaşık 200 içinde, ilk kez Bizans ordusu Müslüman topraklarının içlerinde ilerleyerek imparatorluk topraklarını genişlettiler. Melitene ve Kâlikâla emirlikleri ele geçirilerek Bizans kontrolü Fırat'ın yukarısı ve Batı Ermenistan'a genişledi. Kalan İberya ve Ermeni prenslikleri Bizans vasalı oldular. Kurkuas ayrıca 941 yılnada gerçekleşen önemli Rusların seferinin mağlup edilmesinde görev almış ve İsa Mesih'in yüzünün betimlemesinin taşıdığına inanılan önemli ve kutsal emanet Edessa'nın Mandilo'sunu geri getirmiştir. 944 yılında I. Romanos'un oğullarının komplosu ile görevden alınmış fakat İmparator VII. Konstantinos'un (913-959 arası hükümdar) isteği göreve geri dönmüş ve 946 yılında imparatorluk elçisi olarak görev yapmıştır. Nihai sonu bilinmemektedir.
Hayatı
Erken dönem kariyeri
İoannis, 9. yüzyılda Bizans hizmetinde şöhret kazanan Ermeni Kurkuas ailesinin -onların özgün soyadlarının Helenleştirilmiş formu, Gurgen (Ermenice: Գուրգեն)- akrabasıdır, aile Anadolu'nun elinde toprak tutan asker aristokrat büyük ailelerinden ("" olarak da adlandırılır) biri olmuştur. İoannis'in aynı ada sahip büyükbabası I. Basileios (867-886 arası hükümdar) iktidarında seçkin alayı (tagma) komutanıydı; İoannis'in kendi oğlu ve kardeşi gibi büyük yeğeni İoannis Çimiskes kıdemli general oldular.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTltTDJZd0wxSnZiV0Z1ZFhOZlNWOTNhWFJvWDBOb2NtbHpkRzl3YUdWeUpUSkRYM052Ykdsa2RYTXVhbkJuTHpJMU1IQjRMVkp2YldGdWRYTmZTVjkzYVhSb1gwTm9jbWx6ZEc5d2FHVnlKVEpEWDNOdmJHbGtkWE11YW5Cbi5qcGc=.jpg)
İoannis'in erken dönem hakkında çok az şey bilinmektedir. Babası imparatorluk sarayında zengin bir bürokrattı. İoannis'in kendisi Armeniakon themasının Darbidos bölgesinde bulunan Dokeia'da (günümüz Tokat) doğdu, akrabası olan Gangra piskoposu Kristofer tarafından eğitildi. Yeni doğmuş VII. Konstantinos'un (913-959 arası hükümdar) naibesi Zoe Karbonopsina'nın (914-919) iktidarının sonlarında muhtemelen Ermeni hemşehrisi Romanos Lekapenos'un onu taca götürecek entrikalarının bir parçası sayesinde saray muhafız alayı komutanı olarak atandı. Bu makamda, Lekapenos'un gücü ele almasına karşı çıkan birçok yüksek rütbeli bürokratı tutuklayarak, Lekapenos'un Zoe yerine 919 yılında naip olarak atanmasının yolunu açtı. Lekapenos sonunda Aralık 920 tarihinde kıdemli imparator olarak tac giyene kadar gücünü artırdı. İoannis bu desteğinin mükafatı olarak, yaklaşık 923 yılında, Lekapenos, İoannis'i Domestikos tōn scholōn makamına terfi ettirdi, bu görev Anadolu'da bulunan tüm imparatorluk ordularının fiilen baş komutanlığıydı.Oi meta Theofanin'in vakayinamesine göre, Kurkuas bu görevi benzersiz bir şekilde 22 yıl ve yedi ay kesintisiz sürdürdü.
O dönem ve felaket ile 917 yılında sonuçlanan Acheloos Muharebesi'nin ardından, Bulgaristan ile uzun süredir devam eden ihtilaf nedeniyle Balkanlar'da bulunan Bizans topraklarının çoğu işgal altındaydı. Bunun sonucu olarak, Doğu'nun Domestikos'u olarak Kurkuas'ın ilk görevi, İmparatorluğun kuzey doğu Anadolu sınırında bulunan stratejik olarak önemli Haldia valisi (strategos) Bardas Boilas'ın isyanını bastırmak oldu. Bu görev çabucak başarıldı ve İoannis'in kardeşi Theofilos Kurkuas, Haldia valisi olarak Boilas'ın yerine geçti. Doğu cephesinin en kuzey bölgesinin komutanı olarak, Theofilos yetenekli bir asker olduğunu kanıtladı ve ağabeyinin seferlerine değerli destekler verdi.
Melitene'nin ilk boyun eğmesi ve Ermenistan'a seferler
7. yüzyıldaki İslam'ın yayılışının ardından, Arap-Bizans ihtilafı, yaklaşık Toros ve Aladağlar hattı ile tanımlanan nispeten sabit sınır boyunca düzenli akınlar ve karşı akınlar şeklinde devam ediyordu. 860lara kadar üstün Müslüman orduları Bizans'ı savunmada bıraktı. Sadece 863 sonrası, Lalakaon Muharebesi sonrası Bizanslılar nihayetinde Müslümanlara karşı kaybettikleri bazı toprakları Suriye ve Yukarı Mezopotamya'nın içlerine yaptıkları akınlar ve Tefrike (günümüz Divriği etrafında kurulu Paulusçu devletin ilhakı ile geri kazandılar. Buna ek olarak, tarihçi Mark Whittow'a göre, Ermenilerin Abbâsîler yerine artan sayıda hizmetine girildiği İmparatorluk ile ittifak yapmaları konusunda cesaretlendirilmeleri ile "912 yılında, Araplar Toros ve Aladağlar'ın gerisinde tutuldular". Bizans gücünün artması, özellikle merkezi hükûmetin birçok isyan ile karşı karşıya kaldığı Muktedir (908-932 arası hükümdar) yönetiminde, Abbâsîler'in zayıflaması ile daha da arttı. Halifeliğin çevresinde merkezi kontrolün zayıflaması ile yarı bağımsız yerel hanedanların ortaya çıkmasına neden oldu. Ayrıca Bulgar Çarı I. Simeon'un 927 yılında ölümünden sonra, Bulgarlar ile imzalanan barış anlaşması İmparatorluğun dikkatini ve kaynaklarını Doğu'ya yöneltmesine izin verdi.
925 yılında Romanos Lekapenos, Fırat'ın batı yakasında bulunan Müslüman şehirlerden haraç isteyecek kadar kendini güçlü hissetti. Reddettiklerinde, 926 yılında, Kurkuas önderliğinde bir ordu sınırı geçti. Kardeşi Theofilos ve Lykandos Stratigos'u Mleh (Yunanca kaynaklarda Melias) komutasında Ermeni birlik yardım ediyordu. Kurkuas, uzun zamandır Bizans'a sorun yaratan bir emirliğin başkenti olan Melitene'yi (günümüz Malatya) hedef aldı. Bizans ordusu başarılı bir şekilde dış şehri ele geçirdi, kale içini alamasa da Kurkuas, haraç ödemeyi kabul eden emir ile bir anlaşmaya vardı.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTgwTHpReEwwTmhkV05oYzNWekpUSkRYemc0TkMwNU5qSXVaMmxtTHpJMU1IQjRMVU5oZFdOaGMzVnpKVEpEWHpnNE5DMDVOakl1WjJsbS5naWY=.gif)
927-928'de, Kurkuas Arap kontrolündeki Ermenistan'a büyük bir sefer başlattı. Fırat kenarında önemli bir toprak olan Samosata'yı (modern Samsat) aldıktan sonra, Bizanslılar Ermeni başkenti Divin'e kadar ilerlediler. Arap karşı saldırısı sadece birkaç gün onların Samosata'yı terk etmeye zorladı ve Sâci general Nasır el-Subuki tarafından savunulan Divin Bizans kuşatmasına karşı, Bizanslılar kayıpları artması nedeniyle bırakana kadar, başarıyla ayakta kaldı. Aynı zamanda, Tarsus Emiri güney Anadolu'ya başarılı akınlar düzenleyip, Bizans'ı destekleyen yerel Kürt lider 'ı dengeledi. Bizanslılar, Güney Ermenistan'da Van Gölü bölgesinde bulunan Emirliğine yöneldiler. Kurkuas'ın birlikleri bölgeyi talan edip, Khliat ve Bitlis kasabalarını aldılar, [Bitlis'te bulunan caminin minberini haç ile değiştirdikleri söylenir. Yerel Arapların Halifeden yardım istekleri karşılık bulmaması arapların bölgeyi terk etmelerine neden oldu. En yakın imparatorluk toprağından 500 kilometre (310 mi) uzakta bu istila Bizans'ın geçmiş yüzyıl boyunca izlediği savunma mantıklı stratejinin sonuydu ve imparatorluk ordusunun yeni yeteneklerinin altını çiziyordu. Anadolu'daki kıtlık ve İtalya Katepanlığında yürütülen paralel zorunlu seferler Kurkuas'ın kuvvetlerini zayıflattı. İran Azerbaycanı valisi ve önceki Sacid gulam tarafından ordusu mağlup edildi ve geri çekilmeye zorlandı.
930 yılında, Melias'ın Samosata'ya saldırısı ağır bir yenilgi ile sonuçlandı, oğullarından biri dahil olmak üzere önemli subaylar esir alınıp Bağdat'a gönderildi. Aynı yıl daha sonra İoannis ve erkek kardeşi Theofilos Kâlikâla Emirliğinin başkenti Theodosiopolis'i (modern Erzurum) kuşattılar. Sefer, sözde müttefikleri Tao-Klarceti'nin İberya hükümdarlarının entrikaları yüzünden çetrefildi. Kendi sınırlarının yanına doğrudan Bizans kontrolünün genişlemesinden çekinen İberyalılar kuşatma altındaki şehre zaten tedarik sağlıyorlardı. Bir kez şehir muhasara edilince, Bizanslıların ele geçirdikleri birçok şehri talep ettiler fakat onlardan biri, Mastaton kalesi, teslim edilince, İberyalılar Arapların yanına geçtiler. Kurkuas İberyalıları taviz vererek yanında tutmaya ihtiyacı ve Ermeni prensleri dikkatlice onun eylemlerini gözlemledikleri için, bu hakarete karşılık vermedi. Yedi aylık kuşatmadan sonra, Theodosiopolis 931 Baharında düştü ve bağlı vasallığa dönüştürülürken, VII. Konstantinos'un De Administrando Imperio adlı eserine göre, Arakses nehrinin kuzeyindeki tüm topraklar İberya Kralı II. David'e verildi. Melitene'de, Theodosiopolis üzerinde Bizans kontrolü zordu ve nüfus direnç gösteriyordu. 939 yılında isyan edip, Bizanslılardan ayrıldılar ve Theofilos Kurkuas 949 yılına kadar şehre boyun eğdiremedi. Tamamen imparatorluğa katıldı ve Müslüman nüfus atılıp, yerlerine Rum ve Ermeni yerleşimciler geldi.
Melitene'nin nihayi ele geçirilişi
Emir 'ın ölümünden sonra, Melitene Bizans'a olan bağlılığını kaldırıdı. Saldırı ya da manevralar ile şehri alma teşebbüsleri başarısız olduktan sonra, Melitene platosunu çevreleyen tepelere kaleler inşa ettiler ve düzenli olarak bölgeyi tahrip ettiler. 931 başlarında, Melitene halkı anlaşmaya varmaya zorlandı: bağlı vasal olacaklar ve hatta Bizanslıların yanında seferler askerî birlik vereceklerdi.
Diğer Müslüman devletleri boş durmuyorlardı: Mart ayında, Bizanslılar Anadolu'da Abbâsîli komutan Munis el-Muzaffer komutasında üç başarılı akına maruz kalırlarken, Ağustos ayında Thamal al-Dulafi önderliğinde büyük bir akın Ancyra ve Amorium kadar içlere kadar ilerlemiş ve dönerlerken yanlarına 136,000 altın dinar değinde esir almışlardır. Bu dönem boyunca, Bizanslılar Güney Ermenistan ile ilgilenerek, yerel ermeni prensler ile mücadele den Vaspurakan Krallığı hükümdarı I. Gagik'e yardım ettiler, Kral da İran Azerbaycan emirine karşı Bizanslılar ile ittifak yaptı. Orada Kaysite Emirliğine akınlar düzenlediler ve razed Khliat and Berkri'yi yerle bir ettiler. Mezopotamya'ya yürümeden önce Samosata'yı tekrar ele geçirdiler. Gagik bu ve Kaysite topraklarını ele geçirmenin avantajını kullanamadı Muflih hemen onun topraklarına akınlar düzenleyerek mukabele etti. Bu noktada Melitene halkı Musul Hamdani hükümdarını yardıma çağırdılar. Cevap olarak, Prens Bizanslılara saldırdı ve onları püskürttü: Samosata boşaltıldı ve Bizans garnizonu Melitene'den çekildi. Ancak Sa'id bölgede kalamadı ya da yeterli birlik bırakamadı; Musul'a döner dönmez Bizanslılar geri geldiler ve Melitene ablukasına ve yanmış toprak taktiklerine kaldıkları yerden devam ettiler.
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh4THpFMUwwMWxiR2wwWlc1bFgySjVYM1JvWlY5Q2VYcGhiblJwYm1WelgybHVYemt6TkY5bWNtOXRYM1JvWlY5RGFISnZibWxqYkdWZmIyWmZTbTlvYmw5VGEzbHNhWFI2WlhNdWFuQm5MekkxTUhCNExVMWxiR2wwWlc1bFgySjVYM1JvWlY5Q2VYcGhiblJwYm1WelgybHVYemt6TkY5bWNtOXRYM1JvWlY5RGFISnZibWxqYkdWZmIyWmZTbTlvYmw5VGEzbHNhWFI2WlhNdWFuQm4uanBn.jpg)
Kaynaklar, 932 yılında Bizans'ın harici büyük bir seferini kaydetmemişlerdir, çünkü İmparatorluk, Opsikion Theması'nda gerçekleşen iki isyan ile meşguldü. 933 yılında, Kurkuas Melitene saldırısını yeniledi. Mu'nis al-Muzaffar, etrafı çevrilmiş şehre yardım için kuvvet yolladı fakat çatışmaların sonucunda, Bizanslılar galip geldiler, birçok esir aldılar ve Arap ordusu şehri kurtaramadan geri döndü. 934 yılının başlarında 50,000 kişilik ordunun başında Kurkuas sınırı geçip, Melitene'e doğru yürüyüş geçti. Hiçbir diğer Müslüman ülke yardım göndermedi çünkü Halife Kahir'in tahttan indirilişini izleyen çalkantı ile meşguldüler. Kurkuas, Samosata'yı tekrar ele geçirip, Melitene'yi kuşattı. Kurkuas'ın yaklaştığı haberi ile birçok kişi şehri terk etti ve açlık sonunda kalanları 19 Mayıs 934 günü teslim olmaya zorladı. Şehrin daha önceki isyanlarından ihtiyatlı olan Kourkouas sadece Hristiyan ya da Hristiyanlara dönmeyi kabul edenlerin kalmasına izin verdi. Çoğu öyle yaptı, kalanlar gönderildi. Melitene tamamen imparatorluk ile birleştirildi ve verimli topraklarının çoğu imparatorluk mülküne (kouratoreia) devredildi. Bu, I. Romanos tarafından güçlü Anadolu toprak sahibi aristokrasisinin vilayetin kontrolünü ele geçirmesini engellemek için yapılan olağan dışı bir hareketti. Ayrıca bu hareket aynı zamanda, önemli sınır bölgelerinde, doğrudan imparatorluk varlığının ve kontrolünün artmasına da hizmet etti.
Hamdaniler'in yükselişi
Melitene'nin düşüşü, Müslüman dünyasında şok etkisi yarattı: ilk defa önemli bir Müslüman şehri düşüyor ve Bizans İmparatorluğu'nun eline geçiyordu. Kurkuas başarısını 936 yılında Samosata bölgesini dize getirerek devam ettirdi ve şehri yerle bir etti. 938'e kadar, Doğu göreceli sakin kaldı. Tarihçiler, Bizanslıların büyük ihtimalle Halifelik'ten destek ihtimali olmayan Melitene ve Arap Emirlikleri ile tam bir uzlaşma ile meşgul olukları için onları tahrik etmek istemediklerini düşünürler.
Halifeliğin zayıflaması ile, sınır vilayetlerini savunma kabiliyetini de kaybetmesi açıktı, yeni bir yerel hanedan, Hamdaniler, kuzey Mezopotamya ve Suriye'de Bizans'ın karşısındaki vilayetlerde ortaya çıktı. Onlara Nasırü'd Devle ("Devletin Savunucusu") el-Hasan liderlik ederken ve Seyfü'd Devle ("Devletin Kılıcı") lakaplı kardeşi Ali ise ona eşlik ediyordu. Yaklaşık 935 yılında tamamı Bizanslılara sığınmış, Hristiyanlığa dönmüş ve Bizans emrine 12,000 süvari veren Arap aşireti, yükselen Hamdaniler tarafından mağlup edildi. Fırat'ın batı kıyısı boyunca yerleştirilmişler ve orada yeni kurulan beş themayı korumakla görevlendirilmişlerdi: Melitene, , Asmosaton (Arsamosata), Derzene, and .
Seyfül Devle ile Bizans'ın ilk karşılaşması 936 yılında gerçekleşmiştir, o yıl Samosata'yı ele geçirmeyi denedi ama evindeki bir isyan onu geri dönmeye zorladı. 938 yılında bir başka saldırısında bu sefer Charpete kalesini ele geçirdi, Kurkuas'ın öncü güçlerini yendi, büyük bir ganimet ele geçirdi ve Kurkuas'ı geri çekilmeye zorladı. Aynı yıl Konstantinopolis ile Halifelik arasında bir barış anlaşması imzalandı. Her iki tarafta da endişe yaratan Hamdaniler'in yükselen gücü müzakereleri kolaylaştırıldı. Halifelik ile yapılan resmî barış anlaşmasına rağmen Bizanslıların yerel Müslüman hükümdarlar ile ad hoc savaş durumu devam etti, bu sefer onlara Hamdaniler destek veriyordu. 939 yılında Bizanslılar Theodosiopolis'i ele geçirmeye teşebbüs ettiler fakat kuşatma Seyfü'd Devle'nin taze güçler ile yaklaştığı haberi ile kaldırıldı.
Aynı zamanda Bizanslılar Arsamosata ve güneybatı Ermenistan dağlarında stratejik önemde yerleri ele geçirerek Van Gölü çevresindeki Müslüman emirliklere doğrudan tehdit haline geldiler. Durumu tersine çevirmek için 940 yılında Seyfü'd Devle önemli bir sefer başlattı: Meyafarkin'den (Bizans Marturupolis) başladı, Bitlis'i geçerek Ermenistan'a girdi, orada birçok kaleyi ele geçirdi ve hem Müslüman hem de Hristiyan yerel lordlara baş eğdirdi. Theodosiopolis etrafındaki Bizans topraklarını yağmalamış ve Kurkuas'ın taze güçle gelip ve onu geri çekilmeye zorlayana kadar elinde tuttuğu Koğonya'ya kadar baskın vermiştir. Seyfü'd Devle bu çabalarını devam ettirememiştir; 945 yılına kadar Halifelikteki iç geliştirmeler ile güney Irak'taki rakipler ve Suriye'deki Akşitler ile meşgul olmuşlardır.
941 yılında Rus saldırısı
Hamdaniler'in dikkatinin dağılması Bizans için şanstı. 941 yaz başı, Kurkuas doğuya yaptığı seferi kaldığı yerden devam etmek için hazırlanırken, dikkati hiç beklenmedik bir olay ile dağıldı: Konstantinopolis'in etrafındaki alana saldıran Rus filosu ortaya çıktı. Bizans ordusu ve donanması, başkentte olmaması ve Rus filosunun ortaya çıkması, Konstantinopolis'in halkında paniğe neden oldu. Donanma ve Kurkuas'ın ordusu geri çağrılırken, protovestiarios Theofanes komutasında acilen bir araya getirilen Rum ateşi atıcıları yerleştirilmiş yaşlı gemiler 11 Haziran günü Rus filosunu yendi ve şehre doğru ilerleyen rotasından ayrılmaya zorladı. Hayatta kalanlar, Bitinya kıyılarına çıktılar ve savunmasız kırsal alanı talan ettiler.Patrikios Bardas Fokas bir araya getirebildiği birlikler ile aceleyle bölgeye intikal etti ve Kurkuas'ın ordusunun gelmesini bekledi. Sonuçta Kurkuas ve ordusu bölgeye vardı ve kırsal alanı yağmalamak için dağılmış Ruslara saldırıp çoğunu öldürdü. Hayatta kalanlar gemilerine doğru geri çekildiler ve gece karanlığından yararlanarak Trakya'ya geçmeyi denediler. Geçiş sırasında, tüm Bizans donanması saldırdı ve Rusları yok etti.
Mezopotamya seferleri ve Mandilo'nun geri alınışı
![image](https://www.wikipedia.tr-tr.nina.az/image/aHR0cHM6Ly93d3cud2lraXBlZGlhLnRyLXRyLm5pbmEuYXovaW1hZ2UvYUhSMGNITTZMeTkxY0d4dllXUXVkMmxyYVcxbFpHbGhMbTl5Wnk5M2FXdHBjR1ZrYVdFdlkyOXRiVzl1Y3k5MGFIVnRZaTh5THpJekwxTjFjbkpsYm1SbGNsOXZabDkwYUdWZlRXRnVaSGxzYVc5dVgzUnZYM1JvWlY5Q2VYcGhiblJwYm1WekxtcHdaeTh5TlRCd2VDMVRkWEp5Wlc1a1pYSmZiMlpmZEdobFgwMWhibVI1YkdsdmJsOTBiMTkwYUdWZlFubDZZVzUwYVc1bGN5NXFjR2M9LmpwZw==.jpg)
Bu oyalanmanın ardından, Ocak 942 Kurkuas Doğu'ya üç yıl sürecek yeni bir sefer başlattı. İlk saldırı Halep topraklarında oldu, burası adamakıllı yağmalandı, Halep yakınlarında Hamus kasabasının düşmesiyle, Arap kaynaklarına göre bile 10-15.000 arası tutsak Bizanslılar tarafından esir alınmıştır. Yazın Tarsus'tan Emir Thamal al-Dulafi'nin ya da onun hizmetlilerinden birinin (Gulam) zayıf karşı ataklarına rağmen, sonbaharda Kurkuas bir büyük başka bir istila başlattı. Arap kaynaklarına göre 80,000 adamlık istisnai büyük ordunun başında müttefik Taron'u geçerek kuzey Mezopotamya'ya girdi. Meyyafarikin, Amida, Nisibis, Dara gibi 300 yıl önce Herakleios'tan beri Bizans ordusunun ayak basmadığı yerlere saldırıldı ve yağmalandı. Bu seferlerin gerçek amacı Kutsal Mandilo'yu muhafaza eden Edessa şehriydi. İsa'nın yüzünü sildiği ve böylece yüzünün izi çıktığına inanılan bir bez parçası, bilahare Kral Abgar'a verilmiştir. Bizanslılara için ikonoklazm dönemi ve resimlere saygının tekrar tesis edilmesinden sonrası, yoğun bir şekilde dini önemi artmıştı. Sonuç olarak, ele geçirilmesi Lekapenos yönetiminin halk desteğinin ve meşrutiyetin de muazzam artışa neden olacaktı. Kurkuas 942 yılından itibaren, Melitene'ye yaptığı gibi, Edessa'ya saldırdı ve kırsalını talan etti. Sonunda emir barış yapmayı kabul edip, Bizanslılara karşı ordu kurmayacağına ve 200 esire karşılık Mandilo'yu değiş tokuş yapmayı yemin etti.Mandilo Konstantinopolis'e götürüldü, Theotokos yortusu günü 15 Ağustos 944 tarihinde şehre vardı. Gösterişli bir giriş düzenlendi ve Büyük Saray'ın güney bölümünde yer alan şapele yerleştirildi. Kurkuas, Bithra (modern Birecik) ve Germanikeia (modern Kahramanmaraş) yağmalayarak seferini tamamladı.
Görevden alınması ve geri gelmesi
Bu zaferine rağmen, Kurkuas'ın düşüşü, arkadaşı ve koruyucusu I. Romanos Lekapenos gibi yakındı. I. Romanos'ın hayatta kalan iki büyük oğlu ortak imparatorlar Stefanos ve Konstantinos, Kurkuas'ı kıskanıyorlar ve geçmişte onun altını oymayı denemelerine rağmen başarılı olamamışlardı. Kurkuas'ın Doğu'da başarısının ardından, I. Romanos en güvendiği generali ile imparatorluk ailesi arasında evlilik bağı kurmaya niyet etti. Kurkuas'ın kızı Öfrosin'i, imparatorun damadı ve kıdemsiz imparator VII. Konstantinos'un oğlu yani torunu geleceğin imparatoru II. Romanos (959-963 arası hükümdar) ile evlendirecekti. Bu tür bir birlik ordunun sadakatini kemikleştirecek olması yanın da, ayrıca VII. Konstantinos ile temsil olunan meşru Makedon Hanedanı'nın durumunu taht iddiası olan Romanos'ın kendi oğullarına karşı güçlendiriyordu. Tahmin edileceği gibi, Stefanos ve Konstantinos bu karara muhalefet edip, o zaman yaşlı ve hasta olan babalarına üstün geldiler, 944 sonbaharında Kurkuas'ı görevden aldılar.
Kurkuas'ın yerine Pantherios isimli birisi geldi, hemen Aralık ayında Halep çevresine akın yaparken, Seyfü'd Devle tarafından mağlup edildi. 16 Aralık tarihinde I. Romanos oğulları Stefanos ve Konstantinos tarafından tahttan indirilip, Prote adasında bir manastıra kapatıldı. Birkaç hafta sonra, 26 Ocak günü, bir başka darbe ile iki oğul Lekapenos tahttan indirildiler ve VII. Konstantinos tek başına imparator oldu. Kurkuas tekrar imparatorluğun gözüne girdi: Konstantinos depremden sonra hasar görmüş Kurkuas'ın sarayının tamiri için para verdi ve 946 başlarında magistros Kosmas ile Tarsus Arapları ile esir değişimini görüşmesi için gönderildiği kaydedilmiştir. Hakkında bundan sonrası için bilgi yoktur.
Lekapenos ailesinin düşüşü, güçlü kişiliklerin döneminin bittiğini işaret ediyor olsa da Kurkuas'ın yayılma politikası devam etti: Domestikos tōn scholōn makamına Kourkouas'ın ardından önce Bardas Fokas, sonra 963-969 yılları arasında İmparatorluk yapacak Nikiforos Fokas, en sonunda Kurkuas'ın büyük yeğeni ve 969-976 yılları arasında İmparatorluk yapacak İoannis Çimiskes geldi. Hepsi Bizans'ın Doğu'da bulunan sınırlarını genişlettiler, Kilikya ve Antakya ile beraber Kuzey Suriye'yi geri alırlarken, Halep Hamdani Emirliğini bir Bizans himayesine soktular.
Değerlendirme
Oi meta Theofanin'in vakayinamesi, Romanos Lekapenos'un saltanatı, 40.
Kurkuas, Bizansta en büyük askerî liderlerden biridir, bu gerçeği Bizanslıların kendileri de kabul etmektedir: sonraki dönemin Bizanslı vakayinüvisleri onu imparatorluk sınırlarını Fırat'a kadar tekrar genişletmiş general olarak selamlarlar, ve protospatharios Mihail tarafından yazılmış onun dönemine ait sekiz ciltlik tarihte ve günümüze yalnızca özeti ulaşmış Oi meta Theofanin'de "ikinci Trajan ya da Belisarius" olarak ilan edilmiştir.
Başarılarının alt yapısı kesinlikle başkalarının kurduklarıdır: Lalakaon'un Melite'sinde güç dengesini değiştiren III. Mihail, Pavlusçuluğu yok eden I. Basileios, hayati Mezopotamya theması'nı kuran VI. Leon ve Bizans etkisini tekrar Ermenistan'a genişletip, Lykandos theması kuran İmparatoriçe Zoe. Bununla birlikte, Kurkuas ve seferleri, kuzey Ortadoğu'daki güç dengesini tartışılmaz bir biçimde değiştirdi, sınır ötesi eyaletleri Arap baskınlarına karşı koruyor ve Bizansı bir yayılmacı güç haline getiriyordu. Tarihçi Steven Runciman'ın sözleriyle "daha güçsüz bir general İmparatorluğunu Sarazenlerden temizleyip sınırlarını başarılı bir şekilde savunabilirdi, ancak [Kurkuas] daha fazlasını yaptı. İmparatorluk ordularına yeni bir ruh getirdi ve kâfirlerin ülkesinin derinliklerine muzaffer bir biçimde ilerledi. Fetihlerin asıl alanı o kadar da geniş değildi, fakat Bizans ve Arapların eski rollerini tersine çevirmek için yeterliydi. Bizans şimdi saldırgandı ... [İoannis Kurkuas] büyük fatihler dizisinin ilkiydi ve ilk yüksek övgüyü hak eder."
Notlar
Kaynakça
- Özel
- ^ Kajdan 1991, ss. 1156-1157; Whittow 1996, ss. 337-338.
- ^ a b Kajdan 1991, s. 1157.
- ^ Guilland 1967, ss. 442-443, 446, 463, 571.
- ^ Guilland 1967, ss. 443, 571.
- ^ Runciman 1988, ss. 58-62; Guilland 1967, s. 571.
- ^ Runciman 1988, s. 69.
- ^ Whittow 1996, s. 418; Guilland 1967, ss. 447, 571.
- ^ a b c d e f g Whittow 1996, s. 317.
- ^ Runciman 1988, ss. 70-71, 135; Guilland 1967, ss. 442-443, 571-572.
- ^ Whittow 1996, ss. 176-178.
- ^ El-Cheikh 2004, s. 162; Whittow 1996, ss. 311-314.
- ^ Whittow 1996, s. 315.
- ^ Runciman 1988, ss. 136-137.
- ^ a b c Runciman 1988, s. 137.
- ^ a b c Treadgold 1997, s. 479.
- ^ Whittow 1996, s. 310; Treadgold 1998, s. 111.
- ^ Ter-Ghewondyan 1976, s. 77.
- ^ Runciman 1988, s. 138.
- ^ a b c Ter-Ghewondyan 1976, s. 82.
- ^ a b Treadgold 1997, s. 480.
- ^ Runciman 1988, ss. 138-139.
- ^ a b Runciman 1988, s. 139.
- ^ Runciman 1988, ss. 139-140.
- ^ a b Runciman 1988, s. 140.
- ^ Whittow 1996, s. 322; Holmes 2005, s. 314.
- ^ a b c d e Runciman 1988, s. 141.
- ^ a b c Jenkins 1987, s. 246.
- ^ a b c d e f Treadgold 1997, s. 481.
- ^ Runciman 1988, ss. 141-142.
- ^ Whittow 1996, ss. 341-342.
- ^ a b Runciman 1988, s. 142.
- ^ a b c d e Treadgold 1997, s. 483.
- ^ a b c Whittow 1996, s. 318.
- ^ Treadgold 1998, s. 78.
- ^ Kajdan 1991, s. 1848.
- ^ Runciman 1988, ss. 142-143.
- ^ Whittow 1996, ss. 319-320; Runciman 1988, ss. 143-144; Treadgold 1997, ss. 483-484.
- ^ a b c d e Runciman 1988, s. 144.
- ^ Whittow 1996, s. 320.
- ^ Jenkins 1987, ss. 250-251; Runciman 1988, ss. 111-112.
- ^ Jenkins 1987, s. 251; Runciman 1988, s. 112; Guilland 1967, ss. 442-443, 572.
- ^ Treadgold 1997, s. 484.
- ^ a b c d e Whittow 1996, s. 321.
- ^ a b Jenkins 1987, s. 247.
- ^ a b Guilland 1967, s. 572.
- ^ Runciman 1988, s. 5.
- ^ Runciman 1988, s. 145.
- ^ a b c d Runciman 1988, s. 146.
- ^ Treadgold 1997, ss. 484-485; Holmes 2005, ss. 131-132.
- ^ Treadgold 1997, s. 485.
- ^ Treadgold 1997, s. 486.
- ^ Guilland 1967, ss. 442, 572.
- ^ Whittow 1996, ss. 322-327.
- ^ Niebuhr 1838, s. 426; Holmes 2005, ss. 135-136.
- ^ Runciman 1988, s. 148.
- ^ Whittow 1996, s. 344.
- ^ Runciman 1988, ss. 146-149.
- ^ Runciman 1988, s. 150.
- Genel
- El-Cheikh, Nadia Maria (2004). Byzantium Viewed by the Arabs. Cambridge, Mass.: Harvard Center for Middle Eastern Studies. ISBN . 13 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Guilland, Rodolphe (1967). Recherches sur les institutions byzantines [Bizans Kurumları Üzerine Çalışmalar]. Berliner byzantinische Arbeiten 35 (Fransızca). I. Berlin ve Amsterdam: Akademie-Verlag & Adolf M. Hakkert. OCLC 878894516.
- Holmes, Catherine (2005). Basil II and the Governance of Empire (976-1025). Oxford: Oxford University Press. ISBN . 27 Haziran 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Jenkins, Romilly (1987). Byzantium: The Imperial Centuries, AD 610-1071. Toronto: University of Toronto Press. ISBN . 27 Haziran 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Alexander Kazhdan, (Ed.) (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium (İngilizce). Oxford ve New York: Oxford University Press. ISBN .
- Niebuhr, Barthold Georg, (Ed.) (1838). Theophanes Continuatus, Ioannes Cameniata, Symeon Magister, Georgius Monachus. Bonn: E. Weber. OCLC 246268950. 21 Haziran 2017 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Runciman, Steven (1988) [1929]. The Emperor Romanus Lecapenus and His Reign: A Study of Tenth-Century Byzantium. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN . 26 Ocak 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Ter-Ghewondyan, Aram (1976). . Transl. Nina Garsoïan. Lizbon: Livraria Bertrand. OCLC 490638192. 14 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Treadgold, Warren (1997). A History of the Byzantine State and Society. Stanford, Cal.: Stanford University Press. ISBN . 26 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Treadgold, Warren T. (1998) [1995]. Byzantium and Its Army, 284-1081. Stanford, Cal.: Stanford University Press. ISBN . 1 Haziran 2020 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
- Whittow, Mark (1996). The Making of Byzantium, 600-1025. Berkeley and Los Angeles, Cal.: University of California Press. ISBN . 18 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından . Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.
Önce gelen Pothos Argyros | Domestikos tōn scholōn 922-944 | Sonra gelen Pantherios |
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Ioannis Kurkuas Yunanca Grekce Ἰwannhs Koyrkoyas hizmet yillari y 915 946 ayrica Kourkouas ya da Curcuas seklinde de yazilir a Bizans Imparatorlugu nun en onemli generallerinden biridir Dogu da Musluman devletlere karsi yapilan muharebelerdeki basarisi tam olarak yuzyillardir suren Arap Bizans savaslarinin yonunun tersine cevirmis ve 10 yuzyil Yeniden fetih cagini baslatmistir Ioannis KurkuasDogum900 oncesiOlum946 sonrasiBagliligi Bizans ImparatorluguHizmet yillariy 915 944RutbesiDomestikos tōn scholōn Kourkouas bircok onemli general cikarmis Ermeni kokenli bir ailedendir Imparatorluk muhafiz alayi komutani olarak Kourkouas Imparator I Romanos un 920 944 arasi hukumdar baslica destekcilerinden biri olmus ve Romanos un tahta cikmasini kolaylastirmistir 923 yilinda Kourkouas dogu sinirlarinda bulunan Bizans ordusunun bas komutani olarak atanmis ve Abbasiler ve yari ozerk sinir emirlikleri ile yuzlesmistir Bu gorevi 20 yildan fazla tasimis ve bolgedeki stratejik dengeyi degistiren mutlak Bizans basarilarini gozetmistir 9 yuzyil boyunca Bizans gucunu toplayip ve ic istikrari saglarken Halifelik giderek gucsuz ve bolunmus hale geldi Kurkuas in liderliginde yaklasik 200 icinde ilk kez Bizans ordusu Musluman topraklarinin iclerinde ilerleyerek imparatorluk topraklarini genislettiler Melitene ve Kalikala emirlikleri ele gecirilerek Bizans kontrolu Firat in yukarisi ve Bati Ermenistan a genisledi Kalan Iberya ve Ermeni prenslikleri Bizans vasali oldular Kurkuas ayrica 941 yilnada gerceklesen onemli Ruslarin seferinin maglup edilmesinde gorev almis ve Isa Mesih in yuzunun betimlemesinin tasidigina inanilan onemli ve kutsal emanet Edessa nin Mandilo sunu geri getirmistir 944 yilinda I Romanos un ogullarinin komplosu ile gorevden alinmis fakat Imparator VII Konstantinos un 913 959 arasi hukumdar istegi goreve geri donmus ve 946 yilinda imparatorluk elcisi olarak gorev yapmistir Nihai sonu bilinmemektedir HayatiErken donem kariyeri Ioannis 9 yuzyilda Bizans hizmetinde sohret kazanan Ermeni Kurkuas ailesinin onlarin ozgun soyadlarinin Helenlestirilmis formu Gurgen Ermenice Գուրգեն akrabasidir aile Anadolu nun elinde toprak tutan asker aristokrat buyuk ailelerinden olarak da adlandirilir biri olmustur Ioannis in ayni ada sahip buyukbabasi I Basileios 867 886 arasi hukumdar iktidarinda seckin alayi tagma komutaniydi Ioannis in kendi oglu ve kardesi gibi buyuk yegeni Ioannis Cimiskes kidemli general oldular Altin sikke On yuzde tahtta oturan Isa Arkada sakalli I Romanos Lekapenos ile digeri 921 yilindan itibaren ortak imparator olan en buyuk oglu sakalsiz Hristoforos her ikisi de tac giymis ve aralarinda patriklik haci var Ioannis in erken donem hakkinda cok az sey bilinmektedir Babasi imparatorluk sarayinda zengin bir burokratti Ioannis in kendisi Armeniakon themasinin Darbidos bolgesinde bulunan Dokeia da gunumuz Tokat dogdu akrabasi olan Gangra piskoposu Kristofer tarafindan egitildi Yeni dogmus VII Konstantinos un 913 959 arasi hukumdar naibesi Zoe Karbonopsina nin 914 919 iktidarinin sonlarinda muhtemelen Ermeni hemsehrisi Romanos Lekapenos un onu taca goturecek entrikalarinin bir parcasi sayesinde saray muhafiz alayi komutani olarak atandi Bu makamda Lekapenos un gucu ele almasina karsi cikan bircok yuksek rutbeli burokrati tutuklayarak Lekapenos un Zoe yerine 919 yilinda naip olarak atanmasinin yolunu acti Lekapenos sonunda Aralik 920 tarihinde kidemli imparator olarak tac giyene kadar gucunu artirdi Ioannis bu desteginin mukafati olarak yaklasik 923 yilinda Lekapenos Ioannis i Domestikos tōn scholōn makamina terfi ettirdi bu gorev Anadolu da bulunan tum imparatorluk ordularinin fiilen bas komutanligiydi Oi meta Theofanin in vakayinamesine gore Kurkuas bu gorevi benzersiz bir sekilde 22 yil ve yedi ay kesintisiz surdurdu O donem ve felaket ile 917 yilinda sonuclanan Acheloos Muharebesi nin ardindan Bulgaristan ile uzun suredir devam eden ihtilaf nedeniyle Balkanlar da bulunan Bizans topraklarinin cogu isgal altindaydi Bunun sonucu olarak Dogu nun Domestikos u olarak Kurkuas in ilk gorevi Imparatorlugun kuzey dogu Anadolu sinirinda bulunan stratejik olarak onemli Haldia valisi strategos Bardas Boilas in isyanini bastirmak oldu Bu gorev cabucak basarildi ve Ioannis in kardesi Theofilos Kurkuas Haldia valisi olarak Boilas in yerine gecti Dogu cephesinin en kuzey bolgesinin komutani olarak Theofilos yetenekli bir asker oldugunu kanitladi ve agabeyinin seferlerine degerli destekler verdi Melitene nin ilk boyun egmesi ve Ermenistan a seferler 7 yuzyildaki Islam in yayilisinin ardindan Arap Bizans ihtilafi yaklasik Toros ve Aladaglar hatti ile tanimlanan nispeten sabit sinir boyunca duzenli akinlar ve karsi akinlar seklinde devam ediyordu 860lara kadar ustun Musluman ordulari Bizans i savunmada birakti Sadece 863 sonrasi Lalakaon Muharebesi sonrasi Bizanslilar nihayetinde Muslumanlara karsi kaybettikleri bazi topraklari Suriye ve Yukari Mezopotamya nin iclerine yaptiklari akinlar ve Tefrike gunumuz Divrigi etrafinda kurulu Pauluscu devletin ilhaki ile geri kazandilar Buna ek olarak tarihci Mark Whittow a gore Ermenilerin Abbasiler yerine artan sayida hizmetine girildigi Imparatorluk ile ittifak yapmalari konusunda cesaretlendirilmeleri ile 912 yilinda Araplar Toros ve Aladaglar in gerisinde tutuldular Bizans gucunun artmasi ozellikle merkezi hukumetin bircok isyan ile karsi karsiya kaldigi Muktedir 908 932 arasi hukumdar yonetiminde Abbasiler in zayiflamasi ile daha da artti Halifeligin cevresinde merkezi kontrolun zayiflamasi ile yari bagimsiz yerel hanedanlarin ortaya cikmasina neden oldu Ayrica Bulgar Cari I Simeon un 927 yilinda olumunden sonra Bulgarlar ile imzalanan baris anlasmasi Imparatorlugun dikkatini ve kaynaklarini Dogu ya yoneltmesine izin verdi 925 yilinda Romanos Lekapenos Firat in bati yakasinda bulunan Musluman sehirlerden harac isteyecek kadar kendini guclu hissetti Reddettiklerinde 926 yilinda Kurkuas onderliginde bir ordu siniri gecti Kardesi Theofilos ve Lykandos Stratigos u Mleh Yunanca kaynaklarda Melias komutasinda Ermeni birlik yardim ediyordu Kurkuas uzun zamandir Bizans a sorun yaratan bir emirligin baskenti olan Melitene yi gunumuz Malatya hedef aldi Bizans ordusu basarili bir sekilde dis sehri ele gecirdi kale icini alamasa da Kurkuas harac odemeyi kabul eden emir ile bir anlasmaya vardi 10 yuzyil ortasi Ermenistan ve Kafkasya yi gosteren harita Buyuk Ermenistan ortada kuzeyde Kafkasya prenslikleri batida Bizans ve guney ile doguda Abbasi Halifeligi Gunumuzde Kafkasya nin guneyi Turkiye nin dogusu ve Irak ile Suriye nin kuzeyi 927 928 de Kurkuas Arap kontrolundeki Ermenistan a buyuk bir sefer baslatti Firat kenarinda onemli bir toprak olan Samosata yi modern Samsat aldiktan sonra Bizanslilar Ermeni baskenti Divin e kadar ilerlediler Arap karsi saldirisi sadece birkac gun onlarin Samosata yi terk etmeye zorladi ve Saci general Nasir el Subuki tarafindan savunulan Divin Bizans kusatmasina karsi Bizanslilar kayiplari artmasi nedeniyle birakana kadar basariyla ayakta kaldi Ayni zamanda Tarsus Emiri guney Anadolu ya basarili akinlar duzenleyip Bizans i destekleyen yerel Kurt lider i dengeledi Bizanslilar Guney Ermenistan da Van Golu bolgesinde bulunan Emirligine yoneldiler Kurkuas in birlikleri bolgeyi talan edip Khliat ve Bitlis kasabalarini aldilar Bitlis te bulunan caminin minberini hac ile degistirdikleri soylenir Yerel Araplarin Halifeden yardim istekleri karsilik bulmamasi araplarin bolgeyi terk etmelerine neden oldu En yakin imparatorluk topragindan 500 kilometre 310 mi uzakta bu istila Bizans in gecmis yuzyil boyunca izledigi savunma mantikli stratejinin sonuydu ve imparatorluk ordusunun yeni yeteneklerinin altini ciziyordu Anadolu daki kitlik ve Italya Katepanliginda yurutulen paralel zorunlu seferler Kurkuas in kuvvetlerini zayiflatti Iran Azerbaycani valisi ve onceki Sacid gulam tarafindan ordusu maglup edildi ve geri cekilmeye zorlandi 930 yilinda Melias in Samosata ya saldirisi agir bir yenilgi ile sonuclandi ogullarindan biri dahil olmak uzere onemli subaylar esir alinip Bagdat a gonderildi Ayni yil daha sonra Ioannis ve erkek kardesi Theofilos Kalikala Emirliginin baskenti Theodosiopolis i modern Erzurum kusattilar Sefer sozde muttefikleri Tao Klarceti nin Iberya hukumdarlarinin entrikalari yuzunden cetrefildi Kendi sinirlarinin yanina dogrudan Bizans kontrolunun genislemesinden cekinen Iberyalilar kusatma altindaki sehre zaten tedarik sagliyorlardi Bir kez sehir muhasara edilince Bizanslilarin ele gecirdikleri bircok sehri talep ettiler fakat onlardan biri Mastaton kalesi teslim edilince Iberyalilar Araplarin yanina gectiler Kurkuas Iberyalilari taviz vererek yaninda tutmaya ihtiyaci ve Ermeni prensleri dikkatlice onun eylemlerini gozlemledikleri icin bu hakarete karsilik vermedi Yedi aylik kusatmadan sonra Theodosiopolis 931 Baharinda dustu ve bagli vasalliga donusturulurken VII Konstantinos un De Administrando Imperio adli eserine gore Arakses nehrinin kuzeyindeki tum topraklar Iberya Krali II David e verildi Melitene de Theodosiopolis uzerinde Bizans kontrolu zordu ve nufus direnc gosteriyordu 939 yilinda isyan edip Bizanslilardan ayrildilar ve Theofilos Kurkuas 949 yilina kadar sehre boyun egdiremedi Tamamen imparatorluga katildi ve Musluman nufus atilip yerlerine Rum ve Ermeni yerlesimciler geldi Melitene nin nihayi ele gecirilisi Emir in olumunden sonra Melitene Bizans a olan bagliligini kaldiridi Saldiri ya da manevralar ile sehri alma tesebbusleri basarisiz olduktan sonra Melitene platosunu cevreleyen tepelere kaleler insa ettiler ve duzenli olarak bolgeyi tahrip ettiler 931 baslarinda Melitene halki anlasmaya varmaya zorlandi bagli vasal olacaklar ve hatta Bizanslilarin yaninda seferler askeri birlik vereceklerdi Diger Musluman devletleri bos durmuyorlardi Mart ayinda Bizanslilar Anadolu da Abbasili komutan Munis el Muzaffer komutasinda uc basarili akina maruz kalirlarken Agustos ayinda Thamal al Dulafi onderliginde buyuk bir akin Ancyra ve Amorium kadar iclere kadar ilerlemis ve donerlerken yanlarina 136 000 altin dinar deginde esir almislardir Bu donem boyunca Bizanslilar Guney Ermenistan ile ilgilenerek yerel ermeni prensler ile mucadele den Vaspurakan Kralligi hukumdari I Gagik e yardim ettiler Kral da Iran Azerbaycan emirine karsi Bizanslilar ile ittifak yapti Orada Kaysite Emirligine akinlar duzenlediler ve razed Khliat and Berkri yi yerle bir ettiler Mezopotamya ya yurumeden once Samosata yi tekrar ele gecirdiler Gagik bu ve Kaysite topraklarini ele gecirmenin avantajini kullanamadi Muflih hemen onun topraklarina akinlar duzenleyerek mukabele etti Bu noktada Melitene halki Musul Hamdani hukumdarini yardima cagirdilar Cevap olarak Prens Bizanslilara saldirdi ve onlari puskurttu Samosata bosaltildi ve Bizans garnizonu Melitene den cekildi Ancak Sa id bolgede kalamadi ya da yeterli birlik birakamadi Musul a doner donmez Bizanslilar geri geldiler ve Melitene ablukasina ve yanmis toprak taktiklerine kaldiklari yerden devam ettiler Saldiriya ugrayan bir sehri tasvir eden ortacag minyaturu Solda kalkan ve mizraklari ile Bizans ordusu arkalarinda cadirlari ile kamplari Solda ise sehir duvarlarina yaslanmis merdivenlerin basinda sehri savunmaya calisanlar Ioannis Skilicis kroniginin Madrid Skilicis versiyonundan bir minyatur Kaynaklar 932 yilinda Bizans in harici buyuk bir seferini kaydetmemislerdir cunku Imparatorluk Opsikion Themasi nda gerceklesen iki isyan ile mesguldu 933 yilinda Kurkuas Melitene saldirisini yeniledi Mu nis al Muzaffar etrafi cevrilmis sehre yardim icin kuvvet yolladi fakat catismalarin sonucunda Bizanslilar galip geldiler bircok esir aldilar ve Arap ordusu sehri kurtaramadan geri dondu 934 yilinin baslarinda 50 000 kisilik ordunun basinda Kurkuas siniri gecip Melitene e dogru yuruyus gecti Hicbir diger Musluman ulke yardim gondermedi cunku Halife Kahir in tahttan indirilisini izleyen calkanti ile mesgulduler Kurkuas Samosata yi tekrar ele gecirip Melitene yi kusatti Kurkuas in yaklastigi haberi ile bircok kisi sehri terk etti ve aclik sonunda kalanlari 19 Mayis 934 gunu teslim olmaya zorladi Sehrin daha onceki isyanlarindan ihtiyatli olan Kourkouas sadece Hristiyan ya da Hristiyanlara donmeyi kabul edenlerin kalmasina izin verdi Cogu oyle yapti kalanlar gonderildi Melitene tamamen imparatorluk ile birlestirildi ve verimli topraklarinin cogu imparatorluk mulkune kouratoreia devredildi Bu I Romanos tarafindan guclu Anadolu toprak sahibi aristokrasisinin vilayetin kontrolunu ele gecirmesini engellemek icin yapilan olagan disi bir hareketti Ayrica bu hareket ayni zamanda onemli sinir bolgelerinde dogrudan imparatorluk varliginin ve kontrolunun artmasina da hizmet etti Hamdaniler in yukselisi Melitene nin dususu Musluman dunyasinda sok etkisi yaratti ilk defa onemli bir Musluman sehri dusuyor ve Bizans Imparatorlugu nun eline geciyordu Kurkuas basarisini 936 yilinda Samosata bolgesini dize getirerek devam ettirdi ve sehri yerle bir etti 938 e kadar Dogu goreceli sakin kaldi Tarihciler Bizanslilarin buyuk ihtimalle Halifelik ten destek ihtimali olmayan Melitene ve Arap Emirlikleri ile tam bir uzlasma ile mesgul oluklari icin onlari tahrik etmek istemediklerini dusunurler Halifeligin zayiflamasi ile sinir vilayetlerini savunma kabiliyetini de kaybetmesi acikti yeni bir yerel hanedan Hamdaniler kuzey Mezopotamya ve Suriye de Bizans in karsisindaki vilayetlerde ortaya cikti Onlara Nasiru d Devle Devletin Savunucusu el Hasan liderlik ederken ve Seyfu d Devle Devletin Kilici lakapli kardesi Ali ise ona eslik ediyordu Yaklasik 935 yilinda tamami Bizanslilara siginmis Hristiyanliga donmus ve Bizans emrine 12 000 suvari veren Arap asireti yukselen Hamdaniler tarafindan maglup edildi Firat in bati kiyisi boyunca yerlestirilmisler ve orada yeni kurulan bes themayi korumakla gorevlendirilmislerdi Melitene Asmosaton Arsamosata Derzene and Seyful Devle ile Bizans in ilk karsilasmasi 936 yilinda gerceklesmistir o yil Samosata yi ele gecirmeyi denedi ama evindeki bir isyan onu geri donmeye zorladi 938 yilinda bir baska saldirisinda bu sefer Charpete kalesini ele gecirdi Kurkuas in oncu guclerini yendi buyuk bir ganimet ele gecirdi ve Kurkuas i geri cekilmeye zorladi Ayni yil Konstantinopolis ile Halifelik arasinda bir baris anlasmasi imzalandi Her iki tarafta da endise yaratan Hamdaniler in yukselen gucu muzakereleri kolaylastirildi Halifelik ile yapilan resmi baris anlasmasina ragmen Bizanslilarin yerel Musluman hukumdarlar ile ad hoc savas durumu devam etti bu sefer onlara Hamdaniler destek veriyordu 939 yilinda Bizanslilar Theodosiopolis i ele gecirmeye tesebbus ettiler fakat kusatma Seyfu d Devle nin taze gucler ile yaklastigi haberi ile kaldirildi Ayni zamanda Bizanslilar Arsamosata ve guneybati Ermenistan daglarinda stratejik onemde yerleri ele gecirerek Van Golu cevresindeki Musluman emirliklere dogrudan tehdit haline geldiler Durumu tersine cevirmek icin 940 yilinda Seyfu d Devle onemli bir sefer baslatti Meyafarkin den Bizans Marturupolis basladi Bitlis i gecerek Ermenistan a girdi orada bircok kaleyi ele gecirdi ve hem Musluman hem de Hristiyan yerel lordlara bas egdirdi Theodosiopolis etrafindaki Bizans topraklarini yagmalamis ve Kurkuas in taze gucle gelip ve onu geri cekilmeye zorlayana kadar elinde tuttugu Kogonya ya kadar baskin vermistir Seyfu d Devle bu cabalarini devam ettirememistir 945 yilina kadar Halifelikteki ic gelistirmeler ile guney Irak taki rakipler ve Suriye deki Aksitler ile mesgul olmuslardir 941 yilinda Rus saldirisi Hamdaniler in dikkatinin dagilmasi Bizans icin sansti 941 yaz basi Kurkuas doguya yaptigi seferi kaldigi yerden devam etmek icin hazirlanirken dikkati hic beklenmedik bir olay ile dagildi Konstantinopolis in etrafindaki alana saldiran Rus filosu ortaya cikti Bizans ordusu ve donanmasi baskentte olmamasi ve Rus filosunun ortaya cikmasi Konstantinopolis in halkinda panige neden oldu Donanma ve Kurkuas in ordusu geri cagrilirken protovestiarios Theofanes komutasinda acilen bir araya getirilen Rum atesi aticilari yerlestirilmis yasli gemiler 11 Haziran gunu Rus filosunu yendi ve sehre dogru ilerleyen rotasindan ayrilmaya zorladi Hayatta kalanlar Bitinya kiyilarina ciktilar ve savunmasiz kirsal alani talan ettiler Patrikios Bardas Fokas bir araya getirebildigi birlikler ile aceleyle bolgeye intikal etti ve Kurkuas in ordusunun gelmesini bekledi Sonucta Kurkuas ve ordusu bolgeye vardi ve kirsal alani yagmalamak icin dagilmis Ruslara saldirip cogunu oldurdu Hayatta kalanlar gemilerine dogru geri cekildiler ve gece karanligindan yararlanarak Trakya ya gecmeyi denediler Gecis sirasinda tum Bizans donanmasi saldirdi ve Ruslari yok etti Mezopotamya seferleri ve Mandilo nun geri alinisi Kubbeli buyuk bir yapinin altinda sakalli bir delegasyon solda duruyor ortada bir adam Isa nin yuzu olan bir elbiseyi onu open bir baska adama teslim ederken solda kilise adamlari ayakta duruyor Edessalilar tarafindan Mandilo Bizansli parakoimomenos Theofanes teslim ediliyor Ioannis Skilicis kroniginin Madrid Skilicis versiyonundan bir minyatur Bu oyalanmanin ardindan Ocak 942 Kurkuas Dogu ya uc yil surecek yeni bir sefer baslatti Ilk saldiri Halep topraklarinda oldu burasi adamakilli yagmalandi Halep yakinlarinda Hamus kasabasinin dusmesiyle Arap kaynaklarina gore bile 10 15 000 arasi tutsak Bizanslilar tarafindan esir alinmistir Yazin Tarsus tan Emir Thamal al Dulafi nin ya da onun hizmetlilerinden birinin Gulam zayif karsi ataklarina ragmen sonbaharda Kurkuas bir buyuk baska bir istila baslatti Arap kaynaklarina gore 80 000 adamlik istisnai buyuk ordunun basinda muttefik Taron u gecerek kuzey Mezopotamya ya girdi Meyyafarikin Amida Nisibis Dara gibi 300 yil once Herakleios tan beri Bizans ordusunun ayak basmadigi yerlere saldirildi ve yagmalandi Bu seferlerin gercek amaci Kutsal Mandilo yu muhafaza eden Edessa sehriydi Isa nin yuzunu sildigi ve boylece yuzunun izi ciktigina inanilan bir bez parcasi bilahare Kral Abgar a verilmistir Bizanslilara icin ikonoklazm donemi ve resimlere sayginin tekrar tesis edilmesinden sonrasi yogun bir sekilde dini onemi artmisti Sonuc olarak ele gecirilmesi Lekapenos yonetiminin halk desteginin ve mesrutiyetin de muazzam artisa neden olacakti Kurkuas 942 yilindan itibaren Melitene ye yaptigi gibi Edessa ya saldirdi ve kirsalini talan etti Sonunda emir baris yapmayi kabul edip Bizanslilara karsi ordu kurmayacagina ve 200 esire karsilik Mandilo yu degis tokus yapmayi yemin etti Mandilo Konstantinopolis e goturuldu Theotokos yortusu gunu 15 Agustos 944 tarihinde sehre vardi Gosterisli bir giris duzenlendi ve Buyuk Saray in guney bolumunde yer alan sapele yerlestirildi Kurkuas Bithra modern Birecik ve Germanikeia modern Kahramanmaras yagmalayarak seferini tamamladi Gorevden alinmasi ve geri gelmesi Bu zaferine ragmen Kurkuas in dususu arkadasi ve koruyucusu I Romanos Lekapenos gibi yakindi I Romanos in hayatta kalan iki buyuk oglu ortak imparatorlar Stefanos ve Konstantinos Kurkuas i kiskaniyorlar ve gecmiste onun altini oymayi denemelerine ragmen basarili olamamislardi Kurkuas in Dogu da basarisinin ardindan I Romanos en guvendigi generali ile imparatorluk ailesi arasinda evlilik bagi kurmaya niyet etti Kurkuas in kizi Ofrosin i imparatorun damadi ve kidemsiz imparator VII Konstantinos un oglu yani torunu gelecegin imparatoru II Romanos 959 963 arasi hukumdar ile evlendirecekti Bu tur bir birlik ordunun sadakatini kemiklestirecek olmasi yanin da ayrica VII Konstantinos ile temsil olunan mesru Makedon Hanedani nin durumunu taht iddiasi olan Romanos in kendi ogullarina karsi guclendiriyordu Tahmin edilecegi gibi Stefanos ve Konstantinos bu karara muhalefet edip o zaman yasli ve hasta olan babalarina ustun geldiler 944 sonbaharinda Kurkuas i gorevden aldilar Kurkuas in yerine Pantherios isimli birisi geldi hemen Aralik ayinda Halep cevresine akin yaparken Seyfu d Devle tarafindan maglup edildi 16 Aralik tarihinde I Romanos ogullari Stefanos ve Konstantinos tarafindan tahttan indirilip Prote adasinda bir manastira kapatildi Birkac hafta sonra 26 Ocak gunu bir baska darbe ile iki ogul Lekapenos tahttan indirildiler ve VII Konstantinos tek basina imparator oldu Kurkuas tekrar imparatorlugun gozune girdi Konstantinos depremden sonra hasar gormus Kurkuas in sarayinin tamiri icin para verdi ve 946 baslarinda magistros Kosmas ile Tarsus Araplari ile esir degisimini gorusmesi icin gonderildigi kaydedilmistir Hakkinda bundan sonrasi icin bilgi yoktur Lekapenos ailesinin dususu guclu kisiliklerin doneminin bittigini isaret ediyor olsa da Kurkuas in yayilma politikasi devam etti Domestikos tōn scholōn makamina Kourkouas in ardindan once Bardas Fokas sonra 963 969 yillari arasinda Imparatorluk yapacak Nikiforos Fokas en sonunda Kurkuas in buyuk yegeni ve 969 976 yillari arasinda Imparatorluk yapacak Ioannis Cimiskes geldi Hepsi Bizans in Dogu da bulunan sinirlarini genislettiler Kilikya ve Antakya ile beraber Kuzey Suriye yi geri alirlarken Halep Hamdani Emirligini bir Bizans himayesine soktular Degerlendirme bahsi gecen magistros ve Domestikos tōn scholōn Ioannis savas konusunda rakipsizdi ve bircok ve buyuk zafer kazanmisti Roma sinirlarini genisletmis ve bircok Hagarene sehrini yagmalamisti Oi meta Theofanin in vakayinamesi Romanos Lekapenos un saltanati 40 Kurkuas Bizansta en buyuk askeri liderlerden biridir bu gercegi Bizanslilarin kendileri de kabul etmektedir sonraki donemin Bizansli vakayinuvisleri onu imparatorluk sinirlarini Firat a kadar tekrar genisletmis general olarak selamlarlar ve protospatharios Mihail tarafindan yazilmis onun donemine ait sekiz ciltlik tarihte ve gunumuze yalnizca ozeti ulasmis Oi meta Theofanin de ikinci Trajan ya da Belisarius olarak ilan edilmistir Basarilarinin alt yapisi kesinlikle baskalarinin kurduklaridir Lalakaon un Melite sinde guc dengesini degistiren III Mihail Pavlusculugu yok eden I Basileios hayati Mezopotamya themasi ni kuran VI Leon ve Bizans etkisini tekrar Ermenistan a genisletip Lykandos themasi kuran Imparatorice Zoe Bununla birlikte Kurkuas ve seferleri kuzey Ortadogu daki guc dengesini tartisilmaz bir bicimde degistirdi sinir otesi eyaletleri Arap baskinlarina karsi koruyor ve Bizansi bir yayilmaci guc haline getiriyordu Tarihci Steven Runciman in sozleriyle daha gucsuz bir general Imparatorlugunu Sarazenlerden temizleyip sinirlarini basarili bir sekilde savunabilirdi ancak Kurkuas daha fazlasini yapti Imparatorluk ordularina yeni bir ruh getirdi ve kafirlerin ulkesinin derinliklerine muzaffer bir bicimde ilerledi Fetihlerin asil alani o kadar da genis degildi fakat Bizans ve Araplarin eski rollerini tersine cevirmek icin yeterliydi Bizans simdi saldirgandi Ioannis Kurkuas buyuk fatihler dizisinin ilkiydi ve ilk yuksek ovguyu hak eder Notlar a Kourkouas represents the transliteration of his Greek name following the norm used in the Oxford Dictionary of Byzantium Kurkuas and Curcuas are different forms KaynakcaOzel Kajdan 1991 ss 1156 1157 Whittow 1996 ss 337 338 a b Kajdan 1991 s 1157 Guilland 1967 ss 442 443 446 463 571 Guilland 1967 ss 443 571 Runciman 1988 ss 58 62 Guilland 1967 s 571 Runciman 1988 s 69 Whittow 1996 s 418 Guilland 1967 ss 447 571 a b c d e f g Whittow 1996 s 317 Runciman 1988 ss 70 71 135 Guilland 1967 ss 442 443 571 572 Whittow 1996 ss 176 178 El Cheikh 2004 s 162 Whittow 1996 ss 311 314 Whittow 1996 s 315 Runciman 1988 ss 136 137 a b c Runciman 1988 s 137 a b c Treadgold 1997 s 479 Whittow 1996 s 310 Treadgold 1998 s 111 Ter Ghewondyan 1976 s 77 Runciman 1988 s 138 a b c Ter Ghewondyan 1976 s 82 a b Treadgold 1997 s 480 Runciman 1988 ss 138 139 a b Runciman 1988 s 139 Runciman 1988 ss 139 140 a b Runciman 1988 s 140 Whittow 1996 s 322 Holmes 2005 s 314 a b c d e Runciman 1988 s 141 a b c Jenkins 1987 s 246 a b c d e f Treadgold 1997 s 481 Runciman 1988 ss 141 142 Whittow 1996 ss 341 342 a b Runciman 1988 s 142 a b c d e Treadgold 1997 s 483 a b c Whittow 1996 s 318 Treadgold 1998 s 78 Kajdan 1991 s 1848 Runciman 1988 ss 142 143 Whittow 1996 ss 319 320 Runciman 1988 ss 143 144 Treadgold 1997 ss 483 484 a b c d e Runciman 1988 s 144 Whittow 1996 s 320 Jenkins 1987 ss 250 251 Runciman 1988 ss 111 112 Jenkins 1987 s 251 Runciman 1988 s 112 Guilland 1967 ss 442 443 572 Treadgold 1997 s 484 a b c d e Whittow 1996 s 321 a b Jenkins 1987 s 247 a b Guilland 1967 s 572 Runciman 1988 s 5 Runciman 1988 s 145 a b c d Runciman 1988 s 146 Treadgold 1997 ss 484 485 Holmes 2005 ss 131 132 Treadgold 1997 s 485 Treadgold 1997 s 486 Guilland 1967 ss 442 572 Whittow 1996 ss 322 327 Niebuhr 1838 s 426 Holmes 2005 ss 135 136 Runciman 1988 s 148 Whittow 1996 s 344 Runciman 1988 ss 146 149 Runciman 1988 s 150 GenelEl Cheikh Nadia Maria 2004 Byzantium Viewed by the Arabs Cambridge Mass Harvard Center for Middle Eastern Studies ISBN 0 932885 30 6 13 Agustos 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Guilland Rodolphe 1967 Recherches sur les institutions byzantines Bizans Kurumlari Uzerine Calismalar Berliner byzantinische Arbeiten 35 Fransizca I Berlin ve Amsterdam Akademie Verlag amp Adolf M Hakkert OCLC 878894516 Holmes Catherine 2005 Basil II and the Governance of Empire 976 1025 Oxford Oxford University Press ISBN 0 19 927968 3 27 Haziran 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Jenkins Romilly 1987 Byzantium The Imperial Centuries AD 610 1071 Toronto University of Toronto Press ISBN 0 8020 6667 4 27 Haziran 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Alexander Kazhdan Ed 1991 The Oxford Dictionary of Byzantium Ingilizce Oxford ve New York Oxford University Press ISBN 0 19 504652 8 Niebuhr Barthold Georg Ed 1838 Theophanes Continuatus Ioannes Cameniata Symeon Magister Georgius Monachus Bonn E Weber OCLC 246268950 21 Haziran 2017 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Runciman Steven 1988 1929 The Emperor Romanus Lecapenus and His Reign A Study of Tenth Century Byzantium Cambridge UK Cambridge University Press ISBN 0 521 35722 5 26 Ocak 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Ter Ghewondyan Aram 1976 Transl Nina Garsoian Lizbon Livraria Bertrand OCLC 490638192 14 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Treadgold Warren 1997 A History of the Byzantine State and Society Stanford Cal Stanford University Press ISBN 0 8047 2630 2 26 Temmuz 2014 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Treadgold Warren T 1998 1995 Byzantium and Its Army 284 1081 Stanford Cal Stanford University Press ISBN 0 8047 3163 2 1 Haziran 2020 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Whittow Mark 1996 The Making of Byzantium 600 1025 Berkeley and Los Angeles Cal University of California Press ISBN 0 520 20496 4 18 Agustos 2019 tarihinde kaynagindan Erisim tarihi 3 Ocak 2017 Once gelen Pothos Argyros Domestikos tōn scholōn 922 944 Sonra gelen Pantherios